Enhavo

I – Fortikaĵo Henri

II – La fuĝinto

III – Batalo kaj mizero

Glosaro

Kolofono

I – Fortikaĵo Henri

Jam dum la lastaj jaroj de la brita regado en norda Ameriko komenciĝis la elmigrado al la malproksimaj okcidentaj regionoj. Ĉiuflanken dissemante mirigan abundon da kulturo, prospero kaj kreskado, la homoj migris ĝis la bordoj de Pacifiko kaj la orplenaj valoj de la kalifornia montaro.

Tiam la nocio »Fora Okcidento« markis nur malvastan regionon, ĉar en la malnovaj provincoj oni trovis multajn sovaĝejojn sub nenies regado, kiuj sufiĉe plenumis la bezonojn de la migrantoj, kiuj iris okcidenten. La Misisipo[1] estis la limo, kaj neniu vaganta kaptilisto aŭ ĉasisto intencis transiri la riveregon kaj perdiĝi en la vastegaj prerioj[2], kiuj sterniĝas ŝajne senfine ĝis la fabeleca Roka Montaro. La novaj setlantoj, la postregionanoj, kiuj venke forprenis de la praarbaro pecon da kampo por gajni lokon por trunkodomo kaj pluraj agroj da maizo, ekloĝis laŭ la fluo de la Ohio- kaj ties flankaj riveroj. Vizitante la stratojn de la urboj Boston, Philadelphia aŭ New York, tiuj sovaĝaj kaj fortikaj geviroj estis mire rigardataj de la urbanoj same kiel hodiaŭ bienuloj el Minesoto aŭ Nebrasko.

La registaro de la kolonio ne havis intereson pri la sorto de la bravaj familioj, kiuj partoprenis la migradon al okcidento. Ĝi opiniis, ke tiuj formigrantoj estas malobeemaj filoj, kiuj libervole rezignas la aŭtoritaton kaj protekton de la patra domo, kaj ke tial ĝi ne estas respondeca pri ilia sorto. La malmultaj militaj postenoj, kiuj loĝigis malgrandajn armeajn taĉmentojn kaj gvatis la najbarajn tribojn, ne sterniĝis trans la Ohio-riveron kaj la bordojn de Erie-lago[3]. Multaj el ili estiĝis ruinaj kaj senhomaj dum la nordamerika sendependiga milito.

Nur la respubliko ekkonis la taskon de sia estonteco kaj komencis porti la stelar-flagon[4] per firma mano en la malproksiman sovaĝejon por la protekto de siaj bravaj civitanoj kaj starigis ĝin sur la remparojn de multaj fortikaĵoj ĉe la malsupra Ohio-, la Cumberland- kaj la Tennessee-riveroj.

Tiuj lim-postenoj de la civilizo ne estis konstruitaj laŭ la reguloj de la fortikaĵ-konstrua arto. La malamikoj, en kies ĉasejoj oni starigis la fortikaĵetojn, havis kuraĝajn militistojn kaj talentajn estrojn, sed neniujn kanonojn aŭ fosistajn kaj pionirajn batalionojn, kontraŭ kies atakoj oni bezonas rempar-ŝirmaĵojn kaj kontraŭbombajn subterajn volbaĵojn. Insulo en riverego, altaĵeto ĉe la kunfluo de du riveroj aŭ seka fosaĵo, malantaŭ kiu duobla vico da palisoj ĉirkaŭfermis kvarangulan korton kaj la lignajn loĝejojn de soldatoj, estis sufiĉa por defendi sin kontraŭ armeo da indianoj dum semajnoj, se ne mankis manĝaĵoj. Se la fortikaĵo posedis eĉ malnovan sesfuntan kanonon, kies buŝo minacis elĵeti morton kaj pereon trans la palisaron, tiam la garnizono povis trankvile ĝisatendi la atakadon de la kuprokoloraj filoj de la sovaĝejo.

Inter la okcidentlimaj instalaĵoj la fortikaĵeto Henri estis rigardata kiel eksterordinare forta kaj defendebla, kvankam ĝi distingiĝis de similaj instalaĵoj per nenio ol nur per la situo protektata de la naturo. Eĉ regulaj armeaj trupoj suferus pro grandaj malfacilaĵoj kaj perdoj en kazo de perforta atako.

