Wilhelm Hauff

La ŝtona koro

Fabelo

Enhavo

La ŝtona koro

Glosaro

Kolofono

La ŝtona koro

Kiu veturas tra Ŝvabio, tiu ne forgesu viziti la regionon, kiun la germanoj nomas »Schwarzwald« – »nigra arbaro«. Ne veturu tien pro la arboj, kvankam oni ne trovas ĉie tian nemezureblan amason da belegaj abioj, sed pro la loĝantoj, kiuj estas strange diversaj de siaj ĉirkaŭaj najbaroj. Ili estas pli grandaj ol ordinaraj homoj, havas larĝajn ŝultrojn kaj fortikajn membrojn. Eble la fortiga odoro, kiu matene fluas tra la abioj, donas al ili ekde junaĝo pli liberan spiradon, pli klaran vidadon kaj pli firman, pli krudan kuraĝon ol al la loĝantoj de rivervaloj kaj ebenoj. Ili distingiĝas de la homoj, kiuj loĝas ekster la arbaro, ne nur per sinteno kaj kresko, sed ankaŭ per moroj kaj vestaĵoj. Plej bele sin vestas la loĝantoj de la iama Duklando de Baden. La viroj kreskigas la barbon tute laŭ la naturo. Iliaj nigraj jakoj, iliaj grandegaj striktaj pufpantalonoj, iliaj ruĝaj ŝtrumpoj kaj la pintaj ĉapeloj kun larĝaj randoj donas al ili strangan aperon kaj seriozan, honorindan aspekton. Tie la homoj kutime okupiĝas pri la farado de vitro, ili faras ankaŭ horloĝojn, kiujn ili vendas al duono de la mondo.

Parto de ĉi tiu tribo iam eksetlis sur la alia flanko de la arbaro, sed iliaj laboroj donis al ili aliajn morojn kaj kutimojn, ol la vitrofaristoj havas. Ili komercas per sia arbaro, faligas kaj prihakas siajn abiojn, flosigas ilin sur la Nagold-rivero en la Neckar-riveron kaj poste sur la rivero Rhein malproksimen al Holando. Ĉe la maro oni konas la loĝantojn de Schwarzwald kaj iliajn longajn flosaĵojn. Ili haltas ĉe ĉiu urbo situanta ĉe la riverego kaj fiere atendas la aĉetontojn de siaj traboj kaj tabuloj. Siajn plej fortikajn kaj plej longajn trabojn ili vendas kontraŭ multe da mono al la holandaj Mynheer, kiuj konstruas ŝipojn el ili. Tiuj flosistoj kutimiĝis al kruda, migra vivo. Estas ilia ĝojo naĝi sur sia ligno laŭ la riveregoj, kaj malĝojo reiri sur la bordo. Tial ilia pompa vestaĵo distingiĝas de tiu de la vitrofaristoj en la alia parto de Schwarzwald. Ili surhavas jakojn el malhela tolo, manlarĝan[1] verdan pantolontenilon sur la larĝa brusto, pantalonojn de nigra ledo, el kies poŝo elstaras latuna colstangeto kvazaŭ honorsigno. Ilia fiero kaj ĝojo estas iliaj botoj, kiuj estas supozeble la plej longaj kaj laŭmodaj ie en la mondo, ĉar oni povas malfaldi ilin je du manstreĉoj[2] super la genuon, kaj la flosistoj povas vadi en tri futojn profunda akvo sen malsekigi al si la piedojn.

Ĝis antaŭ nelonge la loĝantoj de la arbaro kredis je la ekzisto de arbarospiritoj, kaj nur en nunaj tempoj oni povis venki tiun stultan superstiĉon. Tamen estas strange, ke ankaŭ la arbarospiritoj, setlantaj laŭ la legendoj en Schwarzwald, surhavis same diferencajn vestaĵojn. Tiel oni certigis, ke la Vitrovireto, bona spirito granda je tri futoj kaj duona, ĉiam vestas sin per pinta ĉapeleto kun larĝa rando, per jako kaj pufpantalono kaj ruĝaj ŝtrumpetoj. Tamen la »Holanda Michel«, vaganta tra alia flanko de la arbaro, estas grandega, larĝŝultra viro en la vestaĵo de flosisto. Pluraj personoj, vidinte lin, asertas, ke ili ne volas pagi la bovidojn, el kies feloj oni faras liajn botojn. »Tiel grandaj, ke ili kovras ordinaran viron ĝis la kolo«, ili diris, kaj nepre ne troigis.

Kun tiuj arbarospiritoj juna loĝanto de la regiono iam havis strangan travivaĵon, kiun mi volas rakonti:

Vivis en Schwarzwald la vidvino sinjorino Barbara Munk. Ŝia edzo estis karbisto, kaj post lia morto ŝi instigis sian dek-ses-jaran filon fari la saman metion.

Tio plaĉis al la juna Peter Munk, kiu estis saĝa knabo, ĉar li vidis sian patron fari nenion alian: sidi dum la tuta semajno ĉe la fumanta lignokarbigejo, aŭ, estante nigra kaj fulga kaj abomenata de la homoj, veturi malsupren en la urbojn kaj vendi siajn karbojn. Karbisto havas multan tempon por mediti pri si kaj aliaj personoj, kaj kiam Peter Munk sidis ĉe sia karbigejo, la ĉirkaŭaj malhelaj arboj kaj la profunda senbrueco de la arbaro elvokis el lia koro larmojn kaj senkonscian sopiron. Io ĉagrenis lin, li ne sciis, kio. Fine li konstatis, kio ĉagrenis lin, kaj tio estis – lia profesio. »Nigra soleca lignokarbisto!«, li diris al si, »Tio estas mizera vivo. Respektataj estas vitrofaristoj, horloĝfaristoj, eĉ la muzikistoj je la dimanĉa vespero. Imagu al vi, ke mi, Peter Munk purlavita kaj brosita, aperas en la plej bona jako de mia patro kun arĝentaj butonoj kaj tute novaj ruĝaj ŝtrumpoj. Jen iu iras malantaŭ mi kaj pensas ›Kiu estas laŭmoda sveltulo‹ kaj en si mem laŭdas la ŝtrumpojn kaj mian imponan sintenon. Sed preteririnte kaj rigardinte min, li certe diras: ›Ho, estas nur Karbisto-Peter.‹«

Ankaŭ la flosistoj sur la alia flanko ricevis lian envion. Ili estis gigantoj, kiuj portis kvindek funtojn da arĝentoj sur butonoj, bukoj kaj ĉenoj, spektis la dancadon kun etenditaj gamboj kaj noblaj vizaĝoj, sakris holande, fumis kiel eminentaj Mynheer-oj el longaj Kolonjaj[3] pipoj, kaj venis kun elegantaj vestaĵoj inter la vitrofaristojn en ĉi tiun parton de la arbaro. Vidante ilin, Peter imagis al si, ke tia flosisto estas la plej perfekta bildo de feliĉulo. Kaj kiam tiuj feliĉuloj metis siajn manojn en la poŝojn, elprenis manplenojn da grandaj taleroj kaj ĵetis ludkubojn po ses bacoj, ĉi tien kvinon da guldenoj, tien dekon, tiam li preskaŭ perdis la konsciencon kaj iris malgaje al sia kabano. Je festotagaj vesperoj li jam ofte vidis, ke iu el tiuj lignonegocistoj malgajnis pli da mono, ol la malriĉa patro Munk enspezis dum la tuta jaro. Elstaris tri el la viroj, kaj Peter ne sciis, kiun el ili li plej admiru.

Unu estis dika, granda viro kun ruĝa vizaĝo, kaj oni opiniis, ke li estas la plej riĉa en la rondo. Li nomiĝis la Dika Ezekiel. Ĉiujare du fojojn li vojaĝis kun konstruligno al Amsterdam kaj ĉiam havis bonan ŝancon, vendante ĝin kontraŭ pli da mono ol aliaj, tiel ke li povis komforte veturi hejmen, kiam la aliaj iris perpiede.

La dua estis la plej longa kaj plej maldika homo en la tuta arbaro, oni nomis lin la Longan Schlurker, kaj tiun Munk enviis pro lia granda aŭdaco. Li kontraŭdiris al la plej respektataj homoj, okupis, kiam oni sidis plej dense en gastejo, pli da spaco ol kvar dikuloj, ĉar li apogis ambaŭ kubutojn sur la tablo aŭ etendis unun el siaj longaj gamboj sur la benko. Tamen neniu aŭdacis kontraŭdiri al li, ĉar li havis multege da mono.

La tria estis bela, juna viro, kiu dancis plej bone en ĉirkaŭo kaj tial estis nomita Reĝo de la dancejo. Iam li estis malriĉulo kaj dungita kiel servisto de lignonegocisto. Tiam li subite estiĝis riĉega. Iuj diris, ke li trovis poton da oro sub maljuna abio, aliaj asertis, ke li elakvigis pakon da ormoneroj el la rivero Rhein proksime de la urbo Bingen per pikstango, per kiu la flosistoj kaptas fiŝojn, kaj la pako apartenas al la granda trezoro de la Nibelungoj, kiu kuŝas kaŝite tie. Do koncize, li subite estiĝis riĉulo kaj respektata de junuloj kaj maljunuloj kvazaŭ li estus reĝido.

Karbisto-Peter ofte pensis je tiuj tri viroj, sidante solece en la abiaro. Estis vere, ke ĉiuj tri havis gravan mankon, pro kiu la homoj malŝatis ilin. Tio estis ilia nehomeca avareco, ilia senindulgeco kontraŭ ŝuldantoj kaj malriĉuloj, ĉar la loĝantoj de Schwarzwald kutime estis bonkora popolo. Vi scias, kia estas la mondo, oni malŝatis ilin pro ilia avareco, tamen respektis ilin pro ilia mono. Kiu povis forĵeti talerojn, kvazaŭ oni skuus ilin de la abioj?

»Tiel mia vivo ne povas daŭri«, diris Peter iun tagon malĝoje al si, ĉar la antaŭa tago estis festotago kaj la tuta popolo en la gastejo, »se mia vivo ne prosperos, tiam mi ĉesigos ĝin. Se mi estus tiel riĉa kaj respektata kiel la Dika Ezekiel, aŭ tiel aŭdaca kaj prospera kiel la Longa Schlurker aŭ tiel fama kiel la Reĝo de la dancejo kaj alĵetus al la muzikistoj talerojn anstataŭ krejceroj. De kie la ulo havas tiom da mono?« Li rezonis pri la diversaj manieroj, kiel oni povas havigi al si monon, sed neniu plaĉis al li. Fine li rememoris la legendojn pri homoj, kiuj antaŭ multaj jaroj riĉiĝis per la helpo de la Holanda Michel aŭ la vitrovireto. Dum lia patro ankoraŭ vivis, lin ofte vizitis aliaj malriĉuloj, kaj Peter aŭskultis iliajn babiladojn pri riĉuloj kaj la maniero, laŭ kiu ili riĉiĝis. Ofte ili menciis la vitrovireton, kaj se li ĝuste rememoris, li ankoraŭ sciis la versaron, kiu estas direnda sur Tannenbühl, tio estas abiomonteto situanta sur la plej alta punkto de Schwarzwald, por aperigi lin. Ĝi komenciĝis:

Trezorulo en la verda abiaro,
vivas vi de pli ol centojaro.
Vin la dimanĉuloj fidas,
…

Kiom ajn li streĉis sian memoron, li ne povis rememori plian verson. Li ofte pensis, ĉu li demandu iun aŭ alian maljunulon, kiel tekstas la resto de la versaro. Ĉiam lin detenis certa timo, ke tio malkaŝus liajn pensojn. Kaj same li konkludis, ke la rakonto pri la vitrovireto eble ne estas konata, kaj nur malmultaj homoj scias la versaron, ĉar ne estas multaj riĉaj homoj en la arbaro. Kial do lia patro kaj aliaj malriĉuloj ne provis sian feliĉon? Fine li igis sian patrinon paroli pri la vireto. Ŝi rakontis al li, kion li jam sciis, kaj ŝi konis nur la unuan linion de la versaro. Fine ŝi aldonis, ke la spirito vidigis sin nur al dimanĉuloj, do personoj naskitaj je dimanĉo inter la dek-unua kaj la dek-dua horoj. Tio konvenus al li, se li scius la versaron, ĉar li naskiĝis dimanĉe je la dek-dua horo.

