Inhaltsverzeichnis

Noto de la eldoninto

Danko

Juristo J. van Schevichaven

Antaŭparolo de Sro Vilhelmo (»Willy«) Hendriks

Ĉapitro I – Menton

Ĉapitro II – Nokta Aventuro

Ĉapitro III – Reen al Anglujo

Ĉapitro IV – La Ĉambristo

Ĉapitro V – Stockton Court

Ĉapitro VI – Danĝero

Ĉapitro VII – Krizo

Ĉapitro VIII – Interakto

Ĉapitro IX – Neatenditaj Okazaĵoj

Ĉapitro X – Novaj Surprizoj

Ĉapitro XI – Porsinjora Vespermanĝo

Ĉapitro XII – La Kuriozaĵa Kolekto

Ĉapitro XIII – Ceremonia Vizito

Ĉapitro XIV – Neniu Ĝojo sen malĝojo

Ĉapitro XV – En la vintroĝardeno

Ĉapitro XVI – Muziko kaj Dancado

Ĉapitro XVII – La maskita Viro

Ĉapitro XVIII – Montru al mi vian dekstran manon

Ĉapitro XIX – La Rakonto de G. G.: Unuaj Konjektoj

Ĉapitro XX – La Rakonto de G. G. (Daŭrigo): Reviviĝanta Malfido

Ĉapitro XXI – La Rakonto de G. G. (Daŭrigo): Komplikaĵoj kaj Necerteco

Ĉapitro XXII – La Rakonto de G. G. (daŭrigo): Malliberejo kaj Juĝisto

Ĉapitro XXIII – La Rakonto de G. G. (daŭrigo): Al la Veto

Ĉapitro XXIV – La Rakonto de G. G. (daŭrigo): La Leteroj de James Standerton

Ĉapitro XXV – La Rakonto de G. G. (daŭrigo): La Forkuro

Ĉapitro XXVI – G. G. finas sian Rakonton

Ĉapitro XXVII – James Standerton

Fino

Glosaro

Kolofono

Aldonaj Informoj

Noto de la eldoninto

La originala teksto estas modere modifita cele al hodiaŭa lingvouzo kaj (miaj) e-libraj tipografiaj kutimoj. La ŝanĝoj en la tekstoj estas vere moderaj. La ofta uzo de kunmetitaj tempoj, la uzo de »-n« anstataŭ tempa prepozicio, la apliko de »ek-« kaj »-ig-« kaj kelkaj aliaj diferencoj al la hodiaŭa lingvouzo ne estas tuŝitaj. Do la lingvaĵo ne estas modela laŭ nunaj kutimoj. La libro tamen estas leginda kaj facile legebla.

Eble mi ne trovis ĉiujn skan-erarojn, kaj mi volonte akceptas atentigojn pri tiuj kaj aliaj gravaj lingvaj eraroj.

Michael Lennartz

Danko

Mi esprimas tie ĉi mian sinceran dankon al F-ino M. Ŝidlovskaja el Dmitrov, kiu kontrolis la tradukon, al S-o H. J. Bulthuis el Hago, la ĉiam helpema konsilanto en ĉiaj malfacilaĵoj kaj al S-o J. v. Schevichaven, kiu bonvole al mi permesis esperantigi lian verkon.

W. Versteeg-Graftdijk.

Hardinxveld, Holando.

Juristo J. van Schevichaven

… ekhavis la lastajn jarojn grandan reputation pro serio de kriminalaj romanoj, kiujn li eldonis sub la pseŭdonimo »Ivans« kaj el kiuj »La Viro el Francujo« estas la unua. Veto igis lin verki ĝin en 1917, kaj ĉar la nederlanda publiko bonvene ĝin akceptis, li ekhavis la deziron plu verki tiajn romanojn. Tia verkado fariĝis por li kvazaŭ freŝiga spirita bano post multtaga pensado kaj laborado en alia direkto, kaj pro sia profesio de leĝoscienculo li kapablis prizorgi detale krom la romantika parto ankaŭ la kriminalan kaj juran partojn.

Malgraŭ la sukceso Ivans tamen neniel pretendas, ke liaj verkoj havas altan literaturan valoron. Li nur celis doni bonan ekscitlegaĵon kaj streĉi la intereson de la leganto sen maldelikataj aŭ krudaj rimedoj. Ĉar lia verkado estas protesto kontraŭ la nenaturaj, nemoralaj, tremegigaj kaj teruraj rakontoj, kiuj tro ofte kiel malmultekostaj legaĵoj estas prezentataj al la publiko. Sub revolverpafado kaj sango, kiuj ankaŭ ludas sian rolon en la verkoj de Ivans, sentiĝas lia penado eviti tremigajn detalojn, kiuj povus igi la legadon nerekomendinda por gejunularo.

La en multaj liaj verkoj reaperantaj personoj: G. G., Sro Hendriks, Lady Maŭd kaj aliaj iom post iom fariĝas niaj bonaj konatoj. G. G. ne estas logike pensanta venĝmasino, li estas super ĉio bona homo, kia devas esti ĉiu detektivo, kiu volas esti majstro en sia profesio.

Sro Hendriks, la fidato de G. G., estas simpatia bonkorulo, kiu nepre fariĝas ties amiko. Ilia agad- kaj parolmaniero same kiel la medio, en kiu ili ludas sian rolon, igas la romanojn de Ivans elstari super la multegaj ne ĉiam sendanĝeraj ekscitromanoj, per kiu ni estas nuntempe superŝutataj.

Plue en ĉiuj verkoj de Ivans estas enmetita la ideo: Krimulo estas nia falinta frato. Li estas homo, kiel ni, kaj estu traktata kiel homo. Oni devas fari lin sendanĝera, sed oni ne faru el tio plezuron, oni ne kaŝridu pro memkontenteco, dankante la ĉielon, ĉar oni ne estas kiel li.

Ivans verkis ankaŭ porknabajn rakontojn, historiajn romanojn kaj novelojn, kiuj estis bone akceptataj, tamen … la publiko ĉiam atendas kaj demandas de li la detektivan specon.

Multaj el liaj verkoj estas jam tradukitaj en francan, anglan, germanan, danan kaj svedan lingvojn.

La tradukintino.

Antaŭparolo de Sro Vilhelmo (»Willy«) Hendriks

Ordigante malnovajn paperaĵojn kaj leterojn, okaze mi trovis antaŭ nelonge du eltranĉaĵojn el la Times[1] de Februaro 190… Ili memorigis al mi vicon da strangaj kaj misteraj okazintaĵoj, kiujn mi ĉeestis en la komenco de mia advokata kariero, kaj sendube valoros la penon rakonti ilin; se eble ne por plezuro de aliaj, tamen por mia propra plezuro, ĉar al la rakontotaj okazintaĵoj, almenaŭ al la situacioj, kiujn ili kreis, mi dankas la feliĉon de mia vivo. Pro kompreneblaj kialoj mi ŝanĝis ĉiujn nomojn de lokoj kaj personoj.

Jen la traduko de ambaŭ eltranĉaĵoj:

I
(la 10an de Febr. 190…)
Danĝera krimulo, la fifama Manchestera Jimmy forkuris el la malliberejo en maniero, ĝis nun ne klarigebla. Hieraŭ vespere, post la ĉiutaga promenado de la malliberuloj, oni kiel ordinare enŝlosis lin en lia ĉelo. Hodiaŭ matene oni trovis tiun celon bone ŝlosita kaj riglita, sed la malliberulo estis for. Ĉar estas neeble sin liberigi el la ĉelo, oni supozas, ke inter la malliberejaj gardistoj sin trovas kunkulpulo. Tamen ĝis nun oni ne malkovris ion kio povas ĵeti lumon sur ĉi tiun aferon.

II
(la 18an de Febr. 190…)
Oni sendube memoras, ke antaŭ kelka tempo ni sciigis la forkuron de la fifama Manchestera Jimmy el la malliberejo en A. La hieraŭan posttagmezon tiu afero ekhavis tragedian finon. La malliberejo troviĝas unu horon proksimume ekster la urbo sur senarba, tie ĉi kaj tie arbetaĵsurkreskita tereno. Du armitaj gardistoj, farante la kutiman rondiron ĉirkaŭ la muroj de l’ konstruaĵo, kredis vidi ion moviĝantan en la arbetaĵo ĉe la vojo. Proksimiĝante, ili vidis sinjore vestitan viron ŝteliri ĉe la rando de la nomita densaĵo kaj malaperi post ĝi. Unu el la gardistoj ekkuris kaj baldaŭ estis en la proksimo de la fremdulo. Kiam tiu ĉi turnis la kapon, por vidi ĉu oni persekutas lin, la gardisto kriis: »Estas Manchestera Jimmy«. Tiam pafo aŭdiĝis, la forkuranta viro falis bloke sur la teron kaj la alia gardisto ankaŭ rapide alkuris. Pro eble tro granda deĵora fervoro lia kamarado estis pafinta kaj eĉ tiel firmmane, ke la trafito tuj estis senviva. La kuglo eniris la postan parton de lia kapo. Montriĝis, ke li estas la antaŭ nelonge forkurinta malliberulo, Manchestera Jimmy, kies vera nomo — James Standerton — antaŭ pli ol ses jaroj ekhavis malbonan famon pro diversaj tiam faritaj krimoj. Kie li sin trovis depost sia forkuro, kaj kiel li ekhavis la vestojn, per kiuj li estis vestita, kiam oni mortpafis lin, oni ne povis eltrovi. Sufiĉe granda monsumo estis trovata en lia brustpoŝo. La polico esploras la devenon de tiu mono.

:::

Mi tuj sciigas tie ĉi, ke tiu esplorado de la polico kondukis al nenio kaj ke neniu sin anoncis kiel leĝa posedanto de la bankbiletoj.

Ĉapitro I – Menton

En la komenco de Marto 190… mi iris al Menton por pasigi kelkan tempon en la Franca Riviero. Mi certe meritis tiun ripozon. Antaŭ du jaroj mi finis jurfakultaton kaj unue ekloĝis en Rotterdamo kiel advokato. Mia patro, mortinta antaŭ nelonge, lasis al mi malgrandan kapitalon. Mia patrino, kiu mortis junaĝa, kaj kiun mi apenaŭ memoras, estis naskita anglino; tial mi havis en Anglujo kaj precipe en Londono kelkajn parencojn. Tio igis min decidi speciale pristudi juĝajn aferojn, kiujn havas holandanoj en Anglujo aŭ angloj en Holando.

Por tio mi tamen bezonis specialan studon de la angla leĝoscienco kaj mi turnis min al mia onklo, Alfred Bruce, de la firmao Bruce & Oldman kaj Bruce, petante lin, doni al mi la okazon en lia prokurora oficejo (unu el la plej grandaj en Londono) havigi al mi la bezonatan praktikan scion. Tiun peton li plej kompleze konsentis, kaj kiam mi elvagoniĝis en Menton, mi ĵus finis jaron da fervora laborado. Ne nur pro tio mi povis kontente rememori tiun tempon, sed ankaŭ, ĉar mi akiris multajn agrablajn konatojn en la plej bonaj rondoj de Londono. Mi forte sentis — kion cetere multaj junuloj sentas tro forte — ke oni sufiĉe ŝatas min, kaj tial mi estis feliĉa kaj kontenta. Tamen mi iom tro multe streĉis miajn fortojn, (ĉar mi ne indulgis min rilate al la laboro, per kiu mia onklo min superŝutis) tiel ke unumonata libertempo dum la plej bela sezono en la Riviero ŝajnis al mi la supro de feliĉego.

Miaj atendoj, rilate tion, ne seniluziigis min. La naturo ĉiam multe min impresis kaj baldaŭ mi estis tute ĉarmata de la blua maro, de oliv-, oranĝ- kaj citronarboj, de riĉa florpompo kaj de agrablaj montpromenadoj, dum kiuj mi ĉiam ree povis ĵeti rigardon sur la glatan marebenaĵon. Mi iris al Nice kaj Monte-Carlo kaj vizitis la ludsalonojn kun ilia troa ornamo kaj kun ilia — malgraŭ la certigoj de profesiaj romanoverkistoj — malmulte interesa publiko. Mi ne ŝatis tiujn lokojn kaj preferis Mentonon mem: vagadi laŭ la Promenejo »du Midi«, rigardi en la Jardin Publique[2] homojn kaj ĉirkaŭaĵon aŭ sidante sur unu el la benkoj apud la maro sekvi per la okuloj la ŝipojn sur la horizonto, ĝis ili malaperas el la vido. Mia lasttempa intensa laborado igis min ĝui la ripozon kiel bonvenan malstreĉiĝon de ĉiuj miaj sentoj. Do tagoj fariĝis semajnoj kaj kune kun la fino de Marto alproksimiĝis la tempo por reiri Londonon.

Iun matenon mi sidis laŭkutime sur benko donanta vidon sur la maron. Multaj promenantoj iris tien kaj reen, ĉar estis rava mateno kaj la koncerto en la Jardin Publique ankoraŭ ne finiĝis. Malproksime mi ekvidis alveni junan viron, malgrandan, bone vestitan, kun akra, glate razita vizaĝo kaj grandaj bluaj okuloj, kiuj ĝenerale havis dolĉan, iom mediteman esprimon, sed kelkfoje povis fariĝi maldolĉaj kiel ŝtalo. kompreneble mi ne faris tiun okulstudon je unua vido: mi sciis ke li havas tiajn okulojn, ĉar mi konatiĝis kun li jam en Londono kaj tie ofte renkontis lin.

Unuafoje mi ekrilatis kun Geoffrey Gill[3], kiam mia onklo estis komisiinta al mi la pritraktadon de sufiĉe malsimpla afero: malfacilaĵoj okaze de la deklaro de holanda ŝipo, kies paperoj ne estis tute en ordo. Evidentiĝis, ke okazis ŝtelo de dokumentoj, kaj mia onklo tial petis la helpon de Geoffrey Gill, tiam ankoraŭ malmulte konata privata detektivo, kies lertecon li alte ŝatis. Do Geoffrey kaj mi laboris kune en tiu afero kaj bone ĝin finis.

Depost tiu tempo ni restis amikoj. Evidentiĝis, ke G. G.[4] (kiel liaj bonaj konatoj nomas lin) kaj mi havis komunan »pasion«: ni ambaŭ estis fervoraj kolektantoj de poŝtmarkoj. Kai ĉar oni ofte incitetis min pro mia prefero al tiu branĉo de »sporto« — kiel oni malprave nuntempe nomas la kolektadon de poŝtmarkoj — mi ĝojis, ke G. G. rigardis ĝin serioza kaj eĉ asertis, ke ĝi multe utilis al li en lia profesio.

»La pristudado de miaj poŝtmarkoj, de malgrandaj diferencoj, dentaĵoj kaj akvosignoj«, li ofte diris, »ne nur kutimigis miajn okulojn precize rimarki ĉiun plej etan trajton, sed ankaŭ havigis al mi la bezonatan paciencon por longe observi ŝajnajn bagatelojn.«

Inter kolektantoj de poŝtmarkoj ĉiam regas speco de framasoneco: tio proksimigis nin unu al la alia. Kaj ĉar G. G. estis treege bona kaj samtempe sagaca junulo, ĉiun tagon nia amikeco pligrandiĝis.

Kun sincera ĝojo mi do skuis lian manon tiun saman matenon en Menton.

»Nu, G. G., kara viro, kiel vi tiel subite ekfalas kvazaŭ el la ĉielo!«, estis miaj ne tre originalaj bonvenaj vortoj.

»Hieraŭ vespere per la lasta vagonaro el Parizo«, diris G. G. laŭ sia kutima mallonga parolmaniero. »Tie mi finis afereton sufiĉe kaprompigan. Kaj nun … kelkajn liberajn tagojn. — Vi aspektas bonega«, li daŭrigis, »la Riviera aero ŝajnas prosperigi vin!«

»Ankaŭ vin, kvankam nur ĵus vi venis ĉi tien.«

G. G. faris nean geston. »Ĉiu aero min prosperigas, eĉ la Londona«, li diris, »mi ne memoras, ke mi unu tagon estis malsana. Sed mi renkontis en la vagonaro unu el niaj komunaj konatoj, kiu aspektis tiel malbonega, ke ankoraŭ nun ĝi min impresas.«

»Efektive, kiun?«

»Lidderdale! Li rakontis al mi, ke li estas jam kelkan tempon en Nice, sed ke li sentas sin plej malsana. Antaŭ kelke da semajnoj, kiam li preteriris trabaĵon, trabo falis sur lian kapon. Ekstera lezaĵo ne estis plu videbla, sed de tiu tempo li ne povas pensi klare; estas kvazaŭ lia cerbo iom suferis. Oni povis tre bone rimarki tion.«

Tiun Lidderdale, kiun mi ekkonis en Londono, tiam sin nomis John Whyman. Pro la morto de seninfana onklo li ekhavis antaŭ kelkaj monatoj la titolon de Markizo de Lidderdale. Mi memoras nun, ke mi vidis tiun nomon en la fremdullisto.

»Kompatinda homo!«, mi diris. »Se mi estus sciinta tion, mi certe estus vizitinta lin! — Nu, G. G., kie vi loĝas?«

»En Vilao Rozo sur la bulvardo de Garavan. Antaŭe mi ankaŭ loĝis tie. Mi havas kelke da tre bonaj ĉambroj kun rava vido sur la maron. Kaj via loĝejo?«

»En Sankta Mario sur la Promenejo de Garavan; la bulvardo kuŝas malantaŭ la hotelo, tridekkelkajn metrojn pli alte. Kredeble vi havas vidon sur mian tegmenton.«

»Ne, mi loĝas pli proksime al la flanko de la stacidomo de Garavan. Mi esperas, ke hodiaŭ vespere vi venos manĝi kun mi. Mi tre ĝojas, ĉar mi trovis vin ĉi tie.«

Volonte mi akceptis lian inviton. Ni promenetis ankoraŭ kelkan tempon tien kaj reen laŭ la kajo kaj ĉirkaŭ la muzika kiosko. Tiam ni disiĝis, kaj malrapide mi transiris la kajon Bonaparte al la Promenejo de Garavan por tagmanĝi en mia hotelo.

Ĉapitro II – Nokta Aventuro

»Nu! Sidiĝu en tiu apogseĝo, ekbruligu cigaron kaj … jen nia kafo venas!«

Frakvestita kelnero alportis la bonodoran trinkaĵon, enverŝis likvoron kaj malaperis kun vizaĝo, kvazaŭ li petus pardonon pro sia veno.

Ni sidis en la ĝardeno de Vilao Rozo ĉe la rando de la teraso, donanta vidon sur la golfon de Garavan, maldekstre ĝis la Rochers Rouges[5], dekstre ĝis la supermara promenejo ĉe la Kajo Bonaparte. Estis belega vespero! Spite al sia kutimo Geoffrey estis parolema. Li iom rakontis pri la afero, kiu igis lin veni Parizon kaj mem miris, kiamaniere li fine decidis elŝiri kelke da tagoj por veni vegetadi en Menton.

»Neniuj urĝaj aferoj kaj la plej primitiva homa inerteco!«, li diris kaj ĝue etendis siajn krurojn sur la balustrado de la teraso.

Estis plenluno, la maro rebriligis arĝentan lumon. Lumetoj laŭlonge de la Promenejo de Garavan kaj la Kajo Bonaparte ekardiĝis dum la vesperiĝo, kaj maldekstre ĉe la Rochers Rouges oni tute klare vidis la lumon tra la fenestroj de la itala doganejo transe de la ponto, kiu faras limon inter Francujo kaj Italujo. La aero estis senmova kaj florodoroj venis de ĉiuj flankoj, dum malantaŭe de mi en la klara lunbrilo ardis oranĝoj inter la verda foliaro de la ĝardeno.

Baldaŭ nia parolado haltis. Tamen ni restis sidantaj sub la impreso de la belega ĉirkaŭaĵo. Multaj cigaroj estis forfumitaj, kiam fine ni stariĝis por adiaŭi.

»Mi akompanos vin al via hotelo«, diris G. G. »Antaŭ ol enlitiĝi mi kutime iom promenas.«, kaj, kiam mi pro ĝentileco diris, ke mi tute bone povas iri sola, li mallonge aldonis: »Se ĝi estus ofero, mi restus hejme! Inerta homo estas egoista.«

Malproksima sonorilo batis duonon de la dekdua, kiam ni paŝis el Vilao Rozo sur la bulvardon. Tiu bulvardo de Garavan estas larĝa makadamŝoseo[6], kiu iras laŭ la montdeklivoj ĝis alto de ĉirkaŭ tridek metroj. Ambaŭflanke staras elegantaj vilaoj, kelkaj kun belaj ĝardenoj kaj preskaŭ ĉiam superŝutataj de vera flortrezoro. Ĉe la marflanko tie kaj tie ĉi malsupreniras mallarĝaj piedvojoj, laŭ kiuj oni en malmultaj minutoj povas atingi la Promenejon de Garavan, la markajon paralelan kun la bulvardo, ĉe kiu kuŝis mia hotelo.

Ni iris laŭ unu el tiuj vojoj. En la komenco ĝi estis tiel kruta, ke sur ĝi estis faritaj tridekkelkaj ŝtupoj por pli oportune iri malsupren. Poste la vojo, iom malpli kruta, kondukis kun kelkaj akraj kurbiĝoj tra mallarĝa trairejo inter du altaj ĝardenmuroj rekte al la Promenejo. Ne estis tie lanternoj, kaj nenie viva kreitaĵo sin montris.

Kiam ni eniris la supre nomitan trairejon, subite mi vidis, malklare siluetiĝantan en la lumo de la Promenejo, ekstari homan figuron, kiu evidente estis kuŝinta genue sur la tero. Momenton li staris senmove, turninte la vizaĝon al nia flanko. Poste ĝi sin returnis, rapide ekkuris kaj malaperis ĉe la angulo de la Promenejo. En la sama momento G. G. kuris post ĝi kaj malaperis ĉe la sama angulo. Mi aŭdis liajn paŝojn laŭ la kajo, dum mi mem kun senesprima mieno rigardis la korpon de alia viro kuŝanta senviva ĉe miaj piedoj.

Ĉio ĉi okazis en malmultaj sekundoj. Mi sufiĉe konis mian amikon por scii, ke li abomenas malsaĝan panikon, kiu igas personon en mia situacio voki helpon kiel frenezulo. Mi do silentis kaj klinis min super la homa korpo kuŝanta senmove.

Estis mallume inter la ĝardenmuroj, sed la luno jam staris sufiĉe alte sur la ĉielo por ke mi povu vidi, ke la viro kuŝas plate sur la tero kun la vizaĝo malsupren. La dekstra mano estis etendita flanken, la maldekstra sin kaŝis sub la korpo. Singarde lin palpinte, mi eksciis, ke tenilo de peza tranĉilo elstaras el lia dorso. Evidente forta mano estis lin terenpuŝinta de malantaŭe. Plej certe la viro estis senviva.

Mi decidis atendi la revenon de G. G. Mi sciis, ke li ne bezonas mian helpon kontraŭ tiu sola viro, kaj estis plej grave, ke neniu proksimiĝu kaj tuŝu la senmovan korpon ĉe miaj piedoj. Feliĉe mi ne devis longe atendi. Baldaŭ mi aŭdis paŝojn, kaj mia amiko aperis ĉe la stratangulo. Li tenis ĉe la nuko malgrandan viron, kiu aŭdigis malfortan ĝemadon, kaj kies tuta korpo tremetadis.

»Jen, Willy, tenu tiun viron dum momento«, li diris. »Li kuris kiel leporo, tamen ne sufiĉe rapide. Feliĉe neniu sin trovis sur la kajo, alie certe estus okazinta tumulto.«

La eksteraj kvartaloj de Menton jam je la deka horo estas kvazaŭ formortintaj. Tramoj jam ne veturas kaj homo estas malofta fenomeno. Geoffrey pri tio ĝojis, ĉar, kiam li malkovras krimon, li kore malŝatas ĉion, kio nur iomete kaŭzas homamasiĝon kaj sensacion.

Dum mi tenis la viron, G. G. elpoŝigis lanterneton, ekgenuis apud la korpo kaj detale ĝin esploris. Post ĉirkaŭ kvin minutoj li restariĝis.

»Willy«, li diris, »igu tiun viron stari kaj ellasu lin, sed zorgu, ke li ne forkuru.«

Mi plenumis tiun peton, kaj la viro tremanta kaj dentklakanta sin apogis kontraŭ la ĝardenmuro.

Li ekmurmuris: »Sinjoro eraras, mi tute ne havas aferon kun ĉi tio, mi estas same senkulpa kiel sinjoro mem.« kaj tiel plu.

»Tais toi[7]«, G. G. krudparolis al li, lumigante lian vizaĝon per sia lanterno: malhelan, malplaĉan vizaĝon kun mallumaj arkoj sub la okuloj, griziĝantaj lipharoj kaj stopla barbo. Li aspektis kiel vera vagulo, kiu certe estas kapabla fari murdon, kondiĉe ke li mem ne risku ion; ĉar je la unua ekvido montriĝis, ke li estas malkuraĝulo.

G. G., reenpoŝiginte sian lanternon, stariĝis antaŭ la viro kaj je mia mirego komencis superŝuti lin per torento da francaj insultnomoj. Mi neniam vidis lin tiel kolerega. Kelkfoje li levis la manon, kvazaŭ por bati la vagulon; tiam la viro kurbiĝis kaj siavice levis la manon por forturni la minacan baton. Estis strange, ke Geoffrey neniam plilaŭtigis la voĉon, krom ĝis iu sibla flustrado. Malgraŭ lia iom neklarigebla kolero ŝajnis tamen, ke li volas eviti bruon. Fine li tiel ekkoleregis, ke li deŝiris la malpuran ĉapon de la kapo de l’ viro, kaj kun malbeno ĝin ĵetis antaŭ liajn piedojn. Nur post tio li iom post iom rekvietiĝis kaj paŝis momenton tien kaj reen, frotante sian kapon.

»Prenu gin!«, li ordonis, montrante la ĉapon. La viro, kies dentklakado estis bone aŭdebla, obeis tremante kaj remetis la mizeran kapkovraĵon sur siajn senordajn harojn.

»Ĉu vi freneziĝis, G. G.«, mi ne povis ne diri, sed G. G. faris, kvazaŭ li aŭdas nenion.

»Jen«, diris li, tute rekvietiĝinte, »nun mi devas konigi la aferon al la polico. Ĉu vi bonvolos iri maldekstren sur la kajo, Willy? En kvin minutoj vi atingos la francan doganejon kaj tie sendube vi ankaŭ trovos la policon.«

Estis, kiel mia amiko diris, kaj kun la helpo de tri malaltkreskaj sed fortmuskolaj policanoj la korpo de la murdita viro kune kun la supozebla murdinto estis transportita al la doganejo, en kiu baldaŭ venis longa, malgrasa viro, prezentanta sin kiel polickuracisto. Oni rapidis venigi lin, same kiel diversajn aliajn aŭtoritatulojn, kiuj eksterordinare baldaŭ aperis.

kompreneble G. G. kaj mi devis ĉion detale rakonti. Ke mia amiko legitimis sin angla detektivo, kaŭzis iom da sensacio. Ŝajnis, ke neniu dubis, ke ni kaptis la murdinton en la freŝa faro, tiom pli, ĉar la kuracisto post esplorado konstatis, ke la viktimo ankoraŭ ne povis esti mortinta antaŭ duona horo. Evidentiĝis, ke la suspektato estas individuo bone konata de la polico, duone almozulo, duone ŝtelisto. Akompanata de forta policanaro li estis forkondukata al la stacidomo por esti transportata per la noktvagonaro al Nice.

Dume oni detale esploris la korpon de la murdito kaj pro ĝentileco oni permesis al la angla detektivo ĉeesti; tiu ĝentileco ankaŭ rilatis al mi, tiel ke mi povis vidi kaj aŭdi ĉion, kio okazis. La murdito estis fortika, peza viro, vestita en dika kruda kostumo, evidente konfekcia, kun stampo de pariza vestaĵmagazenoo en la internaĵo de la brustpoŝo. Laŭ sia eksteraĵo li estis inter tri-kvardekjara; li havis vulgaran glatrazitan vizaĝon, grandan buŝon kaj helbluajn okulojn. La armilo, kiu kaŭzis lian morton, estis unu el tiuj pezaj »svedaj« tranĉiloj, kies moveblan klingon oni per fortika risorto fiksas sur la ronda tenilo, tiel ke, eĉ ĉe la plej forta ekpuŝo, tordfleksiĝado estas neebla. Singarde eligite el la vundo, ĝi montris, laŭ la fabrikmarko, ke ĝi venas el konata franca fabrikejo. La subaj vestoj de l’ mortinto estis malelegantaj kaj ne nomsignitaj. En la poŝoj oni trovis nenion krom kelkaj moneroj — francaj kaj anglaj — kaj granda nikela horloĝo. Neniun paperujon … nek liberajn paperaĵojn …

Kiam, post la finita esploro, mi iris kun G. G. laŭ la kajo al »Sankta Mario«, mi kuraĝis rimarki, ke, malgraŭ la francaj vestoj kaj la franca tranĉilo, ŝajnas al mi, ke la viro estas anglo.

»Ni atendos«, respondis G. G. »Mi kredas, ke ni ankoraŭ aŭdos pri tiu afero. Kaj«, li daŭrigis, kiam ni haltis antaŭ la krado de mia hotelo, »mi tre deziras, ke vi silentu pri la tuta okazintaĵo dum nia reirvojaĝo al Anglujo. Se vi aprobas, ni veturos kune. Sed ne eligu eĉ unu vorton al kiu ajn. Per tio vi plifaciligas mian taskon.«

»Vian taskon?«, mi demandis iom mirigite.

»Certe! La franca polico nun komencas la esploradon, sed … la spuro kondukos trans la Kanalon! Adiaŭ ĝis morgaŭ!« … kaj post rapida manpremo li foriris.

La sekvintan tagon G. G. aperis sur la Promenejo du Midi nur post la tagmezo.