Tie, kie la Harpeth-rivero unuigas sian fluon kun tiu de la Cumberland-rivero, tre krute leviĝis monteto el la disforkiĝo de la du riveroj. Ĝiaj blankaj kalkoŝtonaj muroj brilis malproksimen en la suno kaj elstaris cent futojn preskaŭ vertikale el la bruanta rapidfluejo, kiu formiĝis el akvo kunpremita de kontraŭflanka elstaraĵo. Laŭ la fluo de la Harpeth-rivero, do en okcidento, la altaĵo krute deklivis. En orienta kaj suda direktoj ĝi malaltiĝis nur iom-post-iome en formo de longa dorso, kiu fine malaperis en marĉa herbejo duoncirkle ĉirkaŭanta la tutan areon.

La flanka rivero, kies akvo estis retenata de la Cumberland-rivero, ofte superakvis la tutan regionon, tiel ke la fortikaĵeto ŝajnis elstari meze de lago. El la arbaro kondukis apenaŭ rekonebla vojeto laŭ vastaj kurboj tra la marĉo. La grundo cedis ĉiun paŝon, ĉirkaŭ flaketoj kreskis arbustetoj kaj sekaj kanoj. Tiom, kiom la grundo leviĝis, la vojo estiĝis pli firma kaj eĉ pli danĝera por atakanta malamiko, ĉar sur la tuta altaĵo mankis arboj kaj arbustoj, kiuj donus ŝirmon kontraŭ la pafado de gvatema garnizono.

Ĉirkaŭ tridek futoj sub la pinto de la monteto staris la unua vico da palisoj. Pasinte mallarĝan, bone garditan pordeton, la vojo subite krute supreniĝis ĝis deklivo de profunda, seka kavo. Seso da trunkoj formis primitivan ponton rapide forigeblan en kazo de atako.

Super dua palisaro ĉirkaŭfermanta la supran plataĵon elrigardis respektinda sesfunta kanono sur fortika, radohava stablo kaj montris sian nigran buŝon, kiu estis preta por ĵeti morton kaj pereon malsupren laŭ la monteto.

Pasinte tiun duan remparon, oni troviĝis sur la supro de la monteto kaj meze de la domoj, kiuj formis la fortikaĵon Henri. Estis kvar longaj barakoj laŭ la lateroj de paralelogramo. Tri el tiuj estis ordinaraj trunkodomoj laŭ la maniero de la postregionanoj, kaj ankaŭ la kvara, sur kies gablo staris alta flagostango, apenaŭ havis la pretendon pri la fiera nomo komandantejo, kiun oni vidis je grandaj, nigraj literoj sur tabulo najlita super la pordo. Malantaŭ tiuj domoj staris turo, kiu parte pendis super la rivero. En ties interno oni levis la bezonatan akvon el la rivero. De tiu flanko la krute dekliva roko ne ebligis atakon, tial oni reduktis la remparon al trunkobaraĵo.

II – La fuĝinto

Estis posttagmezo de somera tago, kiam du viroj iris el la malalta pordo de la komandantejo. Ili direktis siajn paŝojn al la akvoturo, supreniris sur la ŝtupetaro al la platformo kaj de tie rigardis la pejzaĝon sub siaj piedoj. Unu el ili, fortika, altkreskinta persono en uniformo de majoro, estis la komandanto de fortikaĵeto Henri, majoro Morris, la alia estis same oficiro, leŭtenanto Clarke.

Sub ili muĝis la Cumberland-rivero en sia ŝtona riverujo, kaj ĝia larĝa, brila surfaco estis simila al arĝenta bendo. Sur la pinto de la kontraŭa monteto staris kverko detruita de fulmo. Malantaŭ ĝi abunde floris ĝiaj gefratoj, kiuj post kvincent paŝoj formis preskaŭ netraireblan arbaron. La tuta vasta scenejo estis tre egal-aspekta. Nur laŭ orienta direkto akra okulo povis ekvidi senarbejon, kiu indikis la urbon Nashville, tiutempe nur aro da neregule konstruitaj trunkodomoj.