Aŭdante tion, Karbisto-Peter furiozis pro ĝojo kaj aventuremo. Ŝajnis al li sufiĉe, ke li scias parton de la versaro kaj estas dimanĉulo, por ke la vitrovireto montru sin al li. Elvendinte siajn karbojn, je iu tago li ne bruligis novan lignostakon, sed surmetis la plej bonan jakon de sia patro kaj novajn ruĝajn ŝtrumpojn kaj la dimanĉan ĉapelon, prenis la kvin futojn longan prunelbastonon kaj diris »Adiaŭon« al sia patrino: »Mi devas iri al la oficejo en la urbo, ĉar ni baldaŭ lotos, kiu estiĝos soldato. Jen mi volas turni la atenton de la oficisto al la fakto, ke vi estas vidvino, kaj mi estas via unusola filo.«

La patrino laŭdis lian decidon, sed li ekiris al Tannenbühl. En distanco de duhora irado tiam ne estis vilaĝo, eĉ ne kabaneto, ĉar la superstiĉaj homoj opiniis la Tannenbühl-on nesekura loko. La tieaj abioj kreskis alte kaj grandioze, tamen oni nur malvolonte dehakis ilin, ĉar ofte dum la laboro de la arbofaligistoj la klingo desaltis de la tenilo kaj tranĉis en la piedon, aŭ la arboj tro rapide falis neatendite kaj renversis aŭ vundis aŭ eĉ mortigis la virojn. La plej belajn arbojn de tie oni povis vendi nur kiel brullignon, ĉar la flosistoj neniam metis trunkon el Tannenbühl en floson, ĉar estis la dirâjo, ke viroj kaj lignaĵo pereus, se ili farus tion. Tial la arboj staris dense kaj altkreskinte, ke je klara tago preskaŭ estis malheleco kiel en nokto. Karbisto-Peter sentis timon tie, ĉar li aŭdis nek voĉon, nek paŝon ekster lia propra, nek hakilon. Eĉ la birdoj ŝajnis eviti la densan abiaron.

Karbisto-Peter estis atinginta la plej altan punkton de Tannenbühl kaj staris antaŭ abio kun grandega amplekso, por kiu holanda ŝipkonstruisto surloke pagus multajn centojn da guldenoj. ›Ĉi tie‹, li pensis, ›certe loĝas la Trezorulo‹, demetis lian grandan dimanĉan ĉapelon kaj faris profundan riverencon antaŭ la arbo, tusetis kaj diris kun timtrema voĉo: »Mi deziras feliĉan vesperon, sinjoro Vitrovireto.«

Ne estis respondo, kaj ĉio ĉirkaŭ li silentis kiel antaŭe. ›Eble mi devas diri la versaron‹, li pensis kaj flustris:

Trezorulo en la verda abiaro,
vivas vi de pli ol centojaro.
Vin la dimanĉuloj fidas
…

Dirante tiujn vortojn, kun ektimo li vidis tre malgrandan strangan figuron elrigardi de malantaŭ la dika abio. Ŝajnis al li, ke li estis vidinta la vitrovireton tiel, kiel oni priskribis lin kun nigra jako, ruĝaj ŝtrumpetoj, ĉapeleto. Ĉio estis tiel, eĉ la palan, sed delikatan kaj saĝan vizaĝeton li ekvidis. Sed ho, same rapide, kiel la vitrovireto elrigardis, li ankaŭ malaperis.

»Sinjoro Vitrovireto«, post mallonga paŭzo Peter Munk vokis, »estu afabla kaj ne ridindigu min. – Sinjoro Vitrovireto, se vi kredas, ke mi ne vidis vin, tiam vi eraras. Mi jes vidis vin rigardi min de malantaŭ la arbo.«

Nenia respondo, nur okaze li kredis aŭdi mallaŭtan, amuzan subridon malantaŭ la arbo. Fine lia malpacienco venkis la timon, kiu ĝis nun tenis lin. »Atentu, malgranda knabo«, li vokis, »vin mi tuj kaptos!« kaj per unu paŝego saltis malantaǔ la abion, sed tie ne estis Trezorulo en la verda abiaro. Nur malgranda sciuro gracie kuris sur la arbon.

Peter Munk skuis la kapon, komprenante, ke li sukcesis en la deklamado de la magia parolo ĝis certa grado, kaj ke mankis al li eble nur unusola linio por la kompletigo de la tuta versaro por aperigi la vitrovireton. Li pensadis pri tio kaj jeno, sed eltrovis nenion. La sciuro vidigis sin sur la plej malaltaj branĉoj de la abio kaj ŝajnis aŭ vigligi aŭ primoki lin. Ĝi purigis sian felon, svingis sian voston kaj rigardis lin per saĝaj okuloj. Fine li tamen preskaŭ timis estante sola kun tiu besto, ĉar baldaŭ la sciuro ŝajnis havi homan kapon kaj tripintan ĉapelon, sed poste estis tute ordinara sciuro kvankam kun ruĝaj ŝtrumpoj kaj nigraj ŝuoj sur la postaj piedoj. Do koncize, ĝi estis gaja besto, kaj tamen timigis lin, ĉar li kredis, ke ĝi estas iel magia.

Peter forlasis la ejon per pli rapidaj paŝoj ol li estis veninta. La malhelo de la abiaro ŝajnis plinigriĝi, la arboj plidensiĝi, kaj li sentis tiom da teruro, ke li fulmrapide forkuris. Li kvietiĝis nur, kiam li aŭdis bojadon de hundoj en malproksimo kaj tuj poste vidis fumon de kabano. Proksimiĝinte kaj vidante la kostumojn de la homoj, li konstatis, ke li iris laŭ malĝusta direkto kaj alvenis al la flosistoj anstataŭ al la vitrofaristoj. La homoj loĝantaj en la kabano estis arbofaligistoj: maljunulo, lia filo, kiu estis la dommastro, kaj kelkaj plenkreskintaj genepoj. Ili bone akceptis Karbiston-Peter, kiu petis liton por la nokto, sen demandi lin pri nomo kaj loĝloko, ofertis al li pomvinon kaj vespere grandan urogalon, kiu estas la plej bona manĝaĵo en Schwarzwald.

Post la noktomanĝo la dommastrino kaj ŝiaj filinoj sidiĝis kun siaj ŝpinilaroj ĉirkaŭ granda lumigilo, kiun la infanoj manĝigis per plej fajna abia rezino. La avo, la gasto kaj la dommastro fumigis cigarojn kaj rigardis al la virinoj. Dum tio la knaboj skulptis kulerojn kaj forkojn el ligno. Ekstere en la arbaro ŝtormo furiozis. Oni aŭdis jen kaj jen fortajn tondrojn, kaj ofte estis bruo, kvazaŭ tutaj arboj derompiĝus kaj kunpuŝiĝus. La sentimaj knaboj volis kuri en la arbaron por vidi la sovaĝan kaj belan spektaklon.

Ilia avo retenis ilin per akraj vortoj kaj rigardoj. »Mi konsilas al neniu, ke li nun iru antaŭ la domon«, li vokis al ili, »tiu ne revenus, ĉar la Holanda Michel ĉi-nokte dehakas por si novan flos-partaĵon en la arbaro.«

La etuloj mirplene rigardis lin. Ili foje jam aŭdis la nomon de Holanda Michel, sed nun ili afable petis la avon, ke li rakontu pri li. Ankaŭ Peter Munk, aŭdinte sur la alia flanko de arbaro nur onidirojn pri la Holanda Michel, kunpetis kaj demandis, kiu kaj kie estas tiu.

»Li estas la mastro de la arbaro, kaj, konkludante, ĉar vi en via aĝo ankoraŭ ne scias tion, via hejmo devas esti trans Tannenbühl aŭ eĉ en pli granda distanco. Pri Holanda Michel mi rakontos al vi ĉion, kion mi scias, kaj la cirkulantajn fabelojn. Antaŭ proksimume cent jaroj, tion rakontis mia avo, ne estis pli honesta popolo ol la homoj en Schwarzwald. Nun, kiam estas tiom multe da mono en la lando, la homoj estas malhonestaj kaj malbonaj. La junaj knaboj dancas kaj kantas je dimanĉo kaj diras blasfemojn. Tiam estis aliaj moroj, kaj eĉ se li nun envidus tra la fenestro, mi dirus, ke Holanda Michel kulpas pri tiu malmoraleco.«

»Do antaŭ cent jaroj vivis riĉa lignokomercisto havanta multajn servistojn. Li komercadis malproksimen sur Rhein, kaj lia negocado estis benita, ĉar li estis piulo. Je iu vespero viro venis al lia pordo, kian li neniam antaŭe vidis. Lia vestaro estis tiu de la laboristoj de Schwarzwald, sed li estis unu kapon pli granda ol ĉiuj, kaj neniu kredus, ke tia giganto ekzistas. Li petis laboron, kaj la lignokomercisto, vidante, ke li estas forta kaj kapabla porti pezajn ŝarĝojn, interkonsentis kun li salajron. Tiu Michel estis laboristo, kian la lignokomercisto ankoraŭ ne havis. En arbofaligado li plenumis tiom, kiom tri aliaj, kaj kiam ses portis unu ekstremon de arbo, tiam li sola portis la alian. Faliginte arbojn dum duono da jaro, li iris al sia mastro kaj petis lin: ›Mi nun sufiĉe longtempe hakis arbojn kaj volas vidi, kien iras miaj trunkoj. Do kiel estas, ĉu vi permesas al mi kuniri per floso?‹

La lignokomercisto respondis: ›Mi ne volas bari vian vojon, Michel, se vi volas iomete iri en la mondon. Por dehaki arbojn mi bezonas fortulojn kiel vin, sed sur floso oni bezonas lertulojn. Tamen, ĉi-foje vi veturu kun ili.‹

La floso, per kiu li devis eliri, havis ok partaĵojn, kaj la lasta konsistis el la plej grandaj traboj. Kio okazis? Je la antaŭa vespero la longa Michel alportis pliajn ok trabojn en la akvon, tiel dikajn kaj longajn, kiajn oni neniam vidis. Ĉiun li portis tiel facile sur la ŝultro kiel flosistan stangon, kaj ĉiuj miris. Ĝis hodiaŭ neniu scias, kie li dehakis ilin. Vidante tion, la koro de la lignokomercisto ridis, ĉar li kalkulis la valoron de la traboj. Sed Michel diris: ›Do, tiuj estas por mi por la veturado, sur la malgrandaj lignopecetoj mi ne antaŭeniĝos.‹ Lia mastro volis donaci al li paron da flosistaj botoj, sed li ĵetis ilin flanken kaj montris paron, kia ne ekzistis ie. Mia avo certigis, ke ili havis pezon de cent funtoj kaj alton de kvin futoj.

La floso ekveturis, kaj tiel, kiel Michel iam mirigis la arbofaligistojn, li nun surprizis la flosistojn. Anstataŭ iri malrapide, kion oni atendis pro la gigantaj traboj, la floso kvazaŭ flugis kiel sago, atinginte la riveron Neckar. Venante al kurbiĝo de Neckar, la flosistoj devis treege peni teni la floson en la mezo kaj eviti gravelaĵon aŭ sablaĵon. Nun Michel saltis en la akvon, puŝis la floson per unu movo dekstren aŭ maldekstren, kaj ili preterglitis sen akcidento.

Kiam okazis haltigo, li kuris sur la unuan partaĵon, igis ĉiujn almeti siajn stangojn kaj puŝis sian gigantan stangegon en la gravelaĵon, kaj per simpla premo la floso flugis per tia rapideco, ke lando kaj arboj kaj vilaĝoj preterkuregis kiel fulmo. Tiel ili atingis la urbon Köln ĉe Rhein, do Kolonjon, post duono da tempo, kiun ili kutime bezonis, kaj volis vendi sian ŝarĝon. Jen diris Michel: ›Vi estas veraj komercistoj, kiuj komprenas fari profiton. Ĉu vi opinias, ke la kolonjanoj foruzas tiom la ligno el Schwarzwald por si mem? Ne, ili aĉetas ĝin de vi por duona valoro kaj vendas ĝin kun granda profito al Holando. Ni vendu la malgrandajn trabojn ĉi tie kaj iru kun la grandaj al Holando. Kion ni ricevos super la kutima prezo, estos nia propra profito.‹

Tiel parolis la malica Michel, kaj la aliaj estis kontentaj. Iuj, ĉar ili volonte iros al Holando, aliaj pro la mono. Nur unu kamarado estis honesta kaj avertis, ke ili ne endanĝerigu la proprietaĵon de sia mastro aŭ ne trompu lin je la pli alta prezo. Ili ne obeis lin kaj forgesis liajn vortojn, sed la Holanda Michel ne forgesis ilin.

La viroj daŭrigis la veturon laŭrivere kun la ligno. Michel kondukis la floson kaj rapide alvenigis ĝin al Rotterdam. Tie oni ofertis al ili la trioblon de la origina prezo, kaj speciale la trabegoj de Michel estis pagataj por granda sumo. Vidante tiom da mono, la Schwarzwald-anoj ĝojegis. Michel dividis la monon, unu parton por la lignokomercisto, tri partojn por la viroj. Nun ili sidiĝis kun maristoj kaj aliaj friponoj en la tavernoj, ludis kaj malgajnis sian monon. Sed la bravulon, kiu malkonsilis al ili la veturon al Holando, Holanda Michel forvendis al sklavkomercisto, kaj poste oni neniam aŭdis ion pri li. Ekde tiu tempo la Schwarzwald-anoj prenis Holandon por la paradizo, kaj Holanda Michel por ilia reĝo. La lignokomercistoj dum longa tempo eksciis nenion pri la komercado, kaj nerimarkite mono, malbenoj, fimoroj, drinkado kaj hazardludado estis alportataj el Holando.