»Oni liberigis nian amikon«, estis liaj unuaj vortoj. »La viro havis efikan alibion! Hodiaŭ matene mi jam estis en Nice.«

»Alibion?«, mi demandis. »Sed hieraŭ oni interkonsentis, ke en la momento de la murdo li nepre estis en la proksimeco.«

»Willy«, diris G. G., interrompante min. »Ne daŭrigu paroli pri la afero. Kontentigu vin per la certeco, ke li ne estas kulpa. Eble li klopodis prirabi la kadavron, sed ankaŭ tion ni ne povas certe pruvi. Do, de nun la afero, kiom ĝi rilatis nian amikon kun la ĉapo, estas finita.«

»Sendube tio vin mirigis«, mi diris.

Momenton li rigardis min, ridante. »Mia knabo«, li diris, »mi ne kredis eĉ momenton, ke li estas la kulpulo.«

»Kiel?! Kaj via hieraŭa kolero! Via malsaĝa ekbolo, ĉar malsaĝa ĝi estis, tion vi konsentos.«

»Tute ne! Sed, kara amiko, la kialon de mia ekkoleriĝo mi ne rakontos, antaŭ ol mi estos kaptinta la veran kulpulon! Kaj nun, almenaŭ provizore, sufiĉe pri ĝi! Estas belega tago kaj ne tro varma. Ni promenu en la posttagmezo al Sankt-Agnes. Mi bezonas movadon: grimpadi kaj ŝviti! Libertempo, knabo, libertempo!«

En la posttagmezo ni iris al Sankt-Agnes kaj vidis tute malproksime sur la maro malluman strion, Korsikon!

Ĉapitro III – Reen al Anglujo

Kiam G.G. kaj mi post kvin tagoj frue en la mateno elvagoniĝis en la stacidomo Gare de Lyon en Parizo, policano, evidente atendanta nin, alparolis mian amikon.

»Sinjoro Gill?«

G. G. sin legitimis kaj akceptis leteron, post kio la policano salutis kaj foriris.

Rapide G. G. legis la sciigon, kiun li evidente atendis.

»Bone«, li diris. »Ni daŭrigos la vojaĝon al Calais.«

Malgraŭvole mi ridetis. G. G. estas unu el tiuj personoj, kiuj ĉie kaj ĉiam nekonscie prenas sur sin la gvidon. Sed ĉar mi havis nenian kontraŭmotivon ne tuj daŭrigi la vojaĝon, mi obee lasis min konduki plu.

Kiam ni sidis en la vagonaro al Calais, mia amiko propravole ekparolis pri la afero, kiun li ne volis tuŝi en Menton.

»Willy«, li diris, »vi okaze ĉeestis la komencon de la afero en Garavan; nun mi ankaŭ ne volas lasi vin en mallumo. Sed ree mi diras, neniun vorton al kiu ajn. Vi vidis, ke la ĵurnaloj ne menciis mian nomon rilate al la murdo. Tio okazis laŭ mia peto. Neniu, nepre neniu sciu, ke G. G. havas iun rilaton kun tiu afero.«

Mi ripetis mian jam donitan promeson.

»Bonege!«, li daŭrigis. »Ĉi tiun skribaĵon«, kaj li malfaldis la paperon, »mi jam atendis en Menton. Ke mi ne ricevis ĝin tie, montras al mi, ke la franca polico ne agas senpripense. Tion, kion ĝi skribas en ĉi tiu letero, ĝi povis ekscii sufiĉe facile. Sed pri mia identeco ĝi dubis — kaj tio pruvas, ke ĝi estas singarda. La policano, atendanta min en la Gare de Lyon (ĉu vi ne trovas, Willy, ke lia barbo estis iom tro vila?) estis neniu alia ol Sinjoro Thierry, la detektivo, kun kiu mi kunlaboris en Parizo antaŭ du semajnoj. Mi ne volis fuŝi lian plezuron, dirante, ke malgraŭ lia masko mi lin rekonas. La barbo estis tro bela, Willy, multe tro bela! Sed pravaj ili estis, ke ili kontrolis mian identecon. Se mi estus estinta trompulo, mi ne estus ricevinta la leteron — kaj tio certe estus estinta prudenta.«

Tiam G. G. rakontis:

»La franca polico eltrovis, ke la murdito estas anglo. Du tagojn antaŭ ol ni trovis lian korpon, li venis rekte el Anglujo, laŭ Calais kaj Parizo, kie li pasigis la nokton en malgranda hotelo apud la Gare d'Orleans. En la vespero li faris kelkajn aĉetojn en vestaĵmagazenoo. Sian malgrandan kofron, en kiu interalie troviĝis plena livrekostumo, li postlasis en la hotelo, sciigante, ke post kelke da tagoj li revenos por ĝin preni. Nek la kofro, nek ties enhavo montras ion, kio povus konigi la devenon de l’ posedanto. En la mateno li pretekstis vojaĝon al Orleans por unu aŭ du tagoj. Tamen li vojaĝis al la Riviero, do li penis kaŝi siajn intencojn. En kelkaj tagoj la polico ĉion ĉi eksciis, ĉar ĝi fotografis la korpon, kaj la fotografaĵo estis rekonita en la hotelo kaj en la vestaĵmagazenoo.«

Pro la »afereto«, kiun G. G. ĵus ordigis en Parizo, li tie estis bona konato de juĝistoj kaj polico. Oni do interkonsentis, ke en Anglujo li klopodos ekscii iom pli pri la murdita anglo. Oni kredis tion provizore pli bona, ol iri la oficialan vojon, ĉar nun la publiko nek en Anglujo nek en Francujo konjektas, ke li laboras en tiu direkto.

Post kiam G. G. denove insiste petis min paroli kun neniu pri la afero, nia interparolado haltis. Mia kunulo fikse rigardis eksteren kun tia tipa vualita rigardo, kiu nenion vidas, sed ŝajnas turnita internen, kie impresoj surfundigas kaj konjektoj naskiĝas. Mi mem dormetis en angulo de nia kupeo, ĝis subite mi vekiĝis, kiam la vagonaro enveturis la stacidomon de Calais.

Multaj homoj estis sur la vaporŝipo al Dover. La posttagmezo estis belega kaj suna, do ĉiuj restis sur la ferdeko.

Mi fikse rigardis la francan marbordon rapide malaperantan post ni, kiam mi aŭdis flanke de mi ekkrion de mirego.

»Jen efektive estas ankaŭ Lordo Lidderdale«, diris G. G. »Ĉu vi konas tiun maljunan sinjoron, kun kiu li tiel vive konversacias?« … poste interrompante sin: »Ŝajnas, ke li denove havis akcidenton, li portas unu manon en tuko kaj …«

En tiu momento Lidderdale nin ekvidis kaj salutis ridetante. Mi jam rakontis, ke nur antaŭ nelonge li fariĝis Markizo de Lidderdale, pro kio li iĝis ano de la plej alta aristokrataro de la Unuigita Reĝolando. Jam kiel Sinjoro John Whyman li estis tre populara kaj plene meritis tiun popularecon. Alta staturo, honesta vizaĝo kun severa kaj tamen afabla buŝo kaj helbrunaj okuloj, malgrandaj kaj tamen muskolecaj manoj, kaj rebrilo de forta memfido, kuŝanta sur lia eksteraĵo, igis lin tipo de la angla-saksa nobelo. Liaj brunaj haroj estis mallongaj, same kiel liaj lipharoj. Sro John Whyman estis fidela amiko kaj noblanima malamiko. Kvankam li tute ne estis riĉa, li helpis multajn kompatindulojn el mizero kaj pro sia afabla konduto li ĉiam gajnis ĉies korojn. Lia nova titolo ne alportis al li grandajn riĉaĵojn, do lia vivmaniero estis malmulte ŝanĝita. Li ne ŝatis politikon, sed kunsidis en direkcio de diversaj entreprenoj. Li estis ankoraŭ needziĝinta kaj ne pli aĝa ol tridek-kvin-jara.

Kvankam mi ne ofte renkontis lin la lastajn monatojn, tamen mi povis nomi lin unu el miaj bonaj konatoj. Li estis parenco, kvankam malproksima, de la familio de mia patrino kaj en la komenco de mia restado en Londono li ĉiam estis helpema kaj afabla al la juna fremdulo, kiun li enkondukis en la plej bonajn societajn rondojn. Liaj porsinjoraj manĝoj ĉiam estis eksterordinare ŝatataj, precipe pro la gaja, agrabla tono, kiun li igis regi en la rondo de siaj konatoj.

Kiel G. G. antaŭ kelke da tagoj, tiel ankaŭ mi miris nun pri lia malbona aspekto. Mi trovis lin maldikiĝinta kaj liajn okulojn senbrilaj kaj lacaj.

La viro, kun kiu li parolis, longa maljuna sinjoro, kun altkreska, de la jaroj ankoraŭ ne kurbigita staturo, estis de mi nekonata.

»Kiel vi fartas, Sro Gill?«, demandis Lidderdale, donante al G. G. la maldekstran manon: la dekstran li portis en tuko.

»Bonege, Mylord[8]«, respondis mia amiko. „Mi esperas, ke vi ankaŭ fartas pli bone ol la antaŭan fojon, kiam mi havis la plezuron vin renkonti.«

»Ah, mi ne volas plendi«, diris Lidderdale, »ĝi estus povinta finiĝi pli malbone. Vi scias, ke antaŭ nelonge tabulo falis sur mian kapon, tiel ke ĉiam ankoraŭ mi aŭdas iom malbone kaj — kun rideto — pensas iom malrapide! Sed apenaŭ mi evitis la morton. Kaj cetere … kiam mi antaŭ kelke da tagoj en Nice purigis mian revolveron, ĝi subite malŝarĝiĝis: rekte tra mian manon! Sufiĉe malagrabla afero, sed … ree preferinda al la morto! Pro kio tio okazis, mi ankoraŭ ne komprenas. Ĉu eble iu fuŝis ĝin antaŭe? … Ĉu afero por vi, Sro Gill?«

G. G. rigardis momenton tre serioze; poste li ekridis. »Mi bedaŭras, Mylord, mi estas tro okupita. Vi devos iri al Scotland Yard[9]!«

Ĝis tiam Lordo Lidderdale ankoraŭ ne salutis min. Kiam mi aliris al li, kaj etendis al li la manon, momenton li rigardis min esplore. Poste afabla lumo ekbrilis en liaj okuloj.

»Nu, nu«, li diris, kaptante mian manon per sia maldekstra kaj forte premante ĝin, »ankaŭ surŝipe? Ĉu la sinjoroj sin renkontis dumvojaĝe?«

»Post la tago, kiam li renkontis vin en la vagonaro, li trovis min tute sola sur la Promenejo en Menton«, mi respondis. »Ekde tiam mi estas sub severa kontrolo.«

»Tion mi kredas! — Ĉu mi povas prezenti la sinjorojn al Lordo Lowden, kiu post multjara loĝado en Italujo ree estas spitonta la anglan klimaton?«

La altkreska maljuna sinjoro donis al ni la manon kaj ni diris niajn nomojn.

»La bonŝanco estis favora al mi la lastajn tagojn en Nice, ĉar ĝi igis min renkonti Lordon Lowden«, daŭrigis Lidderdale. »Li estis intima amiko de mia onklo, la mortinta Markizo, kiu same kiel li multe ŝatis malnovitalajn kuriozaĵojn. Sen Lordo Lowden mi verŝajne estus pereinta pro malespero!«

»Iomete troigite!«, ridetis Lordo Lowden.

»Juĝu mem, sinjoroj«, daŭrigis Lidderdale. »Por malhelpi la severan kontroladon, kiun Sro Hendriks suferas, mi ekvojaĝis sen ĉambristo. Tia canis domesticus[10] estas ankoraŭ multe pli danĝera ol detektivo, Sro Gill! Por li ne ekzistas sekretoj. Sed kiam mi tiel malagrable vundis mian dekstran manon, mi opiniis pli oportune venigi mian ĉambriston. Mi do telegrafis al Londono kaj atendis lian venon. Se mi estus restinta en Nice, mi eble atendus ankoraŭ! La viro estis nur de mallonga tempo en mia servo — li simple ne venis!«

»Eble li estas ankoraŭ survoje«, supozis G. G.

»Sensencaĵo! Li povus alveni jam du tagojn antaŭ mia foriro. Se Lordo Lowden ne estus disponiginta al mi sian ĉambriston, mi ne estus povinta forveturi. Li estas vera bonfarinto por mi.«

»Denove, iom troigite«, ridis la bonfarinto.

Dum Lordo Lidderdale rakontis la historion de siaj suferadoj, min ekkaptis penso, kiu igis min subite alrigardi mian amikon. Mi vidis lin momenton stari senmove, poste malrapide trenpaŝi al la balustrado kaj fikse rigardi la maron. Mi iris al li.

»Nu, G. G.«, mi flustris, »ĉu konjekton?«

»Silentu«, li diris mallonge kaj tuj poste Lordo Lidderdale staris ĉe lia alia flanko. Mi vidis, ke G. G. rapide prenis la portreton el sia poŝo kaj montris ĝin al li.

»Ĉu vi eble konas tiun viron, Mylord?«

La alparolito faris unu paŝon malantaŭen. Li paliĝis.

»Dio«, li diris, »tio estas mia ĉambristo, sed li aspektas, kvazaŭ …«

»Li ne plu vivas, Mylord. Neniun plian vorton nun, mi petas. Hodiaŭ vespere mi havos la plezuron, viziti vin je la deka. La afero estas tro grava, por esti pritraktata tiel publike.«

Li apogis sin sur la balustradon kaj rigardis la maron.

Lordo Lidderdale sin returnis kaj baldaŭ mi vidis lin denove parolantan kun Lordo Lowden.

Ĉapitro IV – La Ĉambristo

En tiu vespero, ne longe post la deka, Lordo Lidderdale, G. G. kaj mi sidis kune en vigla interparolado. La Markizo kune kun sia titolo ekposedis malnovan kadukiĝantan vilaon en Suffolk kaj grandan komforte aranĝitan domon en Londono en la ĉirkaŭaĵo de Grosvenor-Square. Nia konferenco okazis tiun vesperon en la librejo de tiu domo. Agrabla fajro kraketis en la kameno — estis malvarma aprila vespero — kaj la granda ĉambro aspektis hejmeca kaj plaĉa.

Lordo Lidderdale iom miris, ĉar ankaŭ mi venis kun G. G., sed tiu ĉi klarigis al li, ke ni tri estas la solaj homoj en Anglujo, kiuj, almenaŭ ĝis nun, scias pri la afero. Estis plej grave konservi en sekreto, ke li (G. G.) pri ĝi interesiĝas; sed aliflanke, ne estas malpli grave, ke ni ĉiuj bone sciu la faktojn, por ke neniu el ni, pro nesciado, faru eraron.

»Dume«, li aldonis, »mi konsilas al vi, Mylord, kaj ankaŭ al vi, Willy, ne tro rapide fari konkludojn el la faktoj! Tio estas mia parto de la laboro — mia profesio, ĉu ne?«

Kiam ni sidis apud la kraketanta fajro, G. G. petis nian gastiganton detale rakonti ĉion, kion li scias pri la mortigito.

»Kiam mia onklo estis mortinta«, komencis Lidderdale, »kaj mi ekloĝis en tiu ĉi domo, mi trovis inter la servistaro lian maljunan ĉambriston. Ĉar jam delonge mi ne estis kontenta pri mia ĉambristo, mi decidis pro vi tiun de mia onklo; sed ankaŭ li ne kontentigis min: la viro estis tro maljuna kaj proprigis al si kelkajn malagrablajn alkutimaĵojn, kiuj ne plu estis dekutimigeblaj, unuvorte, li eble estis taŭga ĉambristo por maljuna sinjoro, sed ne por viro, kia mi, ankoraŭ ne kvardekjara. Mi do decidis pensii lin kaj sciigis al li, ke mi serĉos pli junan ĉambriston. Nelonge poste mi ekvojaĝis kaj restis kelke da tagoj en Brighton. Tie mi sentis min tiel malbonsana kaj malforta (verŝajne mi iom tro laboris: kunsidi en direkcio de diversaj entreprenoj ne estas sinekuro!), ke mi komprenis bezoni pli longan libertempon. Kiam mi prenas decidon, mi ne kutimas prokrasti ĝin. Mi tuj veturis Londonon, igis mian sekretarion nuligi kelkajn kunvenojn, kiujn mi devus ĉeesti, kaj la sekvantan tagon mi ekvojaĝis al Nice. Mi estis en Londono ne pli ol dudek horojn, sed en tiu tempo mi dungis novan ĉambriston!«

Post tiuj vortoj mi vidis, ke G. G. sin apogis malantaŭen en sia seĝo kaj fermis la okulojn, kiel li ofte faris dum atentega aŭskultado.

»Kiam en la vespero antaŭ mia forveturo mi skribis leterojn en tiu ĉi ĉambro, la butlero[11] anoncis personon, senditan de dunga oficejo por servistoj. La viro jam venis dufoje dum mi forestis. Ĉiun fojon la butlero kun li parolis; liaj skribatestoj estis bonegaj kaj li faris bonan impreson. Li demandis, ĉu mi povas akcepti lin nun. Mi konsentis kaj la viro, kiu tuj poste envenis la ĉambron, estis la sama, kies portreton vi montris al mi hodiaŭ, Sro Gill. Li havis atestojn de Lordo Stockton, kiun li servis dum jaroj kaj kiu estis tre kontenta pri li, kaj de la konata verkisto, Sro Olivier, kiu, kiel vi sendube scias, ĉiam tricent sesdek kvar tagojn de la jaro vojaĝas en Eŭropo aŭ aliloke por kolekti materialon por siaj verkoj. La du atestoj estis tiel eksterordinare kore redaktitaj, kaj la viro, kiu forlasis sian lastan servolokon pro sopiro al la patrolando, faris tiel bonan impreson, ke mi senprokraste lin dungis. Mi bedaŭras nun, ke mi ne petis pli detalajn informojn, eble tiuokaze ni pli facile trovus lian mortiginton.«

»La preterlaso povas esti rebonigata«, G. G. rapide interĵetis.

»Ekde la komenco mi havis la intencon forvojaĝi sola«, daŭrigis Lidderdale. »Mi volis vojaĝadi tute laŭplaĉe kaj tute demeti la veston de angla aristokrato. Tial mi lasis la novan ĉambriston en Londono. Post kelke da tagoj li devis prezenti sin ĉe la butlero kaj por havi la okazon iom kutimiĝi tie ĉi en la domo antaŭ mia reveno el la eksterlando. Ĝuste tiel okazis. Ŝajnas, ke la viro bone kondutis tie ĉi. — Vi scias, Sro Gill, ke post la akcidento per mia revolvero mi telegrafis ordonon, ke la ĉambristo venu al Nice. Ricevinte la telegramon li efektive tuj forveturis, kaj … neniam alvenis.«

Momenton ĉiuj silentis.

»Mi estas dankdeva al vi«, diris Lordo Lidderdale, evidente pli kortuŝita ol li volis montri, »se vi volos sciigi al mi, kiel kaj kiam vi ekhavis tiun fotografaĵon kaj kion vi scias pri la sorto de tiu kompatinda viro.«

Medite G. G. rigardis momenton antaŭ si. Poste li diris, stariĝante kaj fikse rigardante la fajron, la manojn sur la dorso:

»Mylord, ĉu estas permesate al mi peti vin, antaŭe respondi kelkajn miajn demandojn? Via rakonto estis mallonga kaj klara, sed — vi scias — ni, detektivoj, ĉiam volas scii pli multe! Do unue: Kiam vi havis la akcidenton per via revolvero?«

Lordo Lidderdale momenton rigardis plenmire; evidente li ne komprenis, al kio tiu demando servis.

»Nu, kiam!«, li diris. »En la fino de Marto, kompreneble! Sed ĉu la ĝustan daton?« Li pripensis momenton. »Ho jes«, li daŭrigis, »ĝi okazis du tagojn post nia renkontiĝo en la vagonaro apud Nice. Se vi ankoraŭ memoras, kiam tio estis …?«

»La dudek-sesan de Marto! Do la dudek-okan de Marto vi purigis vian revolveron kun la rezulto ankoraŭ videbla.«

Kaj li montris la bandaĝitan brakon de Lidderdale.

»Ĝuste«, tiu diris mallonge. »Ĉu pli da demandoj, Sro Gill?«

»Kiel nomiĝas via sekretario, kaj ĉu li jam longe estas en via servo?«, G. G. demandis, ĉiam rigardante la fajron.

»Lia nomo estas Humphrey Warner. Li estas preskaŭ du jarojn en mia servo kaj tute fidinda.«

»Dankon! Kaj via butlero?«

Lordo Lidderdale ne povis ne ridi. »William Williams estas lia nomo. La vojoj de la detektivo estas neesploreblaj, Sro Gill. Mi ne komprenas la celon de viaj demandoj.«

G. G. ne ridis. »Ĉu jam longan tempon en via servo, Mylord?«, li demandis.

»Multajn jarojn. Se vi interesiĝas pri tio, mi povas esplori la precizan daton.«

»Dankon! — La nomo de via mortinta ĉambristo, kies portreton vi rekonis?«

»James Robertson.«

»Kie estas la atestoj, kiujn li montris al vi?«

»Je lia peto mi ilin redonis al li.«

»Kial vi ne prenis pli detalajn informojn?«

Mi rimarkis, ke tiuj rapidaj mallongaj demandoj ne plaĉis al Lidderdale, kaj pro tio mi ne miris. Li devis ankoraŭ kutimiĝi al la kutimoj de G. G. plenumanta sian profesion laŭ sia karakteriza maniero, al la rapidaj demandoj, unu post la alia, kiel martelbatoj.

»Vi forgesas, Sro Gill«, li respondis, »ke la sekvantan tagon mi estis forveturonta. Mi ĝojis, ke mi jam sukcesis dungi novan ĉambriston. La atestoj estis ĉiurilate bonegaj. Sed Lordo Stockton loĝas en la Graflando Durham, tro malproksime por taŭgaj informoj, se mi volus havi ilin jam la sekvontan matenon. Kaj Sro Olivier sin trovas, Dio scias kie, inter tie ĉi kaj Peking. Vi vidas, ke mi estis devigata riski la aferon.«

»Durham estas telegrafe atingebla, Mylord!«

Nun Lordo Lidderdale efektive sin montris nerva. Li estis stariĝinta kaj fingroludis kun papertranĉilo, prenita de la tablo. »Lordo Stockton loĝas en Stockton Court«, li diris mallonge, »pli ol unuhora veturado de Tanfield, kie estas la plej proksima telegrafejo.«

»Mi dankas!« G.G. paŝis nun tien kaj reen en la ĉambro preter peza kverkligna tablo. Pli ol unu fojon li restis staranta antaŭ ĝi kaj lia rigardo vagis, evidente nenion vidante, sur la libroj kaj paperoj. Li ŝajnis profunde enpensiĝinta. Subite li turnis sin.

»Pardonon, Mylord, ĉar mi estis eble iom bruska[12]. Ni kutimas rapide fari niajn demandojn, ĉar multe dependas de nepripensita respondo. El la tono, el la vortelekto ni ofte faras konkludojn. Tiu demandmaniero fariĝas kutimo, laŭ kiu ni ankaŭ agas, kiam ni por tio tute ne havas motivojn. Ĉu vi konsentas, ke mi iom parolas kun viaj butlero kaj sekretario? Mi promesas, ke mi klopodos ne timigi ilin per nenecesa bruskeco.«

Lordo Lidderdale ridetante certigis, ke ili estas sufiĉe rezistaj! Krome li ĉeestas por, se necese, protekti ilin. Ŝajnis, ke la malkontenteco, kiun antaŭe li vidigis, ree tute malaperis.

La butlero estis sana ruĝvanga viro kun vangharoj kaj tre korektaspekta en sia simpla livreo. Li ŝajnis bonvola kaj afabla, sed ne inteligenta.

»Nu, Sro Williams,«, G. G. komencis, »Lordo Lidderdale al mi permesis fari al vi kelkajn demandojn, rilate al la malapero de la juna viro, kiun li antaŭ nelonge dungis kiel ĉambriston.«

Sro Williams rigardis lin kun mirego en siaj rondaj okuloj. »Ĉu vi parolas pri Robertson, Sinjoro?«, li demandis. »Sed tiu tute ne malaperis. Li forveturis al Nice laŭ la telegrafa ordono de Mylord, kaj … kaj … Jes, efektive li ankoraŭ ne revenis … Mylord diris …«

»Ĝuste, Sro Williams, la viro estas malaperinta. Sed aŭskultu bone: vi estas la ĉefo de la servistaro tie ĉi en la domo, vi devas defendi ilian honoron, ĉu ne?«

»Kredeble, sinjoro!«

»Nu, provizore silentu pri la malapero de Robertson. Eble la afero tute nature solviĝos kaj — prefere ni evitu skandalon.«

»Jes, sinjoro! Plej certe, sinjoro!« Williams premis la lipojn kune por malhelpi, ke eliĝu unu vorto pri tio, kion oni al li konfidis.

»Nu«, daŭrigis G. G. per bonhumora tono, »vi eble povos helpi, rakontante al ni ion pri Robertson. Mylord diris al mi, ke li bone kondutis dum li estis ĉi tie en la domo. Ĉu vi ne rimarkis ion eksterordinaran pri li?«

La butlero nee balancis la kapon. »Nenion, Sinjoro! Li sciis sian lokon, kaj estis helpema viro. Afabla kaj parolema, Sinjoro!«

»Ĉu parolema?«, G. G. ripetis. »Kaj pri kio li parolis?«

»Pri ĉiaj aferoj, Sinjoro. Sed nun, kiam mi bone memoras, la plej grandan intereson li montris al ĉio, kio rilatas al Mylord. Tio montris, ke li sciis sian lokon, Sinjoro!«

»Mi ne komprenas, kion vi celas, Williams«, respondis G. G.

»Sinjoro, vi konsentos, Sinjoro, ke ĉambristo, kiu volas bone servi sian mastron, devas koni liajn specialaĵojn kaj kutimojn. Nu, Robertson senfine demandadis pri ĉio, kio rilatas al Mylord, al lia vivmaniero, liaj kutimoj, liaj konatoj. Li sciis sian devon, Sinjoro. Li estus iĝinta bonega ĉambristo.«

»Kaj vi sendube tute informis lin pri mi!«, rimarkis Lordo Lidderdale. »Vi tamen scias, Williams, ke ne decas priparoli miajn aferojn kun miaj subuloj.«

»Ŝajnas do, ke li estas iom scivolema«, konkludis G. G. »Ankoraŭ ion gravan?«

»Nenion, Sinjoro!«

»Ĉu vi neniam rimarkis, ke li havis malamikojn, ke estis personoj, kiuj faris malagrablaĵojn al li?«

»Neniam, Sinjoro.«

»Ĉu li ne ricevis leterojn aŭ telegramojn?«

»Krom la telegramo de Mylord nenion, Sinjoro!«

Kiam la butlero foriris, G. G. zorge balancis la kapon.

»Tio ne multe nin helpas«, li diris. »Kaj nun la sekretario!«

Humphrey Warner estis juna viro, eble dudek-kvinjara. Mi renkontis lin jam kelkfoje kaj tiam diris al li kelkajn afablajn vortojn. Lia eksteraĵo estis iom knabina, kaj liaj movoj iom timemaj.

G. G. alparolis lin senprepare: »Ĉu vi povas al ni ion rakonti pri la nova ĉambristo de Lordo Lidderdale?«

»Ĉu mi?«, demandis la sekretario mirigite. „Mi apenaŭ vidis lin.«

»Bone rememoru, Sro Warner! Ĉu li neniam al vi faris malgrandan servon dum la vojaĝo de Mylord? Ĉu li neniam portis al vi viskion kun sodakvo aŭ ion alian en la librejon? Nu, pripensu iom!«

»Mi neniam sidas en la librejo kaj mi estas abstinulo«, diris la juna viro rigidmaniere.

»Nu, nu«, respondis G. G., »mi ne volis vin ofendi. Vi do laboras en aparta ĉambro?«

»Mi havas mian propran laborejon, Sinjoro!«

»Dankon, Sro Warner!«

Kiam la sekretario foriris, G. G. denove sidiĝis komforte sur apogseĝo antaŭ la kameno.

»Nun venis la momento, Mylord, por rakonti al vi, kion mi scias pri via estinta ĉambristo. Sidiĝu, Mylord (jen la vera G. G.: li kondutis kvazaŭ li estus la gastiganto), kaj vi, Willy, interrompu min, kiam mi rakontos ion malĝustan aŭ forgesos ion.«

Li tiam rakontis mallonge kaj priafere ĉion, kion ni ĉeestis en Menton. Lordo Lidderdale aŭskultis plej atente; evidente li estis nerva, kaj tio estis bone komprenebla!

Kiam G. G. finis sian rakonton, Lidderdale kelkan tempon silentis kaj daŭre rigardis la fajron; poste li diris:

»Mi ne komprenas, Sro Gill, kiaj rilatoj povus esti inter la ĵus de vi faritaj diversaj demandoj kaj la malĝojiga akcidento.«

G. G. ekstaris. »Vi ĵus diris mem, ke la vojoj de detektivo estas neesploreblaj. Ni ne ĝenos vin pli longe, Mylord. Tuj, kiam mi vidos lumstrion en la mallumaĵo, mi ne preterlasos informi vin.«

»Willy«, diris G. G., kiam ni estis sur la strato, »mi ne scias, ĉu mi sukcesos iam klarigi tiun aferon. En ĝi estas io, kion mi sentas, sed ne komprenas, io, kion mi timas. Tian sentaĵon mi malofte havas!«

»La afero estas nekomprenbla, viaj ĵusaj demandoj estis ne malpli tiaj al mi«, mi rimarkigis iom moktone.