Ĵus atinginte la supron de la turo, ambaŭ oficiroj aŭdis sibladon similan al flugil-batado de birdo, kaj tuj post tio facilan puŝiĝon al la lignaĵo. Rigardante malsupren, leŭtenanto Clarke vidis milite ŝminkitan indianon, kiu provis kaŝirante atingi la arbaron sur la arbustoplena bordo de la rivero.

»Li estas militisto de la ĉerokoj[5] «, diris la leŭtenanto al sia superulo. »Nur tiuj portas faskon de strigoplumoj super la maldekstra orelo.«

»Estas malbona signo, se tiuj uloj aŭdacus tioman migradon al nordo, ne timante la ŝoŝonojn[6] kaj la maskogojn[7]. Ĉu la juĝisto de Nashville, kiu antaŭ kelkaj tagoj vizitis nin kaj raportis novaĵojn, parolis pri interligo de ĉi ĉiuj triboj, por fari gravan atakon kontraŭ la setlejoj?«

»Jes, li faris tion, sed vi ridis pri li«, respondis la leŭtenanto.

»La onidiro eble havis veran kernon, aŭ eble ne. Ĉiel ni plenumos nian devon kaj estos gvatemaj. Estas malbona ŝanco, ke kaporalo Jiggins kaj lia vaganta patrolo ankoraŭ ne revenis. Mi esperas, ke okazis al li nenio malbona.«

La majoro deturnis sin de la balustrado kaj malsupreniris kun sia leŭtenanto laŭ la ŝtupetaro, por iri en sian loĝejon. Ili ankoraŭ ne atingis la lastajn ŝtupojn, kiam aŭdiĝis malproksima sono de pafo kaj voko de gardanto ĉe la ekstera palisaro.

»Kio nova, gardanto?«, demandis la majoro.

»Kaporalo Jiggins kun patrolo«, estis la konciza respondo.

Post dek minutoj la trupo marŝis tra la malfermita pordego en la palisaro.

»Haltu! Staru! Mallevu la fusilon!«, aŭdiĝis la komando de la kaporalo. »Mi anoncas mian revenon kun patrolo.«

»Nu, kio estas ekstere?« demandis la majoro.

»Malbona situacio«, estis la respondo. »Estas certe, ke oni atakos nin. La tuta ruĝa popolo estas milit-iranta. Ĉirkaŭ Nashville la batalo jam komenciĝis, la setlejoj ĉe la Stones- kaj la Camy-riveroj estas elrabitaj kaj detruitaj.«

»Do la situacio estiĝas serioza«, interrompis la majoro la raportanton. »Estas tempo, ke ni aranĝu nian defendadon.«

Kiam post tri tagoj la hela matena suno origis la senarbaran rok-supraĵon kaj la domojn de la fortikaĵeto Henri, tiu lasta vidigis pli militan aspekton ol antaŭe kaj diskonigis, ke la brava komandanto ekkonis la neceson plenumi la singardajn farendaĵojn kontraŭ la venonta atako. Sur la remparo oni duobligis la gardantojn. Kaporalo provizita per la lorno de la majoro akre gvatis sur la platformo de la turo. De la flagostango sur la komandantejo moŝte flirtis en la freŝa matena aero la glora flago de la unuiĝo kun steloj kaj strioj. Akra kontrasto al tiu milita armiĝo estis la ĉarma kaj serena pejzaĝo. Je la suna somera mateno ĝi aspektis tiel paca, ke oni kredus, ke eĉ sangosoifa indiano havas timon porti la terurojn de milito en tiun plaĉan bildon. Ne estis la solena silento kovranta la tutan regionon nek la ĉarmo de la pejzaĝo, kio ĉi-matene kaptis la rigardojn de la majoro kaj liaj soldatoj. Ĉe la rando de la arbaro, kie ties dense starantaj arboj disiĝis je unuopaj grupoj, sin movis brunaj, brilaj figuroj tiom proksime, ke la garnizonanoj spertaj pri militeca observado ilin ekkonis, sed ne atingis per pafilo. Havante pafarkon kaj mallongan ĵetlancon en la manoj, ili kaŝiris tra la arbustoj, jen unuope, jen triope aŭ kvarope. Evidente ili ĉiuj havis la saman celon, kion klare pruvis plurfojaj signaloj kaj mansignoj.

