Enhavo

Unua ĉapitro

Dua ĉapitro

Tria ĉapitro

Kvara ĉapitro

Kvina ĉapitro

Sesa Ĉapitro

Sepa Ĉapitro

Oka ĉapitro

Naŭa Ĉapitro

Deka Ĉapitro

Dekunua Ĉapitro

Glosaro

Kolofono

Unua ĉapitro

La lernejo en la sovaĝejo

Tra la stratoj de Milwaukee, la ĵus fondita ĉefurbo de Wisconsin[1], iris juna viro , kies vestoj ne indikis malriĉecon, sed kiuj ne povis kaŝi la esprimon de deprimiteco sur lia vizaĝo. Heinrich Vander, tio estis lia nomo, ne troviĝis en enviinda situacio. Sen gepatroj li transloĝiĝis al Usono, trovis en New York oficon kaj amikon, kiu pereigis lin en duobla maniero. Hudibras, tiel li nomiĝis, estis komizo en la sama firmao, li delogis Vander al kartludado kaj trompis la junan germanon je pli ol du mil dolaroj. Post nelonge en la kaso de la firmao aperis deficito, kaj Hudibras lerte direktis la suspekton al Vander, kiu maldungiĝis kun plej malfavora atesto en kiu oni faris aludon pri la mankanta mono kaj lia emo kartludi.

Kiam Heinrich Vander ricevis la decidon pri maldungo, li volis malaperi subteren pro honto kaj kolero. Komence li provis helpon de advokato. Kiam la sinjoroj advokatoj, al kiuj li sin turnis, petis de li tian antaŭpagon, kian li ne plu posedis post la perdo de sia malgranda kapitalo, li sopiris al la malproksima okcidento, kien tiam iuj vojaĝis por serĉi bonŝancon.

La ĵus fondita ŝtato Wisconsin[2] estis la celo de la plejmulto el ili, kaj ankaŭ Vander decidis iri tien. Tamen li elreviĝis! En Milwaukee, kie li restadis jam kvar semajnojn, ne estis laborpozicioj en iu fako. Ĉie li rikoltis malkonfidajn rigardojn kaj levadon de la ŝultro. Ĉie li aŭdis pri malbonaj tempoj kaj malaltaj profitoj.

De tia senrezulta iro Heinrich Vander ĵus revenis. Lia braveco estis nuliĝinta. Eĉ ne kiel paŝtisto de brutoj li trovis dungon. Kion diros lia mastrino, kiam li venis hejmen sen laboro kaj sen salajro? Li ja havis esperon, ke li povos pagi la luprezon per la kutima antaŭpago. Tre malbonhumore li eniris. La mastrino, mezaĝa kaj dikventra, iris renkonte al li. Hodiaŭ li volonte evitus ŝin.

»Kiel vi fartas, sinjoro Vander?« ŝi demandis.

»Sufiĉe malbone, sinjorino.«

»Ne perdu la kuraĝon, sinjoro«, konsilis la bonanima sinjorino. »Ĉu vi denove ne trovis laboron?«

»Neniun.«

»Eniru, sinjoro«, daŭrigis la mastrino. »En la salono sidas kelkaj agrikulturistoj alportintaj tritikon. Eble ili havas laboron.«

Neniam en sia vivo timinte, li nun sentis hezitemon kaj la turmenton, kiun kreas malriĉeco kaj senlaboreco.

Kun koro-batado Vander iris en la salonon. Ĝis nun li neniam sentis timon, tamen nun li hezitis kaj sentis la turmenton, kiun senlaboreca malriĉulo kutimas sperti.

»Estu kuraĝa, sinjoro«, instigis lin la maljunulino, kiu ŝajne perceptis la staton de la fraŭlo. Konsole ŝi metis sian dikan, molan manon sur la ŝultron de la eniranto.

Vander vidis en la ĉambro ses agrikulturistojn, alte kreskintajn fortikulojn, kiuj sciis spiti ne nur venton kaj veteraĉon, sed ankaŭ la danĝerojn de la sovaĝejo. Ilia aspekto montris, ke multaj el ili iam havis aliajn profesiojn, sed ĉiuj elradiis la memcertecon de vere liberaj viroj.

La agrikulturistoj, el iuj foraj regionoj, apenaŭ rimarkis la junan germanon. Ili daŭrigis sian babiladon kaj parolis pri la travivaĵoj de la jaro kaj la prezoj de la tritiko.

Vander mirigite rigardis la vizaĝon de la loĝej-mastrino, sed kiam li perceptis ŝian rideton, li akceptis la proponon.

Kun intereso li aŭskultis la parolojn de la viroj. Plaĉis al li homoj, kiuj estas fieraj pro sia libereco, kaj iliaj sinteno de fiero kaj la elradiado de bona karaktero kaj saĝeco.

»En nia fora komunumo mankas grava persono!«, diris unu el la agrikulturistoj al persono nomata Elliot, »niaj infanoj bezonas instruiston kaj la komunumo ankaŭ bezonas ekleziulon.«

»Vi pravas, Morrow,« respondis Elliott, »ankaŭ mi cerbumis pri tio. Ni portas hejmen grandan sumon kaj ni nepre dediĉu iom da ĝi al niaj infanoj. Miaj scipovas iom pri legado kaj skribado, sed tio ne sufiĉos.«

»Jen estas malhelpaĵo«, opiniis tria viro. »Ni loĝas tro malproksime unu de la alia. Veturdistancoj de du aŭ tri horoj estas tro temporabaj.«

»Ho!« diris Morrow, »Ĉu niaj idoj ne lernis rajdadon? Do tio ne estas malhelpo. Ĉefe ni eltrovu saĝulon, kiu estos kontenta pri nia vivo.«

Nun leviĝis Vander.

»Sinjoroj«, li diris, »se vi estas kontentaj pri mi, tiam mi estos via instruisto.«

La agrikulturistoj mirigite rigardis al Vander kaj poste al Elliot, kiu evidente estis ilia gvidanto.

Post paŭzo tiu iris al la germano kaj demandis: »Ĉu vi havas atestojn?«

»De prusa gimnazio, kiun mi vizitis ĝis la dekunua lerneja jaro, sinjoro«, respondis Vander kaj eligis paperojn, kiujn la agrikulturisto tuj tralegis.

»La atestoj estas tre bonaj«, konstatis la lasta post momento.

»Ĉu vi povos fari malgrandan religian prelegon je kelkaj dimanĉoj?«

Embarasite Vander direktis siajn okulojn planken.

»Estas speciale por la virinoj«, aldonis Elliot. »Vi legos paragrafon el la biblio, koncize klarigos ĝin, igos ilin kanti kelkajn versojn, tio estas ĉio. Tio ne estos malfacila por vi, mi pensas, ja vi havas bonajn atestojn.«

La germano promesis fari sian plej bonan, kaj nun Elliot sin turnis al siaj kamaradoj.

»Tio estas bona renkontiĝo«, li diris, »kaj nun estas necese, ke ni progresigu la aferon. Mi sendos al la nova lernejestro kvar infanojn.«

»Ĉu kvar?« vokis Morrow.

»Mia Mary ankoraŭ ne estas tro aĝa por la lernejo, kaj la knabino ĉagrenas min pri libroj dum ĉiu rajdo al Milwaukee«, atentigis Elliot.

»Mi sendos tri«, anoncis Morrow.

»Mi du.«

»Miaj kvar sovaĝaj gebuboj venos«, aldonis la alia agrikulturisto.

»Entute tio jam estas preskaŭ dudek gelernontoj«, resumis Elliot. »Do la lerneja projekto povas komenciĝi.«

»Mankas domo«, atentigis Morrow.

»Ni konstruos ĝin komune«, respondis Elliot. »Ni fiksu tagon, je kiu ni alvenos kun konstrumaterialoj, kaj mi pensas, ke lerneja trunkodomo baldaŭ estos finita.«

»Sed kie?« vokis pluraj voĉoj.

»Ĉe la forkiĝo de la Kastora Rivero«, proponis Elliot. »Tio estas proksimume la meza punkto inter ni.«

»Ĉu tio ne estas tro proksime al la indianoj?« demandis Morrow.

»Ĉu estiĝus domaĝo pro tio?« opiniis Elliot. »La potavatomoj[3] plumigrados post longa aŭ mallonga tempo, kaj ili jam ekde jaroj estas malsovaĝaj.«

La viroj fine deklaris konsenton pri ĉiuj proponoj de Elliot, kaj ili faris kontrakton, laŭ kiu Heinrich Vander estis akceptata kiel instruisto kaj ekipata per la necesaj rimedoj.

»Ni atendas vin ene de dekkvar tagoj, lernejestro«, diris Elliot, post kiam ĉio estis ordigita. »Vi povos intertempe loĝi ĉe mi.«

La agrikulturistoj laŭvice etendis sian kalan manon al sia instruisto kaj suriris siajn ĉarojn por porti hejmen la enspezojn de la tritiko kaj samtempe diskonatigi al siaj parencoj la novan mesaĝon, ke ilia regiono estos pli promociata kaj civiligata pro la alveno de instruisto.

Dua ĉapitro

La sovaĝa Mary

Super la onda pejzaĝo norde de Milwaukee verŝiĝis la lumaj radioj de la aŭtuna suno. Hele brilis la surfacoj de la multnombraj riveroj, kiuj serpentumis inter montetaj ĉenoj kaj rapidis al la Michigan-lago. Praarboj okupis altaĵojn kaj valojn. Diversaj koloraj tonoj de la foliaro interplektiĝis. Larĝbranĉa hikorio staris apud svelta platano, nodohava kverko apud cedro.

En senarbaj plataĵoj paŝtis la bovoj de la agrikulturistoj aŭ cervoj kaj kapreoloj manĝis herbojn. Antaŭ la malfermaĵoj de siaj subteraj loĝejoj sin sunbanis cinomoj[4], tiuj strangaj ronĝuloj de meza Usono.