Kiam la historio malkaŝiĝis, Holanda Michel nenie estis trovebla. Sed li ne estas morta. Ekde cent jaroj li fantomas en la arbaro. Oni diras, ke li helpis multajn homojn akiri riĉaĵojn – sed kontraŭ pago per ilia animo. Mi ne scias, kiel tio okazas. Estas certe, ke en ŝtormaj noktoj kiel ĉi tiu li elektas la plej belajn abiojn en Tannenbühl, kie oni ne dehaku arbojn. Mia patro vidis, ke li derompis arbon dikan je kvar futoj, kvazaŭ ĝi estus kano. Li donacas ilin al tiuj, kiuj deiras de la ĝusta vojo kaj sekvas lian. Je noktomezo ili enakvigas la flos-partaĵojn, kaj li remas kun ili al Holando. Se mi estus reganto kaj reĝo de Holando, mi frakasus lin per kugletaĵoj, ĉar ĉiuj ŝipoj, kiuj havas eĉ nur unu trabon hakitan de Holanda Michel, devas perei. Tial oni aŭdas tiom ofte pri ŝiprompiĝoj. Pro kiu alia kaŭzo bela, fortika ŝipo granda kiel preĝejo povus detruiĝi sur akvo? Kiam Holanda Michel faligas abion dum ŝtorma nokto en Schwarzwald, tiam unu el liaj malnovaj traboj saltas el ŝipoflanko. La akvo enfluegas, kaj la ŝipo estas perdita kun la tuta ŝipanaro. Tio estas la legendo pri Holanda Michel, kaj ĝi estas vera. Ĉiuj malbonaj moroj en Schwarzwald devenas de li.«

»Ho, li povas riĉigi vin«, aldonis la maljunulo mistere, »sed mi volas havi nenion de li. Mi neniel volas esti en la haŭto de la Dika Ezechiel aŭ en tiu de la Longa Schlurker. Ankaŭ la Reĝo de la dancejoj onidire apartenas al li.«

La ŝtormo ĉesis dum la rakontado de la maljunulo. La knabinoj timeme ekbruligis la lampojn kaj foriris en la liton. La viroj metis sakon da foliaro kiel kapokusenon sur la fornobenkon kaj deziris al li bonan nokton.

Neniam antaŭe Karbisto-Peter havis tiel premajn sonĝojn kiel en ĉi tiu nokto. Jen li kredis, ke malgaja, giganta Holanda Michel malfermas la ĉambrofenestron kaj enmetas per treege longa brako saketon da ormoneroj, kiujn li skuis kaj sonigis hele kaj delikate. Jen li vidis la afablan vitrovireton rajdantan sur grandega, verda botelo en la ĉambro, kaj li kredis aŭdi la raŭkan ridadon kiel en Tannenbühl. Jen iu zumadis en lia maldekstra orelo:

En Holando estas oro,
estas via sen laboro.
Prenu tuj por via gloro:
oron, oron.

Tiam li aŭdis en sia dekstra orelo la kanton pri Trezorulo en verda abiaro, kaj delikata voĉo flustris: »Stulta Karbisto-Peter, stulta Peter Munk, vi ne scias rimon je sidis, sed vi naskiĝis dimanĉe ekzakte je la dek-dua horo. Rimu, stulta Peter, rimu!«

Li ĝemis, ĝemadis dormante, penis trovi rimon, sed ĉar li faris rimon neniam en sia vivo, lia penado en sonĝo estis vana. Vekiĝante dum elkrepuskiĝo, la sonĝo ŝajnis al li mistera. Kun interplektitaj brakoj li sidiĝis malantaŭ la tablo kaj rezonis pri la flustrado ankoraŭ sonanta en lia orelo.

›Rimu, stulta Karbisto-Peter, rimu‹, li diris al si mem kaj frapetis per la fingro sian frunton, sed rimo ne eliĝis. Kiam li sidis tiel kun malgaja mieno kaj pensis pri rimo je sidis, tiam tri knaboj iris preter la domo en la arbaron, kaj unu kantis preterirante:

Mi sur la monto sidis,
rigardante en valon,
knabinon el la urbo gvidis,
donis al ŝi konvalon.

La kanto kiel fulmo trafis la orelon de Peter, kaj urĝe li ekstaris, kuris el la domo kaj haltigis la kantinton, prenante lin ĉe la brako.

»Haltu, amiko!«, li vokis, »kiu estis via rimo je ›sidis‹. Komplezu al mi kaj ripetu, kion vi ĵus kantis.«

»Ĉu mia kanto ĉagrenis vin, bubo?«, respondis la Schwarzwald-ano. »Mi povas kanti, kion mi volas, kaj tuj lasu mian brakon, aŭ mi …«

»Ne, vi diru al mi, kion vi kantis!«, kriis Peter furioze kaj prenis lin eĉ pli forte. Vidante tion, la du aliaj ne hezitis kaj atakis Peter-on per malmolaj pugnoj, ĝis li pro doloroj lasis la vestaĵon de la kantinto kaj elĉerpite falis sur la genuojn.

»Jen tio estas via salajro de la afero«, ili diris ridante, »kaj bone enmemorigu, bubaĉo, ke vi neniam ataku homojn kiel nin sur publika vojo!«

»Nu, tion mi certe tenos en memoro«, ĝemante respondis Karbisto-Peter, »mi nun havas la batojn, do vi bonvole diru al mi tute klare, kion tiu knabo kantis.«

Ili denove ridis kaj mokis lin, sed tiu, kiu estis kantinta, ripetis la kanton por li, kaj tiam ili foriris ridante kaj kantante.

»Do gvidis«, diris la batito, kun doloroj rektiĝante, »gvidis kaj sidis, kaj nun, vitrovireto, ni denove interŝanĝu vortojn.« Li iris en la kabanon, prenis sian ĉapelon kaj la longan bastonon, diris adiaŭon al la gekabananoj kaj ekiris reen al Tannenbühl. Malrapide kaj meditante li iris laŭ la vojo, pripensante rimon por sia versaro.

Fine, proksimiĝante al Tannenbühl, kie la abioj kreskis pli abunde kaj pli alte, li kompletigis sian versaron kaj pro ĝojo saltis en la aeron. Jen giganta viro en vestaĵoj de flosistoj aperis de malantaŭ la abioj, tenante en la mano stangon, kiu estis longa kiel ŝipmasto. Peter Munk perdis ĉiun kuraĝon, vidante apud si tiun viron malrapide paŝantan. Li pensis, ke tiu estas la Holanda Michel, kaj neniu alia. La timiga giganto silentis, kaj Peter iam kaj tiam strabis al li. Li estis je kaplongo pli granda ol ĉiu alia viro, kiun Peter iam vidis. Lia vizaĝo ne estis juna nek maljuna, tamen plena de sulketoj kaj faltoj. Li surhavis linan veston. La grandegajn botojn, tiritajn alten sur la ledajn pantalonojn, Peter bone konis laŭ la legendoj.

»Peter Munk, kion vi faras en Tannenbühl?«, fine demandis la reĝo de la arbaro kun profunda, tondra voĉo.

»Bonan matenon, kamarado«, respondis Peter, kaŝante sian timtremadon, »mi volas hejmeniri tra Tannenbühl.«

»Peter Munk«, tiu rediris, ĵetante pikantan rigardon al li, »via vojo kutime ne kondukas tra ĉi tiu arbareto.«

»Nu, ne rekte«, diris Peter, »sed estas varma tago, kaj mi pensis, ke ĉi tie estas malvarmete.«

»Ne mensogu, vi, Karbisto-Peter«, vokis Holanda Michel kun tondra voĉo. »Aŭ mi batos vin teren per mia stango. Ĉu vi kredas, ke mi ne vidis, kiam vi petegis la malgrandulon?«, li daŭrigis pli ĝentile. »Iru, iru, tio estis stultaĵo. Estis bonŝanco, ke vi ne sciis la versaron. La malgrandulo estas troŝparema kaj malvolonte donas ion. Al kiu li donas, tiu ne plu ĝuos sian vivon. Peter, vi estas povra naivulo. Mi bedaŭras vin per mia tuta animo. Vi estas vigla, bela knabo, kiu povus sukcesi en la mondo, kaj nur brulfaras lignokarbojn. Iuj facile elspezas talerojn aŭ dukatojn, kaj vi povas elpoŝigi apenaŭ sespfenigan moneron. Estas mizera vivo.«

»Tio estas la vero, kaj vi pravas. Estas mizera vivo.«

»Nu, se via promocio dependas de mi«, diris la terura Michel, »tiam sciu, ke mi jam helpis kelkajn bravulojn el mizero. Vi ne estus la unua. Diru, kiom da centoj da taleroj vi bezonas por komenci novan vivon?«

Kun tiuj vortoj li skuis la monon en lia grandega poŝo, kaj ĝi tintis kiel pasintnokte en sonĝo. Sed la koro de Peter timskuiĝis dolorige je tiuj vortoj. Li sentis varmon kaj malvarmon sinsekve, kaj Holanda Michael ne aspektis, kvazaŭ li fordonacus monon pro kompato sen postuli kompenson.

Peter rememoris la misterajn vortojn de la maljunuloj pri riĉuloj, kaj, pelate de timo, vokis: »Multan dankon, sinjoro. Mi ne volas fari negocon kun vi, mi ja bone konas vin!« kaj kuris kun plej alta rapideco.

Sed la arbarospirito paŝis kun grandegaj paŝoj apud li, obtuze kaj minace grumblante: »Vi pentos tion, Peter, kaj venos al mi. Estas skribo sur via frunto kaj legiĝas en via okulo, ke vi ne forfuĝos. Ne kuru tiel rapide, aŭskultu racian vorton, tie jam estas mia limo.«

Aŭdante tion kaj vidante mallarĝan fosaĵon antaŭ si, Peter eĉ pli rapidis, tiel ke ankaŭ Michel fine devis kuri pli rapide kaj persekutis lin kun malbenoj kaj minacoj. La juna viro faris malesperan salton trans la fosaĵon, ĉar li vidis, kiel la arbarospirito levis sian stangon por frakasi lin. Bonŝance li atingis la transan flankon. La stango dissplitiĝis en la aero kvazaŭ sur nevidebla muro, kaj longa peco falis antaŭ lin.

Triumfe li levis ĝin por reĵeti al la kruda Holanda Michel, sed en tiu momento ĝi moviĝis en lia mano. Terurite li vidis, ke ĝi estis grandega serpento, kiu etendis sian kapon kun salivŝaŭma lango kaj fulmetantaj okuloj al li. Li malprenis ĝin, sed ĝi jam volvis sin firme ĉirkaŭ lian brakon, kaj la tien kaj reen moviĝanta kapo proksimiĝis al lia vizaĝo. Subite granda urogalo falflugis malsupren, prenis la kapon de serpento per la beko kaj leviĝis kun ĝi en la aeron. Holanda Michel, vidante tion de trans la fosaĵo, hurlis kaj kriis kaj furiozis, kiam la serpento estis forportata de pli forta malamiko.

Elĉerpite kaj tremetante Peter daŭrigis sian iradon. La vojo estiĝis pli kruta, la pejzaĝo pli sovaĝa, kaj baldaŭ li troviĝis ĉe la grandega abio. Kiel hieraŭ li riverencis al la nevidebla vitrovireto kaj ekparolis:

Trezorulo en la verda abiaro,
vivas vi de pli ol centojaro.
Vin la dimanĉuloj fidas,
vi ilian sorton gvidas.

»Via versaro ne estas tute ĝusta, sed mi akceptas ĝin, ĉar estas vi, Karbisto-Peter«, diris mola, delikata voĉo apud li. Mirigite li turniĝis, kaj sub abio sidis malgranda, maljuna vireto en nigra jako kaj ruĝaj ŝtrumpoj kaj kun granda ĉapelo sur la kapo. Li havis delikatan, afablan vizaĝon kaj barbon kvazaŭ faritan el araneaĵo, li fumis el pipo de blua vitro, kio aspektis vere strange. Proksimiĝante Peter vidis mirigite, ke ankaŭ vestaĵoj, ŝuoj kaj ĉapelo estis el kolorigita vitro, sed ĝi estis tiel fleksiĝema, kvazaŭ ĝi estus ankoraŭ varmega, ĉar ĝi alpremiĝis kiel tuko laŭ ĉiu movo de la vireto.