»La knaboj kondutas, kvazaŭ ne ekzistus fortikaĵeto Henri«, grumblis leŭtenanto Clarke, dum majoro Morris atente observis la okazaĵojn.

»Jen la kaŭzo«, subite vokis tiu. »Tie la ĉasato trarompas la linion! Vidu, maldekstre ĉe la vojo al la fortikaĵeto!«

Laŭta hurlado kvazaŭ de grego da lupoj nun bruis de la grundo de la valo, kaj neniu bezonis plian klarigon por tuj kompreni la sekvantan scenon.

Sur la loko, kie la mallarĝa vojo eliris el la arbaro en la ebenon kaj al la fortikaĵo, aperis unuopa indiano, evidente akre minacata fuĝanto. Nur dum unu momento li ĉirkaŭrigardis, tiam li impetis per grandegaj saltoj sur la monteton, sekvate de la persekutantoj.

La arbaro nun viviĝis kvazaŭ per sorĉo, kaj la garnizono mirplene ekkonis pro la svarmado de sennombraj bronzokoloraj figuroj, ke sub la palisaro de la fortikaĵeto kolektiĝis ne iu vaganta patrolo, sed minimume milpersona armeo.

»Tie blovas ventego!«, kapskuante diris la majoro. »Kaj ĝi blovas pli forte, ol mi supozis. Kion vi opinias, leŭtenanto Clarke, ĉu ni informu la ruĝajn knabojn per salutpafoj, ke la spaco antaŭ la fortikaĵeto ne estas taŭga loko por indiana vetkurado?«

»Tio estas ankaŭ mia opinio«, estis la respondo. »Cetere la fuĝanto ŝajnas aparteni al tribo amike ligita al ni. Eble li alportas novaĵojn por ni. Tiu longa junulo kun la agloplumo evidente intencas bari lian vojon de la flanko. Se li sukcesus kapti la fuĝanton, tiam ni perdus la informojn.«

»Do antaŭen, infanoj!«, vokis la majoro al la soldatoj jam starantaj pafprete kaj kun la kolbo ĉe la vango. »Sed la unuan salvon super la kapojn, espereble ili tiam rezignos la ĉason.«

Efektive estis urĝa tempo, ĉar la fuĝanto videble laciĝis, dum la plej antaŭa el la persekutantoj, altkreskinta militisto kun ornamaĵoj de tribestro, havis distancon de apenaŭ kvindek paŝoj. La perskutanta tribestro levis kun triumfa voko sian lancon al mortiga ĵeto.

En la momento, kiam la perskutanta tribestro levis kun triumfa voko sian lancon al mortiga ĵeto, krakis plena salvo de sur la fortikaĵeto kaj tujtuje ŝanĝis la situacion favore al la minacato. Kiam la pulva nebulo foriĝis kaj la eĥo de la pafaro ankoraŭ sonadis laŭ la rando de la arbaro, la komandanto kaj lia anaro vidis, ke la indianoj kuris malsupren laŭ la deklivo kun la duobla rapideco, ol ili surgrimpis ĝin, kaj montris sian koleregon per minacaj gestoj.

Nur la juna tribestro, kiu jam estis certa pri sia viktimo, hezitis dum mallonga tempo, antaŭ ol li aliĝis al siaj kunuloj. Tiu mallonga tempo estis sufiĉa, kaj la fuĝanto atingis la unuan vicon da palisoj kaj aperis post unu minuto en la mezo de la garnizono, eligante bruan venkovokon.

Konvinkiĝinte, ke atako de la malamiko ne okazos dum antaŭvidebla tempo, la garnizono turnis sian atenton al la indiano por zorge ekzameni lin. Sed la komandanto volis unue paroli kun la fuĝinto inter kvar okuloj pri lia sorto kaj ekscii la mesaĝojn, kiujn li supozeble devis alporti al fortikaĵeto Henri.