Tra tiu pejzaĝo, kiu en efektiva senco ne estis sovaĝejo, Heinrich Vander migris al sia nova hejmlando. La bonkora mastrino provizis lin per nutraĵoj, kaj tial li gaje kaj brave spitos iun ajn danĝerojn, kiujn li renkontus dum la vojaĝo.

Li jam unu fojon bivakis en libera aero, sed li esperis, ke li pasigos la duan nokton en la gastama domo de Elliot. Laŭ informo de paŝtisto estis nur mallonga distanco al ĝi.

Efektive li baldaŭ vidis la signojn de konstruado, falitajn arbojn, sulkojn de ĉaro-veturado kaj piedovojojn, kaj fine en malproksimo altiĝantan fumon.

Li plirapidigis siajn paŝojn kaj pro sia rapidemo ne rimarkis, ke malantaŭ li eksonis batado de hufoferoj. Nur kiam la bruado sonis ĝuste apud li, li turniĝis kaj je sia miro ekvidis rajdantinon.

Ŝi estis knabino de eble dek ses jaroj, bridante kuraĝan ĉevalon per facileco, kiu pruvis, ke ŝi ekzercis tiun agadon ekde frua junaĝo.

Ŝia blonda, preskaŭ ruĝeta hararo flirtis neligite en la vento, kaj ŝi bela vizaĝo brilanta pro sano kaj petolemo rigardis al la fremdulo esplorante kaj scivole.

»Ĉu vi erariris, sinjoro?« ŝi demandis.

»Mi esperas, ke mi ne eraris, fraŭlino«, respondis Vander.

Stranga ruĝeco superŝutis la vizaĝon de la rajdantino.

»Ĝis nun oni nomis min ›Mary‹, aŭ, se vi volas, la ›sovaĝan Mary‹«, ŝi diris. »La vorto ›fraŭlino‹ ne plaĉas al mi.«

Heinrich Vander estis perpleksa pro la stranga, tamen natura konduto de la sovaĝa rajdantino, sed li rapide serioziĝis.

»Bone,« li respondis, »do mi nomos vin tiel, kiel vi deziras. Sed nun diru al mi, sovaĝa Mary, kie loĝas sinjoro Elliot?«

La rajdantino ridis elkore. Ŝi ridis tiel laŭte, ke ŝia ĉevalo ektimis kaj leviĝis sur la malantaŭaj gamboj. Perdinte la bridilon, la ridantino estis en danĝero de akcidento. Vander komprenis tion kaj fulme alsaltis, prenis la kapon de la besto kaj devigis ĝin malleviĝi sur la antaŭajn piedojn per kuraĝa kaj firma fingromovo en la nazon.

»Brave, sinjoro«, ŝi vokis, rekaptinte la bridilon, kaj etendis al Vander sian malgrandan dekstran manon.

»Do vi volas al la familio Elliot«, ŝi aldonis. »Ĉu vi estas la instruisto, kiun la honorindaj agrikulturistoj atendas, tiu sinjoro Vander?«

»Vander mi nomiĝas, kaj mi estas tiu, kiun vi aludis«, diris la germano.

»Do vi povas fari miraklojn«, ridis Mary.

»Kial?«

»Nu, la gebuboj de la agrikulturistoj estas sovaĝaj kiel junaj lupoj«, diris la knabino.

»Mi malsovaĝigos ilin«, opiniis la germano, permane gestante laŭ sia pensoj.

Ĉi-foje la sovaĝa Mary serioziĝis.

»Povas esti, sinjoro, ke vi obeigos la gejunulojn, sed ne la maljunulojn«, diris ŝi. »La lastaj forprenos tiujn el sub via protekto, se vi ŝanĝos la obstinon de la filetoj. Mi tre bone konas tiujn familiojn kaj bedaŭras vin. Ĉu vi ne diris, ke vi volas iri al la familio Elliot? Tie troviĝas la farmbieno. Salutu la posedanton de la sovaĝa Mary.«

Tiuj lastaj vortoj estis parolataj en friponeta tono. Ŝi spronis sian ĉevalon kaj forrajdis same rapide, kiel ŝi venis, apenaŭ lasante tempon al la perpleksa germano respondi sian saluton.

Vander pluiris, sed ne povis forgesi la bildon de Sovaĝa Mary, kiu restis en lia memoro. Fine li atingis vastspace aranĝitan bienon. Grandega, longe etendiĝanta loĝdomo estis ĉirkaŭata de pluraj staloj, kaj la tuton protektis palisaro el kverka ligno. Ene de tiu paŝtis ĉevaloj, porkoj kaj bovoj. Fortikaj platanoj kaj kverkoj ombrumis ĉion. Ie kaj tie estis plantitaj fruktoarboj, kiuj estis ŝirmitaj per dornaj arbustoj kontraŭ dombestoj.

Kiam Vander eniris tra la pordo, flanka pordo malfermiĝis, kaj la alta figuro de Elliot aperis.

»Bonvenon, sinjoro Vander!« li vokis. »Estas bone, ke vi alvenis. Mi interkonsiliĝas kun pluraj najbaroj, kio plu okazu en nia kaj via afero. Via lerneja trunkodomo estas finkonstruita. Morgaŭ vi jam povos ekloĝi tie, kaj ĉar estos dimanĉo, vi certe okazigos malgrandan diservon.«

Kun tiuj vortoj Elliot kondukis sian gaston en la salonon, kie lin bonvenigis kelkaj agrikulturistoj. Inter tiuj estis iuj, kun kiuj li jam konatiĝis en Milwaukee.

Nun oni ĉion denove priparolis, kaj la sinprezento de Vander estis fiksata por la sekva tago. La viroj adaŭis, surĉevaliĝis kaj forrajdis. Elliot daŭrigis la interparolon kun sia gasto.

Subite la pordo malfermiĝis, kaj la sovaĝa Mary aperis kun ruĝega vizaĝo.

»Tiu estas mia filino«, diris la agrikulturisto.

»Ni jam konas unu la alian«, respondis la knabino, ridetante al la embarasita instruisto.

»Ĉu tiel estas?« demandis Elliot.

»Ŝi kaŝis al mi, ke ŝi estas via filino«, klarigis Vander.

»Tia estas ŝia konduto«, ridis la agrikulturisto. »Kie vi estis, Mary?«

»En la nova lernejo«, diris Mary, »tie kelkaj aferoj estis ordigendaj.«

»Vi perlaboris la plej grandajn meritojn pro la lernejo.«

»Nur por mia propra profito«, interrompis Mary. »Vi scias, ke mi ankoraŭ volas lerni, kaj kiel lernantino de la nova instruisto mi havas la devon zorgi iomete pri lia loĝejo.«

En tiu maniero la interparolo daŭris. Fine la agrikulturisto leviĝis kaj diris: »La sinjoro instruisto certe estas laca. Mi montros al li lian ĉambron.«

Heinrich Vander baldaŭ estis sola en spaca ĉambro. Li sidiĝis en apogseĝo kaj pripensis sian situacion, antaŭ ol li enlitiĝis.

»Strange la vojoj de la homo ofte pasas«, li flustris. »Kiu pensus, ke mi iam estus instruisto en la sovaĝejo!«

Tria ĉapitro

La Siblanta Serpento

Dum posta mateno sur la farmbieno regis vigla vivo. Ĉevaloj estis jungataj, ĉaroj tiriĝis el budoj kaj prepariĝis por veturado. Fine ĉio estis plenumita. Elliot kondukis la unuan ĉaron. Apud li sidis la nova instruisto. La dua veturilo estis direktata de la sovaĝa Mary, kaj nun ili elveturis en la sovaĝejon.

La pejzaĝo estiĝis pli soleca, baldaŭ oni ne plu rimarkis kultivadon kaj kulturon.

Plurfoje Elliot vokis al sia filino, ke ŝi veturu prudente kaj konsideru, ke ŝiaj fratoj troviĝas malantaŭ ŝi sur la ĉaro, sed ŝi ĉiam reakiris sian antaŭan vetur-manieron. Estis, kvazaŭ ŝi ne povus alimaniere. Vander ĝojis pri la knabino, kvankam li apenaŭ havis tempon por rerigardi al ŝia agado. En spirito li ripetis la plenumotan paroladon.

Baldaŭ aliaj ĉaroj aperis el diversaj direktoj, kiuj ĉiuj veturis al unu celo, tiu estis la lernejo.

La domo konstruita dum kelkaj tagoj estiĝis videbla. Ĝi estis fortika konstruaĵo en agrabla ĉirkaŭaĵo. Libera spaco sterniĝis antaŭ la krude konstruita, sed hejmeca lernejo ĝis la duoblaj brakoj de rivero, super kiu pasis ponto.

De ĉiuj flankoj oni bonvenigis Heinrich-on Vander. La knaboj ĉesis ludadon kaj alkuris por gapi al li.

»Etendu al mi la manon, knaboj«, diris la instruisto.

Iuj obeis la peton, aliaj malgaje kapneis kaj sin kaŝis malantaŭ siaj patrinoj. Eble ili aŭdis, ke la lernejestro estas severulo ekipita per bastono kaj aliaj edukiloj.

Elliot nun kondukis la instruiston en la grandan kaj komfortan ĉambron. Aliaj sekvis, kaj baldaŭ la ejo estis plena.

Vander suriris sian pupitron ornamitan per preriaj floroj, malfermis la biblion kaj estis komenconta la solenaĵon, kiam denove malfermiĝis la pordo, kaj eniris la alta figuro de indiano.