»Ĉu vi renkontis la bubaĉon, la Holandan Michel?«, diris la malgrandulo, tusetante inter ĉiu vorto, »li volis timigi vin, sed lian magian bastonon mi forprenis, kaj li neniam rehavos ĝin.«

»Jes, sinjoro Trezorulo«, respondis Peter kun profunda riverenco, »mi tre timis. Certe vi estis la urogalo, kiu mortigis la serpenton, tial mi dankas vin por via bonfaro. Mi venas por peti konsilon. Mi vivas malbone kaj povre, ĉar karbisto per propra forto ne riĉiĝas. Estante juna, mi kredas, ke mi povos promociiĝi. Mi vidas, ke ankaŭ aliaj progresis en mallonga tempo. Jen estas Ezechiel kaj la Reĝo de la dancejo, ili havas multegon da mono.«

»Peter«, diris la malgrandulo tre serioze kaj forblovis la fumon el sia pipo je longa interspaco, »Peter, ne diru al mi ion pri tiuj. Ĉu estas vera bonvivo, ke ili estas feliĉaj laŭ la ŝajno dum kelkaj jaroj kaj poste tiom malfeliĉaj? Vi ne malestimu vian metion. Viaj patro kaj avo estis honorinduloj kaj sammaniere perlaboris sian vivtenon, Peter Munk! Mi esperas, ke ne estas emo al neniofarado, kio venigas vin al mi.«

Peter eksentis timon pro la seriozeco de la vireto kaj ruĝiĝis. »Ne«, li diris, »neniofarado, tion mi bone scias, sinjoro Trezorulo en abioarbaro, neniofarado estas patrino de ĉiuj malvirtoj. Vi ne povas koleri, ke mi preferas alian metion ol la mian. Karbisto ne ĝuas respekton, kaj la vitrofaristoj kaj flosistoj kaj horloĝistoj havas pli bonan reputacion.«

»Aroganteco antaŭas pereon«, respondis la malgranda sinjoro de la abioarbaro pli afable. »Vi estas stranga genro, vi homoj. Nur malofte iu estas kontenta pri sia socia stato, en kiu li naskiĝis kaj edukiĝis. Estante vitrofaristo, vi preferas esti lignokomercisto, kaj estante lignokomercisto, vi aspiras la oficon de arbaristo aŭ la loĝejon de administristo. Sed ĉio okazu laŭ via volo, se vi promesas, ke vi laboros diligente. Kutime mi donas al ĉiu dimanĉulo tri dezirojn. La unuaj du estas liberaj, la trian mi rajtas malakcepti, se ĝi estas malsaĝa. Do diru al mi viajn dezirojn, sed – Peter – ili estu saĝaj kaj utilaj.«

»Hura! Vi estas unika vitrovireto, kaj prave oni nomas vin Trezorulo, ĉar en via hejmo estas la trezoroj. Nu, se mi povas deziri, kion ajn mia koro aspiras, mi unue volas scipovi dancadon pli bone ol la Reĝo de dancejo, kaj mi alportu en la tavernon la duoblon de la mono, kiun la Dika Ezechiel havas.«

»Vi stultulo!«, kolere rediris la malgrandulo. »Kia kompatinda deziro estas tio! Scipovi dancadon kaj havi monon por ludado. Ĉu vi ne hontas, stulta Peter, trompi vin mem pri via feliĉo? Kiun utilon via dancado alportos por vi kaj via patrino? Kiun utilon via mono alportos, kiun laŭ via deziro vi havos nur en la taverno, kaj restos tie same kiel tiu la Reĝo de la dancejo? Tiam vi havos neniom da mono dum la resta semajno kaj suferos kiel antaŭe. Mi donas al vi ankoraŭ unu deziron, sed atentu, ke vi faros saĝan decidon.«

Peter skrapis siajn orelojn kaj post mallonga hezitado diris: »Do mi deziras al mi la plej belan kaj plej riĉan vitrofarejon en tuta Schwarzwald, kun ĉiuj akcesoraĵoj kaj monon por mastri ĝin.«

»Ĉu nenion alian?«, demandis la malgrandulo kun zorgema mieno. »Peter, ĉu nenion alian?«

»Nu, vi povas aldoni ĉevalon kaj ĉareton.«

»Ho, vi stulta Karbisto-Peter!«, vokis la malgrandulo kaj malkontente ĵetis sian vitran pipon al dika abio, sur kiu ĝi frakasiĝis en mil pecojn. »Ĉevalojn, ĉareton? Sagacon, mi diras al vi, sagacon, prudenton kaj ĝeneralan saĝon vi devus deziri, nek ĉevalon nek ĉaron. Nu, ne afliktiĝu. Ni vidos, ke la afero ne domaĝos vin. La dua deziro ne estis malsaĝa. Bona vitrofarejo vivtenas viron kaj mastron. Se vi petus sagacon kaj prudenton, tiam ankaŭ ĉevalo kaj ĉaro aliĝus tute memkompreneble.«

»Sed, sinjoro Trezorulo«, rediris Peter, »mi havas restantan deziron. Mi povus deziri sagacon, se ĝi estas tiom necesa, kiom vi opinias.«

»Ne tiel. Vi iam faros embarasan eraron kaj tiom ĝojos havi liberan deziron. Nun ekiru hejmen. Ĉi tie estas«, diris la malgranda abiospirito, elpoŝigante saketon, »du mil guldenoj, kaj tiuj estu sufiĉaj. Ne venu al mi plian fojon por postuli monon, ĉar tiam mi devos pendigi vin sur la plej alta abio. Tio estas la kutimo, ekde kiam mi loĝas ĉi tie en la arbaro. Antaŭ tri tagoj mortis la maljuna Winkfritz, kiu havis grandan vitrofarejon en la malsupra arbaro. Iru tien morgaŭ matene kaj faru aĉetproponon por la metiejo. Kondutu dece, estu diligenta, kaj mi vizitos vin okaze kaj helpos per vorto kaj ago, ĉar vi ne deziris sagacon. Sed, kaj mi diras tion serioze, via unua deziro estis malbona. Gardu vin kaj ne iru en la tavernon, Peter! Neniu tie akiris ion bonan.«

Tiel parolante, la vireto eltiris novan pipon de opaka vitro, plenigis ĝin per sekigitaj abiokonusoj kaj metis ĝin en la malgrandan, sendentan buŝon. Tiam li aperigis gigantan lupeon, iris en la sunon kaj ekbruligis sian pipon. Farinte tion, li afable skuis la manon de Peter, donis al li kelkajn konsilojn por la vojo, blovis kaj fumigis la pipon pli kaj pli rapide kaj fine malaperis en nubon de fumo, kiu odoris je holanda tabako kaj forŝvebis krispe kaj malrapide tra la abiopintoj.

Revenante hejmen, li trovis sian patrinon en granda zorgo pri li, ĉar la bona virino kredis, ke oni devige rekrutigis lin al la soldataro. Sed li estis en ĝoja humoro kaj rakontis al ŝi, ke li renkontis en arbaro bonan amikon, kiu pruntedonis al li monon por komenci alian negocon ol lignokarbigadon. Kvankam lia patrino loĝis en la karbista kabano jam tridek jarojn kaj estis kutimiĝinta al homoj kovritaj de fulgo kiel muelistino al la faruna vizaĝo de la edzo, ŝi tamen estis vanta kaj malestimis sian ĝisnunan profesion, kiam Peter antaŭimagis por ŝi pli bonan sorton. Ŝi diris: »Estante patrino de posedanto de vitrofarejo, mi estas distingita el inter la najbarino Grete kaj Bete, kaj estonte sidos en la preĝejo en la unuaj vicoj, kie sidas respekataj homoj.«

Ŝia filo baldaŭ akordiĝis kun la heredintoj de la vitrofarejo. Li retenis la laboristojn, kiujn li tie trovis, kaj nun faradis vitron tage kaj nokte. Komence la metio tre plaĉis al li. Li kutimiĝis fiere promeni al la vitrofarejo, kun manoj en la poŝoj, iris tien kaj reen kun distingitaj paŝoj kaj rigardis tion kaj alion kaj parolis pri io kaj tio, pri kio liaj laboristoj ofte ridis. Lia plej granda ĝojo estis observi, kiel oni blovis la vitron. Ofte li mem eklaboris kaj formis tre strangajn figurojn el la ankoraŭ mola amaso.

Sed baldaŭ la laboro enuigis lin, kaj li venis nur por unu horo de la tago en la vitrofarejon, tiam nur ĉiun duan tagon, fine nur unu fojon en la semajno, kaj liaj laboristoj faris, kio plaĉis al ili.

Tio okazis pro liaj vizitoj en la taverno. Je dimanĉo post lia renkontiĝo kun la vitrovireto li iris tien, kie la Reĝo de la dancejo jam saltis sur la dancareo, kaj la Dika Ezechiel sidis kun bierglaso kaj ĵetis la kubojn je kron-taleroj. Peter rapide metis sian manon en la poŝon por ekscii, ĉu la vitrovireto plenumis sian promeson. Kaj jen, lia poŝo estis plenplena de arĝentaj kaj oraj moneroj. Liaj gamboj puŝe moviĝis kaj leviĝis, kvazaŭ ili volus salti kaj danci. Kiam la unua danco ĉesis, li lokis sin kun sia dancistino en la unuan vicon apud la Reĝon de la dancejo. Kiam tiu viro saltis tri ŝuojn alten, Peter faris kvar, kaj kiam la alia plenumis mirigajn kaj graciajn paŝojn, tiam Peter turnis kaj tordis siajn piedojn, ke ĉiuj rigardantoj entuziasmiĝis pro amuziĝo kaj ekstazo.

Kiam oni sciiĝis sur la dancejo, ke Peter aĉetis vitrofarejon, kaj vidis, ke li, preterdancante la muzikistojn, ĵetis al ili moneron de ses bacoj, tiam la mirado ne ĉesis. Iuj kredis, ke li trovis trezoron en la arbaro, aliaj, ke li heredis riĉaĵon, sed ĉiuj nun respektis lin kaj opiniis lin eminentulo, nur ĉar li havis monon.

Je la sama vespero li malgajnis en hazardludado dudek guldenojn, kaj tamen la moneroj en lia poŝo tintis kaj klaketis, kvazaŭ tie estus pliaj cent taleroj.

Vidante, kia gravulo li nun estis, li ne povis regi sin pro ĝojo kaj fiero. Li forĵetis la monon per ambaŭ manoj kaj abunde disdonis ĝin al malriĉuloj, sciante, kiel la malriĉeco iam premis lin.

La supernaturaj artoj de la nova dancanto hontigis la artojn de la Reĝo de la dancejo, kaj Peter nun nomiĝis Cezaro de la dancado.

Je dimanĉo la plej entreprenemaj ludantoj ne riskis tiom, kiom li, sed ja ili ne perdis tiom. Ju pli da mono li perdis, des pli li gajnis, sed tio okazis ĝuste tiel, kiel li postulis tion de la vitrovireto. Li estis dezirinta ĉiam havi en la poŝo tiom da mono, kiom la dika Ezechiel. Estis ĝuste tiu, al kiu li perdis sian monon. Perdinte dudek, tridek guldenojn, li baldaŭ rehavis tiom en sia poŝo, kiam Ezechiel enpoŝigis ilin.

Iom post iom li okupiĝis pli ofte pri drinkado kaj hazardludado ol la plej fiaj buboj en Schwarzwald, kaj nun oni preferis voki lin per Ludoj-Peter ol per Cezaro de dancejo, ĉar nun li ludis preskaŭ je ĉiu labortago. Pro tio lia vitrofarejo iom post iom kadukiĝis, kaj la malsaĝo de Peter kulpis pri tio. Li igis produkti kiom eble da vitro, sed li ne estis aĉetinta kune kun la produktejo la sekreton, kien oni povas plej profitodone vendi ĝin. Fine li havis multon da vitro en la stoko, sed ne sciis, kion fari per ĝi. Tial li vendis ĝin je duona prezo al ŝakrantaj komercistoj, nur por povi salajri siajn laboristojn.

Iun vesperon li gaje iris hejmen de la taverno kaj meditis malgraŭ tiom da vino, kiun li estis trinkinta por feliĉigi sin, kun honto kaj afliktiĝo pri la kadukiĝo de sia posedaĵo. Subite li konsciiĝis, ke iu iris apud li, turnis sin, kaj jen – estis la vitrovireto. Tuj li koleriĝis kaj ekscitiĝis kaj per laŭtaj kaj fanfaronaj vortoj kulpigis la malgrandulon pri sia tuta malfeliĉo.

»Kion mi nun faru per ĉevalo kaj ĉareto?«, li vokis. »Kiel utilas al mi la vitrofarejo kaj mia vitrostoko? Estante karbisto, mi vivis pli ĝojplene kaj ne havis zorgojn. Nun mi ne scias, kiam la distrikta oficisto venos, taksos mian havaĵon kaj aŭkcios ĝin por kvitigi miajn ŝuldojn?«

»Ĉu vere?« rediris la vitrovireto. »Ĉu vere? Do estas mia kulpo, ke vi estas malfeliĉa? Ĉu tio estas la danko por miaj bonfaraĵoj? Kiu igis vin fari tiajn stultajn dezirojn? Vi volis esti vitrofaristo kaj ne sciis kien vendi vian vitron? Ĉu mi ne konsilis al vi fari saĝajn dezirojn? Sagaco kaj prudento mankis al vi.«

»Kio estas sagaco kaj prudento?«, demandis Peter. »Mi estas same saĝa kiel ĉiu alia, vitrovireto, kaj mi pruvos tion al vi!« Dirinte tion, li perforte kaptis la vireton je la kolumo kaj kriis: »Nun mi havas vin, ĉu ne, Trezorulo en verda abia arbaro? Kaj la trian deziron mi nun faros, tiun vi devas plenumi, kaj mi volas nun kaj ĉi tie ducent mil talerojn kaj domon kaj – ho ve!« li kriis kaj skuis la manon, ĉar la vireto ŝanĝis sin en ardantan vitron kaj brulis kiel fajro. Kaj la vireto ne plu estis videbla.