Farinte kelkajn ordonojn necesajn por la sekura gardado de la loko, li iris kun la indiano al la komandantejo, kie li konstatis post multaj komprenataj kaj nekomprenataj demandoj la jenajn faktojn:

Matti-ĉo-vu, tio estis la nomo de la fuĝinto, estis militisto de la senekoj[8], kiuj estis rompitaj pro sanga milito kontraŭ la ĉerokoj kaj nun fidelaj federatoj de la blankuloj. Li estis sendita de sia tribo al Georgio por transdoni mesaĝon pri ĝenerala ribelo de ĉiuj triboj inter la Ohio- kaj la Tennessee-riveroj. Bonŝance li atingis la Tennessee-riveron. Transirante la riveron, li estis malkaŝata de ĉerokoj vagantaj en la arbaro kaj tial atingis fortikaĵeton Henri nur post grandaj penoj.

III – Batalo kaj mizero

La tago pasis, sen ke la indianoj entreprenis ion kontraŭ la fortikaĵeto. Nekutime malhela nokto kuŝis super fortikaĵeto Henri kaj la silenta pejzaĝo. La ĉielo estis kovrita de nuboj, kaj malfortaj fulmoj iam kaj tiam lumigis la fortikaĵeton kaj la bajonetojn de la gardantoj irantaj tien kaj reen. En la monotonan muĝetadon de la Cumberland-rivero miksiĝis post longaj paŭzoj unuopaj ventopuŝoj, kaj nek en la fortikaĵeto nek en la tendaro briletis eĉ unu lumradio.

La komandanto, kiu enlitiĝis nur je malfrua tempo, kuŝis ankoraŭ en duondormo, kiu kutime antaŭas la profundan dormon, kiam alarmo kaj timvoko »Fajro, fajro!« igis lin fulmrapide leviĝi de la soldata lito kaj kuri al la fenestro.

Unusola rigardo estis sufiĉa, kaj li ekkonis la grandecon de la malfeliĉo, sed Morris ne estis viro, kiun konfuzis neatenditaj fatalaĵoj. Dum leŭtenanto haste eniris kaj faris raporton, ke la fajro ekbrulis en la tiel nomita farunejo supozeble per brulsagoj de la indianoj, la majoro trankvile vestis sin. Tiam li rapide iris kun Clarke sur la placon, kie tamburo bruis, komandoparoloj sonis, pafiloj kaj armiloj tintis, kaj la flamoj finis sian detruan agadon kun terura krakado.

La tondra voĉo de la komandanto venke supersonis la bruaĉon, kaj en kvin minutoj liaj klaraj ordonoj restarigis ordon tiom, ke oni povis komenci efikajn agadojn por la estingado de la fajro. Dum duono de la garnizono sub leŭtenanto Clarke garde starigis sin sur la remparon, la aliaj kuris kun siteloj al la brulejo. Malgranda taĉmento impetis al la akvoturo, por levi la savan akvon je sufiĉa kvanto el la rivero. La brava komandanto ŝajne dekobliĝis, li estis ĉie. Laŭte kaj bone kompreneble lia voĉo sonis tra la tumulto, konsilante, ordigante, kuraĝigante, ordonante. Lia sinteno estis tiel malekscita, lia rigardo tiel trankvila, kvazaŭ tio estus nur manovro por ekzerci la trupon.

Ĝis nun la batalo kontraŭ la flamoj okazis preskaŭ senparole, nur malofte interrompite de voko de reciproka vigligo. Kaj vere, tiu batalo meritus pli bonan sukceson, ol okazis. Pro la varmego de la somero la lignaĵo estis tiom sekiĝinta, ke la trabaro bonege nutris la flamojn. Krom tio pli kaj pli forta ventego blovegis en la kraketantan ardaĵon kaj ĵetegis kirlaĵon de fajreroj kaj brulaĵoj en la aeron.