»Povas esti, ke mi eraras, sed eble vi komprenos ilin iun tagon.« Subite li haltis kaj kaptis la butonon de mia surtuto. »Ĉu vi povas ankoraŭ plilongigi vian libertempon kelke da tagoj, Willy?«

»Nur hodiaŭ post unu semajno mia libertempo finiĝos.«

»Bonege! Morgaŭ je la oka horo vagonaro forveturos al Nordo. Ni faru kune ekskurson al la Graflando Durham. Oni diras, ke Stockton Court estas belega bieno. Ni iros ĝin rigardi.«

»Jes, sed …«

La saman momenton li kaptis mian manon. »Bonan nokton! Mi venos al vi morgaŭ frumatene en vian loĝejon por kune iri al la stacidomo.«

»Sed laŭvere, G. G., mi …«

Li forte premis mian manon.

»Vi nepre devas akompani min, Willy! Mi timas iri sola …«

Momenton poste li malaperis ĉe la stratangulo.

Ĉapitro V – Stockton Court

Estis malfrue en la posttagmezo, kiam ni veturis en aleo de grandegaj fagoj al Stockton Court. En Tanfield ni estis rezervintaj al ni ĉambrojn, ĉar en la vespero ni intencis reveni de Stockton Court. El Londono G. G. telegrafe sciigis al Lordo Stockton, ke en la posttagmezo ni venos por priparoli gravan aferon. Neniel la penso venis al li, ke lia vizito povus esti nebonvena aŭ en neĝustatempa momento: li estis ja unu el tiuj feliĉaj homoj, kiuj kondutas, kvazaŭ ĉiu devus obei liajn ordonojn. Kaj pro lia agrabla vizaĝo kaj nedubebla inteligenteco li ne ofte senreviĝis. La sekreto de la sukceso estas kredi, ke oni sukcesos. Tiu kredo fariĝis por G. G. dogmo!

En la vagonaro ni malmulte parolis. Li nur rememorigis al mi nian strangan adiaŭon de la pasinta vespero, kiam li donis al mi revolveron (ni estis solaj en la kupeo) kun la lakonaj vortoj: »Eble vi bezonos tiun; al ni minacas danĝero … ĉie …«

Mi almenaŭ rigardis ĝin daŭrigo de liaj tiamaj vortoj. Verdire, mi ne opiniis la aferon tre grava. Mi ja ankaŭ ĉion ĉeestis kaj mi ne povis malkovri ion minacan aŭ maltrankviligan por ni. Malmulte mi sciis tiam, kiel vole blinda estas la ordinare vivanta kaj pensanta homo, kompare kun viro, kiu ekzercadis sian okulon plej akre observi kaj sian cerbon plej logike dedukti.

Ni do proksimiĝis al Stockton Court. Kiam ni forlasis la alveturaleon, senarba, razita herbejeto etendiĝis antaŭ ni kaj post ĝi staris la princa restadejo de Lordo Stockton. Ĝi estis grandega konstruaĵo: maldekstre malalta, iom kunpremita alo el la Stuarta tempo, dekstre poste alkonstruita pli moderna alo, en kiu estis la loĝĉambroj; la tutaĵo estis kaŝata sub riĉaj girlandoj de hedero kaj aliaj grimpkreskaĵoj, kiuj igis ĝin pentrinda — sed iom malgajaspekta.

Nia veturilo, simpla fiakro el Tanfield, iom strange kontrastis kun la majesta beleco de parko kaj konstruaĵo. Sed tion nek G. G., nek mi atentis. G. G. rigardis ĉirkaŭen, rapide kaj penetreme, kvazaŭ li volis kiel eble plej baldaŭ tute konatiĝi kun la situacio de la tereno; min tre impresis la impona ĉirkaŭaĵo kaj la pentrinda konstruaĵo — oni preskaŭ dirus konstruaĵkomplekso — kiu kuŝis antaŭ ni. La monato Aprilo ne kutimas doni tian dolĉan veteron, kian ni ĝuis tiun posttagmezon. La malleviĝanta suno brilis nemalhelpate sur la fasado antaŭ ni, kaj reflektiĝis ruĝbrile en la fenestroj. Estis rava aspekto! Spite al malkvietigaj preparaĵoj de G. G., mi malofte sentis min tiel gajvigla kiel en tiu momento.

Montriĝis, ke oni nin atendis kaj jam vidis. Kiam nia simpla fiakro veturis antaŭ la pordon, impona butlero aperis sur la sojlo de la larĝa enirejo kaj du livrevestitaj stalistoj sin ekokupis pri nia senpretenda brunulo, kiu kutimis interrilati nur kun stalbuboj kun leda antaŭtuko kaj nigraj ungoj. Mi eksentis la kontraston kaj iomete hontis …

G.G. jam delonge estis super tiaj sentoj. Por li estis tute egale, ĉu li alvenis en kaproĉaro aŭ en ceremonia veturilo.

La butlero faris respektplenan riverencon, dirante: »Lordo Stockton, kiu nun havas konferencon kun sia prokuristo, ordonis al mi konduki la sinjorojn al iliaj ĉambroj. Je duono post la sesa la sonorilo sonoros por la tagmanĝo; poste Mylord esperas paroli kun la sinjoroj.«

»Sed mia bona amiko«, diris G.G., »nek mi, nek Sro Hendriks atendis tion. Ni ne kunportis niajn frakojn. Ni intencis reveni en la hotelon en Tanfield post ĉirkaŭ du horoj.«

»Lordo Stockton tion antaŭvidis«, diris la butlero, ĉiam kliniĝante. »Li komisiis diri al vi, ke Lady Stockton kaj la fraŭlinaj moŝtoj ne sentos sin ofenditaj pro via apero ĉetable en porvojaĝaj vestoj; aliaj gastoj hodiaŭ ne ĉeestos.«

»Sed nia veturilo«, interĵetis G. G.

»… estas jam reveturanta al Tanfield«, diris la afabla viro. »Jim, la stalisto, samtempe malmendos vian tranoktejon kaj portos ĉi tien vian pakaĵon. Mylord nepre deziras, ke venontan nokton vi gastloĝu tie ĉi.«

Efektive, G. G. estis estrema, ĉi tie li tamen trovis sian mastron. Ni iom senhelpe rigardis unu la alian kaj akceptis nian sorton.

La butlero rekomendis nin al la zorgoj de du livreservistoj, kiuj laŭ larĝa, per mola irtapiŝo kovrita ŝtuparo kondukis nin supren al niaj ĉambroj, kiuj kuŝis unu flanke de la alia.

Ĝuste je duono de la sepa la sonorilo anoncanta la manĝon aŭdiĝis. Samtempe ĉiu el ni, G. G. kaj mi, malfermis la pordon de nia ĉambro kaj renkontis nin en la koridoro: mi kun sento de ĝeno pro mia neceremonia kostumo, li kun la mieno kaj certeco de iu, kiu havas kutimon sidi sian tutan vivon ĉe la tablo de anglaj aristokratoj en ĵaketo.

Malsupre ni trovis la tutan familion kune.

Lordo Stockton, malgranda, maldika viro kun delikata, belforma vizaĝo, longaj grizaj haroj kaj plena griza barbo, diris al ni koran bonvenon.

»Mi jam konas vin iom, Sro Gill«, li diris. »Mi estas akciulo de la ›Bridge Steel Works‹ kaj ankaŭ miaparte mi ŝuldas dankon al vi pro la sagaca maniero, per kiu vi malkovris kaj punis la antaŭ kelke da monatoj faritajn ŝtelojn je kosto de la entrepreno. Mi tre ĝojas akcepti vin kaj vian amikon en mia domo.«

Li poste prezentis nin al la sinjorinoj, kiuj, aŭdinte, ke mi estas holandano, tuj komencis vivecan interparoladon. Pasintan someron ili vojaĝis en Holando kaj tie multon vidis kaj ĝuis. Ili montris sin true friends of dear little Holland[13].

Lady Stockton estis altstatura maljuna sinjorino kun bela profilo kaj afablaj okuloj. Lady Edith, la malpli juna filino, estis brunhara, majesta, iom malvarma belulino. Lady Maŭd, ŝia pli juna fratino, kontraŭe plej ĉarma blondulino kun malhelbluaj okuloj kaj belega ĉerizruĝa buŝo. Se mi ne estus simpla holanda advokato, mi povus permesi al mi, kion mi plej deziris: tuj profunde enamiĝi je ŝi. Bedaŭrinde la logika prudento, scianta la klasajn antaŭjuĝojn de la anglaj aristokratoj, sidis kiel bremsisto sur la veturilo de miaj iom tro rapidaj ekdeziroj kaj ekpensoj! Kun granda takto Lordo Stockton kaj la sinjorinoj estis evitintaj mem aperi en porvespervestoj, sciante, ke iliaj gastoj ne kapablas tion fari. Mia sento de ĝeno do baldaŭ malaperis, kaj kiam la butlero kun gesto, kiun nur povas fari butlero de aristokrata familio, malfermis la pordojn de la manĝsalono, mi estis tute retrankviliĝinta. Mi kondukis mian gastigantinon al la tablo, G. G. sekvis kun Lady Edith, kaj Lordo Stockton venis kun sia pli juna filino, kiu (mi ne neos, ke mia koro pro tio iom pli rapide ekbatis) sidiĝis ĉe mia maldekstra flanko. Ĉe la kontraŭa flanko de la tablo sidis Lady Edith kaj — kvankam mi preskaŭ nur turnis mian atenton al ŝia pli juna fratino — mi bone rimarkis ŝian eksterordinaran belecon. Tre juna ŝi jam ne estis: ŝi aspektis dudek kvin–tridekjara. Ŝi estis tre pala, kio des pli bele kontrastis kun ŝiaj malhelaj brovoj kaj belegaj nigraj haroj. Tamen ŝi havis iom streĉitan, iom masksimilan mienon kaj en ŝiaj okuloj estis io suferanta. Ŝi aspektis, kvazaŭ ŝi havus grandan ĉagrenon. Kvankam ne vigle, ŝi partoprenis en nia interparolado; sed ankaŭ ŝia voĉo havis unutonan sonon, kvazaŭ ŝiaj pensoj estus aliloke.

Ĉetable ni precipe priparolis la bonaĵojn kaj la malplibonaĵojn de la kampara vivo, kompreneble la kampara vivo tiel, kiel la anglaj aristokratoj konsideras ĝin. La lastajn monatojn Lordo Stockton estis iom suferanta; tial la tuta familio ne pasigis la season[14] en Londono. La granda domo en Grosvenor-Gardens estis tiun printempon unuafoje depost multaj jaroj neokupita; sed ŝajnis, ke nur Lady Maŭd efektive bedaŭris tion. Cetere, ŝi estis la plej juna, ŝi ŝatis balojn kaj teatrojn; kaj kompreneble mi tute konsentis kun ŝi. Estis malfacile sidi apud Lady Maŭd kaj ne konsenti kun ŝi.

Je duono de la naŭa la sinjorinoj forlasis la manĝosalonon; G. G. kaj mi restis kune kun nia gastiganto, ĉar ankaŭ la servistoj foriris el la ĉambro, post kiam la butlero estis zorginta pri tio, ke ni ne soifu!

»Ni estas nun solaj, sinjoroj«, komencis Lordo Stockton. »Se Sro Gill volas rakonti, al kio mi dankas la plezuron de via vizito, mi promesas, ke mi atente aŭskultos. Malgraŭ la ĝenerala opinio mi ĉiam trovis la trankvilan postmanĝan horon plej taŭga por priparoli gravajn aferojn.«

»La afero, kiu igis nin viziti vin, efektive estas tre grava«, diris G. G. »La fakto, ke ni venis tien ĉi tiel senceremonie kaj neatendite, tion jam montras. Tamen estas neeble diri al vi, kiu estas tiu afero: ni nur venis por fari al vi kelkajn demandojn. Nepre ne rigardu mian malkonfidemon kiel malfidon, Mylord. Sin okupi per tiu afero, scii pri ĝi, estas laŭ mia firma opinio endanĝerigi sin, kaj vi tute ne havas motivon senbezone elmeti vin al danĝero. Mi jam sufiĉe bedaŭras, ke mia amiko, Sro Hendriks, vole nevole estas miksita en ĝi. Sed nun, kiam tio jam okazis, mi tre ŝatas lian kunlaboron.«

»Mi plene komprenas vian pozicion«, respondis Lordo Stockton. »Do, Sro Gill, demandu malkaŝe, kion vi volas scii! Mi faros ĉion por plifaciligi vian taskon.«

»Nu, Mylord«, diris G. G., »mia unua demando estas tre simpla: Vi havis ĉambriston, kiu nomiĝis James Robertson, ĉu ne?«

»Efektive.«

»Kiam li forlasis vian servon?«

»Antaŭ iom pli ol du jaroj.«

»Kaj kial? Ĉu lia konduto aŭ la maniero, en kiu li faris sian laboron, estis tia, ke vi devis lin eksigi?«

»Neniel! Kontraŭe, mi tre bedaŭris, ke mi perdis lin. La viro ĉiam bonege faris sian devon; efektive, li estas la plej bona el ĉiuj ĉambristoj, kiujn mi havis.«

Mi konis sufiĉe la agmanierojn de G. G. por vidi, ke li atendis tiun respondon, kvankam min ĝi mirigis.

»Kiom da tempo li estis en via servo?«, li demandis.

»Pli ol dek jarojn.«

»Ĉu vi scias ion pri lia estinteco?"

»Ĉion! Li estis la filo de unu el miaj farmistoj. Mi povas diri, ke mi konis lin de lia junaĝo. Bona, honesta knabo!«

»Kiomjara li estis, kiam li venis en vian servon?«

»Jam ne tre juna, li estis preskaŭ tridekjara.«

»Kion li faris antaŭe?«

»Li helpis sian patron en la farmejo. Sed li ne tre ŝatis tiun laboron. Ne estis pro malvolo, sed ĉar liaj karaktero kaj inklinoj ne harmoniis kun tiu vivmaniero. Sian patrinon li perdis estante relative junaĝa. Kiam lia patro mortis, mi serĉis alian farmiston kaj lin prenis kiel ĉambriston. En la komenco kompreneble li fuŝadis, sed poste li fariĝis modela ĉambristo.«

»Eksiĝante li do estis kvardekjara?«

»Ĝuste, Sro Gill.«

»Vi vidas, Willy, ĉio ĉi tio precize harmonias kun tio, kion ni jam sciis«, diris G.G., turnante sin al mi. »Mi tamen kredas, ke Lordo Stockton ankoraŭ povas rakonti ion novan. — Mylord, ĉu vi iam rimarkis, ke Robertson havas malamikojn?«

»Neniam«, Lordo Stockton respondis decide. »Kontraŭe, la viro estis tre populara, miaj servistoj kaj ankaŭ aliaj tre ŝatis lin. Li havis multajn kaj bonajn konatojn.«

»Kaj nun, Mylord«, G.G. sin klinis antaŭen en sia seĝo kaj apogis la brakojn sur la tablon, »demandon, kiun vi sendube jam atendis, sed kiun mi ne faris ĝis nun: Kial tiu modela ĉambristo forlasis vian servon?«

»La kialo estis sufiĉe malĝojiga. Lia sano estis en la lasta tempo ne bona. Unu el liaj pulmoj, kvankam ankoraŭ ne malsaniĝinta, estis tamen en danĝero fariĝi tia, se li restus en Anglujo. Okaze en tiu tempo mia amiko Olivier, pri kiu vi sendube aŭdis, ĉu ne, vizitis min. Li intencis fari vojaĝon al Italujo kaj Egiptujo kaj serĉis konfidindan ĉambriston por akompani lin. Mi tiam lasis al li mian ĉambriston, kvankam tre kontraŭ mia deziro, mi certigas al vi!«

»Kaj ĉu vi iam aŭdis pri li depost tiu tempo?«

»Sro Olivier daŭrigis sian vojaĝon el Egiptujo en Mezopotamion. Proksimume antaŭ kvar monatoj li sendis al mi leteron el Bagdad. Li ĉiam havis la saman ĉambriston, pri kiu li estis tre kontenta.«

»Ĉu vi scias, ke Robertson revenis en Anglujon?«

Lordo Stockton faris geston de mirego.

»Mi ne tion sciis kaj mi apenaŭ povas ĝin kredi, ĉar sendube mi estus sciiĝinta pri tio. La viro estas tre korligita al mi kaj certe ne estus preterlasinta sciigi al mi sian revenon. Tre verŝajne mi eĉ estus redunginta lin.«

»Willy«, diris G. G., frotante siajn manojn, »nun la rakonto de Lordo Stockton komencas deflankiĝi de tio, kion ni kredis scii. Eble ni aŭdos pli da gravaĵoj. Ĉu vi donis al Robertson skribateston, kiam li eksiĝis?«

»Certe«, respondis Lordo Stockton. »Por Sro Olivier, kun kiu mi mem parolis pri li, li ne bezonis ĝin, sed kompreneble ne estas certe, ke Robertson restos en ties servo. Kaj efektive bona skribatesto povas en liaj cirkonstancoj valori oron.«

G. G. ŝajnis esti iom seniluziiĝinta pro tiu respondo. Li pripensis momenton; tiam li elprenis la portreton, kiun li kunportis el Francujo.

»Ĉu vi konas tiun portreton, Mylord?«, li demandis.

Lordo Stockton rigardis ĝin kelke da momentoj, dirante nenion.

»Ŝajnas al mi, ke mi jam vidis tiun vizaĝon«, li diris iom hezite, »sed mi ne memoras, kie …«

»Rigardu bone, Mylord! Ĉu vi efektive ne rekonas lin?«

»Ne, mi ĉiam tre bone rekonas vizaĝojn kaj baldaŭ vidas similecon. Eble pro tio mi kredis vidi en ĝi ion konatan; sed kun certeco mi ne povas diri, ke mi rekonas ĝin.«

G. G. ekstaris. Mi povis vidi, ke li estas ekscitita.

»Sed ĝi tamen estas Robertson, via estinta ĉambristo?«

Lordo Stockton kapneis. »Mi povas tutcerte diri al vi, ke ĝi ne estas Robertson. Pri tio ne estas ia dubo!«

Ĉapitro VI – Danĝero

Estas kompreneble, ke tiu nepra aserto de Lordo Stockton pleje min mirigis . Lordo Lidderdale do dungis sian mortigitan ĉambriston laŭ falsaj skribatestoj. Sed tiu, kiu ilin faris, nepre detale sciis la cirkonstancojn de la vera James Robertson. Kiu, je Dio, do estas la viro, kiu ŝajnigis sin Robertson kaj tiel tragedie mortis en Menton? G. G. ŝajnis esti malpli mirigita ol mi.

»Mi kore dankas vin pro viaj priaferaj kaj klaraj respondoj, Mylord«, li diris. »Mi jam iomete konjektis, ke la kadavro, laŭ kiu la portreto estas farita, ne estas tiu de via ĉambristo. Nun mi faru nur unu plian demandon: Ĉu vi scias la restadejon de Sro Olivier?«

»Mi povas almenaŭ doni informon«, li respondis. »En sia letero el Bagdad li sciigis al mi sian intencon vojaĝi laŭ Konstantinopel al Moskvo. En tiu lasta urbo li sendube nun estas, se almenaŭ li ne ŝangis siajn intencojn.«

»Bonege«, ekkriis G.G. »Lastan favoron, Mylord! Ĉu vi volas esti sufiĉe bonvola telegrafe informiĝi ĉe la angla konsulo en Moskvo, ĉu Sro Olivier estas ankoraŭ tie kaj ĉu Robertson estas kun li?«

»Kun plezuro«, respondis Lordo Stockton. »Ĉu la afero urĝas?«

»Ĝi urĝegas! Mi kredas, ke, agante senprokraste, ni povas malhelpi multe da malfeliĉo. Ĉu vi bonvolos tuj sciigi al mi la respondon en Londono?«

»Por montri al vi, ke mi efektive volas helpi vin, mi ankoraŭ hodiaŭ vespere sendos serviston kun telegramo al Tanfield.«

Post kvaronhoro la servisto efektive forrajdis, kaj nia gastiganto kondukis nin en la salonon, kie ni trovis la sinjorinojn.

Tiun vesperon Lady Maŭd kantis — tio estis la granda, la preskaŭ sola impreso, kiun mi memoras el la sekvantaj horoj. Mi ne perdiĝos en fervoraj laŭdkantoj pri ŝiaj voĉo kaj ludo. Ŝia persono estis min ensorĉinta — ŝia kantado igis min senespere … senespere enamiĝinta! La vespero forflugis, kaj jam estis la dekunua, kiam mi iom post iom ree konsciiĝis, ke mi estas Vilhelmo Hendriks, juna advokato kun iom da mono kaj kun pozicio ankoraŭ farota. La logika bremsisto denove surgrimpis la veturilon!

Iom post la dekunua la butlero aperis kun la sciigo, ke la servisto, revenanta el Tanfield, rajdante tra la parko, vidis ŝteliri apud la domo viron, kiu je lia alproksimiĝo tuj malaperis en densa arbetaĵo. Estis tie tro mallume por vidi lin, des pli ĉar la servisto surĉevale ne povis lin sekvi inter la arbetoj; nek piede li povis, ĉar la pliantaŭeco de la viro estis multe tro granda. La butlero kredis, ke estas lia devo tuj rakonti ĉion al Lordo Stockton.

Tiu ĉi tamen ne rigardis la aferon tre serioze: »Ĉasŝtelisto«, li kredis, »kiu perdis la vojon kaj mem estas plej multe embarasita, ĉar li venis en la apudeco de la domo.«

Mi vidis, ke G. G., aŭdante tiun sciigon, faris karakterizan movon per la kapo. Ĝi estis mallonga, preskaŭ nevidebla skueto en la nuko kaj posta parto de la kapo, kiun mi ĉiam rimarkis, kiam li neatendite aŭdis ion eksterordinare gravan. Li ĉiam konsideris tiun sian movon la plej granda malperfektaĵo de detektivo. La sinjorinoj ŝajnis malmulte maltrankviliĝi pri la okazo. Nur Lady Edith ekestis nerva kaj ankoraŭ pli pala ol ordinare.

Nelonge poste la nokto nin disiĝis. Mi rimarkis, ke G. G. en la vestiblo antaŭ la ŝtuparo parolis ankoraŭ kelkan tempon kun nia gastiganto. Ŝajnis ke li insiste petis pri io. Tiam Lordo Stockton venigis la butleron, al kiu li donis mallongan ordonon. Poste G. G. kaj mi supreniris al niaj ĉambroj.

Mi jam diris, ke niaj ĉambroj kuŝis unu flanke de la alia. Ili havis interkomunikigan pordon, do G. G. eniris kun mi mian ĉambron.

Fajro brulis en la kameno, granda arĝenta lustro kun kandeloj, staranta sur ronda, peza tablo, lumigis la ĉambron. La kurtenoj estis fermitaj.

La pordo, kondukanta al la alia ĉambro, estis duone malfermita; ankaŭ tie ni trovis poste fajron brulantan kaj la saman lumigadon. G. G. sidiĝis sur seĝo apud la kameno, sin apogis malantaŭe kaj restis sidanta kelkan tempon kun fermitaj okuloj. Mi silentis, ĉar mi ne volis lin ĝeni, dum li estis pripensanta, deduktanta kaj kombinanta.

»Willy«, li diris post deko da minutoj, »sidiĝu tie ĉi. Tiu apogseĝo aspektas tre alloga, kaj mi volas ion diri al vi.«

Mi plenumis lian deziron.

»Volonte mi volus scii«, li daŭrigis, »kion vi pensas pri la afero.«

Mi rigardis lin iom mirigite. »Unue mi devus scii, kion vi celas per la afero, kaj due, vi neniam tre multe ŝatis mian opinion pri aferoj koncernantaj vian metion: cetere, vi estas tute prava, ĉar mi estas stulta rilate al solvado de enigmoj. Kial vi nun demandas mian opinion?«

G. G. alrigardis min longe kaj serioze. »Mia knabo«, li diris, »ne ŝercu pri la afero, en kiu hazardo igis nin ludi rolon, ĝi estas sufiĉe serioza! Sed mi komprenas, ke vi volas scii, kion mi celas per ›la afero‹. Nu, mi atendis, ke oni sekvos nin el Londono tien ĉi. Estas persono, kies intereso postulas, ke li malhelpu mian esploron. Ĉu vi iel konjektas, kiu povas esti tiu persono?«

Nun mi efektive estis miregigita. De kie al li venis la ideo, ke oni sekvis nin el Londono? Kaj kun kia celo oni tion farus? Tiu ideo estis al mi tute nova kaj mi ne kredis ĝin tre verŝajna.

»Mi ne komprenas de kie vi ekprenas tiun ideon. En Anglujo Lordo Lidderdale, vi kaj mi estas la solaj personoj, sciantaj pri la malĝojiga afero, kiu igis nin iri tien ĉi. Vi tamen ne volas aserti, ke Lordo Lidderdale vojaĝis post ni!«

»Ne«, diris G. G. kun akcento.

»Nu, se ni estas sekvataj, ni devas jam esti sekvataj de el Francujo.«

G. G. kapjesis. »Vi diras mian propran opinion, Willy! Mi ĝojas, ke ni nin tiel bone komprenas. Sed nun … kial oni sekvis nin?«

Subite mi havis brilan ekpenson. »Pro tiu portreto, kompreneble«, mi ekkriis, »ĝi ja estas la ŝlosilo de la tuta sekreto!«

»Brave! Via logiko estas pli akra ol ĝi iam estis! Nun, aŭskultu plue. Plej grave estas, ke ni sciu, kiu nin sekvas.«

»Sed mia kara G. G.«, mi diris iom senpacience, »vi ĉiam kredas ĝin senduba afero, ke oni sekvas nin, sed mi ne vidas la plej malgrandan motivon!«

»Tiu tiel nomata ĉasŝtelisto en la parko …«

»Ĉu estus embuske nin observanta? Mi ne povas tion kredi.«

»Nu, ni ne pridisputos tion. Sed sendube vi ne malaprobas, ke mi agos laŭ mia propra opinio. Je la unua horo hodiaŭ nokte mi esploros la proksiman ĉirkaŭaĵon de la domo. La portreton, kiun vi opinias tiel grava, mi lasas ĉi tie. Gardu ĝin, kiel fidela gardisto!«

Dirinte tion, li metis ĝin sur la tablon.

»Nun ni povas esti trankvilaj«, li daŭrigis. »Eĉ, se mi estus surprizata, la atakanto malhavos la akiraĵon!«

»Sed ĉu vi mem ne estos en danĝero?«, mi demandis, senvole iom timigite. »Ni iru kune!«

»Ne estu maltrankila, Willy«, respondis G. G., »mi estas sufiĉe armprovizita kaj mi tute ne timas. Via ĉeestado nur pligrandigus mian danĝeron, anstataŭ ĝin malpligrandigi. Mi ne intencas paradi sur la larĝaj parkvojoj — mia vojo iras sur herbo kaj tra arbetaĵo. Sed du faras ja pli da bruo ol unu. Krome, kara amiko, vi ja devas gardi nian grandvaloran portreton!«

»Ni do ne multe dormos ĉi tiun nokton!«

»Se vi estas dormema, ekfaru dormeton en via seĝo«, diris G. G. »La butlero ellasos min je la unua horo precize tra flankpordo. Ni havas do ankoraŭ iom da tempo.«

»Ho, do vi tion priparolis kun Lordo Stockton, antaŭ ol ni iris supren.«

»Via observado rilate al tio estas same ĝusta, kiel via deduktado. Sed senŝerce, provu dormi iomete. Eble nokto plena je interesaj aventuroj atendas vin: ne preterlasu provizi vin je bezonataj fortoj. Mi faros dume en la alia ĉambro kelkajn preparaĵojn por mia nokta promenado.«

Li stariĝis, kaj momenton neniu parolis. Tiam okazis io stranga. Klare mi aŭdis, ke en la flanka ĉambro pordo mallaŭte estis fermata.

La saman momenton ni estis en la ĉambro de G. G. Mi rigardis ĉirkaŭen, sed ne povis malkovri ion eksterordinaran. G. G. rapidis al la pordo, ĵetis rigardon en la koridoron. Ankaŭ tie nenio. Estis sufiĉe da lumo por vidi la larĝan koridoron ĝisfine, kaj la tempo estis tro mallonga por doni al entrudulo la okazon kaŝi sin tiel baldaŭ.

Konsternite ni rigardis nin reciproke. Tiam G. G. ekridetis.

»Vi vidas, Willy, ke ankaŭ via garda tasko eble ne estos sen danĝero«, li diris. »Ni ne riproĉu unu la alian.«

»Sed kiu, je Dio, elpensis spioni nin en ĉi tiu domo?«

»Mi ne scias, mia knabo, tamen mi scias, ke ni estas travivontaj surprizigajn okazojn. Mi ripetas, Willy, danĝero minacas al ni ambaŭ.«

Mi volonte konfesas, ke la afero min ekimpresis. La situacio dume tute ne estis agrabla. Ekstere oni ŝteliris, sed evidente ankaŭ en la domo. Eble oni ne trovos min tro timema, kiam mi honeste diras, ke mi ne sentis min tre trankvila.

Mi reiris en mian ĉambron kaj lasis la interkomunikigan pordon malfermita. Subite mi aŭdis retenitan krion de G. G.: »Venu tien ĉi, Willy!«

Tuj mi staris apud li.

»Helpu min iom ŝovi tiun ŝrankon«, li diris, montrante pezan kverklignan meblon, kiu staris tuŝe kun la muro. Mi plenumis lian deziron, kaj ni vidis, ke post tiu ŝranko sin trovas ŝlosita pordo, kondukanta al alia ĉambro. Ne perdante momenton, G. G. prenis la lustron de la tablo kaj paŝis al la pordo malfermiĝanta en la koridoron.

»Restu tie ĉi, Willy«, li ordonis. »Ni estis sufiĉe stultaj doni al nia scivola amiko, kiu ajn li estas, la okazon sin forsavi. Sed mi devas tamen scii, ĉu efektive neniu sin trovas en la apuda ĉambro.«

»Se vi povas eniĝi!«, mi diris. Sed li estis jam en la koridoro, kaj mi aŭdis la pordon malfermiĝi.