Dum pluraj tagoj lia ŝvelinta mano rememorigis lin pri lia nedankemo kaj stulteco. Sed tiam li trankviligis sian konsciencon kaj diris: »Eĉ se ili forvendos la vitrofarejon kaj ĉion, tiam restos por mi la dika Ezechiel. Kondiĉe, ke li havas monon je dimanĉo, mi ne sentas mankon.«

Jes, Peter, sed se li ne havas? Ĝuste tio okazis kaj estis miriga ekzemplo de kalkulado. Je iu dimanĉo li alveturis al la taverno, kaj la homoj etendis siajn kapojn tra la fenestroj, kaj unu diris: »Jen venas la Ludoj-Peter.«, kaj alia: »Jes, la Cezaro de la dancejo, la riĉa vitrofaristo.« kaj tria skuis la kapon kaj diris: »Oni parolas ĉie pri liaj ŝuldoj, kaj en la urbo cirkuleras onidiro, ke la distrika oficisto ne plu hezitos foraŭkcii lian havaĵon.« Intertempe la riĉa Peter salutis la gastojn je la fenestroj elegante kaj kun grava mieno, elĉariĝis kaj kriis: »Bonan vesperon, mastro, ĉu la dika Ezechiel jam ĉeestas?« Kaj malalta voĉo vokis: »Eniru, Peter! Ni jam sidas ĉe la kartoj kaj havas lokon por vi.« Peter eniris la gastejon, metis la manon en la poŝon und rimarkis, ke Ezechiel estis bone provizita per mono, ĉar lia poŝo estis plena ĝisrande.

Li sidiĝis ĉe la tablo al la aliaj kaj ludis kaj gajnis kaj malgajnis iam kaj tiam. Tiel ili ludis, ĝis aliaj honestaj homoj je vesperiĝo iris hejmen, kaj daŭrigis la ludadon ĉe kandela lumo, ĝis du aliaj ludantoj diris: »Sufiĉas, ni devas iri hejmen al edzino kaj infanoj.«

Ludoj-Peter invitis la Dikan Ezechiel sidiĝi ĉe li.

Tiu ne volis dum kelka tempo, sed fine vokis: »Bone, mi nun nombros mian monon kaj tiam ni ĵetu kubojn, unu raŭndo je kvin guldenoj, ĉar malpli alta vetmono estas nur infanludo.« Li elmetis sian monujon, nombris kaj trovis cent guldenojn kontante. Ludoj-Peter nun sciis, kiom li mem havis kaj ne devis nombri.

Kvankam Ezechiel estis gajninta dum la tuta vespero, li nun majgajnis raŭndon post raǔndo kaj timige sakris. Kiam li ĵetis samajn poentojn sur ĉiu kubo, Ludoj-Peter ĵetis same, kaj ĉiam akiris du poentojn pli ol Ezechiel. Tiam li metis la lastajn kvin guldenojn sur la tablon kaj vokis: »Ankoraǔ unu, kaj se mi malgajnas ankaŭ tiun, mi tamen ne ĉesos. Vi, Peter, pruntedonos al mi iom da mono el via gajno, unu honestulo helpas la alian.«

»Kiom vi volas, eĉ se estus cent guldenoj«, diris la Cezaro de la dancejo, ĝojante pro sia gajno. La dika Ezechiel skuis la kubojn kaj ĵetis dek kvin poentojn. »Tri kvinoj«, li vokis, »nun ni vidos!« Peter jetis dek ok poentojn, kaj raŭka, konata voĉo malantaŭ li diris: »Jen, tio estis la lasta.«

Li sin turnis, kaj gigante Holanda Michel staris malantaŭ li. Timigite li faligis la monon, kiun li jam estis preninta. La Dika Ezechiel ne vidis la arbarulon, sed postulis, ke Ludoj-Peter pruntedonu al li dek guldenojn. Kvazaŭ en revo tiu metis la manon en la poŝon, sed jen ne estis mono. Li serĉis en la alia poŝo, sed trovis neniom. Li renversis la poŝojn, sed elfalis eĉ ne helero[4]. Nur nun li rememoris sian strangan unuan deziron, havi ĉiam tiom da mono, kiom la Dika Ezechiel havas. Ĉio estis malaperinta kiel fumo.

La gasteja mastro kaj Ezechiel rigardis lin kun miro, kiam li serĉadis kaj ne povis trovi sian monon. Ili ne kredis, ke li ne havas ĝin. Mem serĉinte en liaj poŝoj, ili koleriĝis kaj ĵuris, ke Peter estas malbonfara sorĉisto kaj per magiaĵo sendis hejmen la gajnitan kaj la propran monon. Peter persiste defendis sin, sed la evidenteco kontraŭis lin. Ezechiel diris, ke li rakontos la teruran historion al ĉiuj homoj en Schwarzwald, kaj la mastro promesis al li, ke li iros morgaŭ matene en la urbon kaj akuzos Peter-on Munk kiel sorĉiston. Kaj li volas vidi, ke oni brulmortigos lin. Tiam ili atakis lin, ŝiris lian jakon de sur la korpo kaj elĵetis lin tra la pordo.

Neniu stelo brilis sur la ĉielo, kiam Peter afliktite ŝteliris al sia loĝejo, tamen li povis rekoni malhelan figuron, kiu paŝis apud li kaj fine diris: »Tio estas via fino, Peter Munk, via honoro ĵus neniiĝis. Tion mi diris al vi jam tiam, kiam vi ne volis aŭskulti miajn konsilojn, sed kuris al la vitrovireto. Tiel vi mem lernas, kio estas la konsekvenco, se oni malestimas mian konsilon. Elprovu min, mi kompatas vian sorton. Neniu, kiu turnis sin al mi, pentas pro tio. Se vi ne timos la vojon, vi povos voki min kaj paroli kun mi morgaŭ dum la tuta tago ĉe Tannenbühl.«

Peter bone sciis, kiu diris tion al li, kaj timtremis. Li ne respondis, sed iris al sia domo.

Kiam Peter iris en sian vitrofarejon je mateno de lundo, tiam ne nur liaj laboristoj estis tie, sed ankaǔ aliaj personoj, kiujn oni ne ŝatas estas vidi kiel vizitantojn – la distrikta oficisto kaj tri juĝejaj servistoj. La oficisto deziris al Peter bonan matenon, demandis, kiel li dormis, kaj tiam eltiris longan registron, sur kiu estis skribitaj la kreditdonantoj de Peter.

»Ĉu vi povas pagi, aŭ ne?«, demandis la distrikta oficisto kun severa rigardo, »kaj respondu koncize, ĉar mi ne volas malŝpari mian tempon. Estas trihora interspaco al la arestejo.«

Peter tute senesperiĝis kaj konfesis, ke li ne povas pagi la monpostulojn kaj lasis al la oficisto la taksadon de liaj domo kaj korto, vitrofarejo, stalo kaj ĉevaloj kaj ĉaro. Kiam la juĝejaj servistoj kaj la oficisto plenumis siajn ekzamenadon kaj taksadon, li pensis, ke Tannenbühl ne estas malproksima, kaj ĉar la vireto ne helpis lin, li nun elprovu la viregon. Li do iris al Tannenbühl tiel rapide, kvazaŭ la juĝejaj servistoj persekutus lin. Preterkurante la lokon, kie li unuafoje parolis kun la vitrovireto, ŝajnis, ke nevidebla mano haltigas lin, sed li deŝiris sin kaj plu kuradis ĝis la limo, kiun li bone rememoris. Apenaŭ li preskaŭ senspire vokis »Holanda Michel, sinjoro Holanda Michel«, kaj jam la grandega flosisto staris antaŭ li kun sia stangego.

»Ĉu vi fine venas?«, tiu diris ridante, »ĉu ili nun volis senhaŭtigi vin kaj vendi la haŭton al viaj kreditdonantoj? Nu, estu trankvila. La tuta mizero devenas, kiel dirite, de la vitrovireto, de tiu piulo kaj hipokritulo. Donante donacon, oni estu malavara, kaj ne tia avarulo. Sed venu«, li daŭrigis kaj turnis sin al la arbaro, »sekvu min en mian domon. Tie ni vidos, ĉu ni havos konsenton pri negoco.«

›Ĉu konsenton pri negoco?‹, pensis Peter. ›Kion li povas postuli de mi, pri kio mi povas negoci kun li? Ĉu mi servu lin, aŭ kion li volas?‹

Komence ili iris supren sur kruta arbara vojo kaj subite staris ĉe senluma, profunda ravino. Holanda Michel saltis malsupren laŭ la roko, kvazaŭ ĝi estus facila marmora ŝtuparo. Peter preskaŭ svenis, ĉar kiam Holanda Michel atingis la fundon, li grandigis sin al alteco de preĝeja turo kaj etendis al li subite longiĝintan brakon kun mano larĝa kiel la tablo de la taverno kaj vokis per voĉo sonanta kiel profunda funebra sonorilo: »Sidiĝu sur mia mano kaj kroĉu vin al miaj fingroj, tiam vi ne falos!«

Tremante Peter obeis lin, sidiĝis sur la mano kaj kroĉis sin al la dikfingro de la giganto. Ili malsupreniĝis je longa distanco, sed la lumo ne malheliĝis je la miro de Peter, male la tago ŝajnis pliheliĝi en la ravino, kaj post kelka tempo li ne povis elteni la helon en la okuloj. Ju pli ili malsupreniĝis, des pli Holanda Michel malgrandiĝis kaj nun staris en sia antaŭa staturo apud domo tiel modesta aŭ bona, kiel riĉaj kampuloj en Schwarzwald posedas ĝin. La ĉambro, en kiun li kondukis Peter-on, distingiĝis neniel de la ĉambroj de aliaj homoj escepte de nepriskribebla etoso de soleco.

La ligna murhorloĝo, la grandega kahela forno, la larĝaj benkoj, la uzaĵoj sur la bretoj estis la samaj kiel ĉie. Michel sidigis lin malantaŭ la granda tablo, tiam eliris kaj baldaŭ revenis kun kruĉo da vino kaj glasoj. Li enverŝis la vinon kaj nun ili babilis. Holanda Michel rakontis pri la ĝojoj de la mondo, pri fremdaj landoj, belaj urboj kaj riveroj.

Fine Peter malkaŝe konfesis al la holandano, ke li sentas grandan sopiron je vojaĝado.

»Kiam vi havis kuraĝon kaj forton per la tuta korpo por entrepreni ion, tiam kelkaj batoj de la stulta koro povis tremigi vin«, rediris Holanda Michel. »La afliktiĝoj pri honoro, la malfeliĉo – kial bravulo zorgu pri tiuj? Ĉu vi sentis insulton en la kapo, kiam oni nomis vin trompanto kaj malbonulo? Ĉu vi havis doloron en la stomako, kiam la distrikta oficisto venis por ĵeti vin el via domo? Kio? Diru, kio dolorigis vin?«

»Mia koro«, diris Peter, premante la manon sur la batantan bruston, ĉar ŝajnis al li, ke ĝi svingiĝus timoplene tien kaj reen.

»Vi donis – mi ne volas ofendi vin – vi donis multajn centojn da guldenoj al malbonaj almozpetantoj kaj aliaj friponoj. Ĉu vi havis profiton el tio? Ili deziris al vi benon kaj sanan korpon, ĉu vi tial estiĝis pli sana? Kontraŭ duono de la forĵetita mono vi povus dungi kuraciston. Benon, jes, bela beno, kiam oni forprenas viajn havaĵojn kiel garantiaĵon por viaj ŝuldoj kaj elpuŝas vin el la komunumo. Kio pelis vin preni moneron el la poŝo, kiam ajn almozpetanto etendis sian ĉifonan ĉapelon al vi? Via koro, denove via koro, nek viaj okuloj, nek via lango, nek viaj brakoj, nek viaj gamboj, sed via koro. Kiel oni ĝuste diras, vi tro alprenis tion al via koro, vi tro afliktiĝis pro tio.«

»Sed kiel oni povas alkutimiĝi, ke oni ne plu sentas afliktiĝon? Mi tre penas subpremi ĝin, tamen mia koro batas kaj doloras min.«

»Vi, vi povra fripono«, vokis la giganto kun rido, »vi ne povas subpremi tiun senton, sed donu al mi la apenaŭ batantan objekton, kaj vi fartos bone."

»Ĉu al vi mian koron?«, kriis Peter terurite. »Ja mi mortus tujtuje. Neniam!«

»Jes, se iu el viaj kirurgoj operacius la koron el via koro, tiam vi devus morti. Kun mi tio estas alia afero. Eniru kaj konvinku vin mem.« Li leviĝis, malfermis pordon kaj enkondukis Peter-on en apudan ĉambron.