La majoro nun ĉesigis la estingadon de la brulanta, nesavebla barako kaj ordonis, ke la garnizono iru sur la tegmenton de la komandantejo kaj la alia barako. Kun grandaj penoj la soldatoj flankenpuŝis la falantajn brulaĵojn per hakiloj kaj nudaj manoj kaj superakvis la vaporantan kaj fumantan trabaron per ŝutegoj da akvo.

La majoro iris sur la remparon kaj rigardis serioze kaj senvorte en la flamojn. Lia koro doloris, kaj lia interno ne estis tiel trankvila kiel lia mieno. Ju pli sobre li juĝis la situacion, des pli certa li estis, ke fortikaĵeto Henri kaj ĝia anaro estos perditaj, se ne okazus de ekstere liberigo de encirkligitaj trupoj. Li bone sciis, ke liaj soldatoj estas tute elĉerpitaj. Kvankam li ordonis, ke la taĉmento, kiu okupis kaj gardis la remparon, anstataŭu la estingantojn, li devis ekkoni per unu rigardo kun teruro, ke la figuroj kun vizaĝoj nigraj de fumo kaj kun vestaĵoj ekbruliĝintaj, malsekaj pro ŝvito kaj apenaŭ kapablaj plu stari sur la piedoj falus en la manojn de la malamiko dum ties unua atako. Instinkte la majoro sin turnis kaj rigardis al la tendaro de la indianoj. Iliaj tendoj estis klare ekkoneblaj, kiam la flamo rompis tra la fumo kaj kirlomove strebis ĉielen.

En tiu momento leŭtenanto Clarke proksimiĝis al sia superulo. Sen diri iun vorton, li ekkaptis la majoron je la brako kaj kondukis lin al la flanko de la arbaro, kiu troviĝis plej proksime al la domo, en kiu estiĝis la brulo. Ne atentante la varmegon kaj la sufokan fumon, la leŭtenanto antaŭeniĝis kun la majoro ĝis punkto, kie la remparo formis akran elstaran angulon kaj ebligis superrigardon super la tuta okcidenta flanko de la fortikaĵo. Ankoraŭ silentante li almontris malsupren al la rivero. Tie senfina vico kvazaŭ serpento ŝajnis eliri el la akvo. Laŭ longaj kurbiĝoj ĝi rampis antaŭen, kaj kiam nun la ventego disigis la fumon, centoj da batalhakiloj kaj lancopintoj brilis kontraŭ la rigide starantaj observantoj; kaj koleraj, timige kolorigitaj vizaĝoj ŝajnis minaci ilin per morto kaj pereo.

»Je Dio, ili atakos.«, flustris la komandanto. »Tio estos la lasta horo de fortikaĵeto Henri.«

»Se ni povus rezisti, ĝis la tago komenciĝos«, provis ĝojigi lin la leŭtenanto, »tiam ni esperus, ke ili ne molestos nin dum la sekvaj dek du horoj.«

»Ĉi tien, kaporalo Jiggins! La kanonon antaŭen!«, vokis la komandanto kaj svingis la spadon kun sinoferema entuziasmo. »Se la nesto brulos, Tenesio[9] havos sufiĉon da arboj por restarigi ĝin je la nomo de Dio!«

La elĉerpitaj fortoj de la soldatoj ŝajnis revigliĝi pro la ekvido de la malamiko. Knarante kaj klakante la kanono moviĝis trans la angulon de la remparo, ŝovate de dudek manoj, tiam oni ĝin direktis al celo kaj pretigis por pafi. Kvankam la ardo estis apenaŭ eltenebla kaj la fumo sufoke ondis super ili, la soldatoj sin starigis laŭlonge de la minacata flanko je orda vico rapide kvazaŭ sur ekzercejo. Kiam nun la indianoj, por kiuj surpriza atako ne plu estis ebla, impetis al la unua palisaro kun akra kriado, la kanono brue elĵetis kontraŭ ili hajlon de mitrajloj[10], sekvatan de mortiga fusila pafado. La atakanta ondo rompiĝinte reĵetiĝis, la deklivo estis kovrata de mortintoj kaj vunditoj.