»Do ne ŝlosita«, mi pensis kaj atendis kun granda maltrankvileco, kio okazos.

Sed nenio okazis! Post kvin minutoj G. G. ree staris antaŭ mi.

»Nenion!«, li diris kaj remetis la lustron sur la tablon.

Je la unua horo precize G. G. iris malsupren. Li estis surmetinta dikan, felan ĉapon kaj malgraŭ nia malagrabla situacio mi ne povis ne rideti.

»Mia dormoĉapo!«, li klarigis, donis al mi la manon kaj malaperis.

Mi do restis sola en la ĉambro. La du pordoj, kondukantaj al la koridoro, estis ŝlositaj, kaj la ŝranko en la ĉambro de G. G. denove staris sur sia loko. Neniu miros pri tio, ke mi estis nerva kaj netrankvila. Sur tableto kuŝis la lastaj ekzempleroj de la Graphic[15]. Mi penadis distri min per ili, sed mi ne sukcesis. Ripetfoje mi ekstaris kaj paŝis tien kaj reen en la du ĉambroj. Fine mi ŝovis la kurtenon antaŭ mia fenestro iom flanken kaj rigardis eksteren.

Mi povis vidi parton de la parko, tra kiu serpentumis sufiĉe larĝa vojo, ĉiuflanke borderita de densa arbetaĵo. Ĉar la lumo hele brilis, estis preskaŭ tiel lume kiel dumtage. Subite mi vidis ion, kio momenton haltigis mian spiradon.

El la arbetaĵo venis virfiguro. Ĝi staris momenton senmove, rigardis supren, tuj rapide transpaŝis la vojon kaj ĉe la alia flanko malaperis en la arbetaĵon. Mi ne dubis eĉ unu momenton, ke tiu persono ne estis G. G.; klare mi vidis la staturon, kaj ĝi tute ne estis simila al tiu de mia amiko.

Kio fariĝis en mi, kiam mi rapide ree ŝovis la kurtenon antaŭ la fenestron, mi povus malfacile priskribi. Subite atakis min sento de timo pro mia amiko, kaj sento de malestimo pro mi mem, kiu sidas tiel sendanĝere tie ĉi en sia ĉambro. Mi prezentis al mi la grandegan danĝeron, al kiu G. G. elmetas sin. Mi nepre volis partopreni en tiu danĝero: mi ne povis pli longe, kiel timema viraĉo, resti enfermita. G. G. estis dirinta, ke mi staru garde, sed … »Ĉu tiu portreto havas tian valoron?«, mi min demandis. »La sendanĝereco de G. G. pli valoras; mi ne rajtas heziti!«

Rapide mi paŝis al la pordo, eniris la koridoron, ŝlosis la pordon kaj enpoŝigis la ŝlosilon. La du ĉambroj nun estas ŝlositaj. La portreto estas pli sekura ol se mi prenus ĝin kun mi.

Jen mi staris! Kio nun? Kiel eliĝi el la domo?

Mi tute ne sciis, kie trovi la butleron. Subite mi ekpensis ion, kio almenaŭ povus ebligi la solvon de la afero. La salono, en kiu ni manĝis, malfermiĝas per grandaj duoblaj pordoj sur la teraso, de kie kelke da ŝtupoj kondukas en la parkon. Se ie, tie mi povus eliĝi.

Mi do ŝteliris tra la nun duonlumigita koridoro kaj malsupren laŭ la larĝa ŝtuparo, mi trairis la vestiblon, kaj staris antaŭ la pordo de la manĝejo. Metante la manon sur la pordan prenilon, mi kredis aŭdi brueton interne. Momenton mi haltis, timigite. Poste rapide mi malfermis la pordon.

La granda salono ĉie estis malluma, escepte tie, kie la radioj de la luno enfalis. Unue mi malkovris nenion eksterordinaran, ĝis subite je mia granda miro mi vidis, ke unu el la duoblaj pordoj estis malfermita. Malakurataĵo de la servistoj sendube, sed malakurataĵo, je kiu mi esperis profiti.

Laŭlarĝe tra la manĝosalono mi rapide ekiris al la pordo. Mi preskaŭ ĝin atingis, kiam mi aŭdis movon en la ĉambro. La saman momenton mi returnis min — tie staris altkreska virinfiguro.

»Ĉu en Holando oni havas la kutimon nokte vagadi tra la domoj, Sro Hendriks?«, diris malvarma, trankvila voĉo.

Estis Lady Edith!

Ĉapitro VII – Krizo

Se mi dirus, ke mi staris najlita sur la planko, mi uzus tro malfortan esprimon. Mi estis laŭvorte paralizita. Kion pensos tiu fiera, malfamiliara virino pri mi, kiu noktmeze kiel ŝtelisto vagadas tra la domo, kiu gastigas lin? Sed, ŝi mem — kion ŝi mem faras tie ĉi je tiu horo? Tiu penso trakuris mian cerbon. Malfacile estas diri, kiuj influoj faras en tiaj momentoj niajn pensojn kaj pelas la vortojn al niaj lipoj. Kio ajn estu, mi aŭdis min diri kvazaŭ en sonĝo, per trankvila voĉo:

»Ĉu en Anglujo la sinjorinoj havas la kutimon sidi en la manĝejo nokte je la unua horo kun malfermitaj pordoj?«

Tiu respondo estis, mi diru plej milde, impertinenta. Mi mem tion sentis, sed mi ne povis reteni ĝin. Ĝi estis tiel nomata bubrespondo — malinda, mi konsentas; nun mi eĉ hontas pri ĝi. Se Lady Edith estus ordoninta al mi tuj forlasi la ĉambron, mi certe estus ŝin praviginta.

Sed, kion mi unue ne rimarkis pro ekmiro, tion mi vidis tuj poste, kiam la lunlumo ekfalis sur ŝiajn figuron kaj vizaĝon: Ĉiuj ŝiaj membroj tremis, kaj ŝi havis grandan penon resti staranta. La trankvileco de ŝia voĉo sendube estis la rezulto de fera energio, kiu venkis ŝian evidente grandan timon.

»Pardonu«, mi diris, alŝovante seĝon kaj sidigante ŝin. »Mi ne sciis, ke mi vin tiom timigis.«

»Ne vi, ne vi!« ŝi respondis, nun iom malpli nenature kaj sinretene.

»Hodiaŭ nokte estas io stranga en la domo. Oni penis eniri mian ĉambron, mi aŭdis paŝojn en la koridoroj. Mi ankoraŭ ne enlitiĝis kaj«, ŝi prenis revolveron de sub sia vesto, »kun tiu armilo mi timas neniun! Sendube fremdulo estis en la domo, kiel alie vi klarigas tiun malfermitan pordon?«

Mi ekkomprenis, ke Lady Edith havis la saman aventuron, kiun G. G. kaj mi havis. Kia kuraĝa virino! Ŝi jam estris sian ektimon.

»Vi sendube kredis min la entrudanto«, mi provis ŝerci. »Ankaŭ mia amiko kaj mi aŭdis ion similan. Mi mem estas viktimo.«

»Kaj via amiko«, ŝi demandis mallaŭte. »Kie estas via amiko?«

Tiu demando min iom embarasis. Mi do faris, kvazaŭ mi ne aŭdis ĝin, kaj daŭrigis:

»Vi pli bone povus averti vian patron …«

»Ne, ne!«, ŝi diris rapide. »Li estas ankoraŭ suferanta, kaj ĉiu ekscito estas al li danĝera.« Ŝi momenton silentis kaj daŭrigis en sia ordinara, malvarma, trankvila tono:

»Eble estas plej bone, Sro Hendriks, ke ni ne parolu al aliaj pri tiu nia romantika renkontiĝo!«

Subite mi ekpensis, kiel strange estas, ke ŝi ankoraŭ ne demandis, kial mi je tiu nokta horo venis en la manĝejon, kaj samtempe mi sentis reviviĝi mian tutan maltrankvilecon pro la danĝero, al kiu G. G. sin elmetis. Mi ne povis pli longe lasi min reteni.

»Lady Edith«, mi diris firme kaj serioze, »klarigi al vi ĉiujn cirkonstancojn, kiuj min igis veni tien ĉi, mi ne povas kaj ne rajtas. Nur la jenon: mia amiko Geoffrey Gill estas nun en la parko kaj mi timas, ke granda danĝero lin minacas. Mi ne povas ne helpi lin. Ne plu demandu, Lady Edith! Mi devas iri eksteren por helpi lin, se bezone!«

»Li ne bezonos vian helpon!«, ŝi diris. »Kiu danĝero minacus lin? Restu tie ĉi, Sro Hendriks. Mi certigas al vi, ke nenie minacas danĝero.«

»Tiu ĉasŝtelisto …«

Ŝi levis la ŝultrojn kun gesto de granda malestimo.

»… certe ne imagas al si, ke li vin ambaŭ tiom konsternis.« Ŝi ekridis maldolĉe, nenature; poste silento ekregis.

Subite eksonis ekstere kvar aŭ kvin mallongaj pafoj, tre malproksime, tiel ke eble ni ne estus aŭdintaj ilin, se la pordo ne estus malfermita. Sed nun … Estis revolverpafoj.... sendube! Lady Edith kaŝis sian vizaĝon en la manoj kaj mallaŭte ĝemis. Mi mem kuris el la domo malsupren de la teraso en la direkto, el kiu venis la revolverpafoj.

La manĝejo kuŝis ĝuste en la mezo de la maldekstra flankfronto de la konstruaĵo. De la teraso kondukis larĝa vojo kun grandaj kurbiĝoj al dense surkreskita parto de la parko, evidente la sama vojo, kiun mi vidis antaŭe tra la fenestro de mia ĉambro. Ĝi iris en la direkto, kie aŭdiĝis la pafado, kaj ne pripensante, ke sur tiu larĝa vojo mi »paradis« (laŭ la vortoj de G. G.), mi kuris kiel eble plej rapide en la parkon. Dum mia kurado tamen pensoj sin levis en mi, kiuj igis min dubi, ĉu mi prudente agas. Mi obeis impulson, sed estis tre malfacile difini la precizan distancon, je kiu mi aŭdis la pafojn. Kiel malproksimen mi devis iri? Ĉu mi eble pli bone eniru flankvojon tra la arbetaĵo? Ĉu ne estis la penado trovi mian amikon en tiu grandega densa parko, kvazaŭ serĉado de kudrilo en fojnamaso? Sub la influo de tiuj pripensoj mi malplirapidigis mian kuradon kaj fine tute haltis. Mi troviĝis ĝuste sur loko, kie la arbetaĵo ambaŭflanke de la vojo ne plu estas, kaj la vojo eniras grandan arbaron. Sub la arboj estis tre mallume. Mi troviĝis nun je sufiĉe granda distanco de la domo. Se mi ne vokus tro laŭte, oni ne plu aŭdus min tie; subite mi rememoris, ke iun tagon por ŝerci (ĉar kiu povis konjekti, ke ĝi efektive iam al mi utilos) G. G. instruis min fajfi signalon, kiu foje servis kiel avertaĵo por liaj helpantoj nokte persekutantaj forkurintan krimulon. Estis kvin sonoj kune farantaj mallongan melodion. Mi fajfis kaj aŭskultis, sed ĉio restis silenta. Tiam mi ŝteliris tra la arbetoj, laŭlonge de la arbarrando, kelkfoje fajfante la signalon; tamen sen sukceso.

Iom post iom mi komencis demandi min mem, ĉu tiu tuta ekspedicio ne estas malsaĝaĵo. La timo pro G. G., la deziro averti lin kaj poste la bezono helpi lin igis min veni tien ĉi. Sed … mi sentis tiun mallertecon de nespertulo, al kiu tiaj aventuroj estas novaĵoj. Ne pripensante mi estis foririnta; nun mi staris tie ĉi kaj ne sciis kion fari. Tamen, dum mi, la dorson turninte al la arbetoj, penis trapenetri per la okuloj la mallumaĵon sub la arboj, subite mi sentis manon, kiu tuŝis mian ŝultron, kaj konata voĉo diris:

»Kompatinda amiko, kion vi faras en la mallumo!«

Estis G. G., kiu neaŭdeble, ŝtelire alproksimiĝis kaj bonvenigis min en tiu sarkasma maniero. Post mia unua surprizo sento de kolero atakis min. Mi ne travivis ĉiujn tiujn malagrablaĵojn por fine nur esti mokata!

»Ah, ĉu estas vi?«, mi diris kiel eble plej trankvile. »Aŭdante tiun pafadon mi pensis, ke vi eble bezonas mian helpon. Sed mi vidas, ke mi senbezone maltrankviliĝis. Bonan nokton!« Kaj mi returnis min por foriri.

»Ne estu malsaĝulo, Willy«, diris G. G. min retenante. »Ne koleriĝu pro ŝercaĵo. Vi venas ĝustatempe, mia knabo. Eble vi volas iom subteni min, por ke mi pli oportune reiru hejmen.«

»Kion?!« Nun mi vidis ankaŭ (ni venis en la lunlumon), ke sango elfluetas el lia maldekstra maniko, kaj ke li iras malrapide kaj malcerte.

»Dio, G. G., ĉu vi estas vundita?« Mia tuta ofendetiteco forflugis.

»Pafo al mia supra brako, ne pli ol skrapvundo! Willy, pasintan vesperon vi ridis pro la fela ĉapo kun la orelŝirmiloj. Se mi ne estus surmetinta ĝin, vi sendube trovus min ie kuŝantan inter la arbetoj. Mi atendis ion tian: subitan frapon en mallumo per kapkrevigilo aŭ alia kavalira armilo. La ĉapo estas interne tegita per maldika ŝtala plato; mi kunprenis ĝin en mia valizo, se okaze mi ĝin bezonus!«

Li haltis kaj ekapogis sin kontraŭ arbotrunko.

»Ripozu iomete, Willy.« Post momenta silento li daŭrigis: »Estis malprospera nokto! Serĉante vojon inter tiuj malbenitaj arbetoj, mi lasis min surprizi kiel fibubo. La kapkrevigilo ne efikis dank’ al mia ĉapo, kaj mi forkurigis la viron per kelke da revolverpafoj, sed kiel kontraŭĝentilaĵo li pafe trafis mian brakon; kaj plej domaĝe estas, Willy, ke mi ne vidis lian vizaĝon. Li estas altkreska viro, jen ĉio, kion mi scias.«

»Ĉu vi vundis lin?«

»Mi timas, ke ne — Estis tro mallume.«

»Do li povas denove nin ataki?!«

»Mi kredas, ke ne, Willy! Li volis senbrue fini sian aferon. Pafado ne staris sur lia programo. Li sin gardos denove fari bruon. Cetere, en tiu kazo li ne trafus la vagonaron de la tria horo!«

»Kion vi celas? Viaj vortoj estas enigmaj.«

»La viro nin sekvis de el Londono. Li certe ne ŝatas, ke oni vidu lin tie ĉi dumtage, do la sola maniero por foriri estas la vagonaro al sudo, kiu haltas en Tanfield je la tria horo. Ne, ĉi tiun fojon li maltrafis sian celon. Sed mi ankaŭ mian«, G. G. aldonis iom senkuraĝigite.

»Ĉu vi ankoraŭ kredas lin la sama viro, kiu sekvis nin el Francujo?«

»Sen iu dubo! Venu Willy, ni reiru hejmen. Verdire vi meritus riproĉon, ĉar vi dizertis de via posteno.«

»Poste mi rakontos al vi, kial mi tion faris. Niaj ĉambroj estas ŝlositaj.«

»Nun, kiam mi estas interŝanĝinta kelkajn ĝentilaĵojn kun la amiko tie ĉi en la parko, mi apenaŭ povas kredi, ke li ankaŭ estis ĉi tiun nokton en la domo. Kiel li povus forlasi ĝin?«

»Mi povas rakonti tion, mia kara! Tute senutile mi ankaŭ ne pasigis la lastan horon!«

Tiam mi rakontis al li la historion pri la malfermita pordo en la manĝejo kaj pri mia renkonto kun Lady Edith.

Li aŭskultis atente kaj respondis nur: »Via deduktkapableco fariĝas pli kaj pli akra. La viro do estis en la domo. Vi vidis lin tuj, post kiam li forlasis ĝin tra la pordo de la manĝejo, kaj tie troviĝis Lady Edith, kiu aŭdis kaj sekvis lin. Tio plene harmonias, Willy!«

Dume malrapide ni iris returnen. G. G. apogis sin sufiĉe peze sur mia brako. Kvankam li bone sin regis, tamen mi tute bone rimarkis, ke li suferas.

Kiam ni venis apud la domo, mi demandis min kiel eniĝi. La pordo de la manĝejo estis fermita — tion mi jam vidis de malproksime.

»Negrave!«, respondis G. G. mian demandon, kion fari. »La butlero donis al mi la ŝlosilon de la malgranda flankpordo, la sama, per kiu li min elirigis. Ne forgesu, ke, krom Lordo Stockton, ankaŭ li sciis pri nia nokta ekskurso!«

Efektive post malmultaj minutoj ni ree estis en la domo. Kun kelke da peno, ĉar G. G. nur iris tre malfacile, ni atingis niajn ĉambrojn. Ili estis ankoraŭ bone ŝlositaj, kaj ni trovis ĉion en la sama stato.

G. G. ĵus falis en apogseĝon (li nepre malpermesis al mi alarmi pro lia vundo: li estis mem prizorgonta ĝin), kiam mi subite eligis krion.

»La portreto estas for!« Sendube mi lasis ĝin kuŝi sur la tablo, kaj nun ĝi estis malaperinta.

G. G., kiu estis lacega, tamen salte leviĝis.

»Tiu fripono do tamen iamaniere sin entrudis tien ĉi!«, mi daŭrigis. »La pordoj estis bone ŝlositaj, la ŝranko sur sia loko. Kiel li povis tion fari?«

»Ne estu malsaĝa, Willy!«, diris G. G. lakone.

»Vi vidis la viron ekstere, kiam la portreto kuŝis ankoraŭ sur la tablo.«

»Sed, justa ĉielo, kiu alia povus esti estinta tie ĉi?«

»Kiuj sciis pri nia nokta promenado, Willy?«

»Lordo Stockton, kaj poste Lady Edith …«

»… kaj la butlero! Ĝuste, Willy!«

»Do unu el la tri?«

»Tion mi ne diras, mia knabo! Sed unue, venu tien ĉi kaj helpu min; ni nun devas ekzameni la farton de mia ŝultro!«

Ĉapitro VIII – Interakto

Montriĝis, ke la kuglo trafis la karnon de la supra brako kaj faris negravan vundon. Laŭ instrukcioj de G. G. mi metis provizoran bandaĝon; mia amiko havis materialon por tiu celo en sia valizo; ŝajnis, ke efektive li antaŭvidis eblajn vundaĵojn. Poste li penis dormi almenaŭ kelke da horoj.

Rilate al mi, mi ne povis fermi okulon, kaj kiam tagiĝis, mi vestis min kaj decidis promeni en la parko.

Sed antaŭ ol mi estis preta, oni frapis sur mia pordo.

»Urĝa telegramo por Sro Gill«, voĉo diris ekstere. Mi malŝlosis la pordon kaj akceptis la telegramon. Dum mi estis ŝanceliĝanta, ĉu mi veku mian amikon (li tiel bezonis ripozon, sed aliflanke, urĝa telegramo) voĉo aŭdiĝis en la apuda ĉambro:

»Ĉu telegramo por mi, Willy? Envenu, mi jam ne dormas!«

Mi trovis lin sidanta sur la rando de sia lito. La bandaĝo estis ankoraŭ en bona ordo, sed la brako ŝajnis dolori. Nur per la dekstra mano li lerte malfermis la telegramon, legis ĝin, kapjesis kaj metis ĝin sur la tableton apud sia lito, la adreson supre.

»Vi aspektas laca, Willy!«, li diris. »Malbone dorminta sendube!«

»La tutan nokton mi pensadis kaj kombinadis«, mi respondis. »La ŝtelo de tiu portreto, kiu havas por ni grandan valoron, min timigis kaj ĉagrenis; iugrade mi estas kulpa pri tio.«

»Vi ne devas riproĉi vin pro tio«, diris G. G. »Hieraŭ, kiam vi priparolis la grandvalorecon de la portreto, mi iom troigis. Kelkfoje vi estas iom naiva, Willy, kaj tiam mi ŝatas kuraĝigi viajn naivajn konsiderojn.«

»Dankon!«, mi diris.

»Certe, ĝi havas sian bonan flankon por vi — sed ankaŭ por mi, ĉar estas ĝojo vidi vian kontentan vizaĝon, kiam mi ne kontraŭparolas viajn konjektojn kaj konkludojn.«

Mi ne povas nei, ke liaj sarkasmaj vortoj min indignigis. Tial mi diris kolertone: »Tiel malsaĝaj vi tamen ne trovis miajn hieraŭajn asertojn. Sed kion vi nun diras pri la portreto, mi tute ne komprenas.«

»Kiam vi hieraŭ malkovris, ke oni sekvas nin por ekhavi la portreton, mi estis tro ĝentila por kontraŭparoli vin. En la realeco la portreto ne havas ian valoron por kiu ajn, ĉar estas tamen kompreneble, ke mi posedas pli ol unu ekzempleron kaj povas venigi el Francujo tiom, kiom mi volas. Nia kontraŭulo estas ruzegulo; kial li faris la eraron ŝteli la portreton kaj tiel montri, ke li timas ĝin, tion mi ne povas al mi klarigi.«

»Sed kial oni sekvas nin?«

»Se tiu kapkrevigilo hieraŭ estus bone farinta sian laboron, vi jam havus la respondon al tiu demando.«

»Vi do kredas, ke li postvojaĝis nin por …«

»… por elblovi mian vivlumon. La vivanta G. G. estas danĝera, la senviva ne povas plu lin malutili.«

»Kiu tamen estas tiu fripono?«

»kompreneble la viro, kiu sekvis nin el Francujo!«

Dume kun mia helpo G. G. vestis sin.

»Mi kredas, Willy, ke mi pli bone restu hodiaŭ en Stockton Court. Unue, ĉar tiuokaze la kuracisto el Tanfield povas veni por ekzameni mian vundon, kiu diable doloras, kaj due, ĉar mi havas aliajn motivojn, kiujn mi nun ne priparolos. Sed vi devas reiri Londonon.«

Mi konfesis, ke mi ne multe ŝatis tiun perspektivon. La vundo de G. G. povus esti ankaŭ por mi bona motivo por resti kelkajn pliajn tagojn. Kaj Lady Maŭd …

Mia seniluziiĝo ŝajne estis legebla sur mia vizaĝo, ĉar mia amiko ekridis.

»Se vi tiel bedaŭras foriri …! Mi volis proponi al vi preni la posttagmezan vagonaron el Tanfield kaj reveni morgaŭ matene per la vagonaro iranta el Londono je la oka horo. Mi ne ŝatas longe malhavi vian ĉeeston.«

»Sed kion mi devas fari en Londono?«

»Ĉu vi ne komprenas, ke Lordo Lidderdale, la tria en nia ligo, devas esti informata pri la okazintaĵoj? Povas esti plej grave al li scii, ke lia estinta ĉambristo ne estis la viro, kiu li ŝajnigis sin, kaj ke li uzis falsajn skribatestojn. Rakontu al li precize ĉiujn okazintaĵojn kaj diru al li, ke mi treege bedaŭras, ke mia vundo devigas min nun por kelke da tagoj ĉesigi la laboron. Cetere vi povas trankviligi lin pri la ŝtelo de la portreto. Mi tute ne opinias ĝin valora. Precipe diru al li, ke mi tamen ne intencis disvastigi reproduktaĵojn: tio nur utilus por averti la kulpulon (kiu ajn li estu). Nun, Willy, ni iru malsupren!«

Ĉe la pordo li haltis.

»Jen mi ekpensas du aferojn«, li diris. »Se mi bone memoras, Lady Edith petis vin silenti pri la nokta renkontiĝo en la manĝejo. Mi trovas, ke vi, kiel honesta viro, estas devigata plenumi ŝian deziron. kompreneble mi devas informi ŝian patron pri la okazintaĵoj de la pasinta nokto, sed pri Lady Edith mi silentos. Vi do ankaŭ ne parolu pri ŝi al Lordo Lidderdale.«

»Sendube! Ŝi petis min silenti, tio sufiĉas!«

»Kavalire sentita, Willy! Nun ankoraŭ io alia. Eble vi ridos pro ĝi, ĉar ĝi estas mia malgranda vantaĵo. Vi konas la preferon de ĉiu detektivo neatendate, surprize ekaperi kun la solvo de komplikitaj problemoj. Nu, mi sentas, ke la respondo al nia moskva telegramo enmanigos al ni la komencon de la fadeno. Do ne parolu al Lordo Lidderdale pri tiu telegramo, nek diru la nomon de Sro Olivier. Estas tiel kontentige al ni, detektivoj, kiam niaj metodoj restas sekretaj, ĝis ni atingas la deziratan rezultaton. Tiam tiu rezulto ŝajnas multe pli mirakla: kaj la homoj ja atendas de ni miraklojn.«

Mi ĉiam kredis, ke G. G. estas super tiuj vantaĵoj, sed kompreneble mi promesis agi laŭ lia deziro.

Ĉe la matenmanĝo aperis Lady Stockton kaj Lady Maŭd. Lordo Stockton kaj Lady Edith ne ĉeestis. La unua petis mian amikon veni en lian ĉambron por informi lin pri ĉio, kio okazis dum la nokto. Al mi li lasis la taskon informi la sinjorinojn. Senspire aŭskultinte mian rakonton, ili opiniis, ke ni havis aferojn kun danĝera ĉasŝtelisto. Ambaŭ kredis necesa averti la policon, sed mi konsilis, tute agi laŭ la decidoj de G. G. Mi igis ilin kredi, ke mia amiko faris sian noktan ekskurson nur por esti certa, ke la loĝantoj de la domo ne devas timi la ekstere vagantan viron. kompreneble mi ne parolis pri mia renkonto kun Lady Edith, kaj evidente ankaŭ ŝi silentis pri ĝi antaŭ siaj patrino kaj fratino. La sinjorinoj estis tre konsternitaj pri la vundo de G. G.

Fininte mian rakonton, mi diris, ke per la posttagmeza vagonaro mi estas forveturonta el Tanfield Londonon, kie urĝaj aferoj postulas mian ĉeeston. Ŝajnis al mi — ĉu imago? — ke la vizaĝeto de Lady Maŭd malsereniĝis, sed ree pligajiĝis, kiam mi daŭrigis, ke la venontan tagon en la posttagmezo mi revenos por vidi, kiel fartas mia vundita amiko. Tio venigis min en la sepan ĉielon; promeno en la parko kun Lady Maŭd enirigis min en la okan, se tiu ekzistas, sed en la plej altan staton de feliĉego mi trafis, kiam ŝi proponis, ke la plej bona maniero rapide venigi la kuraciston al Stockton Court estas veturi por preni lin en la durada veturilo. Ĉis, ŝia plej amata ĉevalo, cetere bezonas promenadon; ŝi mem alveturigu la kuraciston kaj samtempe liveru Sinjoron Hendriks al Tanfield.

Okazis do, ke post duona horo mi sidis apud ŝi en veturileto; la suno ridis, la birdoj kantis, la printempo estis veninta, kaj al mi ŝajnis, ke mi veturas rekte en la ĉielon!

Tro baldaŭ ni alvenis al la stacidomo, kaj kiam mi vidis ŝin forveturi al la kuracisto, mia koro estis plena je maldolĉeco, ĉar mi ne estis tiu kuracisto!

En la stacidomo mi telegrafis al Lordo Lidderdale, petante lin, ke li volu akcepti min tiun vesperon, ĉar mi povas sciigi al li gravajn aferojn. Kaj rememorante, kion G. G. diris pasintan nokton en la parko, mi informiĝis ĉe la stacidomestro, ĉu iu forveturis al sudo per la noktvagonaro de la tria horo. La viro mem ne deĵoris tiun nokton, sed la subestro rakontis, ke per tiu vagonaro forveturis du vojaĝantoj: longa, maldika viro, iom senzorge vestita, kun mallonga griza barbo, kiu, evidente dormetante, kun sia mola ĉapelo sur la vizaĝo kaj la brakoj krucitaj sur la brusto, sidis en angulo de la atendejo por atendi la vagonaron, dum mallonga, dika junulo, laboriste vestita, paŝis tien kaj reen sur la perono. Verŝajne la unua do estis nia amiko. Ĉu li revenos?

Lordo Lidderdale plej kore min akceptis, kiam mi vizitis lin tiun vesperon. Li ĵus revenis de laciga kunveno kaj plendis pri kapdoloro kaj kapturniĝoj. Depost la akcidento, kiu okazis al li en Nice, li restis iom suferanta kaj li rakontis al mi, ke li ĉiam ankoraŭ havas la senton de malklareco en la kapo. Li maltrankviligis sin pro tio des pli, ĉar krome li kelkfoje ne rekonis vizaĝojn. Estis tre malagrable stari antaŭ persono kaj ne memori lian nomon. Li konsultis medicinajn librojn, sed li estis punita pro tio, same kiel preskaŭ ĉiuj nespertuloj estas punataj, kiam ili ĵetas okulon en ilin: tutan nokton li ne povis dormi! Cerbomoliĝo, progresanta paralizo kaj aliaj abomenaĵoj kuris tra lia cerbo; feliĉe lia kuracisto tamen tute lin trankviligis: ordinara, nedaŭra simptomo en tiuj okazoj. Dume, sufiĉe malagrabla! — Lia mano? Ho, bone; li esperas baldaŭ demeti la tukon, sed ankoraŭ longan tempon li estos devigata porti malgrandan bandaĝon.

Dum Lordo Lidderdale tiel, duonŝerce, duonserioze priparolis sian sanstaton, ni eksidis antaŭ la fajro kaj, ĝuante aroman havanan cigaron, mi raportis al li, kio okazis en Stockton Court, detale plenumante la instrukciojn de G. G. Mia gastiganto aŭskultis plej atente, ne interrompante min. Kiam mi finis mian rakonton, li balancis la kapon.