La koro de Peter spasme kuntiris sin, kiam li transpaŝis la sojlon, sed li ne atentis tion. La vido estis stranga kaj surpriza. Sur pluraj lignaj bretoj glasoj staris. Ili estis plenaj de travidebla likvaĵo, kaj en ĉiu el la glasoj kuŝis koro. Sur la glasoj slipoj kun surskribitaj nomoj estis gluitaj. Peter scivole legis ilin. Tie estis la koro de la distrikta oficisto en F., la koro de la Dika Ezechiel, la koro de la Reĝo de la dancejo, la koro de la ĉefarbaristo. Jen estis ses koroj de grenkomercistoj, ok de rekrutigaj oficiroj, tri de monŝanĝistoj – koncize, tio estis kolekto de la plej respektataj koroj en ĉirkaŭaĵo de dudek horoj[5].

»Vidu«, diris Holanda Michel, »ĉi ĉiuj forĵetis la timojn kaj zorgojn de la vivo, neniu el la koroj plu batas plene de timoj kaj zorgoj, kaj iliaj iamaj posedantoj fartas bone, ne plu havante tiun maltrankviligan gaston.«

»Sed anstataŭ la koro kion ili nun portas en la brusto?«, demandis Peter, al kio ĉio, kion li ĵus vidis, kaŭzis kapturniĝon.

»Ĉi tion«, respondis Michel kaj donis al li el tirkesto – ŝtonan koron.

»Ĉu?«, Peter rediris kaj ne povis ne senti malvarman timotremon. »Koron el marmora ŝtono? Sed vidu, sinjoro Holanda Michel, tio devas esti malvarma en la brusto.«

»Certe, sed tio estas agrabla malvarmeco. Kial koro estu varma? En vintro la varmo ne utilas, bona ĉerizbrando helpas kontraŭ malvarmo pli ol varma koro. En somero, kiam la vetero estas sufoka kaj varmega, vi ne kredas, kiel tia koro malvarmigas vin. Kiel mi jam diris, nek timo nek teruro nek stulta kompato nek alia ĉagreno tuŝas tian koron.«

»Kaj ĉu tio estas ĉio, kion vi povas doni al mi?«, demandis Peter nevoleme. »Mi esperis monon, kaj vi ofertas al mi ŝtonon.«

»Nu, mi pensas, ke komence cent miloj da guldenoj estas sufiĉaj por vi. Se vi lerte negocos, tiam vi baldaŭ estos milionulo.«

»Ĉu cent miloj?«, ĝoje vokis la malriĉa karbisto. »Ho mia koro, ne batu maltrankvile en mia brusto. Baldaŭ ni kvitiĝos. Bone, Michel, donu al mi la ŝtonon kaj la monon, kaj la malkvietan batanton vi povos preni el sia ujo.«

»Mi pensis, ke vi estas prudentulo«, respondis la holandano kun afabla rideto. »Ek, ni trinku plian glason, kaj tiam mi elpagos la monon.«

Tiel ili sidiĝis en la ĉambro por trinki glason post glaso da vino, ĝis Peter profunde endormiĝis.

Karbisto-Peter vekiĝis pro la gaja sonado de poŝtkorno kaj jen, li sidis en bela ĉaro, veturis sur larĝa stratp. Kiam li turnis sin por rigardi el la ĉaro, tiam li vidis malantaŭ si la arbarojn de Schwarzwald en blua malproksimo. Komence li ne volis kredi, ke tiu estis vere li mem, kiu sidas en ĉi tiu ĉaro, ĉar ankaŭ liaj vestaĵoj ne estis la samaj kiel tiuj, kiujn li surhavis hieraŭ, sed li rememoris ĉion tute klare, ke li fine ĉesis sian rezonadon kaj vokis: »Karbisto-Peter mi estas sendube, kaj neniu alia!«

Li miris, ke li ne povas senti melankolion, nun unuafoje elirante el trankvila hejmlando, el la arbaroj, en kiuj li vivis tiom longe. Li ne povis premi larmon el la okulo aŭ suspiri, ĉio estis al li sensignifa, eĉ la penso pri lia patrino nun sidanta en mizero kaj sen helpo. »Aĥ certe«, li diris, »larmoj kaj suspiroj, hejmveo kaj melankolio ja venas el la koro, kaj dank’ al Holanda Michel la mia estas nun malvarma kaj ŝtona.«

Li metis sian manon sur la bruston, kaj ĝi estis tute kvieta, nenio moviĝis. »Se li plenumos sian promeson pri la cent mil guldenoj same kiel tiu pri la koro, tiam mi ĝojos«, li diris kaj ekesploris sian ĉaron. Li trovis ĉiajn vestaĵojn, sed neniom da mono. Fine li ekvidis saketon, en kiu estis multaj miloj da taleroj en oro kaj ĉekoj je bankoj en ĉiuj grandaj urboj. ›Nun ĉio estas tiel, kiel mi deziris‹, li pensis, kaj veturis en la vastan mondon.

Li veturis du jarojn tra la mondo kaj rigardis el sia ĉaro dekstren kaj maldekstren al la domoj. Haltinte li serĉis nenion sed la ŝildon de gastejo, tiam promenis tra la urbo kaj rigardis la plej belajn strangaĵojn montritajn al li. Nenio ĝojigis lin, neniu pentraĵo, neniu domo, neniu muziko, neniu danco. Lia koro el ŝtono havis intereson pri nenio, kaj liaj okuloj kaj oreloj estis indiferentaj por ĉio bela. Nenio restis al li escepte de la ĝojo je manĝado kaj trinkado kaj dormado. Tiel li vivis, sencele vojaĝante tra la mondo, manĝante pro amuziĝo kaj dormante pro enuado. Iam kaj tiam li rememoris, ke li estis pli gaja, feliĉa, kiam li estis malriĉa kaj devis labori por vivtenado. Tiam ĉiu vido en valon, muzikado kaj kantado amuzis lin, tiam li antaŭĝojis dum horoj pro la simpla manĝaĵo alportota de lia patrino al la lignokarbigejo. Pensante pri la pasinteco, li konstatis, ke nun li ne povis eĉ ridi, kvankam iam ĉiu simpla ŝerco gajigis lin. Kiam aliaj ridis, li nur afektante grimacigis la buŝon pro afableco, tamen lia koro … ne ridis. Li tiam sentis, ke li estas treege trankvila – sed ne neniel kontenta. Ne estis hejmenveo aŭ melankolio, sed malpleneco, tedo, senĝoja vivo, kiuj fine pelis lin reen en hejmlandon.

Alveturante de Strassburg kaj ekvidante la nigran arbaron de sia hejmlando, unuafoje rigardante la fortikajn figurojn, la afablajn, fidindajn vizaĝojn de Schwarzwald-anoj, aŭdante la hejmecajn fortajn, profundajn, melodiajn sonojn, li rapide palpis sian koron, ĉar lia sango dancis pli rapide kaj li kredis, ke li devas samtempe ĝoji kaj plori – sed kiel li povis esti tiel stulta – ja li havis ŝtonan koron, kaj ŝtonoj estas mortaj, ili nek ridetas nek ploras.

Li tuj vizitis la Holandan Michel, kiu akceptis lin tre afable. »Michel«, li diris al li, »mi nun vojaĝadis kaj vidis ĉion, sed sentis nur tedon, kaj mi nur enuis. Entute, via ŝtona objekto, kiun mi portas en mia brusto, ŝirmas min kontraŭ multaj malagrablaĵoj, mi neniam koleras, neniam malĝojas, kaj ŝajnas al mi, ke mi nur duone vivas. Ĉu vi povas vigligi la ŝtonan koron, aŭ – prefere redonu al mi mian malnovan koron. Mi kutimiĝis al ĝi dum dudek kvin jaroj, kaj kvankam ĝi instigis min kelkfoje al bubaĵoj, tamen estis vigla kaj gaja koro.«

La arbarospirito ridis kolere. »Kiam vi estos morta«, li respondis, »tiam nenio mankos al vi, vi rericevos vian molan, senteman koron kaj vi sentos ion ajn, ĉu ĝojon, ĉu malĝojon. Sed en ĉi tiu mondo ĝi neniam denove estos via. Jes, Peter, vi vojaĝadis, sed tiel, kiel vi vivis, ĝi ne utilis al vi. Ekloĝu ie en la arbaro, konstruu domon, edziĝu, duobligu viajn riĉaĵojn. Mankis al vi nur laboro. Vi faris nenion, tial vi enuis, kaj nun vi kulpigas la senkulpan koron.«

Peter konsentis, ke Michel pravis pri la neniofarado kaj ekintencis akiri pli kaj pli da riĉaĵoj. Michel donacis al li pliajn cent mil guldenojn kaj adiaŭis lin kiel sian bonan amikon.

Rapide la novaĵo disaŭdiĝis en Schwarzwald, ke Karbisto-Peter aŭ Ludoj-Peter revenis, kaj ke li estas pli riĉa ol antaŭe. Ĉio okazis kiel ĉiam: Estante mizerulo, li estis elĵetata el la pordo de la taverno, kaj kiam li nun eniris por la unua fojo je posttagmezo de dimanĉo, ili skuis lian manon, laŭdis lian ĉevalon, demandis pri lia vojaĝo. Ludante kun la Dika Ezechiel por arĝentaj taleroj, li ĝuis estimon de la homoj kiel en antaŭaj tempoj.

Nun li negocis ne per vitraĵoj, sed per ligno, tamen nur je ŝajno. Lia ĉefa negoco estis komercado de greno kaj pruntedonado de mono. Duono de la loĝantoj de Schwarzwald fine ŝuldis al li monon, sed li pruntedonis monon nur je dek procentoj, aŭ vendis grenon al la malriĉuloj, kiuj ne povis tuj pagi, por triobla valoro. Li estis en intima amikeco kun la distrikta oficisto, kaj se iu ne pagis al sinjoro Peter Munk je la limtago, tiam la oficisto rajdis kun siaj juĝejaj servistoj al la ŝuldanto, taksis domon kaj korton, rapide vendis ĝin kaj pelis patron, patrinon kaj infanon en la arbaron. Komence tiu agado kaŭzis ĉagrenon al la riĉa Peter, ĉar la forpelitoj tiam amase sieĝis lian pordon, la viroj petis indulgon, la virinoj provis moligi la ŝtonan koron kaj la infanoj ploris por ricevi peceton da pano. Post kiam li havigis al si kelkajn fortajn buĉistajn hundojn, tiu muzikaĉo, kiel li nomis ĝin, baldaŭ ĉesis. Li fajfis kaj pelis la hundojn, kaj la almozpetantoj diskuris kriante.

La plej grandajn penojn kaŭzis al li la »maljunulino«. Tiu estis neniu alia ol sinjorino Munk, la patrino de Peter. Ŝi vivis en mizero, de kiam oni vendis ŝiajn domon kaj korton. Ŝia filo, reveninta kiel riĉulo, ne vizitis ŝin. Estante maljuna, malforta kaj kaduka sur bastono, ŝi nun aperis de tempo al tempo antaŭ la domo. Ŝi neniam riskis eniri, ĉar foje li jam forpelis ŝin, sed ŝi veis, ke ŝi devas vivi de bonfaroj de aliaj homoj, kvankam la propra filo povus doni al ŝi senzorgan grandaĝon. La ŝtona koro neniam estis tuŝata de la vido de la palaj, bone konataj trajtoj, de la velka, etendita mano, de la kaduka figuro. Kiam ŝi frapis lian pordon je vespero de sabato, li grumbleme eltiris sesbacan moneron, envolvis ĝin en papero kaj sendis ĝin al ŝi pere de servisto. Li aŭdis ŝian tremantan voĉon, kiam ŝi dankis kaj deziris, ke li bonfartu sur tero, li aŭdis, ke ŝi tusante foriris de la pordo, sed li nur pensis, ke li denove elspezis ses bacojn sen akiri profiton.

Fine Peter pensis pri edziĝo. Li sciis, ke ĉiu patro en Schwarzwald volonte edzinigus sian filinon kun Peter, sed li estis tre elektema, ĉar li volis, ke oni laŭdu kaj lian feliĉon kaj lian sagacon. Tial li rajdadis tra la tuta arbaro, observis tie, observis jen, kaj neniu juna virino el Schwarzwald estis sufiĉe bela por li. Vane serĉinte sur ĉiuj dancejoj la plejbelulinon, li fine aŭdis, ke la plej bela kaj plej virta knabino en la arbaro estas filino de malriĉa lignohakisto. Ŝi vivis trankvile, mastrumis lerte kaj diligente la domon de la patro kaj neniam iris al dancejo, eĉ ne je pentekosto aŭ festotagoj. Aŭdinte pri tiu miraklo de Schwarzwald, Peter decidis svati ŝin kaj rajdis al kabano, al kiu oni direktis lin. La patro de la bela Lisbeth akceptis lin kun miro, kaj li pli miris aŭdante, ke tiu estas la riĉa sinjoro Peter, kiu volas estiĝi lia bofilo. Li ne meditis longe, kredante, ke baldaŭ liaj zorgoj kaj malriĉeco finiĝos kaj jesis sen demandi sian filinon. La bona infano estis obeema kaj sen kontraŭdiro estiĝis sinjorino Peter Munk.