»Bone vi faris tion«, vokis la majoro entuziasmiĝinte. »Staru ankoraŭ duonhoron. Vidu, ili jam revenas. Ŝargu! Estu pretaj!«

Vere la indianoj denove atakis. La espero, ke ilia terura kunbatalanto, la fajro, helpos transdoni al ilia venĝo la kuraĝajn defendantojn malgraŭ ĉiuj penoj, superis ilian timon kontraŭ paf-armiloj tiom, ke ili sentime supreniris la deklivon male al sia kutima batal-arto. La dense kunpremita, hurlanta amaso timigis eĉ la plej kuraĝan koron.

»Kuraĝe, kanonistoj!«, vokis la majoro. »Plenigu la kanontubon ĝis la buŝo per mitrajloj, kaj se ili tamen atingos la supron, repelu ilin malsupren per bajoneto kaj kolbo!«

»Pro la flugo de fajreroj ni ne povas ŝargi, sinjoro«, diris unu el la soldatoj regantaj la kanonon. »Malfermante la keston de la tirĉaro[11], ni eksplodus kun ĝi.«

»Do reveturigu la kanonon, kaj Dio malbenu la indianojn, kies malico pereigis tiom da bonaj viroj. Celu bone, homoj, post kvin minutoj ili atingos la palisaron.«

»La plej danĝera malamiko minacos nin pli frue ol la indianoj«, diris kaporalo Jiggins. »Vidu, la palisaro jam brulas!«

Efektive brulanta trabo de la gablo jam falis eksteren, sen ke iu rimarkis tion, kaj bruligis la palisojn jam bruniĝintajn pro varmego. Flameto post flameto aperis sur la palisoj, kaj post nemultaj minutoj fajrozono okupis la tutan flankon. La taĉmento dediĉata al morto estis ĉirkaŭe fermita de flamoj kaj senigita de la lasta ŝirmaĵo.

»Ankoraŭ unu salvon, kaj tiam retiriĝu!«, diris la majoro. »En oriento jam leviĝas la suno, kaj ni nepre devos eliri el la fortikaĵeto. Estas pli bone kaj pli honorinde morti batalante kontraŭ sovaĝaj malamikoj ol povre forbruliĝi ĉi tie.«

Intertempe la indianoj, kiuj akravoĉe ĝojkriis, ekvidante la brulantajn palisojn, proksimiĝis sufiĉe por sendi lastan mortigan saluton, antaŭ ol la fortikaĵeto malokupiĝos. Malhelaj figuroj armitaj per hakiloj saltis antaŭen, por faligi la palisojn kaj fari breĉon por la atakontoj en la remparon.

»Pafu!«, nun komandis la majoro. »Ĉiu prenu sian najbaron kaj formarŝu maldekstren tra la pordeto.«

En la momento, kiam la musketoj pafkrakis, la trabaro de la komandantejo brue kunfalis, kaj kolono de flamoj kreskis kvindek futojn alten. La malpacienco de la indianoj opiniis, ke la malstarigado de la palisoj daŭras tro longe, tial ili saltis tra la flamoj. Nun la majoro ordonis al siaj soldatoj malokupon de la remparo, kaj la defendantoj retiriĝis bonorde sed ŝancelire pro elĉerpiteco. Tamen ŝajnis dubinde, ĉu ili havus sufiĉan tempon por forlasi la fortikaĵeton, aŭ ĉu ili mortus interne de la fajrozono per la batalhakiloj de la venkantaj indianoj.

La komandanto estis la lasta sur la remparo. Inter la unua kaj la dua palisaroj la atakantoj enpenetriĝis supren. Hajlo da sagoj kaj pafoj sekvis la forirantan garnizonon, alportante pereon pro la proksimeco kaj faligante dekon da homoj.

Tiam la majoro subite opiniis, ke la atako malrapidiĝas. La plej antaŭaj atakantoj ankoraŭ suprengrimpis la krutan deklivon kaj estis jam tiel proksime, ke oni povis klare distingi unu de la alia, sed la plejmulto hezitis dum unu minuto. Cent etenditaj brakoj kaj kapoj turnitaj reen al la rivero indikis, ke io ne estas en ordo.