»Tiu estas Siblanta Serpento, la tribestro de niaj najbaraj indianoj«, flustris Elliot al Vander. »Mi invitis lin, kaj li venis. Estus taŭga okazo, se vi plektus ion pri najbara amo en vian prelegon.«

Intertempe la tribestro elektis lokon por si. Li staris apud kolono kaj taksis la instruiston per akra rigardo. Tiu komencis, legis tekston kaj faris sian prelegon, parolante pri la evangelio de la amo.

»Kristo venis sur Teron«, li diris inter alie, »por prediki al la homoj, ke ĉiuj estu ligitaj per la rubando de la amo, kiam ili volas plenumi la volon de Dio. Negroj kaj eŭropanoj, azianoj kaj indianoj estas de unu gento, ili estas la infanoj de Dio kaj ekzercu amon unu kontraŭ la alia.

Vander parolis per vervaj vortoj, kaj post la fino de la edifado multaj aŭskultintoj varme premis lian manon, inter tiuj ankaŭ Elliot.

Ankoraŭ longe li babilis kun tiu lasta, ĝis kiam iu tuŝis lian ŝultron. Turniĝinte Vander vidis antaŭ si la altan figuron de Siblanta Serpento.

»Mia blanka frato longe parolis«, diris la potavatoma tribestro. »Li nun aŭdu la voĉon de la ruĝa viro. Ĉu li estas preta?«

»Mi estas preta.«

»La Movebla Buŝo trovas vortojn, kiel la mokbirdo[5] trovas tritikon, post kiam la palvizaĝuloj semis«, komencis la tribestro. »Multaj vortoj estis bonaj, sed ĉe pluraj la voĉo de Manituo[6] diris al mi: Ili ne estas veraj.«

»Mia frato nomu ilin«, petis Vander, kiam la tribestro subite silentis.

»Li parolis pri la amo de la blanka viro al la ruĝa«, klarigis Siblanta Serpento. »Kion vi parolis, estis muziko en la oreloj, sed ĝi ne penetris en la koron, ĉar ĝi estis mensogo. Ĉu estis amo, kiu kondukis la palvizaĝulojn en la landon de la ruĝa viro? Ĉu pro amo li prenis la ĉasejojn de la indianoj? Ĉu pro amo li donis al ili la fajroakvon?«

La instruisto ekskuiĝis. Tian akran kaj bazitan atakon li ne atendis. La fitraktado de la eŭropanoj kontraŭ la indianoj ne estis kaŝita al li, li ankaŭ tre malŝatis ĝin kaj vidis amaran maljuston en la forpelado de la ruĝa viro.

»Mia frato parolu«, postulis Siblanta Serpento. »Ĉu mankas vortoj al la Movebla Buŝo?«

»Ili ne mankas, tribestro«, diris la germano. »Mi devas konfesi, ke viaj vortoj tuŝis min, ĉar ankaŭ mi malaprobas iujn agadojn de miaj blankaj fratoj. Sed estas nur parto de tiuj, kiu ŝtopas la orelojn kontraŭ la evangelio de la amo.«

»Estas ĉiuj«, respondis la tribestro mallonge kaj akre. »Unue ili forpelis la potavatomojn de la orienta bordo de la granda lago, kaj nun vi volas, ke ni forlasu ankaŭ la okcidentan kaj eksetlu tie, kie nek ĉasbestoj loĝas nek grejno kreskas. Vi ĉiuj volas nian morton, por ke vi komforte vivu. Ĉu tio estas amo? Mia frato bele parolis, sed mensogis. Li parolu pri egoismo, ne pri amo. La ruĝa viro devas morti, la blanka fremdulo volas tion. Vi diras: Manituo estas dio de amo, li volas, ke ĉiuj homoj sur la Tero vivu fratece. Se tio estus vera, tiam via dio devus malami vin, ĉar vi malestimas liajn vortojn.«

Elliot, kiu ĝis nun silentis, sed per sia sinteno indikis, ke li estas tre malpacienca, subite rompis en la interparolon.

»Siblanta Serpento mezuras per malegalaj mezuriloj«, li diris. »Li postulas amon de ni kaj donas malamon. Ĉu la blankuloj iam nokte atakis la vilaĝojn de la potavatomoj? Ĉu ili mortigis kaj skalpis[7] sendefendajn virinojn kaj infanojn?«

»Fera Mano ne konsideras, ke la lupo, kies gorĝon oni premas, mordas kontraŭ ĉiuj flankoj.« La okuloj de Siblanta Serpento brilis. »Niaj patroj rakontis pri palvizaĝuloj, kiuj iam vizitis nin en la ĉasejoj ĉe la orienta Michigan[8], kaj kiujn vi longtranĉuloj[9]: nomas francoj. Ilia koro estis bona, kaj ilia lango estis nefendita. Ili diris ›Frato‹ al ni, dormis en niaj vigvamoj[10] kaj manĝis nian ĉasbestan viandon. Ĉu Fera Mano iam rimarkis skalpon de tiuj nigraharaj palvizaĝuloj sur la pordofosto de ruĝa viro? Ne. Vi vundis nian koron, vi longtranĉuloj. Vi mortigis nin popece, kaj nun plendas, kiam ni defendas nin! Mortigante infanojn, vi intencas pereigi la estontajn persekutontojn de nia popolo. Vi volas eduki niajn infanojn, fari ilin sklavoj de via volo. Mi parolis.«

Post tiuj vortoj la tribestro fier-miene iris el la ĉambro. Elliot zorgoplene postrigardis lin.

»La potavatomoj planas malbonaĵon«, li diris. »Iuj rakontas, ke agento dissemis la onidiron, ke la registaro transloĝigos ilin.«

Pluraj agrikulturistoj altrudiĝis por saluti Vander-on, tial la interparolo finiĝis. Elliot restis pripensema dum la tuta tago. Forirante li diris al la germano: »Ni devas teni la okulojn malfermitaj.«

Kvara ĉapitro

La surpriz-atako

Je la posta tago la instruado komenciĝis. Vander forgesis la interparolon kun Siblanta Serpento dum la penoj kaj ĝojoj, kiujn la instruista profesio alportas. De ĉiuj flankoj la gelernantoj alrajdis, kaj fine ankaŭ la sovaĝa Mary aperis kun siaj fratoj. Preskaŭ neniu mankis, kiam la germano malfermis la lecionojn per preĝo.

La malfacilaĵoj ekestis, kiam li estis instruonta. La junaj homoj ne favoris la sidadon kun rekta dorso. Ili sin disetendis kaj sidigis laŭplaĉe, kaj Vander sentis emon kapti la bastonon, imagante al si la ordon kaj disciplinon de germana lernejo.

La sovaĝa Mary helpis al li, kaj ŝia aŭtoritato estis tiel grava, ke li sukcesis fari kontentigan trankvilon.

»Samuel Morrow, sidiĝu rekte«, li vokis al blonda bubo.

»Hejme mi ĉiam sidas tiel«, diris la knabo.

»Ĉi tie vi sidu, kiel mi postulas.«

»Tion mi ne faras! Vi ne povas ordoni al mi!«

»Vi ne alparolu min per simpla ›vi‹, sed titolu min per ›sinjoro‹.«

»Tion postulas eĉ ne mia patro, kaj tiu diras, ke vi estas malriĉa mizerulo!« respondis Samuel, metante la piedojn sur la benkon.

La gefratoj de Morrow ekkriis kaj postsekvis sian fraton, kiu jam atingis la liberan aeron.

La tuta lernejo tumultis. Nur per granda peno Vander sukcesis restarigi ordon. Reirante sur sian pupitron, li estis pala.

Hazarde li rigardis al Mary. La knabino vidigis bedaŭron. Baldaŭ li regajnis sian aplombon kaj per firma mano tenis la bridon kaj daŭrigis la lecionojn ĝisfine.

»Tio estis malfacila komenco«, diris Mary adiaŭante.

»Mi imagis ĝin al mi pli malfacila«, respondis Vander ridetante.

»Tio estas bona, sed la Morrow-infanojn vi apenaŭ revidos.«

»Ne estas domaĝo, mi havas sufiĉon da infanoj«, opiniis la germano.

»La familio Morrow havas multajn disĉiplojn«, diris la knabino, »eble ili sukcesos devojigi ankoraŭ plurajn aliajn. Ĝis morgaŭ, sinjoro Vander!«

Post tiuj vortoj ŝi surĉevaliĝis kaj forgalopis.

Longe la germano rigardis post ŝin.

»Ŝi estas stranga knabino«, li flustris kaj iris en sian domon por pli bone aranĝi la meblaron kaj poste ĉasiri.

Estis soleco ĉirkaŭ la juna instruisto. La plej proksima najbaro loĝis en distanco de unu horo. Neniu viva estaĵo distris lin, kaj tamen la vivo plaĉis al li. Li sin sentis libera, mastro de sia domo. Lia malgranda provizejo enhavis ĉion, kion la sovaĝejo donis.

La ĉirkaŭaĵo malavare ofertis ĉasbestojn. Anasoj ariĝis sur la rivero, iam eĉ cignoj aperis, kaj sennombraj postsignoj pruvis, ke cervoj kaj kapreoloj havis sian trinklokon proksime de la lerneja trunkodomo.

Kiam la homo, eĉ la plej supraĵeca, dum longa tempo moviĝas zigzage tra la ondoj de la vivo, tiam li ĝuas la trankvilon, kiun ofertas la soleco. Ĝi ŝajnas al li haveno, en kiun eniras maristo post ventego-plena ŝipa veturado. Tiel sin sentis Vander.

Liaj ekscititaj nervoj fortikiĝis, kaj lia falinta kuraĝo al vivo kreskis. Sinjoro Morrow pravis, nomante en la rondo de sia familio la instruiston malriĉa mizerulo. Sed nun Vander ne plu estis tiu.