Sed la malfeliĉulino ne vivis tiel bone, kiel ŝi estis revinta. Ŝi kredis scipovi la mastrumadon, sed nenio kontentigis la postulojn de ŝia edzo. Ŝi kompatis malriĉulojn, kaj ĉar ŝia edzo estis riĉa, ŝi pensis, ke ne estas peko doni pfenigon al almozpetantino aŭ brandon al maljunulo. Kiam sinjoro Peter rimarkis tion, li diris kun koleraj rigardoj kaj raŭka voĉo: »Kial vi fordiboĉas miajn riĉaĵojn al ĉifonuloj kaj stratuloj? Ĉu vi alportis ion en ĉi tiun domon, kion vi povas fordonaci kiel princino? Kiam mi vidos tiun denove, tiam vi sentos mian manon!«

La bela Lisbeth ploris en sia ĉambro pri la malmolkoreco de sia edzo, kaj ofte ŝi deziris esti hejme en la povra kabano de sia patro anstataŭ loĝi ĉe la riĉa, sed avara, malmolkora Peter. Aĥ, ŝi ne mirus, se ŝi scius, ke li havas koron el marmoro kaj povas ami neniun homon.

Kiam ajn ŝi nun sidis ĉe la pordo kaj almozpetanto preteriris, deprenis sian ĉapelon kaj ekparolis, tiam ŝi fermis la okulojn por ne rigardi la mizeron, pugnigis la manon por ne senintence puŝi ĝin en la poŝon kaj elpreni krejceron. Tiel okazis, ke la bela Lisbeth akiris fifamon en la arbaro, kaj oni diris, ke ŝi estas pli avida ol Peter Munk.

Iam sinjorino Lisbeth sidis antaŭ la domo, ŝpinante kaj zumante kanton. Ŝi estis gaja, ĉar estis bela vetero kaj sinjoro Peter promenrajdis tra la kamparo. Jen venis maljuna vireto sur la vojo, portante grandan, pezan sakon. Jam de malproksime ŝi aŭdis lian anheladon. Sinjorino Lisbeth kompatis lin kaj pensis, ke oni ne metu tian pezan ŝarĝon sur tiel maljunan kaj malgrandan viron.

Intertempe la vireto anhelante kaj ŝancele proksimiĝis. Starante apud sinjorino Lisbeth, li preskaŭ falis teren pro la premo de la sako. »Aĥ, kompaton mi petas, donu al mi nur unu glason da akvo«, diris la vireto, »mi ne povas iri eĉ unu paŝon sed svenos pro soifo.«

»En via aĝo vi ne portu tiajn pezajn ŝarĝojn«, diris sinjorino Lisbeth.

»Jes, la malriĉeco devigas min iri kiel kuriero«, li respondis, »kaj riĉulino kiel vi ne scias, kiel doloras malriĉeco, kaj kiel glaso da freŝa akvo refreŝigas min en ĉi tiu varmega tago.«

Aŭdinte tion, ŝi rapidis en la domon, prenis kruĉon de sur la breto kaj plenigis ĝin per akvo. Reveninte kaj estante en interspaco de malmultaj paŝoj kaj vidante la vireton, kiu sidis tie povre kaj kaduke sur sako, ŝi sentis profundan kompaton. Konsiderante, ke ŝia edzo ne estas hejme, ŝi formetis la akvokruĉon, prenis glason kaj plenigis ĝin per vino, surmetis pecon da bona sekala pano kaj alportis tion al la maljunulo. »Plengorĝo da vino estas pli nutra ol akvo speciale en via aĝo. Ne trinku tro haste, kaj ankaŭ manĝu iom da pano.«

La maljunulo mirigite rigardis ŝin, ĝis larmoj estis en liaj okuloj. Li trinkis kaj tiam diris: »Mi maljuniĝis, sed vidis nur malmultajn homojn, kiuj estas tiel kompatemaj kaj donas siajn donacojn tiel bele kaj elkore kiel vi, sinjorino Lisbeth. Tial via vivo sur tero estos feliĉa, tia koro ne restos sen rekompenco.«

»Ne, kaj la rekompencon ŝi tuj ricevos«, kriis terura voĉo, kaj kiam ili turnis sin, tie staris sinjoro Peter kun kolere ruĝa vizaĝo.

»Mian plej bonan vinon vi enverŝas por almozpetantoj, kaj mian propran glason vi tenas al la lipoj de stratuloj? Jen, prenu vian rekompencon!«

Sinjorino Lisbeth ĵetis sin al liaj piedoj kaj petis pardonon, sed la ŝtona koro ne konis kompaton. Li turnis la vipon, kiun li tenis en la mano, kaj batis ŝin per la prenilo el ebono tiel forte kontraŭ la frunto, ke ŝi senvive falis en la brakojn de la maljunulo. Vidante tion, lia faro tuj pentigis lin. Li kurbigis sin por konstati, ĉu ankoraŭ estas vivo en ŝi, sed la vireto diris per bone konata voĉo: »Ne penu, Karbisto-Peter, ŝi estis la plej bela kaj plej aminda floro en Schwarzwald, sed vi detruis ŝin, kaj neniam ŝi denove burĝonos.«

La sango forfluis el la vangoj de Peter, kaj li diris: »Do estas vi, sinjoro Trezorulo? Nu, kio okazis, tio okazis, kaj devis tiel okazi. Mi esperas, ke vi ne denuncos min ĉe la juĝistaro kiel ŝian murdinton.«

»Fiulo!«, respondis la vitrovireto. »Ĉu estos kontentigo por mi meti vian morteman korpon al la pendumilo? Vi ne timu terajn juĝistojn, sed aliajn kaj pli severajn, ĉar vi vendis vian animon al la Malbonulo.«

»Kaj se mi vendis mian koron«, kriis Peter, »tiam nur vi kaj viaj mizeraj trezoroj kulpas pri tio. Vi malica spirito kondukis min al pereo, vi pelis min serĉi helpon de alia. Via estas la tuta respondeco.«

Li apenaŭ eldiris tion, kaj la vitrovireto kreskis kaj ŝvelis, estiĝis alta kaj larĝa, kaj liaj okuloj estis grandaj kiel supoteleroj, kaj lia buŝo estis kiel hejtita forno, el kiu ŝprucis flamoj.

Peter surgenuiĝis, kaj lia ŝtona koro ne ŝirmis lin, ke liaj membroj tremis kiel tremolo.

Per vulturaj ungegoj la arbarospirito kaptis lin je la nuko, renversis lin kiel kirlovento sekan foliaron kaj ĵetis lin teren, ke ĉiuj liaj ripoj krakis. »Terovermo«, li vokis per tondra voĉo, »mi povus frakasi vin, se mi volus, ĉar vi blasfemis kontraŭ la Sinjoro de la arbaro. Sed pro ĉi tiu mortinta virino, kiu donis al mi manĝon kaj trinkon, mi donas al vi limtempon de ok tagoj. Se vi ne konvertos vin al la bono, tiam mi venos kaj pulvorigos viajn ostojn, kaj vi mortos en viaj pekoj.«

Estis vespero, kiam preterirantoj vidis la riĉan Peter Munk kuŝantan sur la tero. Ili turnis lin tien kaj reen, serĉis, ĉu estas vivo en li, sed dum longa tempo ili serĉis vane. Fine unu el ili iris en la domon, elportis akvon kaj ŝprucis ĝin sur lian vizaĝon. Peter nun profunde enspiris, ĝemis kaj malfermis la okulojn, longe rigardis ĉirkaŭ si kaj demandis pri sinjorino Lisbeth, sed neniu estis vidinta ŝin. Li dankis la virojn pro la helpo, iris en sian domon kaj serĉis, sed sinjorino Lisbeth estis nek en la kelo nek en la subtegmentejo. Kion li supozis terura sonĝo, tio nun estis amara vero.

Estante tute sola, li ekhavis strangajn ideojn: Li timis nenion, ĉar lia koro estis malvarma, sed kiam li pensis je la morto de sia edzino, tiam lia propra morto aperis en liaj pensoj, kaj li meditis, kiel ŝarĝita li forirus el la mondo, peze ŝarĝita per la larmoj de malriĉuloj, per milo de iliaj malbenoj, per la ĝemado de la mizeruloj, kontraŭ kiuj li pelis siajn hundojn, per la sango de la bela, bona Lisbeth. Li ne povus doni klarigojn al ŝia patro, kiam tiu venus kaj demandus: »Kie estas mia filino, via edzino?« Kiel li povus respondi la demandon al la Alia, al kiu apartenas ĉiuj arbaroj, ĉiuj lagoj, ĉiuj montoj – kaj la vivoj de la homoj?

Tiel liaj sonĝoj nokte turmentis lin, kaj post po kelkaj momentoj da dormado li vekiĝis de dolĉa voĉo, kiu vokis al li: »Peter, havigu al vi pli varman koron!«. Vekiĝinte li rapide refermis la okulojn, ĉar laŭ la voĉo estis sinjorino Lisbeth, vokante ĉi tiun averton.

Je la sekva tago li iris en la tavernon por distri sin kaj tie renkontis la Dikan Ezechiel. Li sidiĝis ĉe li, ili parolis pri io kaj tio, pri bela vetero, pri milito, pri impostoj kaj fine pri la morto, kaj kiel ie kaj tie iu mortis tre rapide. Peter demandis la dikulon, kion li pensas pri la morto, kaj kio estos post tio. Ezechiel respondis al li, ke oni enterigas la korpon, sed la animo veturas aŭ en ĉielon aŭ en inferon.

»Do oni enterigas ankaŭ la koron, ĉu?«

»Certe oni enterigas ĝin.«

»Sed se iu ne plu havas sian koron?«, daŭrigis Peter.

Ezechiel mirigite gapis al li. »Kion vi volas diri per tio? Ĉu vi volas mistifiki min? Ĉu vi pensas, ke mi ne havas koron?«

»Ho, sufiĉon da koro firma kiel ŝtono.«

Ezechiel mirigite rigardis lin, perokule esploris la ĉirkaŭaĵon, ke neniu aŭskultis, kaj diris: »De kie vi scias tion? Ĉu ankaŭ via ne plu batas?«

»Nu, ĝi batas ne plu ĉi tie en mia brusto«, respondis Peter Munk. »Diru al mi, nun, sciante tion, kio estos per niaj koroj?«

»Kial tio zorgigas vin, kamarado?«, demandis Ezechiel ridante. »Vi havas agrablan vivon sur tero, kaj tio sufiĉas. Tio estas unu el la plej agrablaj avantaĝoj de niaj malvarmaj koroj, ke ni timas nenion, nek tiajn pensojn.«

»Vi pravas, sed mi meditas pri tiuj aferoj. Ne konante timon, mi tamen scias, kiel mi timis la inferon, kiam mi estis malgranda, senkulpa knabo.«

»Nu jes, ni ne fartos bone«, diris Ezechiel. »Foje mi demandis lernejestron pri tio. Li diris al mi, ke post la morto la koroj estos pesataj, kiel peze ili pekis. La malpezaj leviĝos alten, la pezaj malleviĝos, kaj mi pensas, ke niaj ŝtonoj havos bonan pezon.«

»Nu certe«, respondis Peter, »kaj mi sentas min nekomforte, ke mia koro estas tiel indiferenta, kiam mi pensas pri tiuj aferoj.«

Tiel ili parolis, sed en la sekva nokto li aŭdis kvin aŭ ses fojojn la konatan voĉon, kiu diretis en lian orelon: »Peter, havigu al vi pli varman koron!« Li ne sentis penton, ke li mortigis sian edzinon. Dirante al la servistaro, ke lia edzino estas forvojaĝinta, li pensis: ›Kien do ŝi eble forvojaĝis?‹

En ses tagoj li faris tion, kaj ĉiam dum la nokto li aŭdis tiun voĉon kaj pensis je la arbarospirito kaj lian teruran minacon. Je la sepa mateno li saltis de sur sia lito kaj vokis: »Nu jes, mi volas vidi, ĉu mi povas havigi al mi pli varman koron, ĉar la indiferenta ŝtono en mia koro tedas mian vivon.« Li rapide surmetis siajn festotagajn vestaĵojn, surĉevaliĝis kaj rajdis al Tannenbühl.

En Tannenbühl, kie la arboj staris tre dense, li deĉevaliĝis kaj rapidpaŝe iris al la pinto de la monteto. Starante antaŭ la dika abio, li diris sian versaron:

Trezorulo en la verda abiaro,
vivas vi de pli ol centojaro.
Vin la dimanĉuloj fidas,
vi ilian sorton gvidas.

Jen eliris la vitrovireto, sed li ne estis afabla kaj amikeca, sed malĝoja kaj malserena. Li surhavis vestaĵon el nigra vitro, kaj longa funebra krepaĵo flirtis de sur la ĉapelo. Peter bone sciis, pri kiu li funebris. »Kion vi volas de mi, Peter Munk?«, li demandis kun obtuza voĉo.

»Mi havas ankoraŭ unu deziron, sinjoro Trezorulo«, respondis Peter kun mallevitaj okuloj.