»Sro Gill ne devus elmeti sin al tiuj danĝeroj«, li diris. »Lia vivo estas tro valora por ni ĉiuj, por tiel senpripense esti riskata. Mi konsideras lin en ĉi tiu afero, je kiu ankaŭ mi interesiĝas, kiel en mia servo kaj iagrade sentas min responda pri ĉio, kio al li povas okazi. Malgraŭ tio mi multe respektas liajn kuraĝon kaj persiston.«

Dum la interparolado mi baldaŭ rimarkis, ke la mistera malapero de la portreto precipe tiris la atenton de Lordo Lidderdale.

»Ĉu Sro Gill jam faris teorion rilate al tio?«, li demandis. »Kiam la ĉambro estas bone ŝlosita kaj la entrudulo ekster la domo, la portreto neeble povas malaperi. Ĉu vi bone serĉis? Ĉu ĝi kuŝas eble post meblo, sub tapiŝo aŭ ie alie, kie oni ne trovis ĝin? La tuta afero estas tiel mistera, apenaŭ kredebla.«

Mi povis laŭvere certigi, ke ĉie ni serĉis, sed sen sukceso. Cetere, kiel estus eble, ke la portreto iĝu for de la tablo en tian kaŝiĝejon?

Dum ni ankoraŭ priparolis tiun temon, Lordo Lowden estis anoncata. Ĉar mi konsideris mian taskon finita, nun, kiam Lordo Lidderdale estis informita pri niaj aventuroj, mi ekstaris por foriri. Sed antaŭ ol mi diris adiaŭ, la anoncito jam envenis, sekvate de alia, multe pli juna viro. La du sinjoroj portis porvespervestojn.

La pli juna tuj kun etendita mano alpaŝis al la gastiganto. »Bonan vesperon, Lidderdale! Pardonu mian neceremonian envenon: mi renkontis en la vestiblo nian ĉi-tiean duonitalan amikon kaj trovis min mem ne sufiĉe grava por aparte igi min anonci! Mi aŭdas, ke vi iom malsanetas. Tio ja devas nun finiĝi, ni elpensos ion por vin gajigi.«

Lidderdale staris momenton kiel ekzemplo de senhelpeco. Poste li ŝajnis ekpreni decidon, kaptis la etenditan manon kaj diris:

»Bonan vesperon, Lowden!«

Ambaŭ sinjoroj mutiĝis.

»Sed, bona amiko, jen staras Lowden, mi estas Ruthven«, diris la juna viro post kelkmomenta ĝenplena silentado.

»Jen vi vidas!«, diris Lordo Lidderdale, turnante sin al mi. »Ĉu tio ne estas furioziĝinda?«, kaj li rakontis al la du sinjoroj, kion li jam antaŭe diris al mi pri la stato de sia kapo. Mi vidis, ke liaj vizitantoj ĵetis rigardon unu al la alia, kaj Lordo Lowden apenaŭ rimarkeble balancis la kapon.

Dume mi estis prezentita al Lordo Ruthven, kaj Lowden donis al mi la manon:

»Kiel vi fartas depost nia kuna transiro de Calais, Sro Hendriks?«

»Dankon, Mylord, mi bone fartas! Mi dezirus«, mi daŭrigis mallaŭte, »ke mi povus diri la saman pri nia gastiganto.«

Lowden tiris min iom flanken kaj, profitante la okazon, ke Ruthven komencis viglan interparoladon kun Lidderdale, li diris flustre: »Estas tre malĝojiga. Ni faras ĉiuj, kvazaŭ ni rimarkus nenion, sed la kompatinda viro estas tre malbonfarta!«

»Li ĵus al mi rakontis, ke lia kuracisto ne opinias ĝin danĝera.«

»Nu, vi tamen ne kredas, ke tiu informas lin tute laŭvere pri lia malsano«, diris Lordo Lowden. En tiu momento Lidderdale denove sin turnis al ni.

»Sidiĝu, Lowden«, li diris. »Ruthven rakontis al mi, ke vi kune faris komploton kontraŭ mia libera tempo depost ĵaŭdo venonta.«

»Ĵaŭdon venontan vi tagmanĝos kun Ruthven ĉe mi kaj lasos ĉiujn aliajn okupaĵojn«, dekretis Lordo Lowden. »Mi faris kelkajn trovaĵojn por mia kuriozaĵa kolekto, venu ilin rigardi. Mi tre ŝatus, Sro Hendriks, se ankaŭ vi volus ĉeesti. Tute familiare — nur inter ni kvar!«

»Mi volonte venus, sed mi ne estas certa, ĉu mi estos en la urbo.«

»Faru vian eblon: nia konatiĝo estis agrabla sed mallonga. Ankaŭ vi estas kompetenta pri antikvaĵoj.«

Mi promesis veni, se mi estos en la urbo. Poste mi adiaŭis, kaj Lordo Lidderdale, prenante mian manon, diris mallaŭte:

»Memoru miajn vortojn pri la riskemaĵoj de Sro Gill; kaj ankoraŭ iom serĉu la portreton.«

Veninte sur la straton mi preterpasis mallongan, dikan laboriste vestitan junulon, malrapide marŝetantan sur la trotuaro, sur kies vizaĝon okaze falis la lumo de la lanterno.

En la posttagmezo de la sekvanta tago mi paŝis el la vagono sur la peronon de la Tanfielda stacidomo, kaj de la perono rekte en la paradizon, ĉar antaŭ la stacidomo staris la veturileto kun Lady Maŭd. Mi volus krii pro nura ĝojo.

Sed sidante flanke de ŝi, mi vidis ankaŭ la serpenton de la paradizo en la formo de mallonga, dika laboriste vestita junulo, kiun ni preterpasis. Li ankaŭ venis el la stacidomo kaj … mi lin rekonis!

Ĉu li sekvis min??

Ĉapitro IX – Neatenditaj Okazaĵoj

»Mi tre ĝojas, ke vi estas reveninta«, diris Lady Maŭd kaj tuj ruĝigis pro tiuj siaj vortoj.

»En Stockton Court okazas tremigaj aferoj«, ŝi daŭrigis rapide. »Patro ne estas sufiĉe sana por energie okupi sin pri ili, patrino estas tro nerva kaj, Edith, ho, Sro Hendriks, mia fratino estas tiel strangekonduta kaj silentema. Mi havas neniun, al kiu mi povus elverŝi mian koron en ĉi tiuj malfacilaj tagoj. Mi sentas min tiel soleca kaj — mi timas.«

Kiam bela, juna knabino konfesas al junulo, ke ŝi estas soleca kaj timas, tiu junulo ordinare sentas sian kuraĝon sin levi ĝis eksterordinara alto. Tiel ankaŭ mi eksentis.

»Kara Lady Maŭd«, mi diris (kaj mi vidis, ke tiu iom familiara komenco ne malkontentigis sin). »Fidu min! Mi bone scias, ke mia helpo ne multe valoras, sed ĝi estas sincera. Por helpi vin nenio al mi povas esti tro malfacila!«

La ĉevalo tie ĉi iom ektimis, kaj la knabino devis sin okupi momenton per sia veturiga tasko. Poste ŝi alrigardis min. »Vi estas tiel kora, Sro Hendriks«, ŝi diris. »Mi sentas min pli trankvila nun, kiam vi revenis.«

Ŝi tion diris sen iu koketeco, tute honeste kaj sincere.

»Multo okazis depost via forveturo«, ŝi daŭrigis, »kaj via amiko estas tiel tute kaj plene detektivo, ke mi apenaŭ kuraĝas alrigardi lin. Atmosfero de suspekto pendas super Stockton Court; estas kvazaŭ ĉiu reciproka intimeco foriĝis.«

»Kio do okazis?«, mi demandis.

»Mi venis por akompani vin kaj samtempe vin informi«, ŝi diris kun afabla rigardo. »Lia detektiva Moŝto, via amiko tion konsentis: Nun li regas kiel ĉefkomandanto en Stockton Court. Ni estas en stato de milito …«

»Kontraŭ kiu?«

»Kontraŭ misteraj kaj nekonataj potencoj!« Ŝi ridis momenton, kaj mi vidis ŝin paliĝi. »Mi nun iom mokas«, ŝi daŭrigis, »sed la afero estas vere sufiĉe malagrabla. Vi scias, ke mia fratino ne aperis ĉe la matenmanĝo hieraŭ; ŝi ankaŭ forrestis ĉe la tagmanĝo. Nur en la vespero ŝi venis altable kun vizaĝo, tiel senesprima kaj palega, ke ni ĉiuj ektimis. Sed ŝi asertis, ke ŝi tute ne estas malsana. Vespere en niaj ĉambroj — eble mi agis tre sename — mi ree ne povis ne esti malbonhumora, ĉar ni tiel enuas tie ĉi kaj ne iros al Londono. La senesprima vizaĝo de Edith — kompatindulino! Poste mi komprenis, ke ŝi suferas timegojn! — incitis mian animstaton, tiel ke mi fariĝis trokuraĝa kaj fine infaneca. Mi nepre volis vesti min en baltualeto, elprenis tre dekoltitan veston, frizis miajn harojn kaj malfermis mian juvelkesteton por preni kolĉenon kaj kombilon. Imagu! La pli granda parto el miaj juveloj estis for. Mi kuris en la ĉambron de Edith kaj tiam montriĝis, ke ankaŭ ŝiajn oni ŝtelis. Kelkaj belegaj kolĉenoj kaj aliaj grandvaloraĵoj malestis. Tiam la kompatinda Edith fine eligis sian rakonton. Pasintan nokton ŝi aŭdis paŝojn en la domo; estante ĉiam kuraĝa, ŝi sekvis ilin kaj trovis en la manĝosalono la pordon malfermita. Kiel kaj kiam ŝtelisto nevidate povis eniri niajn ĉambrojn, ni ne komprenas; sed la rezulto pruvas, ke iel li eniĝis, alie kie estus niaj juveloj?!«

Ŝi rigardis min per grandaj, demandaj okuloj, tiel ke mi ekhavis la deziron respondi: »Tie, antaŭ mi! La plej belaj safiroj … viaj okuloj!« sed, prudente, mi ne eligis tiun penson. Malgraŭ mia stato de feliĉego mi tamen bone komprenis la gravecon de la afero.

»Ĉu via fratino ne rakontis detalojn?«, mi demandis.

»Nenio estis plu por rakonti. Fremdulo estas estinta en nia domo.… jen ĉio.«

Edith do ne diris ion pri nia renkontiĝo en la manĝejo.

»Kion vi faris post tiu malagrabla malkovro?«

»Kontraŭ ĉiuj konvenaĵoj neniu el ni svenis. Kiel grizaj matronoj ni kondutis; ni eksidis kune kaj interkonsiliĝis. La rezulto estis, ke ni venigis la butleron kaj petis lin diri al Sro Gill, ke ni tuj atendas lin en la salono por sciigi al li gravajn novaĵojn. Tiam ni plene informis lin!«

Lady Maŭd klopodis trafi per la vipo kelkajn tedajn tabanojn kaj silentis.

»Mi dezirus scii la opinion de mia amiko«, mi diris. »Estas feliĉo, ke li ĝuste estis en Stockton Court.«

»Vere, vi ne estas tre kora, ĉar vi ankoraŭ ne petis informojn pri lia farto«, diris Lady Maŭd. Mi povus respondi, ke ŝia ĉeesto en la veturileto estingis ĉiun interesiĝon je aliaj, kiel la suno estingas la lumon de la steloj, sed denove mi estis prudenta.

»Vi estas prava«, mi diris kun penta mieno.

»La kuracisto konstatis nedanĝeran karnvundon. La kuglo iris rekte tra la dika parto de la supra brako. Dum mallonga tempo li devos ĝin porti en tuko.«

Strange! El la tri personoj en Anglujo, kiuj scias pri nia granda afero, du portas nun la brakon bandaĝita. Subite mi pensis, ke Lordo Lidderdale sur la boato al Dover aludis la eblon, ke oni antaŭe fuŝis la pistolon, per kiu li sin vundis. Ĉu eble tiu sama mano? … Tiu viro, kiu sekvis nin el Francujo?

»Via deziro, scii la opinion de via amiko, tamen ne estas tre granda.«

Per tiuj vortoj Lady Maŭd vekis min el miaj amatordetektivaj meditadoj.

»Mi pripensis la enigmecon de la ŝtelo«, mi diris iom konfuzita. »Sed ĉu eble Sro Gill jam trovis la solvon?«

»Ankoraŭ ĉiam li serĉas, same kiel ni ĉiuj, en mallumo. Sed ne pro manko de fervoro. Li detale pridemandis ĉiujn domanojn, eĉ patron, patrinon kaj nin ambaŭ. Ŝajnas, ke li malfidas ĉiun kaj ĉion. La nura, kun kiu li kelkfoje parolas iom pli intime, estas Edith. Li sendube multe respektas ŝiajn kuraĝon kaj energion. Sed, por diri la veron, mi ne trovas lin simpatia, almenaŭ rilate al lia agmaniero en tiu ĉi afero. Cetere, mi ne dubas pri liaj bonaj ecoj, ĉar … ĉar li estas vi amiko, Sro Hendriks.«

La lastajn vortojn ŝi diris tiel sincere, ke mi tuj plej rapide reeniris la paradizon. Mi revenis sur la teron nur, kiam la veturileto haltis antaŭ la enirejo de Stockton Court, kaj la tre tera figuro de la butlero akceptis nin kun riverencoj kaj manfrotado.

Lady Maŭd iris supren, kaj la butlero sciigis al mi, ke Sro Gill atendas min en la librejo.

La librejo de Stockton Court estis tre granda, longforma, per peza kverkligno ĉarpentita ĉambro kun vido sur la larĝan herbejeton antaŭ la konstruaĵo. La librokolekto, ordigita en senfinaj vicoj laŭ la muroj, estis unu el la plej famaj en Anglujo, kaj la nuna Lordo Stockton elspezis multan monon por kompletigi gin. En la mezo staris bele skulptita longa tablo, same el kverkligno kaj ĉirkaŭita de vastoj, el sama ligno faritaj apogseĝoj kun kusenoj sur sidlokoj. Tie kaj tie ĉi paradis statuoj sur valoraj piedestaloj el blanka marmoro, interalie reproduktaĵo de la Hermeso kun Bahusido de Praksitelo[16].

Ĉe la tablo sidis G. G., dorsapoganta en unu el la vastaj seĝoj. Li aspektis iom pala kaj evidente laca. Vidante min, li kapsalutis kaj faris signon, ke mi sidiĝu apud li.

»Bonvenon, Willy! Mia brako fartas multe pli bone, dankon! Mi tre deziras aŭdi raporton pri via vizito al Lidderdale. Ĉu vi bone lin informis? Rakontu kiel eble plej baldaŭ.«

Mi raportis miajn travivaĵojn, kaj li aŭskultis kun granda atento. Kiam mi rakontis pri la stranga kaj tamen tragedia maniero, en kiu Lordo Lidderdale akceptis la du neatenditajn vizitantojn, li faris signon por min haltigi momenton kaj restis sidanta kelkan tempon kun fermitaj okuloj. Poste li kapjesis kaj petis min daŭrigi mian rakonton. kompreneble mi ne silentis pri mia renkonto kun la mallonga, dika junulo. G. G. faris, kvazaŭ li trovus ĝin tre komprenebla, ke mi denove lin vidis ĉe la Tanfielda stacidomo, sed la subita, mallonga skueto de lia kapo, kies signifon mi tiel bone sciis, vidigis al mi, ke la afero efektive tre interesas lin.

»Tiu renkonto sendube signifas, ke oni observas miajn iradojn«, mi diris.

»Kredeble vi eraras, Willy.«

»Kiamaniere do vi ĝin klarigus?«

G. G. stariĝis kaj iris al la fenestro. Momenton li fikse rigardis eksteren; poste li returnis sin kaj diris:

»Mi ne povas ankoraŭ tion respondi, Willy. Dume mi dankas vin pro via sciigo: mi estas nun avertita.«

»Avertita? … ĉu tiu viro do estas …?«

»Tiu viro estas honorinda civitano de la Unuigita Reĝolando. Provizore ni ne plu parolu pri li.«

Tio estis sufiĉe klara kaj mi silentis iom ofendite.

G. G. denove sidiĝis apud la tablo.

»Mi havas novaĵon por vi«, li diris.

»Lady Maŭd, kiu estis sufiĉe afabla veni al la Tanfielda stacidomo por preni min en la veturileto, rakontis, ke ŝi kaj ŝia fratino estas priŝtelitaj. kompreneble de la sama viro, kiu volis eniri niajn ĉambrojn …«

»… kaj kiu forprenis la portreton, dum vi vidis lin promenanta ekstere! Plej kredeble!«

G. G. ree estis en sarkasma humoro.

»Mia knabo!«, li daŭrigis, »vi devas kutimi ne tuj eligi viajn pensojn. En tiu rilato sekvu la ekzemplon de Lady Edith. Jen prudenta kaj sinrega virino!«

Plej granda admiro sonis en lia voĉo.

»Sed vi.... kion vi pensas pri la ŝtelo?«

»Mi pensas, ke la ŝtelisto agis diable lerte.«

Mi komprenis, ke li ne volas priparoli siajn konjektojn, do mi ne plu penis igi lin rakonti.

»Nun mi havas ankoraŭ alian novaĵon«, li diris, kiam mi daŭre silentis. »Mi ricevis respondon de la angla konsulo en Moskvo.«

Li transdonis al mi telegramon, kaj mi legis:

»Olivier kun Robertson loĝas tie ĉi Hotelo Metropole.«

La telegramo portis la adreson de Lordo Stockton.

»Tio ne multe al ni helpas«, mi diris. »Ni jam scias, ke la ĉambristo de Lordo Lidderdale ne estis Robertson.«

»Fi, Willy, kiel vi povas tiel paroli. Tiu telegramo estas la komenco de nia sukeeso.«

»Kial?«

»Mem eltrovu tion! Sed rapidu iom, Willy, ĉar post kelke da tagoj mi rakontos al vi, kiu estas la viro, kiu tiel tragedie mortis en Menton. Nun, ni iru en niajn apartamentojn; en tiu ĉi medio oni lernas kortegan etiketon kaj kortegan lingvon, Willy! La sonorilo por la manĝo estas sonoronta, kaj mia kofro kun porvesperkostumo estas veninta. Kun ĝojo mi vidas, ke ankaŭ vi kunportis la vian.«

Ĉapitro X – Novaj Surprizoj

Same kiel antaŭ du tagoj ni trovis, veninte malsupren por la manĝo, — nun en konvena porvespertualeto! — Lordon Stockton kaj la tri sinjorinojn en la salono. La salutado estis iomete ceremonia; mi sentis, ke la domanoj ne plu rigardas mian amikon kiel ordinaran gaston, sed krome kiel detektivon, kiu, plenumante sian metion, ekhavis en la domo certan aŭtoritaton, kiun oni nur devigate toleris. Nur Lady Maŭd estis afabla kaj natura kiel ordinare kaj malkaŝe montris sian esperon, ke ni iom pligajigos la malĝojan animstaton regantan en Stockton Court. Ŝi ankaŭ nun estis mia tablonajbarino, kaj ni ambaŭ estis la solaj, kiuj konversaciis. La atmosfero de malgajeco estis en tiuj du tagoj falinta sur la familion.

Mi ankoraŭ ne parolis pri Lady Edith. Enirante la salonon kaj ekvidante ŝin, mi ektimis pro la ŝanĝo de ŝia vizaĝo. Kiel eble ankoraŭ pli malvarma kaj senesprima, ĝi estis nun sen ia koloro; sed plej timigaj estis la okuloj, kiuj ĉiam fikse rigardis kvazaŭ nenion vidante. La lipoj estis firme kunpremitaj, kaj ŝi eĉ ne plu ŝajnigis partopreni en la interparolado. Nevole la penso venis al mi, ke la kaŭzo de tiu timiga ŝanĝiĝo ne povas esti nur indigno pri la juvelŝtelo. Mi eksentis, ke tie ĉi fariĝas tragedio, sed mi tute ne komprenis, kio efektive okazas!

Plej rimarkinda ŝajnis al mi la stranga interrilato, kiu naskiĝis inter G. G. kaj Lady Edith. Mia amiko kondutis kun ŝi plej ĝentile, kvankam lia ĝentileco kelkfoje estis miksita kun ia sarkasma respekto; mi ne povas esprimi ĝin pli klare. Sed ĉiufoje mi vidis en liaj okuloj, ordinare tiel severaj kaj malvarmaj, esprimon de kompato, preskaŭ de kareso. Mi komencis kredi, ke G. G. jam komprenas, kio okazas ĉirkaŭ ni.

En la momento, kiam la sinjorinoj post la fino de la manĝo estis starigontaj, Lady Edith surprizis nin, dirante en sia kutima unutona maniero, sed tamen tre klare kaj decide:

»Patro, mi volas fari al vi grandan peton: ĉu ni ne povas aranĝi, ke ni tamen pasigu ankoraŭ kelke da semajnoj en Londono?«

La karakteriza skueto de la kapo de G. G. igis min kompreni, ke tiu simpla demando lin surprizis, kaj ke ĝi estis pli grava ol oni supraĵe kredus.

Momenton ĉiuj silentis. Poste Lady Maŭd diris:

»Se tiu terura ŝtelisto povus helpi, por ke tio okazu, li almenaŭ iom kompensus sian krimon! Nu patro, konsentu!«

Lady Stockton mallaŭde rigardis sian pli junan filinon.

»La patro bezonas ripozon, kaj tiun li trovas nur tie ĉi«, ŝi diris severtone. »Cetere tio ne estas temo por esti pritraktata ĉetable!«

Ŝi estis prava. Lady Edith, kiu laŭ sia naturo ŝajnis esti ceremonia kaj formalama, nepre estis tre konfuzita, ĉar ŝi priparolis tiujn planojn en ĉeesto de butlero kaj servistoj.

Kiam nelonge poste la sinjorinoj foriris, kelkan tempon regis inter ni premanta silentado, kiu fine estis interrompata de Lordo Stockton.

»Vi eksciis sendube, Sro Hendriks, kiu malagrabla kaj neklarigebla okazintaĵo okazis tie ĉi dum via foresto. Laŭ konsilo de Sro Gill, kies kapablecon mi plene fidas, (ĝentila, sed formala riverenco) mi decidis provizore ne informi la policon. Sed mi fidas nun, (li diris tion tre akcentite) ke li faros ĉion por solvi la enigmon. Por diri la veron, Sro Gill, mi ne bone komprenas, kiel vi, restadante tie ĉi, povas veni pli proksimen al tiu solvo.«

»Mi nur povas al vi respondi, ke mi jam venis pli proksimen«, diris G. G. trankvile.

Lordo Stockton rigardis lin mirigite.

»Mi bone komprenas, Mylord«, daŭrigis G. G., »ke tiu mistera afero vin malkontentigas kaj incitas. Mi ankaŭ komprenas, ke tio estas al vi malfacila decido: ĉu daŭre fidi min, ĉu peti helpon de la polico. Vi ne vidas rimarkeblajn progresojn de mia flanko, vi ekdubas pli kaj pli, la pridemandado de viaj familianoj kaj servistoj al vi ŝajnis sencela kaj malkontentigis vin. Tamen, Mylord«, jen G. G. ekstaris kaj lia voĉo ekhavis tonon, kiun mi neniam aŭdis, preskaŭ solenan, »mi petegas vin ne forpreni de mi vian fidon. Mi precize scias, kion mi faras kaj kion mi deziras kaj mi diras al vi, Mylord, sen iu flankmotivo, nur je la intereso de vi kaj de via familio: neniu krom mi povas fari al tiu delikata historio bonan finon, bonan precipe por vi kaj via familio. Je la nomo de Dio, neniun plu en ĝin enmiksu, precipe ne la policon! Kiel honesta viro, Mylord, mi promesas al vi solene: mi sendube sukcesos kaj la nubojn, amasiĝantajn super via domo, mi nepre forpelos! Je la nomo de Dio, Mylord, fidu min!«

Mi miregis pri tiuj vortoj des pli, ĉar mi ne komprenis, kiel ili povis rilati al ŝtelo kiel ajn mistera. Kun ĉiam pliiĝanta mirego mi vidis, ke Lordo Stockton paliĝis. Li provis paroli, sed ne povis eligi vorton.

Subite G. G. paŝis al li.

»Mylord, ĉu vi volas fidi min?«, li demandis kun akcento, etendante la manon.

Momenton Lordo Stockton fikse lin rigardis. Poste li kaptis la al li etenditan manon, premis ĝin kore kaj … refalis en sian seĝon, apogante sin malantaŭen kaj kovrante la vizaĝon per la manoj.

Mi estis surprizita. G. G. tamen metis sian manon sur lian ŝultron kaj diris mallaŭte kaj kore: »Kuraĝon, Mylord, mi nepre sukcesos!«

En tiu momento oni frapis la pordon. Lordo Stockton tuj sin levis, kaj kiam la butlero envenis, lia vizaĝo aspektis kiel kutima.

»En la vestiblo estas persono deziranta paroli kun Sro Gill«, diris la butlero.

Mi falis de unu mirego en la alian, sed ŝajnis, ke mia amiko ne trovis la aferon eksterordinara.

»Kiel li aspektas?«, li demandis.

»Dika, juna viro, laboriste vestita«, respondis la butlero.

»Ĉu vi permesas al mi momenton, Mylord«, demandis G. G., kaj post konsenta gesto de Lordo Stockton li forlasis la ĉambron, dirinte al mi kun sarkasma rideto: »Verŝajne nia komuna amiko, Willy!«

Lordo Stockton kaj mi nun estis solaj, kaj mi trovis la situacion tre malfacila. Metu vin en mian lokon: kion mi devis diri aŭ fari post la sceno, kiun mi ĵus ĉeestis. Feliĉe mia gastiganto post kelka tempo mem rompis la silentadon.

»Mi devas peti pardonon, Sro Hendriks«, li diris. »La okazintaĵoj en mia domo ne igas min modela gastiganto!«

»Mylord,«, mi respondis, »jam la fakto, ke mi estas neinvitita gasto, sufiĉas por igi ĝin tute malkonvena, se mi eĉ nur konsentus, ke vi havas iun kaŭzon por fari senkulpigojn.«

Ĝi estis bela frazo, flua kaj bonstila, sed mi sentis, ke ĝi pli naskiĝis el mia embaraso ol el mia koro. Tamen mi deziris esti kora. Sed la scio, ke ĉiuj nekompreneblaĵoj kaj misteraĵoj estas ĉirkaŭe, min premis. Lady Maŭd parolis pri atmosfero de suspekto, pendanta super Stockton Court: ankaŭ mi subfalis tiun influon.

Lordo Stockton malrapide balancis la kapon.

»Tio estas belaj frazoj, Sro Hendriks«, li diris. »Mi scias tre bone, ke vi, kiel gasto, povus atendi de mia flanko ion pli bonan ol silentadon ĉetable kaj malgajan humoron poste.«

»Mi komprenas, ke vi havas ĉagrenon. Efektive, Mylord, vi ne devas senkulpigi vin.«

Momenton Lordo Stockton penetreme min rigardis.

»Vi komprenas, ke mi havas ĉagrenon. Ĉu vi komprenas ankaŭ, kiun ĉagrenon?«

»Mi timas, ke ne, se ne estas tiu ŝtelo …«

Mia gastiganto faris geston de malestimo.

»Tiu ŝtelo signifas al mi nenion; mi vidas, ke vi efektive tute ne komprenas la aferon.«

La lastaj vortoj ne sonis severe, sed eksterordinare afable, kvazaŭ li eksentis sin malpli korpremita pro mia nekomprenado.

Denove la interparolado, kiu malflue estis daŭrigata, haltis, kio ne estis miriga en la tiamaj cirkonstancoj. La silentado farigis premanta, ĉar miaj klopodoj paroli pri ĝeneralaj temoj malsukcesis pro la distreco de mia gastiganto, tiel ke mi fine ĉesis peni.

Tiam Lordo Stockton stariĝis.

»Mi sentas, ke denove mi devas peti pardonon pro la forvagado de miaj pensoj«, li diris kun malĝoja rideto. »Ho ve, Sro Hendriks, ili ne forvagas al gajaj temoj. Pli bone ni iru al la sinjorinoj en la salonon.«

♦ ♦ ♦

En la salono troviĝis nur Lady Stockton kaj Lady Maŭd. Lady Edith tuj post la manĝo foriris supren. Ŝi plendis pro tre forta kapdoloro, kaj neniu dubis pri tio.

Tiun vesperon Lady Maŭd ne kantis. Mi ne kuraĝis peti, ke ŝi kantu en la malgajigaj cirkonstancoj. Estis klare rimarkeble, ke ankaŭ ŝi eksuferis pro la granda melankolio, reganta en la tuta domo. Tamen ŝi regis sin, kaj ŝia suna naturo ĉiufoje brilis inter la nuboj de malgajeco, tiel peze premantaj ŝian ĉirkaŭaĵon.

Dum ni, precipe Lady Maŭd kaj mi, estis kelkan tempon priparolantaj ĝeneralajn aferojn, G. G. aperis en la salono.

»Mi estis prava, Willy!«, li diris kun jesa kapmovo al mia flanko. Tuj poste li komencis viglan interparoladon kun Lady Maŭd pri la ŝancoj, ke ni havos belan senpluvan someron.

Ŝajnis, ke liaj laŭdkantoj pri la angla pejzaĝo en la somero denove memorigis al Lady Maŭd la plezurojn de la Londona season. Ŝi almenaŭ turnis la paroladon al la ĉetable esprimita deziro de ŝia fratino, ke la familio pasigu ankoraŭ kelkajn semajnojn de l’ season en Londono.