La Morrow-knaboj ne revenis je la sekva tago. Mary informis lin, ke la familio pro la traktado de sia favorato, la »tre talentita« spitemulo, havas antaŭjuĝojn kontraŭ li. Li ne interesiĝis pri tio.

Je iu tago, kiam venis nur malmultaj infanoj, Mary informis lin, ke la familio Morrow subfose laboris kontraŭ li, la instruisto, kaj disfamigis iujn onidirojn, kaj sekve de tio kelkaj familioj decidis, ke ili ne plu sendos siajn infanojn.

Do ankaŭ ĉi tie mi malprosperos, pensis Vander, kaj senkuraĝeco plenigis lian animon. Tamen li freŝe malfermis la instruadon. Li rakontis historieton al la infanoj, kiam blondharulo, rigardinte el la fenestro, terurigite elvokis: »Indianoj! Indianoj!«

Kiu priskribas la ektimon de la aliaj? Eĉ Vander sentis, ke lia sango dikiĝis en la vejnoj. Sed la respondeco, kiun li havis por la konfidita infanaro, pelis lin al agado.

Li rigardis tra la fenestro kaj vidis, ke ses indianoj estis rajdontaj trans la ponton, kiu ligis la insulon, sur kiu troviĝis la lerneja trunkodomo, kun la lando.

Li tuj konvinkiĝis, ke la potavatomoj intencis ataki la infanojn de la koloniistoj, kaj same, ke nenio estas perdita. Li rapidis al la domopordo kaj fermis la pezan kverkan riglilon, tiam prenis sian dupafan fusilon.

La infanoj grimpis sub la tablojn kaj restis trankvilaj, sed pro timo apenaŭ spiris.

Vander garde staris malantaŭ fosto kaj vidis, ke la potavatomoj saltis de sur la ĉevaloj kaj proksimiĝis al la enirejo. Iliaj tatuitaj vizaĝoj kolorigitaj per la koloroj de la militoj esprimis elreviĝon. Ili estis esperintaj surprizi la homojn en la lernejo.

Kiam ili pliproksimiĝis, Vander vokis, ke ili haltu, se ili ŝatas sian vivon.

Dum momento ili hezitis, interkonsiliĝis, tiam ili pluiris al diversaj celoj.

»Vi ne meritas alian sorton«, flustris Vander kaj streĉis la ĉanon. Li sentis, ke mano kuŝiĝis sur lian brakon. Estis tiu de Mary.

»Mi parolu al la ruĝaj viroj. Mi konas ilin.«

Li iris flanken, kaj ŝi sin montris al la atakantoj tra la malgranda fenestro.

»Kion volas niaj ruĝaj amikoj en la paca domo de la blanka medicinisto?« ŝi demandis.

»Minnelari, Minnelari!« vokis la potavatomoj, ekvidante la knabinon.

»La Saltanta Ĉevalido parolu«, aldonis unu el la indianoj. »Niaj oreloj ne estos ŝtopitaj kontraŭ ĝiaj vortoj, ĉar la koro de Minnelari estas ruĝa, kvankam ĝia haŭto estas blanka kiel marĉa irido sur la akvo de la lago Michigan.«

Rideto glitis sur la vizaĝon de la knabino, kiam tiu aŭdis la strangan alparolon.

»Kion intencas niaj ruĝaj fratoj?« ŝi demandis. »Ĉu ili volas ataki senkulpajn infanojn?«

»Monta Aglo obeas taskon de sia tribestro«, respondis la indiano. »Ni ne damaĝigos la infanojn, se la palvizaĝuloj plenumos la dezirojn de la potavatomoj.«

»Do vi volas malliberigi nin«, diris Mary.

»Minnelari parolas la veron«, rediris Monta Aglo.

»Malliberigi por devigi niajn gepatrojn, ke ili foriru el la lando«, daŭrigis la knabino. »Ili rezignu pri siaj belaj posedaĵoj, al kiuj ili dediĉis jarojn de peno kaj laboro. Ne, tio estas tro multe, tio ne okazu. Prefere ni batalos!«

La lastajn vortoj Mary parolis fortvoĉe, impete.

La victribestro mirigite rigardis al la knabino, same faris Vander.

»Kun tiuj homoj oni ne povas intertrakti«, Mary diris reenpaŝante. »Ni devas fidi la manon de Dio, sinjoro, kaj batali ĝis la morto.«

Fininte la parolon, ŝi deturniĝis. Ŝia vizaĝo estis pala.

»Miaj malfeliĉaj gepatroj!« ŝi flustris.

Vander denove okupis sian lokon ĉe la fenestro. Li metis sian fusilon en pafopretan pozicion, kiam kuglo fajfis preter lia orelo. Kolero plenigis lin. Nun li povis celi kontraŭ homo. Rapide li trovis celon, la kuglo eliĝis el la fusilo, kaj unu el la atakantoj falis per stranga salto aeren kaj teren.

Kvina ĉapitro

La batalo

La glacio estis rompita, intertraktado ne plu okazis, nun la temo estis la defendado de la vivo.

La indianoj, ektimigitaj pro la morto de kamarado, serĉis kovron. La insulo ne havis tion. Kelkaj arbustoj kaj salikoj ne sufiĉis por ŝirmi ilin, kaj ili ne povis reiri trans la ponton.

Vander, kiu ne kapablis neniigi fuĝantan malamikon, lasis la potavatomoj, kaj tiuj trovis sekuran kaŝejon en la densa borda arbustaro, el kiu ili salutis la lernejan trunkodomon por kugloj. La traboj kaj kverkaj tabuloj, el kiuj la muroj estis faritaj, ne tralasis la kuglojn de la indianoj, kaj tial Vander povis esti trankvila rilate al la infanoj.

Intertempe la sieĝantoj plifortiĝis. Pli da indianoj ŝteliris tra la arbustoj, kaj Vander opiniis ekkoni inter tiuj Siblantan Serpenton.

Tiu apenaŭ alvenis kaj tuj ordonis fini la pafadon. Certe li timis, ke iu aŭdas la pafojn kaj aliras por helpi la homojn sur la insulo.

Nun la indianoj utiligis armilon, kiu estis al la sieĝatoj pli danĝera ol fusiloj. Siblantaj fajro-sagoj alflugis el la densaĵoj kaj kroĉiĝis al la traboj de la tegmentoj kaj al la muroj. Baldaŭ lango-similaj flamoj lekis la tegmenton de la trunkodomo, kaj la danĝero iĝis pli granda. La fajro kaŭzis kraketojn ĉie en la domo, Vander perdis sian esperon kaj mallevis la pafilon. Mary tamen ne perdis sian kuraĝon kaj diris al la germano, ke ili povos fuĝi tra fenestro je la flanko, al kiu la indianoj ne pafas. La trunko domo kaŝos ilin kaj ŝirmos ilin kontraŭ la sagoj de la potavatomoj.

»Helpo sendube estos«, diris la brava knabino, »ĉar la agrikulturistoj venos por preni siajn infanojn, se tiuj ne iros hejmen.«

La fajro ne prosperis. La ligno uzita por la lerneja trunkodomo estis tro freŝa, kaj la flamoj ne trovis nutraĵon por viviĝi.

Vander finis la preparojn por ellasi siajn infanojn tra fenestro kondukanta al la alia brako de la rivero. Estis dekdu diversaĝaj geknaboj, la knabinoj tremetis pro timo, la knaboj estis iom malpli timemaj.

La ankoraŭ ne prosperanta fajro evoluis netravideblan fumon, kiu estis blovata de favora vento al la flanko, kie la indioanoj staris. Tial Vander povis facile helpi la infanojn fuĝi tra la fenestro en la liberan aeron.

»Dio estu laŭdata«, li vokis, kiam la lasta infano bonŝance atingis la teron.

Post kiam Mary elsaltis, li sekvis kun la fusilo en la mano, kaj nun li staris pinte de la gelernantoj en libera aero, ŝirmate kontraŭ la okuloj kaj la pafiloj de potavatomoj per la bruletanta trunkodomo.

Nun li devis trankvile atendi la alvenon de la agrikulturistoj. La gepatroj ne sentos la mankon de siaj infanoj antaŭ la paso de tri horoj, kaj tio estis longa tempo.

Subite sago flugis super la domo en la mezon de la infana grupo. Laŭta krio sekvis. La pafaĵo estis trafinta knabon, kiu baldaŭ komencis lamentadon. Vander esploris la vundon. Ĝi estis nur malgrava, sed la doloro devis esti granda. Li bandaĝis la vundon, kiel bone li scipovis, sed la knabo daŭre petis akvon. Liaj plendoj profunde tuŝis la koron de la instruisto, kaj li decidis fari ĉion por zorgi pri malvarmigo. Akvo ja estis en la kabano, sed en tiun Vander ne povis reiri, ĝuste nun densaj fumaj nuboj penetris el la interno. Li devis provi atingi la alian brakon de la rivero por alporti akvon el ĝi.

Mary baris al li la vojon.

»Vi restu ĉe la infanoj«, ŝi diris. »Mi iru.«

Je tiuj vortoj la knabinoj jam forsaltis, ŝia svelta figuro malaperis en la densa kverkaro borderanta la riverbrakon. Se ŝi kredis, ke ŝi restas kaŝita antaŭ la akraj rigardoj de la indianoj, ŝi baldaŭ spertis, ke ŝi sin trompis.

»Minnelari, Minnelari«, sonis voko el la buŝoj de la potavatomoj, kaj kelkaj ruĝhaŭtuloj sin ĵetis en la riveron kaj eknaĝis al la alia flanko, kredante, ke la sovaĝa Mary intencas forfuĝi.

Tion rimarkante, Heinrich Vander sentis maltrankvilon kaj zorgon. Volonte li rapidus por helpi al la knabino, sed li ne rajtis riski tion kaj endanĝerigi sian infanaron. Tiu restis komuna nur pro lia ĉeestado.