»Ĉu ŝtonaj koroj povas havi dezirojn?«, tiu diris, »vi havas ĉion, kion vi bezonas por via malbonintenca vivo, kaj mi apenaŭ plenumos vian deziron.«

»Sed vi promesis al mi tri dezirojn, kaj unu estas restanta.«

»Mi povas rifuzi ĝin, se ĝi estas stulta«, daŭrigis la arbarospirito. »Daŭrigu, mi volas aŭdi, kion vi deziras.«

»Elprenu la mortan ŝtonon kaj donu al mi mian vivan koron«, diris Peter.

»Ĉu mi faris la negocon kun vi?«, demandis la vitrovireto, »ĉu mi estas la Holanda Michel, kiu donacas riĉecon kaj ŝtonajn korojn? Tie, ĉe li, vi devas serĉi vian koron.«

»Ho, li neniam redonos ĝin al mi«, respondis Peter.

»Mi bedaŭras vin, kvankam vi estas malbonulo«, diris la vireto post iom da meditado. »Ĉar via deziro ne estas stulta, mi ne rifuzas ĝin. Do aǔskultu. Vian koron vi ne povas rehavigi al vi perforte, sed nur per ruzaĵo. Eble tio ne estos malfacila tasko, ĉar Michel restas vera stultulo, kvankam li opinias sin tre sagaca. Iru rektavoje al li kaj diru, kion mi konsilas al vi.« Nun li instruis al li ĉion kaj donis al li kruceton el pura vitro. »Li ne povas damaĝi vian vivon, kaj li liberlasos vin, kiam vi tenos la krucon kontraŭ li kaj preĝos. Ricevinte vian koron, vi revenu al ĉi tiu loko, kie mi atendos vin.«

Peter Munk prenis la kruceton, enmemorigis ĉiun vortojn kaj iris al la loĝejo de Holanda Michel. Trifoje li vokis lian nomon, kaj la giganto ekstaris antaŭ li.

»Ĉu vi batmortigis vian edzinon?«, li demandis lin kun terura ridado. »Mi farus la saman. Ŝi disdonis viajn riĉaĵojn al almozpetantoj. Sed vi devas iri eksterlanden por kelka tempo, ĉar estos bruado, se oni ne trovos ŝin. Ĉu vi bezonas monon kaj venis por preni ĝin?«

»Vi bone divenis«, rediris Peter, »kaj donu al mi tre multe da mono ĉi-foje, ĉar estas longa vojo al Ameriko.«

Michel kondukis lin en la kabanon, tie malŝlosis kestegon, en kiu kuŝis multe da mono, kaj elprenis tutajn rulaĵojn da oro. Dum li kalkulis ĝin sur la tablo, Peter diris: »Vi estas tamen fripono, Michel. Vi mensogis al mi, ke mi havas ŝtonon en la brusto, kaj vi havas mian koron!«

»Ĉu ne estas tiel?«, demandis Michel mirigite. »Ĉu vi sentas vian koron? Ĉu ĝi ne estas malvarma kiel glacio? Ĉu vi sentas timon aŭ afliktiĝon? Ĉu io pentigas vin?«

»Vi nur haltigis mian koron, sed mi plu havas ĝin en mia brusto, kaj ankaŭ Ezechiel diris, ke vi mensogis al ni. Vi ne estas kapabla elŝiri koron nerimarkite kaj sen danĝero por la vivo el ies brusto. Vi devus sorĉi!«

»Sed mi certigas vin«, vokis Michel kolere, »vi kaj Ezechiel kaj ĉiuj riĉuloj, negocintaj kun mi, havas tiajn malvarmajn korojn kiel vi, kaj iliajn verajn korojn mi havas ĉi tie en mia ĉambro.«

»Ho, kiel la mesogado facile fluas de viaj lipoj«, ridis Peter, »tion rakontu al iu alia. Sciu, dum miaj vojaĝoj mi vidis dekojn de tiuj mistifikoj. Falsitaj el vakso estas viaj koroj ĉi tie en la ĉambro. Vi estas riĉulo, tion mi cedas, sed vi ne povas sorĉi.«

Tio kolerigis la giganton, kaj li malfermis la ĉambropordon. »Envenu, kaj legu ĉiujn slipojn. Kaj jen, tiu estas la koro de Peter Munk. Ĉu vi vidas, kiel ĝi batas? Ĉu oni povas fari tion el vakso?«

»Tamen ĝi estas el vakso. Tiel vera koro ne batas. Mi havas mian ankoraŭ en la brusto. Ne, vi ne scipovas sorĉadon!«

»Sed mi pruvos tion al vi!«, la alia vokis ĉagrenite. »Vi mem sentu, ke ĝi estas via koro.« Li prenis ĝin, malfermis la ĉemizon de Peter, prenis ŝtonon el lia brusto kaj montris ĝin. Tiam li prenis la koron, blovis al ĝi kaj metis ĝin atente sur ĝian lokon. Tuj Peter sentis, kiel ĝi batis, kaj povis ĝoji pri tio.

»Kiel vi nun fartas?«, demandis Michel ridetante.

»Vere vi pravis«, respondis Peter, zorgeme tirante sian kruceton el la poŝo. »Mi ne kredis, ke iu povas fari tion.«

»Ĉu ne? Mi povas sorĉi, kiel vi vidis. Nun mi volas remeti la ŝtonon en vian bruston.«

»Ne tiel rapide, sinjoro Michel!«, vokis Peter, iris paŝon reen kaj tenis kontraŭ li la kruceton. »Per lardo oni kaptas musojn, kaj ĉi-foje vi estas la trompito.« Samtempe li komencis preĝon, dirante vortojn, kiuj ĵus aperis en lia kapo.

Michel malgrandiĝis kaj malgrandiĝis, falis sur la plankon kaj turniĝis kiel vermo kaj ĝemis. Ĉiuj koroj ĉirkaŭe ekbatis kaj skuiĝis, ke sonis kiel la metiejo de horloĝisto. Peter ektimegis, sentis teruron, li kuris el la ĉambro kaj el la domo kaj, pelate de timo, grimpis alten sur la muro de la ravino, aŭdante, ke Michel leviĝis de sur la planko, stamfis kaj furiozis kaj kriis al li plej terurajn malbenojn. Atinginte la supron de la ravino, li kuris al Tannenbühl. Terura fulmotondro alvenis, fulmoj falis dekstre kaj maldekstre de li kaj frakasis la arbojn, sed li alvenis bonfarte al la teritorio de la vitrovireto.

Lia koro ĝoje batis nur pro la pura ĝojo, ke ĝi povas bati. Tiam Peter rerigardis al sia vivo kiel al la fulmotondro, frakasanta dekstre kaj maldekstre de li la arbaron. Li pensis je sinjorino Lisbeth, lia bela, bona edzino, kiun li murdis pro avido. Li rigardis al si mem kiel al feĉo de la homaro. Li ploregis, alvenante al la monteto de la vitrovireto.

Sinjoro Trezorulo jam sidis sub la abio kaj eligis fumon el sia malgranda pipo, aspektante pli gaje ol antaŭe. »Kial vi ploras, Karbisto-Peter?«, li demandis. »Ĉu vi ne ricevis vian koron? Ĉu la malvarma ŝtono ankoraŭ estas en via brusto?«

»Ho sinjoro«, ĝemis Peter. »Portante la malvarman ŝtonan koron, mi neniam ploris, miaj okuloj estos sekaj kiel la kampoj en julio. Nun mia malnova koro preskaŭ rompiĝas pro tio, kion mi faris! Mi pelis miajn ŝuldantojn en mizeron, kurigis miajn hundojn kontraŭ malriĉuloj kaj malsanuloj, kaj – vi mem scias, kiel mia vipilo falis sur ŝian belan frunton.«

»Peter, vi estis granda pekanto!«, diris la vireto. »Mono kaj neniofarado pereigis vin, ĝis via koro ŝanĝiĝis al ŝtono kaj ne konis ĝojon, nek malĝojon, nek penton, nek kompaton. Sed pento kondukas al pardono. Se mi scius, ke vi vere pentas pro via ĝisnuna vivo, mi povus fari ion por vi.«

»Mi volas nenion«, respondis Peter kaj malgaje mallevis sian kapon. »Mia vivo estas finita. Mi ne povos ĝoji dum la resto de mia vivo, kion mi sola faru en la mondo? Mia patrino neniam pardonos min pri tio, kion mi fifaris al ŝi, kaj eble mi kaŭzis ŝian morton, mi monstro! Kaj Lisbeth, mia edzino! Batmortigu ankaŭ min, sinjoro Trezorulo, tiam mia mizera vivo rapide finiĝos!«

»Bone, ĉar vi volas, havu tion. Mian hakilon mi havas ĉemane.« Tute kviete li prenis sian pipon el la buŝo, frapis la tabakon el ĝi kaj enpoŝigis ĝin. Tiam li malrapide ekstaris kaj iris malantaŭ la abiojn. Peter plorante sidiĝis sur la herbejo. Lia vivo ne havis valoron por li, kaj li atendis la mortigan hakon. Post kelka tempo li aŭdis mallaŭtajn paŝojn malantaŭ si kaj pensis: Nun ĝi venos.

»Turnu vin, Peter Munk!«, vokis la vireto. Peter viŝis la larmojn el la okuloj kaj rigardis malantaŭ sin kaj vidis – sian patrinon kaj Lisbeth, sian edzinon, kiuj afable rigardis lin. Ĝojigite li leviĝis: »Do vi ne estas mortinta, Lisbeth, kaj ankaŭ vi ĉeestas, patrino. Ĉu vi pardonis min?«

»Ili volas pardoni vin«, diris la vitrovireto, »ĉar vi sentas veran penton, ĉio estu forgesata. Nun iru hejmen en la kabanon de via patro kaj estu karbisto kiel antaŭe. Se vi estas brava kaj honesta, tiam vi honorigos vian metion, kaj viaj najbaroj estimos kaj ŝatos vin pli ol se vi havus dek tunojn da oro.« Tion diris la vitrovireto kaj adiaŭis sin.

La tri laŭdis kaj benis lin kaj iris hejmen.

La pompa domo de la riĉa Peter estis detruita. Fulmo bruligis kaj pereigis ĝin kun ĉiuj riĉaĵoj. La patra kabano estis proksime, tien ili nun iris, kaj la granda perdo ne ĉagrenis ilin.

Kiel ili miris, alvenante al la kabano! Ĝi nun ŝanĝiĝis al bela kampula domo, kaj ĉio en ĝi estis simpla, sed bona kaj pura.

»Tion faris la bona vitrovireto!«, vokis Peter.

»Kiel bela!«, diris sinjorino Lisbeth, »kaj tio estas pli hejmeca ol la granda domo kun la servistaro.«

Ekde nun Peter Munk estis diligenta kaj brava viro. Li estis kontenta pri siaj havaĵoj, zorgeme plenumis sian metion kaj tiel el propra povo estiĝis riĉa, bonfama kaj respektata. Li neniam kverelis kun sinjorino Lisbeth kaj donis al la malriĉuloj, kiuj frapetis lian pordon. Kiam post jaro kaj tago sinjorino Lisbeth naskis belan knabeton, Peter iris al Tannenbühl kaj diris sian versaron.

Sed la vitrovireto ne montris sin.

»Sinjoro Trezorulo«, li vokis laŭte, »aŭskultu min. Ja mi volas nur peti vin esti la baptopatro de mia filo.« Sed la vitrovireto ne respondis, nur mallonga ventopuŝo kuris tra la abioj kaj faligis kelkajn abiokonusojn sur la herbejon.

»Do mi prenas tiujn kiel memoraĵojn, ĉar vi ne montras vin mem«, vokis Peter, metis la konusojn en la poŝon kaj iris hejmen. Kiam li hejme malvestis la festoveston kaj lia patrino renversis la poŝojn kaj volis meti la vestaĵon en keston, tiam kvar grandaj rulaĵoj da mono elfalis. Kiam oni malfermis la rulaĵojn, ili estis bonaj, novaj badenaj taleroj, kaj eĉ ne unu falsa inter ili. Tio estis la baptopatra donaco de la vireto en abioarbaro por la malgranda Peter.

Tiel ili vivis trankvile kaj kontente. Longe post ĉi tiuj okazaĵoj, kiam Peter Munk jam havis grizajn harojn, li diris: »Estas pli bone esti kontenta kun malmulto ol havi oron kaj riĉaĵojn kaj ŝtonan koron.«

Glosaro

1. manlarĝo – 8 cm. ↩

2. manstreĉo – 20 cm ↩

3. kolonja – el la urbo Köln = Kolonjo ↩

4. helero – tre malgranda iama germana monero ↩

5. irado de dudek horoj – ĉirkaŭ cent kilometroj ↩

Kolofono

Autoro

Wilhelm Hauff (1802 - 1827)

Titolo

La ŝtona koro

Originala titolo

Das kalte Herz

Traduko

Michael Lennartz

Lingva revizio

Klaus Friese

Titolbildo

Timo Paddel, laŭ originala bildo de Carl Offterdinger (1829 - 1889).

Eldono

1a eldono, 2020.