»Ho patro!«, ŝi diris, »eble mi estas egoista, sed mi tiel sopiras, post ĉiuj lasttagaj okazintaĵoj, forveturi de tie ĉi, almenaŭ por mallonga tempo. Alie ni ĉiuj pereos pro la melankoliaj lasttagaj impresoj. Edith ankaŭ tion sentas; ni ja ĉiuj vidas, kiel forte ĉi tiu medio ŝin nervigis.«

Ŝajnis, ke Lordo Stockton ne multe aprobis la vortojn de Lady Maŭd, kaj mi jam atendis, ke li rifuzos per unu vorto, kiam, je mia miro, G. G. sin enmiksis en la aferon.

»Pardonu, Mylord«, li diris, »ke mi kuraĝas doni al vi konsilon rilate al afero, kiu min ne koncernas. Kiel detektivo mi pli ol unu fojon vidis kazojn similajn al tiu de via malpli juna filino: tre fortan, preskaŭ nevenkeblan malplaĉon kontraŭ la loko, kie oni estas prirabita aŭ malbone traktita. Ĝi estas forpasa, sed ne sendanĝera nervosimptomo. Ŝanĝo de medio estas radikala kuracilo. Se via propra sano ne estas nevenkebla malhelpaĵo, mi serioze konsilas al vi decidi almenaŭ dum mallonga tempo ekloĝi en via domo en Grosvenor-Gardens.«

La fakto, ke G. G. tiel enmiksis sin en afero, tute ne koncernanta lin, ne malmulte indignetis min; je mia miro montriĝis, ke Lordo Stockton havas alian opinion.

»Vi do opinias tion je la intereso de mia filino?«, li demandis akcente.

»Sendube, ĉiurilate tio estas rekomendinda.«

Ankaŭ G. G. parolis kun akcento. Mi sentis, ke demando kaj respondo havas certan signifon, kiun mi ne komprenis.

»Tiam la malgranda intereso devas cedi al la pli granda: ni veturos Londonon kiel eble plej baldaŭ!«, diris Lordo Stockton.

Kiam nelonge poste la sinjorinoj lasis nin solaj, Lady Maŭd flustris al mi: »Mi konfesas, ke mi estis malprava, Sro Hendriks, via amiko estas karulo!«

Same kiel antaŭ du tagoj G. G. kaj mi kune eniris mian dormoĉambron. Ĝi aspektis same kiel tiam; du apogseĝoj staris alloge apud la fajro.

Mi estis sidiĝonta en unu el ili, kiam sur la kamenkadro mi vidis ion, kio haltigis mian spiradon. Tie kuŝis apud la peza antikva horloĝo la perdiĝinta portreto. En la sama momento ankaŭ G. G. ĝin vidis, kaj ne dirante ion ni rigardis nin: la plej granda mirego ne havas vortojn.

Post nia laŭta sonorigado aperis la kliniĝanta butlero mem. Li ne sciis, kiel la portreto subite ekestis tie sur la kamenkadro, sed je nia peto li promesis sendi la servistinon, kiu ordigis la ĉambron.

Nelonge poste beleta, koketvestita ĉambristino staris antaŭ ni. Ho, ŝi sciis ĉion pri la portreto: ordigante la ĉambron, ŝi iom ŝovis flanken ursofelon kuŝantan inter la tablo kaj la fenestro; tiam ŝi ekvidis malgrandan blankaĵon elstari el sub ĝi. Tiel ŝi trovis la portreton kaj metis ĝin sur la kamenkadron. La sinjoroj sendube perdis ĝin, kaj tie ĝi tuj frapas la okulon.

»Cetere, ĝi estas terura portreto«, ŝi findiris. »Simila al senvivulo!«

G. G. pridemandis ŝin detale kaj igis ŝin meti la portreton precize tiel, kiel ŝi trovis ĝin sub la ursofelo. Poste li ĝin metis en sian paperujon.

La sola klarigo, kiun mi trovis, estis jena: trablovo de la pordo, kiun mi fermis post mi, kiam mi estis sekvonta mian amikon, pelis la portreton (nesurgluitan) de sur la glata tabloplataĵo sub la ursofelon. Tamen mi ne kredis tiun klarigon tre verŝajna.

Kiam ni ree estis solaj, mi eldiris tiun mian konjekton kaj demandis la opinion de G. G.

Li rigardis min momenton ne dirante ion.

»Willy«, li fine respondis, »mi kredas, ke la viro el Francujo estas diabla ruzegulo, sed nun li klopodis esti tro ruza.«

Ĉapitro XI – Porsinjora Vespermanĝo

La postan matenon, veninte en la ĉambron de G. G. por helpi lin por lia tualeto (ĉar la vundita brako igis helpon ankoraŭ necesa), mi trovis lin plej gajhumora.

»Ĉio iras bone, Willy!«, li diris. »Pasintan nokton mi pripensis kaj rememorigis al mi ĉion, kaj kredeble ni sukcesos!«

»Mi dezirus, ke vi rakontu al mi ion plian pri la afero«, mi respondis iomete malbonhumora. »Mi vidas ĉirkaŭ mi ĉiujn okazintaĵojn, kiujn mi ne komprenas. Mi vidas homojn malĝojaj kaj timantaj, Dio scias pro kio; kaj mi neniel povas helpi aŭ servi ilin, ĝuste ĉar mi nenion scias.«

»Vi scias sufiĉon, Willy, sed vi ne komprenas, kion vi scias.«

»Dankon!«

Se mi ne estus firme decidinta elporti sen kolero la karakterizaĵojn de G. G., mi certe ne respondus lin tiel mallonge, ĉar mi ŝatis eldiri ne tre afablan riproĉon pri lia »patra« sarkasmo. Mi do regis min, kvankam tio ne plibonigis mian humoron.

»Brave! Sinregado estas eco de la vera viro! Ne koleriĝu, Willy! Pro via trankvileco vi estas admirinda.«

La neimitebla kutimo de G. G. ŝercmoki iun jam ne efikis sur min. Mi eĉ ridetis kaj … silentis.

»Tiu rideto estas iom malĝoja«, daŭrigis mia turmentanto. »Sed via sinregado meritas rekompencon. Hieraŭ vi tiel miris pri la retrovo de la portreto, ke vi tute forgesis demandi pri nia komuna konato, la dika, juna viro. Aŭ ĉu estis pro diskreteco, Willy?«

Mi opiniis plej bone ne respondi.

»Aŭskultu, mi levos por vi unu pinton de la vualo: Tiu senkulpa juna viro estas detektivo el Sunderland. La servisto de Lordo Stockton, veturinta tiun vesperon al Tanfield por forsendi nian telegramon al Moskvo, samtempe kunportis telegramon por li. Tiun saman nokton nia juna amiko jam estis laboranta.«

»Tre interesa«, mi diris. »Sed mi dezirus scii, kial li honoris min per sia observado, unuafoje en Londono, kaj poste tie ĉi. Kion tio signifas?«

»Ĉu via konscienco faras al vi neniujn riproĉojn?«, demandis G. G. per ŝercminaca tono, kaj kiam mi duone ofendetite, duone ridante kapneis, li daŭrigis: »Tiam ankaŭ mi nenion povas diri.«

Mi ne respondis kaj per silentado montris mian indigneton.

»Verŝajne,« rekomencis G. G., »vi ree renkontos tiun junulon.«

»Ĉu vi malsaĝiĝis, G. G.?«, mi fine eksplodis. »Ĉu vi igas tiun viron observi min?«

»Ne, mia knabo, sed tamen eble vi renkontos lin. Kredu, ke li observas vin, aŭ ne kredu tion: estas por mi indiferente, se vi nur ne montras vin mirigita, kiam neatendite vi lin ekvidas.«

Mi levis la ŝultrojn kaj silentis: nun G. G. subite fariĝis serioza.

»Nu, Willy, vi ja devas kompreni ŝercon. Mi jam ofte diris al vi, ke, kvankam ni estas entiritaj en tre gravan aferon, ni konservu nian bonan humoron; la sciado, ke danĝero nin minacas, ne senkuraĝigu nin. Kaj kredu min«, tie ĉi lia voĉo ekhavis koran tonon, »mi ne povas plene informi vin, nek Lordon Stockton, ĝuste pro tio, ke ju pli vi scias, des pli granda fariĝas la danĝero, en kiu vi estas. Promesu do ne fari signon de miro aŭ rekono, kiam aŭ kie ajn vi neatendite renkontos nian dikan amikon.«

Mia ofendetiteco estis for; mi promesis.

Je tagmezo ni forveturis el Stockton Court. Nia gastiganto telegrafe estis ordoninta pretigi la domon en Grosvenor-Gardens por li kaj lia familio. Post kelke da tagoj ili sekvos nin en la ĉefurbon.

Tiu certeco igis por mi la adiaŭon malpli malfacila.

Lady Maŭd … Sed mi ne priskribos miajn pensojn kaj sonĝojn. Mi verkas la historion de rimarkinda okazo en la historio de la kriminaleco kaj ne amromanon. Lady Maŭd estis venonta Londonon! Tio estas sufiĉe klara al ĉiu, kiu iam estis juna.

La sekvantan ĵaŭdon mi plenumis la inviton de Lordo Lowden tagmanĝi ĉe li. Lundon mi revenis el Tanfield, kaj jam la postan tagon G. G. rakontis al mi, ke pro la granda afero li devas forveturi por kelke da tagoj. Pli detale li ne volis informi min. Je sia bedaŭro li ankaŭ ne povis permesi al mi lin akompani. Mia propra sendanĝereco postulis, ke mi restu en Londono. Se iel minacus danĝero, la juna viro, kiu jam antaŭe min sekvis, kaj kiu, kvankam mi ne vidis lin en la lastaj tagoj, tamen en iu mistera maniero ŝajnis min gardi, min avertus.

Antaŭ kelke da tagoj mi estus ridinta pro tiu mistera agmaniero. Niaj aventuroj en Stockton Court tamen igis min iom pligraviĝema. Mi konvinkiĝis, ke multon mi ne komprenas, interalie la danĝeron, kiu min minacas. Sed post kiam G. G. diris al mi, ke ni jam estas sekvataj de el Francujo, mi akceptis la eblecon de tiu danĝero. Mi bone tenis la okulojn malfermitaj kaj precipe turnis mian atenton al la fakto, ĉu oni min sekvas. Mi povis tamen preskaŭ certiĝi, ke tio ne okazis; mi vidis nek mian dikan gardanĝelon, nek la misteran personaĵon, kiun mi en miaj pensoj nomis: la viro el Francujo.

Merkredon mi rekomencis mian oficlaboron. Mia onklo Bruce kore bonvenigis min kaj min invitis la venontan tagon manĝi ĉe li. Mi rakontis al li, ke mi en tiu tago estas manĝonta kun Lordo Lidderdale kaj Lordo Ruthven ĉe la maljuna Lordo Lowden.

»Bonege, Willy!«, li diris iom moktone. »Se vi same daŭrigos, vi baldaŭ ne plu rigardos nin, malriĉajn burĝojn. Tri Peers[17] de Anglujo kaj vi! Vi povas esti fiera pri tiuj amikoj.«

Mi diris, ke Lordo Lowden precipe invitis min por montri sian kolekton de malnovaj juveloj kaj grandvaloraĵoj.

»Danĝera posedaĵo, Willy!«, respondis mia onklo. »Ĉu vi jam legis la matenĵurnalojn?«

Mi respondis, ke ne.

»Juvelŝtelo ĉe Lady Ackland pasintan nokton, maskita viro, forsaviĝo tra la fenestra kaj aliaj romantikaj faraĉoj. Eĉ revolverpafo, kiu malutilis neniun. Nun, Willy, via laboro vin atendas. Tiun historion vi povas poste legi de la komenco ĝis la fino.«

Tiel mi rekomencis mian laboron, kaj la sekvantan vesperon je la sepa kaj duono mi suriris la larĝan ŝtuparon en la domo de Lordo Lowden ne malproksime de Kensington-Gardens. Lordo Lowden estis, kiel mi jam antaŭe diris, pli italo ol anglo. Ankaŭ nun li ne intencis longe resti en Anglujo. Li estis veninta por ĉeesti kelkajn gravajn kunsidojn de la nobela deputitaro, Lordo Lowden estis fervora radikalulo, kaj tial multaj el liaj samklasuloj ne tre ŝatis lin. Li ne opiniis necese aranĝigi la tutan grandan domon jam ekde longa tempo neokupitan. Li do ekloĝis en kelkaj grandaj, lukse meblitaj ĉambroj sur la unua etaĝo kun sola virservisto, sia maljuna itala ĉambristo. Montriĝis, ke, okaze de la luksega manĝo, kiun li al ni proponis, li dungis kelkajn servistojn por servi ĉetable, pli ol unu angla aristokrato estus trovinta tion hororo. Lordo Lowden estis efektive viro, en kiu la ŝato al simpleco kaj al lukso estis strange intermiksitaj. eksterordinara surtabla lukso, sed dungitaj servistoj. Tiu kombino estis kvazaŭ simbolo de lia vivmaniero.

Enirante mi jam trovis la du aliajn gastojn venintaj kaj vigle interparolantaj kun la gastiganto. Lordo Lowden bonvenigis min tre ĝentile kaj diris, ke li tre ĝojas vidi min. Baldaŭ poste ni altabliĝis.

Apenaŭ sidiĝinte mi igis miajn okulojn vagadi tra la bela, simpla, sed multekoste dekoraciita manĝsalono, kiam min atendis unu el tiuj grandaj surprizaĵoj, je kiuj la lastaj tagoj estis tiel riĉaj. En unu el la du frakvestitaj servistoj, kiuj staris ĉe la bufedo, atendante, ke oni enportu la antaŭmanĝaĵojn, mi rekonis la dikan, junan viron, mian gardanĝelon! Kion li faras tie ĉi? … Kial li entrudis sin tien ĉi kiel servisto? … Li, la detektivo! … Min li ne sekvis, plej certe! Kio igis lin anstataŭigi siajn laboristvestojn por kelnerfrako?

La viro ne faris signon, ke li rekonis min; kaj ankaŭ poste, dum la servado, neniu rigardo, neniu movo de lia senesprima vizaĝo montris, ke li ne vidas min la unuan fojon. Mi memoris la admonon de G. G. kaj miaflanke ankaŭ penis ne montri ian miron. Mi tamen ne povis malhelpi, ke mia cerbo ĉiam sin okupis per la kialo de lia ĉeestado, tiel ke dum la unua parto de la tagmanĝo mi estis silenta kaj distrita. Feliĉe la temo de la konversacio estis la diskutoj en la nobela deputitaro, pri kiuj la tri sinjoroj tre ekscitiĝis, precipe pro la radikalaj ideoj, eldiritaj de Lordo Lowden. Oni do malmulte rimarkis mian neparolemon.

Jen la irado de miaj pensoj! Mi ilin priskribas iom detale, ĉar la finrezulto, al kiu ili venigis min, estis tiel frapanta kaj surpriza, ke mi mem apenaŭ povis ĝin kredi. Tamen ĝi estis la sola klarigo, kiu konformiĝis kun la faktoj.

La dika, juna viro devis averti min, kiam danĝero minacus. Ĉu tial li venis ĉi tien kaj ĉu por tio ĉi li aplikis sian maskiĝadon? Tion mi ne kredis verŝajna. Por averti min ne estis necesa tiu flanka vojo: se necese li povus viziti min hejme. Ĉu li do venis por ŝirmi min kontraŭ ĉi tie minacanta al mi danĝero? Mi estis forĵetonta ankaŭ tiun eblon; sed mi ekpensis, ke G. G. foje diris: detektivo faras eraron, kiam li forĵetas ideon, ĉar ĝi estas stranga kaj kontraŭa al tio, kion li kredas natura. Do mi supozu, ke efektive tie ĉi al mi minacas iu danĝero. De kiu ĝi povus veni? De unu el miaj tri kunestantoj?

Lordon Ruthven mi konis ekde mia veno Londonon. Mi ofte renkontis lin ĉe Lordo Lidderdale kaj aliloke: iom malserioza junulo, sprita kaj amuza, eksterordinare bonkora, konata de ĉiu Londonano; lia vivo kun virtoj kaj malvirtoj estis kvazaŭ malfermita libro. Plej certe, de li ne venus danĝero.

Ankoraŭ malpli ĝi povus veni de Lordo Lidderdale. Lin mi konis depost unu jaro; li estis eminenta viro, gvidanto en sia medio, viro, kiun ĉiu senlime estimis, kaj kies vivo ankaŭ estis malfermita libro. Se iu estus super ĉiu suspekto, li estis.

Lordo Lowden, nia gastiganto? Verdire, kion mi sciis pri Lordo Lowden? Lian nomon oni vidis kelkfoje en ĵurnaloj. Li loĝis en Italujo; nun li vivas tie ĉi vivon iom strangan por Peer de Anglujo, sola kun itala ĉambristo en kelkaj ĉambroj de sia domo. Liaj samklasuloj lin ne ŝatas. Li jus revenis Anglujon … kaj … jen ekbrilis antaŭ miaj okuloj lumo, tiel blindiga, ke ĝi ektimigis min.

Lordo Lowden estis kun Lordo Lidderdale en Nice, kiam ni estis en Menton, do je distanco de malpli ol du horoj per la vagonaro. Li estis maljuna kaj forta viro kun sana korpstato … iu, kiu ne facile lasas sin timigi. Kaj, li transveturis kun ni al Anglujo! Kiel mi povis esti tiel blinda? Kiu alia, krom li, nin sekvis de el Francujo? Ĉu tiu mistera persekutanto ne partoprenis, laŭ la opinio de G. G., en la okazintaĵoj en Stockton Court? … Ĉu G. G. ne petis la helpon de la juna dika detektivo? Kaj ĉu mi ne trovas tiun detektivon tie ĉi en la domo de Lowden? Kaj refoje: ĉu li ne estis la nura, pri kiu G. G. nepre povis scii, ke li sekvis nin de el la Riviero? … Ĉu li ne havis la okazon fuŝi la revolveron de Lordo Lidderdale? … Mi meditis kaj meditis. Ĉio harmoniis kaj, kiom ajn sensenca tio ŝajnis unuavide, mi pli kaj pli konvinkiĝis, ke nur Lordo Lowden estas … »la viro el Francujo.« Certe G. G. jam delonge scias tion; kredeble li ridas pro mia malspriteco. Ĝia kialo estas, ke neniam venis al mi eĉ la penso rigardi Lordon Lowden en tiu lumo. Nun, kiam mi unufoje fariĝis suspekta, vualo kvazaŭ falis de miaj okuloj.

Kia malkovro! Mi atente observis mian transtablan najbaron. Li havis akran, inteligentan vizaĝon, mallonge tonditajn grizajn harojn, altan frunton kaj mallongan grizan barbon. Liaj okuloj estis brunaj, akraj kaj penetrantaj, sed neniam ili restadis longe sur la sama objekto kaj ankaŭ malofte rigardis iun rekte. Mi imagis, ke kelkfoje ili efektive havis homevitan esprimon. Li estis senzorge vestita. Sur la frakaj refaldaĵoj mi vidis tie kaj tie ĉi cindromakulojn, la kravato sidis iom nerekte, la manoj estis ne tute bone prizorgitaj. Mi konsentas: la viro venis el lando, kie pureco ne estas karakteriza eco de la popolo, sed anglo ordinare konservas sian puramon kaj la neceson al bone prizorgita eksteraĵo ankaŭ en la eksterlando. Tiu viro aspektis iom malzorgita, kaj la ĝenerala impreso, kiun li faris, ne estis favora. Eĉ momenton venis al mi la penso, ĉu li vere estas Lordo Lowden: nek Lidderdale, nek Ruthven konis lin antaŭe. Sed aliflanke, li jam ĉeestis kelkajn kunsidojn de la nobela deputitaro kaj sendube tie renkontis konatojn. Ne, tiu romantika ideo estus tro malsaĝa: mi devis regi mian fantazion.

Tamen, se mi estus prava rilate al la ĉefafero, Lordo Lowden sendube estas danĝera krimulo, ŝtelisto, murdisto! Mi devas konfesi, ke, dum mi tiel pripensadis, mi ne povis ne tremi pro ekscito. Sed ju pli mi rememoris la okazintaĵojn kaj ankaŭ la malmultajn informojn de G. G., des pli mi konvinkiĝis, ke mi ne eraris. Mia amiko eĉ estis antaŭdirinta mian subitan kaj neatenditan renkonton kun la juna detektivo … kompreneble li sciis, kie tiu renkonto estis okazonta. Estis tute laŭ la agmaniero de G. G. konservi la misterecon de la afero, sed tamen prepari min al la surprizo, kvankam eble eĉ nur por igi min scivola. Sendube Lordo Lowden estas nia malamiko aŭ almenaŭ lia kunhelpanto.

Mi estis jam veninta al tiu finkonkludo, kiam la voĉo de nia gastiganto revokis min al la realeco:

»Ĉu Lady Ackland estas via konatino, Sro Hendriks?«

Ĉapitro XII – La Kuriozaĵa Kolekto

Lady Ackland ne estis mia konatino, sed miaj tri tablokunuloj ofte vidis ŝin, kaj hieraŭ ili pasigis kelke da horoj ĉe unu el la brilaj vesperfestoj, kiujn ŝi kutime aranĝis dum la season en Londono. Ankaŭ Lordo Lowden estis tie, kvankam li preskaŭ neniam eliras. Ŝi estis jam multajn jarojn vidvino kaj energie rebatis ĝis nun ĉiujn atencojn je ŝiaj koro kaj mano. Oni kelkfoje rakontis, ke ŝi havas preferon al Lordo Lidderdale, sed liaflanke neniam montriĝis tia prefero al ŝi. Cetere ŝi estis pli aĝa ol Lidderdale kaj preskaŭ kvardekjara. Ŝia diamant-, perl-, kaj juvelkolekto estis fama en la tuta Anglujo, kaj ŝi kutimis montroelmeti grandan parton el ĝi sur sia persono, tiel ke dum ŝiaj vesperfestoj ŝiaj gastoj rigardis ŝin kun miro, se ne ĉiam kun admiro pro la multegaj diamantoj kaj aliaj grandvaloraj ornamaĵoj, per kiuj ŝiaj ŝultroj kaj kapo, multfoje ankaŭ ŝiaj vestoj kaj eĉ ŝiaj ŝuoj estis kovritaj. En tiu rilato ŝi certe estis unika; ŝi ne povis ne troigi.

La pasintan vesperon ŝi denove, brilanta kaj radianta en multaj koloroj, meze de siaj gastoj plenumis siajn devojn de gastigantino. Kiam, post la fino de la festo, ŝi lacega venis en sian dormoĉambron, ŝi propramane metis siajn ornamaĵojn sur la grandan tualettablon, igis sin helpi kiel eble plej baldaŭ de sia ĉambristino kaj enlitiĝis. Nokte brueto en la ĉambro ŝin vekis. Unu el la fenestroj, donantaj vidon sur la belplantitan ĝardenon, estis malfermita kaj per la lumo de sia kristala noktlampo ŝi vidis (kvankam ne klare) longan maskitan viron ĉe sia tualettablo. kompreneble ŝi ekkriis; la viro per unu paŝo atingis la fenestron, eliĝis, kaj ŝi vidis lin forkuri rekte tra la ĝardeno kaj malaperi en la arbetaĵo, kreskanta ĉe la malantaŭa ĝardenmuro. Ŝi aŭdis revolverpafon; poste evidentiĝis, ke policano, vidante la viron grimpi trans la muron, pafis por lin haltigi; sed sen rezulto. La ŝtelisto forkuris, kaj la juveloj de Lady Ackland malaperis kun li! kompreneble »la polico sekvas la postsignon de la krimulo!«, almenaŭ, laŭ la diroj de la ĵurnaloj. Sed en la realeco li ne postlasis iun postsignon, kiu povus lin perfidi.

Post la mallumaj konjektoj koncernantaj nian gastiganton, kiuj min okupis, la rakonto pri ĉio, kio okazis en la domo de Lady Ackland, estis por mi bonvena distraĵo. Ĝi revenigis min al la realeco kaj donis al mi la okazon denove koncentri miajn pensojn al mia ĉirkaŭaĵo; alie oni certe estus rimarkinta mian distrecon. Ni manĝosidis sufiĉe longe kaj nur je la deka horo ni eniris la laborĉambron de Lordo Lowden, same lukse meblitan kaj eksterordinare hejmecan. Granda flamanta fajro brilis en la kameno, kaj la elektra lumo estis agrable malheligata per helkoloraj ŝirmiloj.

Nun proksimiĝis la celo de la vesperkunveno: la pririgardado de la nova kolekto de grandvaloraj kuriozaĵoj, ĵus aĉetita de Lordo Lowden.

»Mia granda kolekto estas en Italujo«, la gastiganto diris, »bone enŝlosita en granda Banko en Florence. Kion mi nun aĉetis, mi jam donis por konservi al mia bankiero, sed, honore de la sinjoroj, mi igis ĉion porti ĉi tien. Morgaŭ matene oni ree venos por preni ĝin. Ni do esperu, ke la amiko, kiu pasintan nokton faris viziton al Lady Ackland, ne ekhavos la ideon viziti ankaŭ min en la hodiaŭa nokto.«

»Tio estus rimarkinda okazo!« ridis Lidderdale. »Se la viro venas, vi certe sendis al li inviton, Lowden!«

Dume Lordo Lowden malfermis pezan kverklignan ŝrankon kaj prenis el ĝi grandvaloran inkrustitan kesteton, kiun li malŝlosis per ŝlosileto, fiksita al lia horloĝĉeno. La internaĵo estis dividita en tri fakojn, en kiuj kuŝis sur blua veluro diversaj multvaloraj ŝtonoj, en eksterordinara antikva maniero kadritaj, kune kun diversaj grandaj kameoj, el kiuj kelkaj sendube havis tre grandan valoron.

Lordo Lowden metis la kesteton sur la tablon. Li kaj Lordo Lidderdale staris ĉe unu flanko, Lordo Ruthven kaj mi ĉe la alia. Dum Lordo Lowden unu post la alia elprenis la juvelojn kaj kameojn kaj priskribis kun la feu sacre[18] de la kolektisto ilian belecon kaj eĉ historion, mi subite vidis, ke oni nerimarkate malfermetis la pordon de la ĉambro, kiun mi okaze rigardis. Lordo Ruthven apud mi estis tro okupita rigardi la kuriozaĵojn, por tion vidi. La du aliaj sinjoroj staris kun la dorso turnita al la pordo. Mi tuj rememoris la detektivon, do mi faris kvazaŭ mi rimarkis nenion. Miaj du kungastoj atente aŭskultis, kion Lordo Lowden rakontis. Miaj pensoj kompreneble okupis sin pri la detektivo, kiu ĉiam sekrete estis observanta nian gastiganton. kontraŭvole mi atentis ĉiujn liajn movojn kaj aŭskultis ne malpli atente, kion li diris.

»Tiu juvelo«, li rakontis, prenante el la kesteto nefacetitan smeraldon ore kadritan, »estis posedaĵo de la familio Borĝia. Oni eĉ asertas, ke la fifama Lukrecia portis ĝin. Same kiel aliaj ornamaĵoj el tiu tempo, ĝi kaŝas en sia ora rando malgrandan risorton. Kiam oni premas tiun risorteton, preskaŭ nevidebla pikilo eksaltas eksteren, kiu per unu piketo jam povas mortigi, almenaŭ en tiu tempo. Tamen ankoraŭ nun estas rekomendinde singarde agi kun ĝi. Laŭdire tia pikilo povas konservi sian fatalan potencon dum jarcentoj.«

Lordo Ruthven etendis la manon por pli detale esplori la juvelon.

»Gardu vin, Ruthven!«, diris nia gastiganto. »Tie ĉi dekstre estas la priparolata risorteto; atentu, ke vi ne tuŝu ĝin.«

Ruthven prenis la juvelon, pririgardis ĝin atente kaj poste transdonis ĝin al Lordo Lidderdale. Dum tiu ĉi ankaŭ ĝin esploris, Ruthven kaj Lowden vive ekparolis pri kameo. La unua iris al la alia flanko de la tablo, tiel ke Lidderdale restis sola ĉe la loko, kie estis la kesteto. Sufiĉe admirinte la smeraldon, li remetis ĝin en sian lokon kaj sin klinis por ekrigardi la aliajn tie kuŝantajn ŝtonojn.

»Kia eksterordinare belega ŝtono estas ĉi tiu!«, li diris, prenante bele facetitan safiron. »Oni faris per ĝi koltukpinglon, ion kun moderna aspekto oni preskaŭ povas diri!

Lordo Lowden interrompis sian paroladon kun Lordo Ruthven. Ekvidante la safiron, kiun Lordo Lidderdale ĉiam tenis en la mano, li videble ektimis.

»De kie, je la nomo de Dio, vi prenas ĉi tiun ŝtonon?«, li demandis evidente tre mirigita.

»Nu, kompreneble el la kesteto!«, estis la atendota respondo.

»Sed tiu ŝtono ne estis en ĝi, mi neniam vidis ĝin.«

»Nu, mi povas certigi, ke ĝi ne estas donaco de mi«, ridante diris Lidderdale. »La belaĵo estis premita inter la velura kuseneto, sur kiu kuŝas la aliaj ŝtonoj, kaj la vando de la kesteto. Okaze mi vidis pinton de la pinglo elstari. Se vi ne aĉetis la juvelojn dise, sed la tutan kolekton, vi ricevis tiun belan safiron aldone.«

»Mi estis certa, ke mi ekzamenis ĉiujn juvelojn,«, diris Lordo Lowden, »sed mi ne povas dubi pri tio, kion mi vidas antaŭ miaj okuloj. Montru ĝin al mi! Efektive mi aĉetis la tutan kolekton, do mi estas pli riĉa ol mi kredis.«

Li prenis la ŝtonon kaj esploris ĝin detale, dume klarigante al Lordo Ruthven, kial tiu safiro estas io eksterordinare bela en sia speco.