Liaj rigardoj firme alkroĉiĝis al la punkto, kie la knabino estis malaperinta. Ĉiumomente li supozis ŝin eliri, sed ĉiam nur trompe. Lia koro bategis. La sango elfluis el lia vizaĝo. Proksime al malespero, li estis ekironta, kiam la geknaboj kriis: »La indianoj, la indianoj!«

Vander rekonsciiĝis. Unu rigardo sufiĉis por kompreni, ke ĉio estis perdita. Antaŭ li staris la alta figuro de Siblanta Serpento. Liaj militistoj alkuris el ĉiuj direktoj. Mekanike la germano ŝiris sian fusilon al la ŝultro kaj celis al la potavatoma tribestro.

Tiu diris malvarme: »Mia palvizaĝa frato supozeble ne estimas la vivon de ĉi tiuj infanoj. Se li pafos, tiam la batalhakilo de la ruĝaj viroj koloriĝos per lia kaj ilia sango.«

Tiuj vortoj sufiĉis por igi lin demeti la fusilon.

»Oni indulgu la senpekajn infanojn!« li vokis.

Siblanta Serpento respondis: »Al ili okazu nenio malbona.«

»Do ili reiru hejmen al siaj gepatroj!« petis la germano.

La tribestro forte kapneis, tiel ke la agloplumo sur lia kapo forte ŝanceliĝis.

»La idoj revidos siajn gepatrojn nur sub unu kondiĉo«, li diris. »Mi volas vidi, ĉu ili preferas siajn infanojn aŭ siajn vigvamojn.«

Tiuj vortoj, kies signifon la germano tuj komprenis, trankviligis tiun. Je la sekva tempo ne estis danĝero por la vivo de la infanoj. Tiu nur estiĝos, kiam oni elŝiros la infanaron el la manoj de la potavatomoj. Sed kio okazis al la sovaĝa Mary? Ĉu ŝi pereis en la akvo aŭ mortis en la batalo kontraŭ siaj persekutantoj? sin demandis Vander. Li ne sciis respondon.

Ĉu li diri ion pri ŝi al la tribesto? Li timis, ke li tiel domaĝos al la knabino, kaj nun la plendoj de la vundito finis lian cerbumadon.

Laŭ peto de Vander Siblanta Serpento donis al la knabo sian botelon, kiu soifege malplenigis ĝin, kaj tiam ordonis ekiron.

Sesa Ĉapitro

La surprizo

La potavatomoj ĉirkaŭis la infanojn kaj ilian instruiston kaj foriris de la insulo. Afliktite li ĵetis rigardon sur sian agokampon, levis la vunditan knabon sur sian brakon kaj tiam ekpaŝadis, kuraĝigante la profunde timigitajn gelernantojn. Iuj rajdantaj indianoj aliĝis al la militistaro de Siblanta Serpento, ilia estro interparolis kun la lasta.

Vander, kiu troviĝis proksime, ekatentis pri la voĉo de tiu fremda indiano. Ĝi ŝajnis konata al li, kaj li rigardis la tribestron. Li opiniis, ke ĉio krom la kolorigado de la vizaĝo estas indiana, sed la angla lingvo, kiun parolis la militisto, estis tiel pura, ke ĝin povis paroli nur anglo. Kial la du tribestroj ne interparolis en sia lingvo?

Tio estis enigma al Vander. Konklude la tribestro estis strangulo, eble blankulo, kiu sub la masko de indiano preparis malbonaĵon, aŭ inter tiuj sin kaŝis antaŭ la okuloj de la justeco.

Tiuj pensoj okupis Vander-on. La knabo sur lia brako estis endormiĝinta, la malgrandaj senliberuloj premiĝis ĉirkaŭ li kiel ĉevalidoj al la ĉevalinoj, kiam ilin minacas lupoj. La tuta sceno prezentis strangan vidon! Instruisto enmeze de la gelernantaro kondukata de indianoj en sovaĝejon: Tia okazaĵo estis malofta aŭ eĉ unika en la historio de indianaj militoj de la oriento. La fremda tribestro rimarkis, ke Vander observas lin, kaj sin miksis inter siajn akompanantojn. Tiel iris la grupo pli profunden en la sovaĝejon.

Nur vespere, kiam la infanoj plendis pro laciĝo, ĝi haltis. Ili starigis bivakon, bruligis fajron kaj difinis gardanton al la direkto, el kiu oni atendis danĝeron.

Vander denove bandaĝis la vunditon kaj ĝojis, kiam la malgrandulo post demando deklaris al li, ke li ne plu sentas doloron.

La suno malleviĝis. Krespusko sterniĝis sur la tero. Sur unu flanko de la fajro bivakis la indianoj, sur la alia flanko Vander kun siaj malgrandaj malfeliĉaj kamaradoj. Subite krakis pafo, akra kiel vipobato. El malproksimo ili aŭdis krion kaj tiam vidis, ke la gardanto sidanta sur ĉevalo haltis sur monteto kaj falis teren. La ĉevalo forrapidis per sovaĝaj saltoj.

Tiuj estas la agrikulturistoj! pensis Vander, kaj lia koro ŝvelis pro ĝojo.

Efektive alvenis la agrikulturistoj. Antaŭ ol la potavatomoj eliĝis el sia ekmiro, la pereo superis ilin. La galopado de ĉevaloj bruis, kaj tridek rajdantoj aperis sur la ĉirkaŭaj altaĵoj. Ĉiuj rajdis al la lumo de la fajro.

Siblanta Serpento provis kolekti siajn militistojn, sed tiuj, eble kvindek personoj, malatentis la admonajn vokojn de sia gvidanto kaj ekfuĝis, ĉar ili konis la superecon de la blankuloj rajdantaj ĉevalojn.

La apuda arbaro ŝirmis ilin, ĉar la arbetaĵaro estis tiel densa, ke la rajdantoj ne povis persekuti la indianojn.

Post kelkaj minutoj la agrikulturistoj staris flanke de la liberigitoj. Kiu priskribas la scenojn de la revido, la ĝojon de la patroj vidantaj siajn infanojn nedamaĝitajn!

Mary estis inter la liberigintoj kaj etendis la manon al Vander.

»Dank´ al Dio vi vivas«, diris la germano.

La knabino ridetis.

»Mi sentis grandan zorgon pro vi«, aldonis Vander.

»Fiherboj ne pereas«, opiniis Mary kaj rakontis, kiel ŝi, kaŝita en subkreskaĵoj, vidis, ke la tuta lernejo falis sub la regon de la indianoj. »Kion mi faru?«, ŝi diris. »Ĉu mi libervole prezentu min al ili? Ne. Mi saltis en la akvon kaj forfuĝis por vigligi la agrikulturistojn cele al la liberigo de la infanoj. Mi sukcesis, kaj la reston vi scias.«

La venkintoj ekiris mallonge post la fuĝo de la potavatomoj kaj tranoktis sur la insulo de la lernejo.

La trunkodomo ne tro difektiĝis, kaj per malmulto da laboro la damaĝo estis rebonigita.

Post kelkaj semajnoj la agrikulturistoj denove sendis siajn infanoj al la lernejo. La potavatomoj estis tiom humiligitaj, ke ili ne kontraŭstaris transplantadon en la prerion. Iutage armeaj trupoj de la registaro akompanis ilin okcidenten. Vander vidis la tribon. Kun mallevitaj kapoj iliaj militistoj iradis. Ununure Siblanta Serpento montris sian fieron. Li ĵetis rigardon al Vander, kiu ŝajnis diri: Ĉu vi komprenas, ke mi pravis? Ke la blankuloj estas filoj de egosimo kaj profitemo? Ke ili estas ŝtelistoj kaj rabistoj?

Siblanta Serpento estis laca je vivo. Li ne povis plu rigardi la mizeron de sia popolo. Liaj rigardoj ardantaj pro mortiga malamo estis direktataj al la gvidanto, kiu rajdis antaŭ la trupo. Kiel tigro al ĝia ĉasaĵo la potavatomo subite saltis sur la lumbon de la ĉevalo portanta la oficiron. Krio de teruro bruis. Siblanta Serpento unge alkroĉiĝis al la viro de dorsa flanko, tiu ne povis moviĝi, sed la ĉevalo saltegis.

La akompanantoj de la endanĝerigito iris perpiede. Nur Vander kaj kelkaj agrikulturistoj, kiuj aliĝis pro scivolo, sidis sur ĉevaloj.

La germano impete sekvis la rapidege fuĝantan virĉevalon. Jam li malesperis atingi ĝin, kiam li rimarkis, ke la indiano falis teren kun sia predo. La ĉevalo plu kuradis, la Siblanta Serpento genuis sur la brusto de la oficiro, svingante sian skalpotranĉilon.

Estis urĝa tempo, ke Vander alvenis. La tribestro plena de venĝemo ne rimarkis lin. Pikonta la ŝtalon en la bruston de la malamiko, li sin sentis ĉirkaŭkaptata de malantaŭe kaj tirata teren.

La oficiro estis senkonscia pro la falo de sur la ĉevalo kaj ne moviĝis, la Siblanta Serpento apenaŭ ekkonis sian novan malamikon, kiam Vander ekatakis per la streĉo de ĉiuj fortoj kontraŭ tiu. Li honoris sian nomon, kiel serpento glitante el la manoj de la germano, kaj tiu baldaŭ komprenis, ke li ne povis superi la lerton de la potavatomo.