La penso pri helpo fulmis tra la majoro kiel radio de ĉiela konsolo. Antaŭ ol li povis vere kompreni tion, sonis la akra krako de fusilo ŝajne devenanta el la dorso de la malamiko. Tio estis la voĉo de malnova fusilo el la metiejoj de Kentukio, kiun la sperta soldato ekkonis el inter mil pafil-sonoj. Sekvis dua, tria kaj kvara krakoj – kaj la maltrankvilo de la indianoj kreskis al panika teruro. Kiam krakis tuta salvo sekvata de longdaŭra hurao el fortaj soldataj gorĝoj, la indianoj senbride kaj transkape fuĝis malsupren laŭ la deklivo.

»Haltu, knaboj!«, vokis la majoro entuziasme kaj almontris per la blanka spado al la retiriĝanta malamiko. »La milicoj estas proksime, denove pafu al la malamiko, kiu tiom torturis nin.«

La soldatoj kunhavigis al si la ĝojon de sia komandanto. La ŝargostangoj rapide estis ŝtopataj en la musketojn, kaj la kugloj klakadis kiel hajlo en la densajn vicojn de la malamiko, kiuj nun disiris kiel ventumiĝantaj glumoj kaj kuris valen kun laŭta veado.

Denove salvo de la ankoraŭ ne videblaj savantoj krakis, tiam laŭta »Hura!« sonis jam de proksimeco kaj estis anstataŭigata de tondra »Ĉi tien, kamaradoj, ĉi tien!« fare de la komandanto. Post kelkaj minutoj de trans la roka angulo, kiu regas la enfluon de la Harpeth-rivero, aperis grupo de postregionanoj, kiuj refoje pafigis siajn fusilojn kaj tiam rapidkure impetis al la fortikaĵeto, kie oni plejĝoje salutis ilin.

Fortikaĵeto Henri estis tute forbruligita, sed post kelkaj monatoj ĝi restariĝis el la ruinoj pli impone kaj pli fortike ol antaŭe. Dum multaj jaroj ĝi restis kvazaŭ bastiono en la lando de la ĉerokoj.

Glosaro

1. Misisipo – la dua plej longa rivero en Usono↩

2. prerio – stepo de Norda Ameriko↩

3. Erie-lago – unu el la kvin Grandaj Lagoj en Norda Ameriko inter Usono kaj Kanado (Erie-, Hurona, Miĉigana, Supra, Ontario-lagoj)↩

4. stelar-flago – nomo de la usona flago, en kiu ĉiu stelo indikas unu partoŝtaton↩

5. ĉerokoj – indiana popolo: Cherokee↩

6. ŝoŝonoj – indiana popolo: Shoshone, Shoshoni↩

7. maskogoj – indiana popolo: Muscogee, Creek↩

8. senekoj – indiana popolo: Seneca, Onodowohga, apartenanta al la irokeza ligo↩

9. Tenesio – partoŝtato de Usono, nomita laŭ la Tennessee-rivero↩

10. mitrajlo – artileria municio, kugletaĵo en kartoĉo↩

11. (artileria) tirĉaro – Tirĉaro estas bezonata por translokigi kanonon. Antaŭ la unuaksa tirĉaro oni jungas ĉevalojn, malantaŭ ĝi kanonon. Per la alligo de tirĉaro la nestabila unuaksa kanono estiĝas stabila transporta kompleto. (germane: Protze, angle: limber)↩

Kolofono

Titolo

La ribelo de la ĉerokoj

Originala titolo

Der Aufstand der Cherokee-Indianer. En: Im wilden Westen.

Subtitolo

Rakonto por la junularo

Aŭtoro

Julius Grundmann (Detaloj el la vivo de la aŭtoro estas nekonataj.)

Titola bildo

Schäfer

Eldono

La libro aperis ĉirkaŭ la jaro 1900 en la eldonejo de W. Düms en Wesel.

Fonto

http://wildwester.wi.ohost.de/eaao/g-w/grundmann.htm

Traduko, aranĝo kaj elektronika publikigo

Michael Lennartz

Lingva revizio

Vladimír Türk

Ĵeromo Vaŝe

Reviziita eldono

2017-05-11