»Duono antaŭ noktmezo«, Lordo Lidderdale, ekzameninte sian poŝhorloĝon, interrompis nian artaĵrigardadon (dum kiu mi ĉiam dividis mian atenton inter la safiro kaj la nun ree fermita pordo). »Ĉu vi volas senkulpigi min, Lowden. Mi estas ankoraŭ vizitonta la vesperfeston de Lordo Stratmore. Ruthven ankaŭ iros tien, ĉu ne?«

»Mia ŝofero atendas min tie ĉi antaŭ la pordo«, diris Lordo Ruthven. »Ni povas iri kune, se vi volas veturi kun mi, Lidderdale!«

»kompreneble, volonte eĉ!«

Lordo Lowden murmuris ion pri kurado al festoj kaj belaj virinoj. Li neniam iris ien; ĉiu sciis tion, tial la aliaj ne atentis lian murmuradon kaj diris adiaŭ. Mi intencis sekvi ilian ekzemplon, sed Lordo Lowden ne volis toleri tion. Li ŝlosis la juvelkesteton kaj formetis ĝin; la itala ĉambristo enportis viskion kun sodakvo kaj diversajn specojn de eksterordinare aromaj havanaj cigaroj, kaj jam estis duono post la unua, kiam la pordo de tiu patricia loĝejo estis fermita post mi. La detektivon mi ne vidis plu.

Dum la du horoj, kiujn mi pasigis sola kun mia gastiganto, mi pristudis lin atente. Vole nevole mi pensis pri la konataj detektivrakontoj, en kiuj la viktimo estas narkotata per iu en cigaroj aŭ viskio enmiksita veneno, por poste rekonsciiĝi en eksterordinara, plejofte timtremiga loko. Se Lowden efektive estas tia viro, kia mi lin kredas, tiam … Sed nenio okazis!

Kvankam lia eksteraĵo ĉiam des malpli plaĉis al mi, ju pli mi vidis lin en lia ordinara konduto, mi ne povas diri, ke li diris aŭ faris ion, kio pliigis mian suspekton. Sed mi komprenis, ke la detektivo ne senkaŭze turnis sian atenton al li, kaj mi decidis estonte gardi min kontraŭ tiu viro.

♦ ♦ ♦

La sekvantan tagon, dum mi sidis en la oficejo de mia onklo, enprofundiĝinte en mia laboro kaj ĝuste penetrante en komplikitan eksedziĝan proceson, mi aŭdis kriadon de ĵurnalportistoj.

»Sensacia rompŝtelo!«, mi aŭdis, kaj poste longan recitadon, el kiu mi nur komprenis la vortojn: »juveloj« kaj »Lowden«. Mi tuj sendis iun por aĉeti ĵurnalon, kaj momenton poste mi sidis kvazaŭ sensaĝiĝinta, rigardante la jenan anoncon:

»Hodiaŭ matene la polico estis alarmata per la sciigo, ke en la domo de Lordo Lowden ĉe Kensington Gardens okazis grava juvelŝtelo. Ŝranko estis rompmalŝlosata, kaj juveloj je valoro de multaj miloj da sterlingaj pundoj[19] forprenitaj el la kesteto, kiu enhavis ilin. La polico tamen faris ankoraŭ alian malkovron. En la duone detruita kesteto ĝi trovis, kaŝita sub veluro, kelkajn valorajn ornamaĵojn devenajn de la granda ŝtelo, kiu la antaŭhieraŭan nokton okazis ĉe Lady Ackland. Ĉar Lordo Lowden ne povis klarigi, kiel ili venis tien, la justico, tuj avertita, ordonis lin aresti. Oni diras, ke tre pligravigaj atestaĵoj estas dirataj kontraŭ li. La okazo sin montras tiel grava, ke lia peto, esti liberigata kontraŭ kaŭcio, estas rifuzita.«

Retrankviliĝinte post la unua mirego, mi ekpensis, ke mi tamen tute ne devis miri. Ke Lordo Lowden ne estas fidinda kaj ĉiuokaze suspektinda persono, mi mem jam eltrovis, parte per miaj propraj observoj, parte per la aludoj, kvankam neklaraj, de G. G. La safira pinglo, kiun Lordo Lidderdale pasintan vesperon neatendite trovis, elstaris per la pinto de inter la velura kuseneto kaj la vando de la kesteto: kredeble ankaŭ tiu apartenis al la for de Lady Ackland ŝtelitaj grandvaloraĵoj. Estas kompreneble, ke Lordo Lowden ektimis, kiam li vidis ĝin en la manoj de Lidderdale. Sed kial Lordo Lowden, kiu mem devis tiel timi la policon, denuncis la ŝtelon? Tio ŝajnis al mi la sola malluma punkto en la afero. Sed la posttagmeza eldono de la ĵurnaloj jam donis klarigojn:

»Rilate al la malliberigo de Lordo Lowden oni informas nin jene: La polico ne kredas, ke efektive okazis rompŝtelo. Oni konjektas, ke Lordo Lowden, pasia kolektanto de gemoj, estas ŝtelinta, aŭ almenaŭ steliginta la juvelojn de Lady Ackland, kiuj verŝajne superis lian aĉetpovon. Timante malkovron (oni diras, ke detektivoj jam observis lin), li savis sian kaptaĵon kune kun la ŝtonoj, apartenantaj al li mem, kaj por forturni ĉiun suspekton li mem rompmalfermis la ŝrankon kaj la konatan kesteton por ŝajnigi rompŝtelon. Malfeliĉe, almenaŭ por li, montriĝis, ke li postlasis en la kesteto du aŭ tri el la ornamaĵoj de Lady Ackland; verŝajne ili estis tiel bone kaŝitaj sub la kuseneto, ke li ilin ne vidis. La polico nun estas fervore serĉanta la lokon, kie li kaŝis la juvelojn.«

Jam ne dubo! La lasta malluma punkto estis klarigita!

Ĉapitro XIII – Ceremonia Vizito

La aresto de Lordo Lowden faris teruran sensacion en Londono. Sur la strato, en la kluboj, dum festoj kaj baloj, oni nur aŭdis paroli pri tiu temo, kaj ĉiu havis sian propran opinion pri la afero. Kelkaj, kiel mi, ne dubis momenton pri lia kulpo, aliaj defendis lin fervore.

Al la lastaj apartenis krom Lady Ackland (kiu asertis, ke la polico faris stultan eraron, kaj ke ĉiu, kiu ne aprobas sian opinion, estas freneza) precipe Lordo Lidderdale. Mi iom miris pro tio, ĉar li mem trovis la safiron (kiu efektive montriĝis devena de la ŝtelo ĉe Lady Ackland) en la kesteto de Lowden; sed, kvankam Lidderdale bone komprenis, ke lia atestaĵo estos pligraviga por la suspektato, li nepre rifuzis kredi lin kulpa.

»Mia mortinta onklo neniam estus doninta sian amikecon al Lordo Lowden, se tiu ne estus vera ĝentilhomo«, li diris. »Kaj mi kredas, ke mi ankaŭ havas bonan komprenon pri la homoj. Se montriĝos, ke Lowden estas fripono, mi neniam plu iun fidos.«

Kiam oni demandis lin, kiel do li klarigas, ke la safiro troviĝis en la kesteto de Lordo Lowden, li levis la ŝultrojn.

»Estas la tasko de la polico tion eltrovi«, li diris. »Mi mem estas certa, ke Lady Ackland kaj Lowden ambaŭ estas priŝtelitaj, kaj mi ne mirus, se evidentiĝus, ke ambaŭfoje la ŝtelisto estas la sama.«

La tagon post la aresto li venis viziti min en mia klubo.

»Ĉu ne estas strange, ke tiuj du juvelŝteloj tiel baldaŭ okazas post la ŝtelo en Stockton Court, pri kiu vi rakontis al mi, Sro Hendriks? Vole nevole mi serĉas iun interrilaton, kvankam mia prudento al mi diras, ke ĝi nepre ne povas ekzisti.«

»Sed se mi povus pruvi, ke oni vidis Lordon Lowden sur la terenoj de Stockton Court?«, mi ne povis ne diri.

Mirigite Lordo Lidderdale min alrigardis.

»Jes, se....« li respondis, »sed de kie al vi venas tiuj strangaj ideoj?«

»Mi ne scias«, mi diris. »Mi havas ankoraŭ pli strangajn ideojn rilate al la murdafero en Menton, pri kiu vi ankaŭ tiel vigle interesiĝas. Ĉu vi ne trovas stranga, ke Lordo Lowden ĝuste kun ni revenis el Francujo?«

»Kial?«, li diris, ree mirigite kaj evidente ne komprenante mian intencon.

»Mi ne kuraĝas eldiri miajn pensojn, Mylord, antaŭ ol mi parolos kun mia amiko Geoffrey. Sed mi tre mirus, se miaj konjektoj ne estus ankaŭ la liaj.«

»Ankaŭ vi jam ekfariĝas speco de detektivo, Sro Hendriks«, diris Lordo Lidderdale, stariĝante kaj donante al mi la adiaŭan manon. »La holandanoj ĉiam estis sagacaj: vi faras honoron al viaj samlandanoj.«

En tiuj tagoj mi multe sentis la maleston de G. G., kaj ĉiun tagon tiu sento plifortiĝis. Kvankam mi kredis posedi la ŝlosilon al multe da neklarigeblaj aferoj, mi sciis, ke tamen restis ankoraŭ sufiĉe multe da aliaj, kiujn mi ne povas klarigi. Sed G. G., malgraŭ ĉiuj siaj sekretamo kaj gravigemo, tamen ĉiam estas kompaso, laŭ kiu oni sendanĝere povas veliri. Li ne per unu vorto sciigis al mi, kie li estas kaj kion li faras, tiel ke mi eĉ sentis min iom ofendetita. Ni fariĝis pro nia aventuro en Menton tamen iomete kunlaborantoj kaj mi sentis, ke li ne sufiĉe alte ŝatas mian helpon, ĉar nun li tenas min tute ekster la afero.

Sabaton post la memorinda ĵaŭdo, kiam ni admiris la kuriozaĵan kolekton de Lordo Lowden, mi legis en la ĵurnaloj, ke Lordo Stockton kaj lia familio revenis Londonon kaj ekloĝis en la granda domo, mi preskaŭ dirus: palaco, en Grosvenor Gardens.

Mi decidis la venontan tagon fari viziton. Post la maltrankvilaj tagoj, kiujn ni kune pasigis, tio al mi ŝajnis tute natura: estis ja mia devo tuj informiĝi pri la sanstato de la diversaj familianoj, kelkajn el kiuj mi forlasis en tre malĝoja kaj nerva animstato. Cetere mi memorigas, ke la prudenta bremsisto ne plu sidis sur la veturilo. La perspektivo, ree esti en la proksimeco de Lady Maŭd, certe influis la iom neordinaran rapidecon, kun kiu mi volis surprizataki la apenaŭ en Londono revenintan familion. Verdire, Lady Maŭd estis la sola, kvankam senkulpa, kaŭzo de mia manko de etiketo. Rilate al ŝi mi iom post iom venis en animstaton, kiu kelkfoje estis tre proksima al facilriskeco; ĉio alia ekestis por mi indiferenta: Mi, Vilhelmo Hendriks, simpla advokato el Rotterdamo, nedireble amas la filinon de unu el la plej aristokrataj kaj plej riĉaj Peers de Anglujo. Mi malkaŝe konfesis tion al mi mem, kaj, depost semajno, mia devizo estis: Faint heart never won fair Lady[20].

Tamen iom korpremata mi staris antaŭ la impona Stocktona restadejo: momenton reatakis min la distanco disiganta min de la medio de Lady Maŭd. Sed feliĉe, kiel vera holandano, kvankam mi sentis respekton, ĝi ne estis humileco. Kaj kiam servisto en la simpla Stocktona livreo enirigis min en la vestiblon, mi povis rigardi la ĉirkaŭan eksterordinaran, sed treege distingitan lukson sen sento de senesperiĝo aŭ senkuraĝiĝo.

Mi estis kondukata en riĉe meblitan ĉambron, ĉe unu flanko fermita per dikŝtofaj, ĝis sur la planko pendantaj kurtenoj. Kiam la servisto preskaŭ neaŭdeble fermis la pordon post si (en tiuj patriciaj domoj oni kredus, ke la homoj iras en ŝtrumpoj, kaj la pordaj ĉarniroj ĉiam estas ĵus oleitaj) kaj mi kredis min sola, mi aŭdis, ke trans la kurtenoj estas homoj, kiuj evidente ne konjektas, ke alia persono aŭdas iliajn vortojn. … Kiel do agi? … Ŝovante seĝon, mi penis fari iom da bruo, sed tio ne efikis. Subite mi rekonis la voĉojn kaj tio, kion mi aŭdis, tiel frapis min, ke mi forgesis daŭrigi la ŝovadon de seĝoj.

En la apuda ĉambro estis Lady Edith kaj Lordo Lidderdale.

»Je la nomo de Dio, Mylord«, Lady Edith diris (kaj nun ne en sia ordinara unutona maniero, sed kun pasio, eĉ kun fervora pasio en la voĉo), »promesu, ke vi senigos min je tiu fripono. Alie« … Momenton regis tomba silento, poste akre kaj samtempe mallaŭte ŝi daŭrigis: »Alie fariĝas la demando: li aŭ mi!«

Tiam respondis la voĉo de Lordo Lidderdale, evidente tre kortuŝita: »Via rakonto tiel frapis min, ke mi apenaŭ povas pensi regule. Ankaŭ por mi la situacio estas malĝojiga kaj terura. Vi devas doni al mi tempon por pripensi kaj prikonsideri!«

»Tiom da tempo, kiom vi volas, Mylord! Kondiĉe ke vi jam nun promesas savi min de frenezeco aŭ de io pli terura. Se tiu viro, tiu monstro daŭrigos min persekuti, mi ne plu garantias la sekvojn, Mylord! Vi ne povas timi skandalon pli ol mi ĝin timas, sed …«

»Mi promesas helpi kaj ŝirmi vin laŭ mia povo! Ankaŭ vi, Lady Edith, devas promesi al mi ne perdi la kapon. Estu trankvila kaj energia. Se li … (tiu vorto estis dirata per speciala, minaca tono) revenos, tuj avertu min! Nu, donu al mi la manon kaj sciu, ke vi ne plu estas sola.«

Momenton silento regis.

»Dankon, Mylord.«

Mi aŭdis pordon mallaŭte malfermiĝi kaj fermiĝi, poste nenion plu.

Oni sendube komprenas, ke mi ne sciis, ĉu mi estis sonĝanta aŭ ne. Tio, kion mi aŭdis, estis tiel stranga, tiel nekomprenebla, ke mi tute ne povis ĝin klarigi. Mia mirego estis tiel granda, ke mi ne hontis eĉ momenton pro la rolo de subaŭskultanto, kiun mi, cetere kontraŭvole, ludis. Denove la deziro min ekkaptis, ke G. G. baldaŭ revenu: Subite mi sentis min sen direktilo … sen helpo …

Kiam mi, nelonge poste, ĉiam atendante unu el la domanoj, ĵetis rigardon eksteren tra la larĝaj fenestroj, mi vidis, rekte kontraŭ la domo, apoganta sin kontraŭ lanternfosto … mallongan, dikan laboristvestitan junulon, kiu turnis al mi la dorson. Sed ankaŭ tiun dorson mi rekonis.

»Ŝajnas, ke Sro Hendriks pli interesiĝas pri la eksterdomaj aferoj ol pri la endomaj.«

Tute konfuzite mi returnis min. Post mi staris Lady Maŭd, kiu, pro la jam menciitaj oleitaj ĉarniroj, envenis, dum mi, enprofundiĝinte en miaj meditoj, ne aŭdis ŝin.

Ŝi rigardis min iom moke, tamen kore, kaj donis al mi la manon. Ĝin premante, mi senkulpigis min pro mia neatento per pli multe da vortoj ol estis necesaj, por fine malkovri, ke mi ankoraŭ ĉiam premas ŝian maneton. Iom konfuzite mi ĝin lasis; Lady Maŭd ruĝiĝis, sed ne koleris.

»Mi tre bedaŭras«, ŝi diris, kiam ni estis sidantaj, »ke mi devas akcepti vin sola. Miaj gepatroj ne estas hejme, kaj mia fratino restas la tutan tagon en sia ĉambro.«

Efektive mi ne multe bedaŭris la fakton, ke ŝi akceptas min sola. Kaj la sciigo pri ŝia fratino al mi montris, ke ŝi scias nenion pri la renkonto, kies finon la hazardo igis min ĉeesti. Mi demandis pri la bonstato de la familianoj kaj trovis min banala.

»Patrino estas sana, kiel ĉiam«, ŝi diris. »La sanstato de patro ne malpliboniĝas, kvankam li aspektas ankoraŭ malbona; kaj mia fratino ho, Sro Hendriks, mi estas tiel maltrankvila pro ŝi; ĉiam ŝi fariĝas pli sinretena kaj pli pala! Mi tiel timas, ke ŝi suferas pro io, kion ŝi ne volas al ni rakonti. Ankaŭ la patro agas kelkfoje tiel strange al ŝi … Feliĉe ni estas nun en Londono!«

»Ĉu vi kredas, ke tie ĉi ŝi sentos sin pli feliĉa?«

»Ŝi ja mem tiel insiste petis iri ĉi tien. Kaj distraĵo certe estos bona por ŝi. Miaj gepatroj nun, kiam ili estas en Londono, kompreneble devas akcepti homojn!«

»Homoj«, signifis por Lady Maŭd la elirantan mondon, kaj »mondo« la elektitajn rondojn, kun kiuj ŝi rilatas! Ho ve, kiel simpla eksterlandano mi estis en tiuj rondoj nur malmulte enkondukita!

»Ĉi tiun semajnon ni donos nian unuan vesperfeston«, daŭrigis Lady Maŭd. »Kelkan bonan muzikon kaj eble ankaŭ kelkan dancadon. Mi sopiras al agrabla dancado, Sro Hendriks.«

Ŝi rigardis min demande, kaj mi balbutis, ke mi ankaŭ multe ŝatas dancadon. Subite ŝi ekridis.

»Vi ne estas tre galanta[21]. Ĉu oni ne rezervas al si dancojn en Holando?«

Mi diris ion kiel: »Ho jes, sed oni ja devas scii, ĉu oni ĉeestos la balon.« Tiam mi sentis min ruĝiĝi kaj jam tute ne sciis kiel daŭrigi.

»Tio estas infaneca, Sro Hendriks«, ŝi ridis. »Vi scias tute bone, ke la patro sendos al vi inviton.«

»De kie mi tion scius«, mi demandis iom malgaje; sed subite revenis mia kuraĝo kaj samtempe mi sentis, ke mi ŝuldas al mi mem ne trafi en malĝustan pozicion.

»Kara Lady Maŭd«, mi daŭrigis (kaj mi kredas, kvankam oni ne kutimas diri ion tian pri si mem, ke certa digneco estis en mia voĉtono), »ni devas bone kompreni nin reciproke. Mi volas humuligi nek min, nek mian profesion: tio ne estas laŭ mia karaktero, ĉar holandano de bona familio, kiu ne estas nululo, estas memkonscia kaj sentas sin nenies subulo. Sed tio ne malhelpas, ke mi bone komprenas, ke anglaj okuloj vidas grandan distancon inter Peer de Anglujo kaj simpla advokato. Tial, ĉu estas tiel nekompreneble, ke mi tute ne atendis inviton?«

»Kaj kiam vi tamen ĝin ricevos?«

»Tiam mi danke akceptos ĝin, ĉar … ĉar mi scias, ke mi tion ŝuldas al vi. Sed mi ne sentos min dankdeva kiel subulo je favoraĵo de superulo!«

Mi eĉ nun ne komprenas, kio igis min tiel paroli. Eble spirito de sendependeco, denaska en ĉiu holandano; eble ankaŭ la senvola reago; ĉar mi ne povas nei, ke ne malmulte imponis al mi la luksa ĉirkaŭaĵo kaj la aristokrata distingeco, kiu ĉie sin montris: tute senkonscie mi tamen troviĝis nun sub ilia influo. Oni kelkfoje diras, ke ĉiu holandano laŭnature estas kontraŭagema, ne nur rilate al lia prudento, sed ankaŭ al lia koro.

Ĉiuokaze la vortoj estis diritaj. Kaj tuj mi sentis preskaŭ malsanigan timon, ke Lady Maŭd, la angla aristokratino, eble koleros pro ili.

Ŝi rigardis min momenton per siaj belaj bluaj okuloj, kaj mi vidis en ili esprimon de granda koreco. Ŝi ree etendis la manon kaj diris kun afabla rigardo, kiu esceptis ĉiun penson pri nevirina trolibereco:

»Sro Hendriks, ĉu vi volas en nia balo rezervi al mi la unuan dancon?«

Mi sentis la tutan sangon leviĝi al mia kapo. Mi faris malsaĝaĵon kaj tuŝis ŝian manon per miaj lipoj, sed ŝajnis, ke ŝi ne opiniis tion malsaĝaĵo.

»Dankon«, mi diris, kaj nenion plu. Poste ŝi petis informojn pri G. G., kaj la parolado sin turnis al aliaj temoj.

Reveninte sur la straton mi sentis min kvazaŭ iranta sur nuboj. La dika junulo, kiu estus remetinta min sur la teron, feliĉe estis for.

Ĉapitro XIV – Neniu Ĝojo sen malĝojo

La tagon post mia vizito al Lady Maŭd mi frue en la posttagmezo finis mian laboron, kaj la belega printempa vetero logis min al Hyde Park. Por ne erarigi la leganton mi devas aldoni, ke ankoraŭ io alia min allogis. En tia belega posttagmezo mi havis ŝancon renkonti en la parko la Stocktonan veturilon. En tiu veturilo, se la fortuno al mi estus favora, … sidos ŝi.

Kiel mi atendis, en la parko estis multaj homoj. Inter Hyde-Corner kaj Kensington Gate sin movis neinterrompita vico da veturiloj, kaj hazardo vere devus helpi min por trovi la celitan.

»Kaj se mi eĉ sukcesus vidi ĝin, kion mi gajnus?«, mi demandis al mi ree iom malgaje. Saluton de malproksime, kapklinon ŝia, ĉapellevon miaflanke, kaj ĉio estus finita.

La hazardo efektive estis por mi favora. Proksimume en la mezo de la larĝa veturvojo, iom flanke de la vico haltis veturilo, kaj jam de malproksime mi rekonis la Stocktonan livreon. Rajdanto sur gagatnigra[22], eĉ en tiu medio okulfrape bela ĉevalo same haltis kaj vigle ekparolis kun la du sinjorinoj, sidantaj en la veturilo. Ankaŭ lin mi rekonis. Estis Lordo Lidderdale. Li estis en eleganta rajdkostumo; la dekstra mano estis ankoraŭ bandaĝita, sed li jam ne portis la brakon en tuko. Li tenis la ĉevalon per la maldekstra mano kaj havis iom da peno ĝin bridi.

La du sinjorinoj en la veturilo estis Lady Edith kaj Lady Maŭd. La lasta ne aspektis eksterordinare afabla, Lady Edith surhavis sian kutiman maskon de malvarma indiferenteco.

Pasante prefer la veturilo mi salutis kaj vidis, ke la mieno de Lady Maŭd, dum ŝi afable resalutis, sereniĝis. Evidente Lordo Lidderdale, kiu staris dorse al mi, ankaŭ tion rimarkis. Li turnis la kapon por scii, kiun ŝi salutis, kaj mi vidis lin fari ekmovon de miro, kiam li vidis min. Ankaŭ li salutis; samtempe Lady Maŭd faris al mi signon, ke mi alproksimiĝu. Ŝi donis al mi la manon, Lady Edith kapsalutis.

»Kia belega posttagmezo!«, diris Lady Maŭd parolante ekskluzive al mi. Kaj ŝi komencis longan babiladon pri indiferentaj aferoj lasante al sia fratino la taskon daŭrigi la interparoladon kun Lordo Lidderdale. Mi vidis, ke tiu nur duone turnis sian atenton al tiu interparolado kaj kelkfoje ĵetis rigardon al Lady Maŭd, kiu signifis pli ol ordinaran intereson. Eble estis sekvo de mia pesimisma animstato, sed subite mia koro malvarmiĝis. Se Lordo Lidderdale … mi ne volis pensi plue! Ho ve, kiu mi estas, kiam li eble ĵetos en la pesilan teleron la potencon de naskiteco kaj populareco!

Miaj pensoj momenton forvagis kaj mi vidis, ke Lady Maŭd rimarkis mian distrecon. Sed mi vidis ankaŭ, ke ŝi, se ne tute, tamen iom komprenis la kialon. Si diris ion, kion mi ne aŭdis, al sia fratino.

Lady Edith kapjesis kaj tuj ankaŭ sin turnis al mi.

»Sro Hendriks«, ŝi diris, »ĉu vi volas fari al ni la plezuron kunveturi iom kun ni? Mi sciiĝis, ke vi estas muzikama, kaj ni volonte konsiliĝus kun vi pri la muzika parto de nia estonta vesperfesto.«

Mi rememoris, ke en tiu neforgesebla vespero, kiam Lady Maŭd kantis, mi vigle interparolis kun ŝi pri muziko kaj komponistoj. Kredeble mi do ŝuldas tiun inviton al ŝi. Estis same klare, ke ankaŭ Lordo Lidderdale tion komprenis kaj ne estis tre kontenta pri la bonvolo al mi montrita. Mi ne povis forigi la impreson, ke li sentas por la bela vizaĝeto de Lady Maŭd pli, ol li ĝis nun montris. Kvankam mi neniam aŭdis laŭdiron, ke li ŝin amindumas, mi certe kredis lin unu el ŝiaj admirantoj.

kompreneble mi tuj akceptis la inviton. Baldaŭ mi estis jam sidanta sur la malantaŭa benko kontraŭ Lady Maŭd. La ĉevaloj ektiris, kaj mi havis la kontentiĝon vidi, ke Lordo Lidderdale post ĝentila saluto galope malaperis laŭ Rotten Row.

Unue ni priparolis muzikon, precipe tion, kion Lady Maŭd estas kantonta. Kiel muzikistino ŝi havis certan famon, kaj ŝia kantado okaze de la festoj en la granda domo en Grosvenor Gardens ĉiam estis tre ŝatata allogaĵo. Kiam ni estis interkonsentintaj pri kelkaj kantoj de Brahms kaj de Massenet, ŝi turnis la paroladon al Lordo Lidderdale.

»Mi trovas, ke li multe ŝanĝiĝis depost la pasinta jaro«, ŝi diris. »Unue ŝajnis, ke li apenaŭ rekonis min, poste li fariĝis preskaŭ tro ĝentila.« Dirante tion ŝi jetis mokan rigardon al mi.

Mi rapidis rakonti, kion mi scias pri la akcidento, kiu al li okazis, kaj ke liaj amikoj opinias la aferon sufiĉe zorga. Samtempe mi faris mian eblon por defendi lin kontraŭ ĉiu riproĉo (kvankam ne elkore, ĉar mi ja kredis lin mia konkuranto je ŝia favoro). Verdire mi ekkoleris pri mi mem, ĉar mi tiel malfacile prenis sur min lian defendon, dum de lia flanko mi neniam spertis ion krom amikeco kaj ĝentileco.

Ankaŭ nun nia veturado multe tro baldaŭ finiĝis. En la apudeco de Hyde-Park-Corner mi iĝis el la veturilo, kaj kiam mi vidis ĝin malaperi ĉe la angulo de Parklane, mia koro tute malgajiĝis: mi eksciis, ke la vojo al vera amo malofte iras sur rozoj.

Profunde enpensiĝinte, mi denove promenis en la parkon kaj serĉis plej senhomajn vojojn por esti sola kun miaj pensoj. Neatendite iu ĝentile min salutis. Mi levis la kapon kaj ĝuste vidis preterpasi mallongan, dikan, junan viron, bonege vestitan kaj kun laŭmoda cilindra ĉapelo sur la kapo. Samtempe mi rigardis returnen, kaj mi vidis lin rideti. Tiam mi rekonis la ĉiaman persekutanton, kiun mi jam renkontis kiel laboriston kaj kiel kelneron, kaj kiu nun venis al mi kiel mia egalulo.

Mi sciis, ke tiu viro estas konfidato de G. G., tamen mi sentis min kolera, ĉar li tiel persiste sekvas miajn paŝojn.

Mi jam diris, ke ni samtempe rigardis returnen. Mi ekprenis decidon kaj rapide paŝis al li.

»Ĉu efektive estas bezonate, Sro …«

»Sro Jenkins«, li diris kun mallonga kliniĝo.

»Ĉu efektive estas bezonate, Sro Jenkins, ke vi ĉiam min sekvas? Estas kvazaŭ mi ne povus fari paŝon ne renkontante vin!«

»Tio estas iom troigita, Sro Hendriks«, li respondis. »Ĝenerale mi ne serĉas vin, sed ĉitiufoje mi konsentas, ke mi iris renkonten al vi. Mi havas novaĵon por vi.«

»Kaj tiu estas?«

»Hodiaŭ Lordo Lowden reekhavis sian liberecon!«

Tio estis efektive novaĵo! Mi rigardis mian dikan amikon per grandaj okuloj.

»Ĉu tamen li estas senkulpa?«, mi demandis. Ree Sro Jenkins ridetis. »Mi nur scias, ke Sro Gill sendis telegramon«, li diris. »Sekve de tiu telegramo oni liberigis lin. Ĉu li estas senkulpa, nu, tio estas alia demando.«

»Sed se oni ne estas certa pri lia senkulpeco, kial oni lin liberigas?«

Denove la sama rideto. »Ankaŭ mi ricevis instrukciojn de Sro Gill. Jen kion ili enhavas: mi devas peti vin, persone sciigi la novaĵon pri la liberigo de Lordo Lowden al Lordo Lidderdale. Hodiaŭ vespere kompreneble ĉiuj ĵurnaloj ĝin rakontos. Sed Sro Gill tre deziras, ke Lordo Lidderdale antaŭe sciu ĝin per vi.«

»Mi tute ne komprenas, kial tio estas tiel urĝa«, mi diris iom malbonhumore, ĉar mi trovis, ke G. G. tute bone povus skribi al mi mem, anstataŭ sendi alian personon kun tiu komisio.