Firme alkroĉiĝinte la ruĝa kaj la blanka viroj luktis unu kontraŭ la alia. Bonŝance por la lasta la indiano estis perdinta sian tranĉilon. La batalo do ne minacis la vivon. Ĉiumomente helpo pliproksimiĝis. La soldatoj de la taĉmento rapide proksimiĝis, kaj Siblanta Serpento komprenis, ke komenciĝis lia lasta horo. Li perforte malkroĉiĝis kaj kuris en la sovaĝejon, persekutate de la blankuloj, kiuj post mallonga tempo perdis lin ekster vido.

Intertempe la oficiro rekonsciiĝis. Li leviĝis kaj gapis ĉirkaŭe. Tiam oni rakontis al li, kio estis okazinta.

»Do mi dankas al vi la vivon?«, li diris, skuante la manon de Vander. »Mia nomo estas Edwards, kaj mi neniam forgesos vian bonfaron.«

Sciiĝinte, ke Vander loĝas proksime de Elliot, li aldonis, ke li vizitos post kelkaj semajnoj tiun sian malproksiman parencon, kaj tiuokaze ili plikonatiĝos.

La karavano denove ekmoviĝis. Vander reiris al sia lerneja trunkodomo kaj baldaŭ forgesis la aventuron.

Sepa Ĉapitro

Malgajaj spertoj

Semajnoj pasis. Post la atako de la indianoj la lernejo prosperis, ĉar la agrikulturistoj sentis dankon al la savinto kaj protektinto de siaj infanoj. Iom post iom tiuj sentoj malkreskis, kaj la vizitado de la lernejo malpliiĝis.

La sovaĝa Mary elstare progresis en la lernado. La matureco de ŝia spirito igis, ke ŝi kaptis la fremdajn enhavojn per rapideco, ke ŝia instruisto admiris ŝin.

Ŝi konsolis lin pri liaj soleco kaj malagrabla situacio. Kiam ŝi rajdis al la lernejo, lia malĝojo neniiĝis, kaj li havis viglajn esperojn pri la estonteco.

Sed ankaŭ tiu ĝojo estis forprenota de li.

Iutage Mary deklaris al li, ke ŝia patro opinias, ke ne estas plua bezono por ŝia lernado, kaj ŝi ĉesu viziti la lernejon.

Vander ekskuiĝis.

»Mi kontraŭdiris al li«, ŝi diris, »kaj mi esperas, ke mi konvinkos lin, ke li tamen estonte permesu al mi la vizitadon de ĉi tiu domo. Li ion aldonis, kion mi ne komprenis, dirante, ke mi estas tro granda, kaj la najbaroj diros ion malbonan. En tio mi ne povis kontraŭi lin, ne sciante, kion li opinias.«

Vander pli bone komprenis la pensojn de Elliot, kaj li devis pravigi la agrikulturiston, jes, li sentis emon rekomendi al Mary, ke ŝi obeu la deziron de sia patro.

La knabino rigardis demandante lin per grandaj, malhelaj okuloj. Evidente ŝi ne sciis, el kio rezultas tiu konsilo. Duboj plenigis ŝian animon. Larmoj ŝtele gutetis el ŝiaj okuloj dum la adiaŭo.

Je la sekva tago Vander vane atendis ŝin, ankaŭ je la postaj ŝi ne revenis.

Kiam pli kaj pli da infanoj restis for, Vander opiniis sian situacion neeltenebla. Afliktiĝinte li sentis, ke liaj horoj pasis malrapide, jam venis al li la penso forlasi la lernejon. Malgraŭ diversaj amaraj spertoj lia koro ankoraŭ ne kutimiĝis je la ŝanĝoj de la vivo, li ne povis elteni la malaltan tajdon, kiun ĉiam sekvas la alta tajdo. Li volis forfuĝi.

Tiu penso maturiĝis en li, kiam iutage neniu infano aperis en la lernejo, kaj la soleco fariĝis premanta. Li pakis siajn malmultajn havaĵojn, kiam Mary alvenis.

Ŝi aspektis malgaja kaj ekskuiĝis, sciiĝante la decidon de Vander.

Estis io stranga en la konduto de la knabino. Ŝajnis al li, ke ŝia konfido al li estis malfortiĝinta.

»Ĉu vi iam estis en New York?« ŝi demandis, rigardante teren.

»Kial vi demandas, Mary?«

»Iu sinjoro nun loĝas ĉe la familio Morrow kaj konatiĝis kun vi en la urbo«, ŝi rakontis kaj rigardis rekte en liajn okulojn.

La germano tuj superrigardis la danĝeron, en kiu li troviĝis. La fremdulo certe rakontis pri la onidiroj, liaj maldungo kaj ludemo.

Vander, la instruisto, hontis antaŭ Mary, sia lernantino.

Ho stranga sorto! Ĉu li hontis? Ĉu li ne estis senkulpa?

Li hontis, ĉar tiuj onidiroj ĉirkaŭiris kaj ĉar li devis defendi sin kontraŭ tiuj.

»Kion diris la fremdulo?« li fine demandis per tremanta voĉo.

»Nu, mi ne kredas tion, sed la familio Morrow kaj aliaj diris vortojn, kiuj dolorigias min.«

»Mi ĉion komprenas, mia kara«, respondis Vander, »la fremdulo akuzis min pri ludemo, eĉ pri ŝtelo, ĉu ne?«

Mary kapjesis.

»Kaj vi postulas, ke mi min defendu?«

La knabino silentis.

»Ne,« li daŭrigis, »mi rezignas pri defendo. Mi iros en la mondon por forfuĝi de kalumnio kaj mizeranimeco.«

Larmoj fluegis el la okuloj de Mary.

»Do vi forlasos nin, ĉu?« ŝi demandis mallaŭte.

»Por ĉiam!«

Mary skuiĝis.

»Ĉu vi adiaŭos de mia patro? Li ĉiam subtenis vin, antaŭ ol oni flustris al li malbonaĵojn«, ŝi diris.

»Mi esprimos al li mian dankon por ĉio bona, kiun li faris al mi,« respondis Vander, »sed mi ne defendos min. Neniu potenco en la mondo igos min fari tion.«

»Estas bone, sinjoro Vander, mi atendos vin kaj petas, ke vi ne koleru pro mi.«

»Mi ne koleras pro vi, fraŭlino Mary«, diris la germano kaj kore premis la manon de la knabino. Ŝi sin ĵetis sur sian ĉevalon kaj forrajdis.

Al la instruisto postrigardanta ŝin ŝajnis, ke la ĉevaleto neniam faris tiajn sovaĝajn saltojn, kvazaŭ la besto moviĝus laŭ la sentoj de sia rajdantino.

Vander sin sentis faciligita. Nun li klare vidis, kio kiel elfo estis preminta lian koron, nun li komprenis la strangan konduton de la agrikulturistoj. La premo sur lia animo malaperis, firme li rigardis en la estontecon.

Oka ĉapitro

Sursceniĝo

En la granda loĝoĉambro de la biendomo de Elliot sidis la posedanto en sia fotelo, ĝuante la dimanĉan trankvilon. Antaŭ li kuŝis malfermita biblio. Li legis psalmon, kiel tio konvenas al anglikana kristo[11]. Nur Mary estis en la ĉambro krom li.

»Jen nenio helpas, mia infano«, diris Elliot. »Li prefere cedu. La agrikulturistoj perdis la konfidon al li, kaj ankaŭ mi dubas, mi konfesas tion.«

»Estas honto, patro, ke la fiparoloj de tute fremda homo juĝigas nin pri iu, kiu loĝis en nia mezo«, diskutis Mary.

Elliot levis la ŝultrojn. »La familio Morrow ege laŭdas la fremdulon kaj lian konduton. Li volas enskribi sin en la kompanion de nia kuzo Edwards. Tio estas cirkonstanco, kiu igas nin amike inklini al li. Intercetere, ĉu vi zorgis pri la loĝado de la leŭtenanto? Li loĝos ĉe ni dum la restado en nia regiono.«

»Mi zorgis pri ĉio, patro«, respondis Mary.

En tiu momento la hundoj ekbojis. Ĉaro veturis en la korton, kaj baldaŭ Morrow eniris akompanate de fremdulo.

»Bonan tagon, najbaro!« diris Morrow, etendante la manon al Elliot.

»Bonvenon!« tiu respondis kaj petis la gastojn sidiĝi.

»Mi devas priparoli kun vi gravan aferon, najbaro«, komencis Morrow. »Mi aŭdis, ke la vagabondo, kiun ni akceptis en Milwaukee, jam foriris. Ĉar ni havas la lernejan konstruaĵon, mi pensis, ke ni enigas posteulon. Sinjoro Sable decidis resti kun ni. Ni dankas al li, ke la pasinteco de Vander estas malkovrita al ni. Mi pensas, ke vi, najbaro, ne kontraŭas nian aferon, sed eĉ subtenos ĝin.«

Elliot blovis nubojn el sia pipo, ripete rigardis sinjoron Sable por esplori ties vizaĝon.

»Tio estas malfacila laborpozicio«, li flustris, »kaj post la unua misfaro mi decidis lasi la manojn for de la afero, najbaro. Oni ne rikoltas dankon.«

»Sinjoro Sable estas nia garantio, ke la afero ĉi-foje prosperos.«

»Mi ne havas obĵetojn kontraŭ sinjoro Sable«, diris Elliot, »kvankam ne plaĉas al mi, ke li volas loĝi en nesto, kies antaŭan loĝanton li forpelis. Mi opiniis, ke li volas aliĝi al la armeo.«

»Vi pravas«, nun estis aŭdebla sinjoro Sable, »mi plu intencas fari tion kaj nur estas pelata de la honorinda sinjoro Morrow. Se vi obĵetas ion, tiam mi ne kandidatas.«

Elliot konsensante kapjesis.

»Do vi bone konas sinjoron Vander?« li tiam demandis.

»Tiel bone kiel min mem«, respondis la demandito. »Ni kune laboris en la sama firmao. La estro jam rimarkis la netrudiĝeman karakteron de la germano, kaj same ni, la kolegoj. Ni aŭdis, ke li ludas pri altaj sumoj, kaj konstatis, ke li okupiĝas pri la kaso, kiam li opinias sin neobservita. Iutage mi surprizis lin, kiam li ŝtelis monbiletojn el tiu.«

»Tio estas granda mensogo«, tondris voĉo en tiu momento, kaj en la pordo aperis la figuro de Vander.

Jen staris la germano pala kiel fantomo. Lia dekstra mano estis kramfe pugnigita, liaj lipoj tremetis. Liaj okuloj ĵetis radiojn de plej sovaĝa kolero al lia kalumnianto.

Li venis por adiaŭi kaj enirante hazarde aŭdis kaj komprenis la lastajn vortojn de Sable.

Sekvis momento de stranga streĉo.

»Fia fraŭdanto, ĉi tie mi retrovas vin«, vokis la germano. »Ĉu vi persekutis min ĝis tiu soleca loko por kalumnii min?«

»Ho, ho!« revokis Sable, rapide rekaptante sian prudenton. »Ĉu vi volas returni la lancon kaj akuzi la prokuroron? Vi ne sukcesos!«

»Hudibras, vi delogis min al ludado, trompis min kaj pereigis mian ekziston!« diris Vander, irante paŝon en la ĉambron.

»Tio estas eraro«, nun enĵetis Morrow. »Tiu sinjoro nomiĝas Sable, ne Hudibras.«

La germano ekridis.

»Ni okupiĝas pri la fripono Hudibras, sinjoro«, li diris. »Nun mi memoras la sonon de voĉo. He, Hudibras, ĉu vin antaŭ kelkaj semajnoj vestis la kostumo de indiano?«

La malkaŝito paliĝis.

»Jes, certe vi estis. Mi rekonas vian voĉon. Do estis vi, kiu pelis la potavatomojn en la pereon, kontraŭ la pacamajn setlantojn. Honorindaj agrikulturistoj, mi petas vin kapti tiun homon kiel kriminton kontraŭ la ĝenerala paco.«

»Ho, ho!«, vokis Hudibras kun arteca aplombo. »Kia impertinento, ke vi akuzas min tiel!«

Elliot, kiu ne ŝatis la scenon, nun enmiksiĝis.

»Per kio vi volas pruvi vian gravan akuzon kontraŭ tiu viro, sinjoro Vander?« li demandis.

»Irante ĉi tien, mi bonŝance trovis la viron, kiu povas pravigi mian aserton«, parolis la germano. »Mi trovis la Siblantan Serpenton tute senfortiĝintan kaj kuŝantan sub kverko. Li intence venis por sin prezenti al la registaro kaj akcepti sian punon. Post nelonge li alvenos ĉi tien. Mi aŭdis, ke leŭtenanto Edwards loĝas ĉi tie kaj direktis la tribestron al la farmbieno.«

»Ĉi tie jam estas Siblanta Serpento«, diris Mary kaj malfermis la pordon, tra kiu eniris la tribestro.

La potavatomestro apenaŭ staris rekte.

Dum malmultaj monatoj Siblanta Serpento estiĝis ruino, pelate de persekutantoj, turmentate de malsato. Li venis por morti. Eĉ en morto li volis utili al sia popolo. Oni anoncis premion de kvincent dolaroj je lia kapo. Li volis transdoni sin al siaj malamikoj, por ke la premion ricevu lia malfeliĉa tribo, kiu lin benu en morto kaj famigu lian heroaĵon.

Naŭa Ĉapitro

La morto de Siblanta Serpento

Ĉirkaŭrigardinte Siblanta Serpento demandis: »Kie estas la tribestro de la palvizaĝuloj?«

»Sinjoro Edwards ankoraŭ ne alvenis«, diris Elliot, sentante kompaton kun la stato de la tribestro, kiun li estimis. »Mia frato estas bonvena. Kion vi deziras, ĉu manĝon, ĉu trinkaĵon?«

»La vortoj de Fera Mano estas bonaj«, diris la potavatomo. »La Siblanta Serpento ĵuris, ke li ne akceptos bonfaron de palvizaĝulo, kaj li plenumos la ĵuron. Mi venis por transdoni min al la venĝo de longtranĉiluloj, kiuj ofertis kvincent dolarojn por mi.«

»Mi aŭdis tion, tribestro, kaj mi admiras vian decidon.«

En tiu momento Hudibras flustre interparolis kun sia najbaro Morrow. »Ĉi tie oni povas akiri belan sumon da mono. Kion vi pensas pri tio?«

La tribestro atentiĝis.

»Kiu parolis tie?« li demandis. »Mia orelo aŭdis la voĉon de perfidinto.«

»Tiel estas, tribestro«, enmiksiĝis Vander. »Certe vi konas tiun ĝentilulon. Rigardu lin!«

Siblante Serpento sin turnis al Hudibras kaj fiksrigardis lin.

»Ho, li estas tiu«, li vokis. »Vi logis min kaj mian popolon en pereon!«

»Ĉu li partoprenis la atakon al la lerneja domo?« demandis Vander, paŝante pli proksimen.

»Li estis«, respondis la tribestro. »Pli fie li agis, li perfidis mian popolon, kiel li perfidis la sian. Lia lango estas fendita, duoble fendita. Li mortu, Siblanta Serpento volas venĝi sin.«

Je tiuj vortoj la tribestro sin ĵetis kontraŭ sia ĝismorta malamiko, sed tiu evitis lin kaj fuĝis tra la proksima, ne riglita pordo, komprenante, ke lia rolo estas finludita.

Subite ĉia malforto defalis de la potavatomo. La velkaj muskoloj vigliĝis, kaj li postkuregis la fuĝanton.

La agrikulturistoj eliris por malhelpi sangan kunpuŝon, sed ili malfruis. Siblanta Serpento atingis sian kontraŭulon kaj puŝis lin teren. Mallonga luktado sekvis, tiam la indiano eligis triumfan krion kaj svingis la skalpon de sia malamiko.

»Vi estas nia kapitito, tribestro«, diris Elliot. »Vi faris perfortan krimon, kaj tial meritas la morton.«

La potavatomo volis diri kelkajn vortojn, nur raŭka gorĝa sono aŭdiĝis, la impeto estis troa por lia malfortiĝinta korpo, li falis kaj lastfoje spiris.

Sinjoro Morrow baldaŭ adiaŭis. Li sentis, ke li ludis maldecan rolon. Elliot etendis la manon al la germano.

»Ni agis maljuste kontraŭ vi,« li diris, »kredante la parolon de fripono. Ĉu mi rajtas peti bonfaron de vi?«

»Tre volonte.«

»Restu kun ni.«

Vander rezonis.

»Vi havos plenan lernejon, kiam oni ekscios, ke vi estas honestulo.«

»Bone, mi restos«, diris la germano kaj prenis la etenditan dekstran manon.

Vidante tion, Mary ridetis. Ĉiu ŝajne reiris en la kutimajn trakojn. Vander vespere reiris en la lernejan trunkodomon, sed ĝojaj sentoj ne okupis sian animon. Li timis, ke pliaj disreviĝoj lin atendos, ke li ankoraŭ ne atingis kompletan venkon.

Deka Ĉapitro

Novaj turmentiĝoj

Post kelkaj tagoj la lernejo denove prosperis. Eĉ la infanoj de la familio Morrow venis, kaj pli ol dudek infanoj partoprenis la instruadon. Mary ne aperis, kaj tial pasis pli ol unu semajno, dum kiu Vander ne vidis ŝin. Iuvespere li rekonis ŝian ĉevalon. Rajdanto aperis apud ĝi. Li aŭdis la voĉon de Mary, kiu laŭte ridante interparolis kun sia akompananto, en kiu Vander ekkonis leŭtenanton Edwards.

Mi deziras, mi estus foririnta! pensis Vander, kiam la paro rajdis malsupren sur la apuda monteto, de kies pinto Mary fingromontris al la lerneja trunkodomo.

»Ĝi troviĝas en bela ĉirkaŭaĵo, ĉu ne, sinjoro Edwards?« ŝi vokis. Tie staras sinjoro Vander, se mi ne eraras. Li ĝojos pri nia socio en sia soleco.«

La gerajdantoj prokismiĝis. Sinjoro Edwards svingis sian ĉapelon: »Mi ĝojas saluti mian savinton!«

Vander seriozmiene akceptis la paron, kondukis ilin en la trunkodomon kaj zorgis pri la ĉevaloj.

»Mi jam aŭdis pri viaj faroj, sinjoro,« diris Edwards sidiĝante, »kaj precipe ĝojas pri la senmaskigo de Hudibras. Vi sciu, ke la fripono estis serĉata per arestordono de New York. Li fuĝis en la sovaĝejon por eviti la manon de la justeco. Mi stultulo preskaŭ faris lin kaporalo en mia kompanio.«

Tiu mesaĝo tre interesis Vander-on. Sinjoro Edwards estis bone informita, li eltiris plurajn gazetojn, kiuj publikigis artikolojn pri Hudibras. Unu tekstis:

»Ĉi tiea reputacia komercejo fine sukcesis malkaŝi krimulon, kiu ekde jaroj ŝtelis monon el la kaso. La librotenisto surprizis longe suspektatan komizon dum la krimo, volis ligi lin, sed ricevis kuglon en la ventron. La krimulo fuĝis. Oni persekutis ties postsignojn kaj konstatis, ke li turniĝis al la malproksima okcidento. La komercejestro tre bedaŭris, ke li maldungis honestan germanon, kontraŭ kiu la forfuĝinto estis direktinta la suspekton. Laŭ la deziro de la firmao ni deklaras ĉi tie, ke sinjoro Vander estas honestulo. Ĉi tiuj linioj kontribuu al la rebonigo de lia famo.«

Tiel Heinrich Vander estis ankaŭ publike deklarita senkulpulo.

»Vi akiris apartan meriton, sinjoro Vander«, daŭrigis la oficiro post kelka tempo. »Mia kuzino Mary vere kleriĝis sub via gvidado. En antaŭaj tempoj ŝi estis sovaĝa rozo, sed nun ŝi estas greftita. La indianoj nomis ŝin Minnelari, Sovaĝa Ĉevalido. Mi opinias, ke ŝi ne plu meritas tiun nomon.«

»Sed mi estas fiera pro ĝi«, opiniis Mary ridetante.

Tiel la interparolo daŭris, ĝis Mary admonis adiaŭon.

La paro surĉevaliĝis kaj post supraĵa saluto ekrajdis.

Longe Vander rigardis post ilin. Lia koro sangis. La leŭtenanto evidente gajnis la sovaĝan Mary por si. Li sin sentis ŝovita flanken, kaj tio dolorigis lin. Li vidis, ke rajdante ili sin incitetis ŝerce, kaj larmo ŝteliris el lia okulo.

»Kian vivon mi devas sperti!« li vokis. »Antaŭ jaroj mi staris ĉe la ĉerkoj de miaj gepatroj. Senĝoje mi ekmigris en fremdan mondon. Sed tiu donis al mi nur amarajn disreviĝojn. Kien ajn mi rigardas, malafablaĵojn mi vidas. Ŝarĝite per suspekto de fraŭdo mi alvenis ĉi tie. Mi trovis azilon kaj afablajn homojn, jes, en tiu Mary eĉ knabinon, pri kiu mi pensis, ke ŝi faros min feliĉa homo. Ankaŭ en tio mi disreviĝis.«

Li reiris en sian kabanon, pensante, ke estos pli bone foriri en la vastan mondon.

Tiun decidon li pripensis pli longe, kaj fine li realigis ĝin. Li pakis siajn malmultajn havaĵojn kaj adiaŭis de sia kabano.

Survoje li rezonis, ke li ne ŝtele foriru, sed adiaŭu malkaŝe kiel honestulo.

Kion Mary diros aŭdante, ke mi iras? li sin demandis kaj pensis, ke ŝi estos malgaja pro lia decido.

Dekunua Ĉapitro

La decido

Enirante la ĉambron, Vander trovis komune la familion Elliot. Ĉeestis ankaŭ la leŭtenanto, li interparolis kun Mary. Kiam tiu lasta ekrigardis la germanon, ŝi subite estiĝis serioza. Lia afekcio indikis al ŝi, ke io eksterordinara okazis.

Elliot petis la vizitanton sidiĝi.

Vander obeis.

»Kio kondukas vin al ni, sinjoro instruisto?« diris la agrikulturisto.

»Mi venas por adiaŭi, sinjoro.«

»Ho!« vokis Elliot. »Ĉu tiel rapide?«

»Io pelas min en la mondon, sinjoro, kaj mi jam pentis, ke mi ne plenumis mian decidon antaŭ monatoj.«

»Hm, hm!« faris la agrikulturisto kaj silentis.

Mary estis konsternita, sed same silentis.

»Restu kelkajn tagojn kun ni«, petis Elliot post kelka tempo. »Sinjoro Edwards forlasos nin, kaj vi povos loĝi en lia ĉambreto.«

»Mi devas ekvojaĝi jam hodiaŭ«, interdiris la leŭtenanto. »Registara ordono kondukos min al la fortikaĵeto St. Paul en la soveĝejon de Minnesota.«

»Mi tre bedaŭras, ke mi ne povas plenumi vian inviton«, Vander sin turnis al Elliot.

»Morgaŭ mi veturos al Milwaukee«, tiu diris. »Vi havos bonan okazon vojaĝi kun mi.«

»Mi ŝatas vojaĝi perpiede, ĉar la korpa streĉo estas bonfartiga por mi«, respondis la germano kaj leviĝis por adiaŭi.

Li etendis al ĉiu la manon. Kiam li sin turnis al Mary, li konstatis, ke ŝi jam iris el la ĉambro.

Do li devis iri sen adiaŭi de ŝi. Li jam troviĝis ekster la palisaro ĉirkaŭanta la domaron, kiun kaŝis arbustoj, kiam li aŭdis, ke iu vokis lian nomon. Li bone konis tiun voĉon. Estis Mary, kiu estiĝis videbla kaj ŝajne atendis lin ĉi tie.

Ŝi etendis al li la manon, dum larmo ekbrilis en ŝia okulo.

»Kial vi formigras, sinjoro Vander?« ŝi demandis. »Mi koleras pro vi. Ĉu la leŭtenanto forpelis vin?«

»Jes, tion li faris.«

»Mi pensis tion; sed li ja iros.«

»Estas egale al mi, ĉu li restas aŭ foriras,« diris Vander, »ja li prenas vian koron kun si.«

»Tion li ne faras!« vokis Mary, kaj ŝiaj okuloj flamis, dum ŝi piedbatis la teron.

»Ĉu ne?«

»Ne, neniam!« certigis la knabino.

»Tamen mi konjektis tion«, respondis la germano. »Viaj rilatoj al li opiniigis min pri tio.«

»Ĉu mi estas la sovaĝa Mary? Ĉu ne de tempo al tempo la malnova naturo revidiĝas?« rediris ŝi.

»Nun mi pli trankvile foriras de ĉi tie«, diris Vander kaj etendis la manon al Mary.

»Ĉu vi nun ne volas resti?« ŝi demandis.

»Io pelas min malproksimen, serĉi mian feliĉon.«

»Ĉu vi iros por ĉiam?« ŝi esploris.

»Mi revenos«, li promesis. »Aŭ mi pereos, aŭ mi aperos iutage kaj demandos vin: Ĉu vi volas sekvi min en la hejmon, kiun mi fondis?«

»Restu ĉi tie«, ŝi petis.

»Tio ne eblas. Mi devas foriri, fondi indan ekziston, por ke mia Mary vivos kun mi«, diris Vander, kaj liaj okuloj lumis pro interna feliĉo.

»Ĉu vi ne forgesos min?« li plu diris.

»Neniam.«

»Do mi revenos por konduki vin al mia hejmo, mia kara Mary«, diris la juna viro.

Ili adiaŭis.

Heinrich Vander denove migris en la mondon, sed lia koro ne plu estis peza, facilanime li iris. Forestis la premo, kiun la kalumnio iam ŝarĝis sur lin, kaj ĝin anstataŭis fido, kiu kune kun talento kaj scio facile konkeras la mondon.

Alveninte en Milwaukee, li ekloĝis en la sama gastejo kiel iam antaŭe. Siajn ŝuldojn li jam delonge pagis al la mastrino. La bonkora virino ĝoje akceptis lin. Ŝi estis malsana kaj venigis lin al sia lito.

»Mi ofte pensis pri vi«, ŝi diris. »Kaj precipe dum la lastaj tagoj. Mi ofte petis informojn pri vi kaj ĝojas, ĉar vi bonfartas. La fino de mia vivo tamen estas proksime.«

Vander konsolis ŝin kaj opiniis, ke ŝia malsano certe estas malgrava.

»Venas la fino, mia amiko«, ŝi diris. »Vi devas resti kaj mastri mian gastejon. Mi ne havas parencon, kiu povus helpi. Ĉu vi plenumos tiun komplezon al mi?«

La germano rezonis je kelka tempo, tiam li konsentis: Tiel li vidus Mary-on de tempo al tempo, estus proksime al ŝi!

Vander fervore kaj delikate administris la gastejon, kaj ĝi baldaŭ gajnis bonfamon.

Post duona jaro mortis la bona mastrino. Ŝi heredigis sian domon al Vander, kaj la juna germano rapide trovis novan, tre belan loĝejon.

Milwaukee kreskis de jaro al jaro, kaj ju pli ĝi kreskis, des pli valoriĝis la gastejo, en kiu laboris Mary ĉe la flanko de Vander unu jaron post la morto de la vidvino.

Ankoraŭ hodiaŭ la leganto trovas en la mezo de ĉi tiu urbo imponan hotelon, sur kies tabulo oni legas: »La Saltanta Ĉevalido«.

Glosaro

1. Milwaukee neniam estis ĉefurbo de Wisconsin, sed Madison ekkonstruita en 1837↩

2. 29a de Majo 1848↩

3. indiana popolo ĉirkaŭ Mississippi-rivero↩

4. nordamerika specio de marmotenoj↩

5. Mimus polyglottos↩

6. Laŭ indiana kredo nepersona forto en ĉiuj estaĵoj, objektoj, agoj ktp., poste adaptita al la kristana kredo↩

7. skalpi - fortranĉi la kranihaŭton↩

8. Michigan-lago, la usona partoŝtato troviĝas borde de la lago↩

9. longa tranĉilo=sabro, longtranĉulo=nomo por la usonaj soldatoj portantaj sabron↩

10. indiana kupolforma loĝejo↩

11. anglikana eklezio: kristana eklezio devenanta el Anglio, enhavanta katolikismajn kaj protestantismajn elementojn↩

Kolofono

Titolo

Minnelari

Aŭtoro

Wilhelm Frey, 1833 (Hohenems) – 1909 (Wien), aŭstro.

Originalo

La rakonto el la sovaĝejo de Wisconsin »Minnelari« aperis en la eldonjeo de Jul. Bagel en Mülheim ĉe Ruhr eble en 1880.

Traduko

Michael Lennartz

Lingva revizio

sveda amiko

Titolbildo

Michael Lennartz, uzante grafikon de www.openclipart.com (j4p4n), Creative Commons Zero 1.0 Public Domain License

Versio

Majo 2017

Ĉiujn piednotojn aldonis la tradukinto.