»Se Sro Gill tion deziras, mi plenumos lian peton, sed mi ĉiam ankoraŭ ne komprenas, kial oni liberigis Lordon Lowden.«

»Nek mi«, respondis Sro Jenkins. »Sed ĉu estus tiel mirige, ke oni lin liberigis por sekrete sekvi lin kaj tiel eltrovi, kie li kaŝis la ŝtelitajn ŝtonojn? Oni pli ol unu fojon agis tiel.«

Tio estis tute komprenebla kialo. Mi sentis iom da kontentigo, ĉar verŝajne mia opinio pri la kulpeco de Lordo Lowden ne estis do erara: li estas kaj restas »la viro el Francujo«.

Tiel interparolante ni promenis returnen al Rotten Row kaj apenaŭ veninte tien, ni vidis, ke Lordo Lidderdale, nun paŝe, preterpasas sur sia belega ĉevalo. Li ankaŭ vidis min kaj haltigis ĝin.

»La hazardo al vi estas favora«, diris mia kunulo, salutis ĝentile kaj foriris. Sed mi rimarkis, ke li restas staranta je kelka distanco kaj rigardas nin.

»Ĉu ankoraŭ ĉiam promenanta?«, demandis Lordo Lidderdale, familiäre kapsalutante. »Mi kredis, ke la agrabla soeicto, en kiu mi lasis vin, pli longe enkatenigus vin!«

Lia voĉo sonis iom moke, sed mi ŝajnigis tion ne rimarki.

»Mylord,« mi diris, »ĵus mi eksciis ion, kio ankaŭ vin interesos. Hodiaŭ Lordo Lowden reekhavis sian liberecon.«

Lia mieno malsereniĝis.

»Azenoj!«, li murmuris inter la dentoj.

»Kiujn vi celas?«

»La policon kompreneble! Ĉu ne estas mokinde, ke ĝi malliberigas iun laŭ tiuj malfortaj motivoj, ke post kelke da tagoj ĝi ree devas liberigi lin?«

»Mi ne scias, Mylord, ĉu tiuj motivoj efektive estis tiel malfortaj, kiel vi kredas. En tiu vespero en lia domo ni ambaŭ vidis sufiĉon por dubi pri lia senkulpeco.«

»Certe, certe!«, li diris mallonge. »Sed kial lin liberigi en tiu okazo?«

Mi eldiris la motivon jam proponitan de Sro Jenkins.

»Kredeble!«, li respondis kapjesante. »Tiel la afero almenaŭ fariĝas komprenebla. De kiu vi eksciis la novaĵon, Sro Hendriks?«

»Geoffrey Gill sciigis ĝin al mi kun la peto tuj informi vin.«

Denove lia mieno malsereniĝis. »Min?«, li demandis. »Kial ĝuste min?«

»Ĉu vi forgesas, kion mi jam diris al vi, Mylord?«, mi ne povis ne diri. »Mi havas strangajn konjektojn rilate al la murdafero en Menton. Mi ne povas paroli pli detale, vi devas mem kompreni, kion mi celas.«

»Viaj vortoj estas enigmaj!«, li diris iom ekscitite, sed daŭrigis per sia ordinara tono: »Ĉiuokaze Lowden estas libera, kaj pri tio mi ĝojas. Bonan tagon, Sro Hendriks.«

Mi salutis, sed Lordo Lidderdale ankoraŭ retenis sian ĉevalon.

»Ĉu Sro Gill estas en la urbo?«, li demandis.

»Ankoraŭ ne!«, mi respondis.

»Do neniun novaĵon pri li?«

»Neniun.«

»Dankon!« Tuj poste li galopis laŭ Rotten Row al Hyde-Park-Corner.

Kiam malrapide mi iris la saman vojon, subite Sro Jenkins denove estis flanke de mi. Mi ne atentis lin, tiel ke lia ekapero min surprizis.

»Mi restis en la apudeco«, li diris. »Mi ne povis aŭdi ĉiujn vortojn de via interparolado, sed ŝajnis al mi, ke Lordo Lidderdale ne estis tre afabla.«

»Afero inter li kaj mi«, mi respondis, rememorante la al mi montritan afablecon de Lady Maŭd, kiu evidente ofendetis lin. »Cetere vi iom troigas viajn profesiajn kutimojn, Sro Jenkins. Mi ne ŝatas, ke oni subaŭskultas miajn interparoladojn!«

»Ĉu ne?«, diris mia dika amiko kun sia kutima rideto, kiun mi ektrovis idiota; poste, rigardante post Lidderdale, li daŭrigis:

»Kia bonega rajdanto via aristokrata amiko estas, ĉar li povas rajdi sur tiu vigla ĉevalo, krome nur disponante pri sia maldekstra mano! Kian fortegan maldekstran manon li sendube havas!«

Mi levis la ŝultrojn kaj miris, ke G. G. efektive fidas tiun sensence parolantan dikulon.

Ĉapitro XV – En la vintroĝardeno

Du tagojn poste je la deka mi eniris la per plantoj ornamitan vestiblon de la princa restadejo de Lordo Stockton en Grosvenor Gardens.

Estis la festvespero, kaj la gevizitantoj flue alvenis. Longa vico da aŭtomobiloj staris ekstere atendanta, kaj ĉiu laŭvice deponis antaŭ la larĝa enirejo sian karan ŝarĝon (kara laŭ du signifoj, ĉar malofte mi vidis kune tiom da juveloj). Kvar komunikiĝaj salonoj estis arangitaj por la celo. La lasta estis la balsalono; ĝi kuŝis apud la vasta, duone lumigita vintroĝardeno, en kio serpentumantaj vojoj perdiĝis inter altaj palmgrupoj.

Lordo kaj Lady Stockton akceptis la gastojn en la unua el la kvar salonoj.

Kiam mi estis komplimentinta ilin, (frapis min, ke Lordo Stockton ne estis por mi tiel afabla kiel ordinare) mi trairis malrapide la salonon por serĉi konatojn kaj precipe por trovi ŝin. La unua, kiun mi renkontis, estis Lordo Ruthven.

»Bonan vesperon, Sro Hendriks«, li diris. »Vi sendube legis en la ĵurnaloj, ke Lowden ree estas libera. Estis efektive tro sensaĝe suspekti lin. Ĉu vi eĉ unu momenton kredis lin kulpa?«

»Estis malfacile ne kredi lin kulpa«, mi diris iom lakone.

»Mi kontraŭe trovis malfacile tamen kredi lin tia,«, diris Lordo Ruthven, »kaj mi ĝojas, ke la faktoj min pravigas.«

»Nu, ni atendos«, mi diris, senvole iom ekscitite pro la naiveco de tiu juna aristokrato, kies kombin- kaj deduktkapablo (por uzi la ŝatatajn esprimojn de G. G.) evidente ne estas tre granda.

»Ĉu vi scias, ke li estas ĉi tie, Sro Hendriks?«

»Ĉu Lordo Lowden?«, mi demandis miregigite. »Tio estas tamen tro forta post tio, kio okazis.«

Kun miro Lordo Ruthven min rigardis. »Ĉu tio efektive estas via opinio?«, li demandis. »Ŝajnas al mi, ke persono, kiun oni malprave suspektis, agas plej prudente, kiam li tuj vizitas siajn amikojn.«

»Mi tamen trovas tion nedelikata agmaniero«, mi respondis ne cedante.

En tiu momento mi ekvidis la objekton de nia interparolado. Li parolis kun peza, dika virino, kies vestoj estis tiel superŝutitaj per diamantoj kaj perloj, ke ŝi nur povis esti Lady Ackland. Mi iom alproksimiĝis kaj aŭdis ŝin diri per sia maldelikata, vira voĉo:

»Idiotoj ili estas; se vi nur nomas ilin malsaĝuloj, vi faras al ili komplimenton.«

Mi komprenis, ke tiu afablaĵo celis niajn policanojn, kaj mi ofendetiĝis pro tio. Subite Lordo Lowden ekvidis min kaj faris signon, ke mi venu al li. kompreneble mi devis plenumi tiun peton.

»Sro Hendriks«, li diris, »permesu al mi la plezuron prezenti vin al la viktimo de miaj krimoj, al Lady Ackland, Sro Hendriks, mia juna holanda amiko.«

Mi riverencis, Lady Ackland donis al mi la manon.

»Mi aŭdas, Sro Hendriks, ke vi la vesperon antaŭ la impertinenta ŝtelo estis la gasto de Lordo Lowden. Tiam vi ankaŭ vidis la safiron, kiun oni forŝtelis de mi. Ĉu vi rekonas ĝin?«

Tuj mi vidis, ke la belega ŝtono, kiun Lordo Lowden en tiu vespero tiel neatendite trovis en la kesteto, brilis sur la larĝa brusto de Lady Ackland.

»Jes«, ŝi daŭrigis, »se tiu ŝtono havus langon, ni aŭdus belan historion.«

»Mi scias sufiĉe bone, kion ĝi rakontus,«, diris Lordo Lowden kun rideto, »sed provizore tio restas ankoraŭ sekreto.«

Mi devis konsenti, la viro estas bonega aktoro. La malfavora impreso, kiun mi ekhavis pri li, dum nia unua kunestado, ankoraŭ plifortiĝis. Tamen mi ne povis ne ridi je la penso, ke tiu viro, sendube danĝera krimulo, tiel senhonte mokas sian propran fiagon, dum la polico estas apud li. Ĉar, se ĝi efektive ne estis tiel idiota kiel Lady Ackland kredis, ĝi certe estis ie en la proksimeco.

Kvazaŭ por jesigi mian konjekton, Sro Jenkins en neriproĉebla vesperkostumo malrapide envenis la salonon. Li estis akompanata de persono, kiun mi ne konis, viro de meza kresko kun longaj, grizaj lipharoj kaj ŝtalbluaj okuloj. Ili paŝis rekte al mi.

»Ĉu mi povas prezenti al vi Majoron Curtis el Bengalujo?«, diris Sro Jenkins kun sia ĉiamsama rideto. Mi vidis, ke Lordo Lowden turnis sin, kaj mi kredis vidi rigardon de sekreta interligo inter li kaj la majoro. Mi do devis esti singarda.

Majoro Curtis kaj mi premis la manon unu al la alia.

»Mi volonte parolus kun vi kelkajn vortojn«, li diris. »Ni iru en la vintroĝardenon: je la nuna horo sendube neniu sin trovas tie.«

Por diri la veron, mi ne tre ŝatis havi intiman interparoladon kun tiu nekonata viro, kies rigardon de interkonsento kun Lordo Lowden mi bone vidis. Sed kompreneble mi ne povis rifuzi, des malpli, ĉar Sro Jenkins kun sia eterna rideto al mi certigis, ke la majoro estas faronta al mi gravajn sciigojn.

Nelonge poste ni staris en la vintroĝardeno. Mi atendis, ke Majoro Curtis ekparolos, sed li silentis kaj fikse rigardis min. Subite li ekridis mallaŭte, sed kore, metis la manon en la pantalonpoŝon kaj eligis revolveron.

La situacio nun efektive fariĝis malagrabla. Ĉu la viro eble estas freneza? Ĉiam ridante li transdonis al mi la revolveron, dum mi rigardis lin per larĝe malfermitaj okuloj.

»Willy«, diris voĉo, kiun mi tuj rekonis, »enpoŝigu tiun armilon, vi eble bezonos ĝin hodiaŭ vespere!«

Estis G. G.

Oni povas imagi mian miregon, sed ankaŭ mian ĝojon. La lastan semajnon mi sentis min kvazaŭ en labirinto, en kiu mi ne povis trovi la vojon. Jen mi rehavis mian gvidanton! Sed mi devas konfesi, ke liaj unuaj vortoj ne estis trankviligaj.

Mi do volis demandi klarigojn, sed apenaŭ mi malfermis la buŝon, G. G. per mallonga gesto igis min silenti.

»Ne nun! Poste mi tute informos vin. Prenu tiun revolveron, reiru en la salonon, sed zorgu, ke vi estu ĉe la enirejo de la vintroĝardeno je duono post noktmezo. La solvo proksimiĝas!«

»La solvo de kio?«, mi demandis.

»De nia Mentona aventuro kaj de diversaj aliaj enigmoj. Ne demandu plu, mi petas, sed faru, kion mi diris.« Ne perdante pliajn vortojn, li turnis al mi la dorson kaj foriris.

Se iam homo estis atakata de sentaĵoj, tute kontraŭaj unu al la aliaj, mi estis tia post tiu neatendita renkonto. Mi venis, plena je revoj pri la vespero, Lady Maŭd estis por mi la centro de ĉio, kaj post malpli ol duonhoro mi staris kun revolvero en mia poŝo evidente sur la rando de danĝera aventuro!

Dum mi enpensiĝinte tie staris, de malproksime eksonis sonoj de piano. Subite mi revenis al la realeco: eble estas Lady Maŭd, kiu ĉiam mem akompanis siajn kantojn. Kaj mi ankoraŭ ne povis komplimenti ŝin.

Rapide mi estis reironta en la salonon, sed ne farinte dek paŝojn mi aŭdis susuradon de virinvestoj. Mi turnis min … Lady Maŭd!

»Momenton, Sro Hendriks«, ŝi diris, »se ne la muziko de Sinjorino Luĉa pli forte altiras vin.«

Sinjorino Luĉa estis stelo de la itala opero. Ŝi kantis multfoje dum privataj vesperfestoj de la angla granda mondo.

Balbutante mi eligis, ke mi estas tute je ŝia dispono. Ŝia neatendita apero iomete min konfuzis. Kial ŝi estas tie ĉi? Kion ŝi volas de mi? Ŝiaj vangoj estis tre ruĝaj (kio igis ŝin belege aspekti, ŝiaj okuloj radiis per neordinara brilo kaj ŝia mano tenanta la eburan ventumilon iom tremis.

»Ni sidiĝu momenton«, ŝi diris, montrante benkon duone kaŝitan post larĝa foliaro de palmarbo.

»Ekde la momento, kiam vi venis, mi klopodas havi interparoladon kun vi sola. Mi vidis vin malaperi en la vintroĝardeno kun tiu hinda Majoro, kaj lin sola eliri. Tiam mi venis por serĉi vin.«

Ni sidis sur la benko kaj mi, ankoraŭ ĉiam sufiĉe konfuzita, esprimis mian bedaŭron, ke mi ne pli frue vidis ŝin kaj certigis, ke nun mi estas atente aŭskultanta.

»Sro Hendriks, neniun ĝentilaĵojn nun, mi petegas«, ŝi diris levante la malgrandan manon kaj portante ĝin kun laca gesto al sia kapo. »Mi scias, mi sentas, ke vi estas nia amiko; mi venas peti vian konsilon kaj ankaŭ doni al vi averton.«

»Se efektive mi povas al vi doni konsilon, mi tre gojos. Mi volus pruvi, ke vi povas fidi min, kaj mi ŝatus fari ĉion por vi«

»Vi ne devas pruvi kion ajn. Mi tute vin fidas, mi mem miras, ke mi tiel tute fidas vin!«

Momenton ŝi silentis. Poste ŝi elprenis malgrandan kunfalditan papereton kaj daŭrigis:

»Antaŭ unu horo mia fratino ricevis tiun leteron. Mi ne sciis tiam, kion ĝi enhavas. Ŝi ricevis ĝin, dum ŝi sin vestis. Mi jam estis preta kaj atendis en ŝia ĉambro, ĝis ankaŭ ŝi estos fininta sian tualeton. Leginte la leteron, mia fratino morte paliĝis, kaj mi timis, ke ŝi estas svenonta. Ĉiuj miaj demandoj estis vanaj. Ŝi diris nur, ke mi ne povas helpi ŝin.«

Lady Maŭd deturnis sin, kaj mi vidis, ke ŝi penis reteni siajn larmojn. Tiam mi faris ion, sendube senhontan, sed tio okazis tiel tute ne antaŭintencite, ke ankaŭ ŝi trovis ĝin memkomprenebla: Mi ĉirkaŭbrakis ŝin kaj ŝin tiris al mi. Momenton ŝia kapo kuŝis sur mia ŝultro. Poste ŝi neperforte liberigis sin, balancis la kapon kaj tra siaj larmoj rigardis min kun rideto.

»Ne, Sro Hendriks, ne tio! Ne nun!« … Momenton ŝi silentis, poste ŝi daŭrigis sian rakonton:

»Tiam Lady Edith fariĝis nenature ekscitita. Ŝi ekŝercis kun sia ĉambristino, bruparola kiel troekscitita infano. Mi neniam vidis ŝin tia. Evidente ŝi forgesis pri mia ĉeesto; ŝajne ŝi vivis en sonĝo. Ne salutinte min, ŝi iris malsupren. Kiam ŝi estis for, mi rimarkis, ke la letero kuŝas ankoraŭ sur ŝia tualettablo; pro sia konfuziteco ŝi ĝin forgesis! Ne estas bone, kion mi tiam faris, Sro Hendriks, sed mi nur celis la feliĉon de mia fratino, kaj mi ne hontas. Jen la letereto, Sro Hendriks; mi ne komprenas ĝin. Ĉu vi volas helpi kaj konsili min?«

Estis malgranda, kvadrata, duonige faldita paperpeco. Forta, rigida mano de viro estis skribinta jenon:

»Agu, kiel mi ordonis! Mi atendas riĉan rikolton. Alie …«

Nenio plu kaj neniu subskribaĵo.

Kiel mi povus doni konsilojn al Lady Maŭd en afero, kiun ankaŭ mi tute ne komprenis. Tamen mi ekpensis ion, kio eble povus esti grava. Mi rememoris, ke nevidite mi aŭdis, ke Lady Edith alvokis la helpon de Lordo Lidderdale kontraŭ persono, kiun ŝi abomenas kaj timas. Ĉu la letero venis de tiu viro? Sendube! do Lordo Lidderdale eble povus helpi. Sed tiuokaze mi devus rakonti al Lady Maŭd kaj al Lordo Lidderdale, ke mi, kvankam kontraŭvole, subaŭskultis la interparoladon. Tio ne estus malhelpinta min (ĉar miaj bonaj intencoj igis min forta), sed mi sentis, ke ni staras meze de ĉiuj de mi nekonataj cirkonstancoj kaj okazoj, kiujn eraro de mia flanko povus igi fatalaj, ne nur por mi, sed ankaŭ por aliaj. Subite mi ekpensis, ke G. G. revenis kaj ke plej bone mi igu lin prijuĝi la aferon.

»Nek mi komprenas tiujn vortojn«, mi diris. »Sed hodiaŭ vespere pli sperta persono rilate al tiuj aferoj estas tie ĉi. Ĉu vi scias, ke mia amiko, Geoffrey Gill, ĉeestas la feston?«

Ne, ŝi ne sciis tion! Sed ŝi tre ĝojis pri tio, kaj kiel mi ŝi opiniis, ke ni devas demandi lian opinion.

Kiam ni estis interkonsentintaj pri tio, mi sentis, ke mia tasko nun estas reiri en la salonon por klopodi inter la multnombraj gastoj momenton interparoli kun G. G.

Kvankam tre bedaŭrante, ke mi estas devigata fini mian intiman interparoladon kun Lady Maŭd, mi ekstaris kun heroa kuraĝo.

»Ĉu vi volas konfidi al mi tiun leteron?«, mi demandis. »Mi tuj serĉos mian amikon kaj montros ĝin al li.«

»La leteron mi volonte konfidas al vi«, diris Lady Maŭd. »Sed atendu momenton: Vi forgesas, ke mi ne nur venis por peti vian konsilon, sed ankaŭ por averti vin.«

Atendi momenton?! Mi volonte atendus ĉi tie kun ŝi la tutan vesperon, sed mi estis sufiĉe saĝa por kontraŭstari la tenton eldiri tiun penson. Ni staris nun unu kontraŭ la alia, ŝi rigardis rekte en miajn okulojn kun la energia kaj tamen virina esprimo, kiu jam tiel ofte min frapis.

»Sro Hendriks«, ŝi diris, »mi scias, ke vi jam ekde longe konas Lordon Lidderdale, kaj ke vi kredas lin via amiko. Mi ŝatas malsekretecon, tial vi rajtas scii, ke li rakontis al mia patro multon malbonan pri vi.«

»Ĉu pri mi?«, mi demandis mirigite. »Kial, je Dio?«

Dolĉa esprimo aperis en ŝiaj okuloj. »Se vi ne komprenas tion, mi ne povas tion diri.« Momenton ŝi silentis, poste ŝi daŭrigis preskaŭ neaŭdeble: »Lordo Lidderdale sin montras subite fervora admiranto de … iu, kiun li antaŭe neniam atentis; nun li ĉie vidas konkurantojn kaj evidente sin armas kontraŭ ili.«

Sendube mi paliĝis, ĉar ŝi etendis la manojn al mi. »Ne afliktiĝu«, ŝi diris. »Kial vi atentus tiujn babilaĵojn?«

Nun mi ekrigardis rekte en ŝiajn okulojn. »Mi ne scias, kion li rakontis pri mi«, mi diris (kaj mi miris pro mia trankvileco). »Ĉu vi volas min informi, por ke mi povu min defendi?«

»Ĉu vi tiel multe deziras defendi vin?«

»Antaŭ vi, jes!«, mi respondis, premante la manojn, kiujn mi ĉiam tenis en la miaj.

Denove ŝi alrigardis min, nun per rigardo, kiun mi ne forgesos dum mia tuta vivo.

»Ĝuste antaŭ mi vi ne bezonas«, ŝi diris mallaŭte.

Subite mi sentis ŝiajn lipojn sur la miaj, kaj la sekvantan momenton mi estis sola.

Ĉapitro XVI – Muziko kaj Dancado

Kelka tempo pasis, antaŭ ol mi sufiĉe trankviliĝis por trairi la balsalonon, en kiu nur tie kaj tie ĉi sidis babilanta pareto (je tiu frua horo dancado ankoraŭ ne komenciĝis). Mi reeniris la ĉambron, el kiu sonis muziko.

Sinjorino Luĉa jam delonge finis sian kantadon, kaj kiam mi envenis, Lady Maŭd sidiĝis antaŭ la pianon. Sendube post tio, kio okazis inter ni, mi povis kredi, ke ŝi atendis ĝis mia veno; tuj niaj rigardoj sin renkontis kaj la ĉielo, en kiu mi troviĝis, fariĝis ankoraŭ pli luma kaj rava. Tamen mi vidis kun sento de malkontenteco, ke estis multe tro multe da homoj ĉirkaŭ mi por esti tute absorbata en tiu ĉielo. De ambaŭ flankoj gastoj amase envenis. Lady Ackland, brilanta pro diamantoj, sidis maldekstre de la piano. Flanke de ŝi Lady Edith, nun ree kun la ordinara rigida esprimo sur sia vizaĝo kaj mortpala. Apogante sin kontraŭ la piano staris Lordo Lidderdale kaj flanke de li Majoro Curtis el Bengalujo. Ruthven kaj Lordo Lowden staris ĉe la enirejo rekte kontraŭ mi, kaj Sinjoron Jenkins mi vidis, modeste sidantan post Lady Ackland kaj Lady Edith.

Lordo kaj Lady Stockton staris en mia apudeco, kaj kiam okaze la unua min ekvidis, li sulkigis la brovojn kaj rigardis aliloken. Tion mi do ŝuldas al Lordo Lidderdale. Kia malnobla agmaniero de la kavaliro sen timo kaj sen makulo! Ho ve, kiu el ni estas certa pri siaj agoj, kiam alia persono estas deŝironta la rozon, kiun ni mem deziras posedi. Pro mia granda feliĉo mi preskaŭ povis pardoni al Lordo Lidderdale: la feliĉa favorato ordinare sin sentas noblanima al tiuj, kiuj ne estas favoratoj!

Mi ekstaris ĉe la pordo, tra kiu mi envenis, tiel ke mi nemalhelpate povis vidi la belan vizaĝeton de Lady Maŭd; kaj dum ŝi kantis la kantojn, kiujn ni kune elektis, niaj rigardoj multfoje sin renkontis. La sola, kiu evidente tion rimarkis, estis Lordo Lidderdale. Mi vidis lin rigardi al mia direkto kaj kun kontraŭvola gesto levi la ŝultrojn. En la sama momento mi vidis, ke la kapo de G. G. apud li faris la karakterizan skueton, kiu signifas, ke li faras surprizigan malkovron. Mi rigardis ĉirkaŭen por vidi, ĉu okazis io eksterordinara, sed mi vidis nur senmove starantajn aŭskultantojn kun atentaj vizaĝoj.

Estis kompreneble, ke en tiuj cirkonstancoj mi ne povis ĝui la kantadon de Lady Maŭd tiel intense, kiel mi deziris. En la laŭta aplaŭdado, kiu eksplodis ĉiufoje, post kiam ŝi finis kanton, mi formale partoprenis: miaj okuloj dankis ŝin, la sensenca manklakado min malkontentigis.

Kiam Lady Maŭd finis sian lastan kanton kaj forlasis la lokon antaŭ la piano, mi puŝis min antaŭen inter la nun ree vigle interparolantaj kaj tra la ĉambro moviĝantaj gastoj, kaj frapetis la ŝultron de G. G.

»Unu vorton, mi petas, majoro Curtis«, mi diris, respondante per kiel eble plej afabla saluto je la pli ol malvarma saluto de Lordo Lidderdale. »Mi kredas, ke en Holando ni havas komunajn konatojn«, mi diris laŭte, sciante, ke Lordo Lidderdale nin aŭskultis. Kaj mi parolis aliajn sensencaĵojn, ĝis ni atingis la balsalonon, kie ni estis preskaŭ solaj.

»Brave, Willy!«, diris G. G. »Viaj progresoj kiel detektivo estas frapantaj. Kion vi volas diri al mi?«

Rapide mi al li sciigis, kion Lady Maŭd rakontis pri sia fratino. Mi montris la misteran leteron, kaj ĉi kune mi rakontis pri la hazardo, kiu igis min subaŭskulti la ne malpli misteran interparoladon de Lady Edith kaj Lordo Lidderdale.

Mi tuj vidis, ke G. G. opinias miajn sciigojn tre gravaj. Li enpoŝigis la leteron, pripensis momentan kaj diris:

»Willy, mi senŝerce ripetas, ke vi faris grandajn progresojn kiel detektivo. Viaj sciigoj estas plej gravaj kaj klarigas la nuran malluman punkton, kiu rilate al niaj komunaj aventuroj ankoraŭ restis por mi. Mi nenion ankoraŭ povas al vi rakonti, sed hodiaŭ vespere vi vidos la solvon. Vi ĉeestis la komencon, vi devas ankaŭ ĉeesti la finon de la afero. Li turnis sin, faris kelkajn paŝojn, sed tuj revenis.

»Willy«, li diris, »ni estas finontaj belan laboron: helpi noblan kaj malfeliĉan virinon! Ne forgesu nian rendevuon je duono post noktmezo!«

Kaj li rapide reiris en la alian ĉambron.

La dancado komenciĝis, kaj mi dancis kun Lady Maŭd! Ni ne multe parolis: granda feliĉo malofte trovas vortojn. Sed nia feliĉo estis miksita kun sento de timo kaj malcerteco, kiu devigis min paroli. Per malmultaj vortoj mi penadis ŝin trankviligi rilate al Lady Edith. Mi diris, ke G. G. evidente komprenis la aferon kaj estas helponta. Mi diris ankaŭ ion pri la estimplena maniero, en kiu li parolis pri ŝia fratino, kiam li petis mian kunlaboron. Sed pri nia interkonsentita renkonto je duono post noktomezo mi devis silenti, eĉ al Lady Maŭd. G. G. ripetfoje estis instiginta min nepre al neniu paroli pri ĝi. Mi tro bone sentis la gravecon de la situacio por ne blinde sekvi liajn konsilojn.

Ke Lady Maŭd min tiel privilegiis super ĉiuj aliaj, rezervante la unuan dancon al mi, vekis la miron de multaj vizitantoj. La gastoj de Lordo Stockton relative malmulte konis min kaj mi rimarkis, ke tie kaj tie ĉi oni parolas pri mi. Ankaŭ Lordo Stockton kun ne tre afabla vizaĝo por unu momento venis en la balsalonon por rigardi, kaj Lordo Lidderdale, apogante sin kontraŭ la muro, ĵetis al ni kolerajn rigardojn. Li estis ĵaluza kaj ne komprenis, kiel malsaĝa estas lia sintenado; sed en lia loko mi eble estus aginta sammaniere. Dume mi ĝojis, ke mi ne parolis kun li pri Lady Edith.

Lady Maŭd ankaŭ rimarkigis al mi la konduton de Lordo Lidderdale; ŝin tio ofendis. »Antaŭe mi sufiĉe ŝatis lin«, ŝi diris, »sed nun mi efektive havas antipation kontraŭ li; li kvazaŭ demetis ion de la iama ĝentilhomo.«

Kiam la valso estis finita, Lady Maŭd je la brako de alia kundancanto malaperis en la svarmo de la gastoj, Lady Ackland ekokupis min. Per mansignoj ŝi petis min alproksimiĝi kaj tiris min senceremonie sur seĝon apud ŝi.

»Por dancado mi estas ne tro maljuna, sed tro dika«, diris tiu liberama sinjorino. »Tamen mi ŝatas havi babiladon, dum oni dancas. Vi ĵus dancis kun la plej bela knabino en la salono, Sro Hendriks, estas juste, ke vi nun vin okupu ankaŭ pri la plej dika virino.«

Malfacile estis trovi decan respondon, do mi ridetis, nenion dirante. Lady Ackland komencis tiam en sia ordinara, joviala[23] kaj iom maldelikata maniero priparoli la ĉeestantojn, ne ŝparanta sian kritikon.

»Ĉu vi atentis Lordon Lidderdale?«, ŝi demandis. »Vi ja konas lin? Rimarkinda homo! Hodiaŭ vespere li ŝajnas iomete malbonhumora. Sciu, Sro Hendriks, ke li okupas jam ekde longe lokon en mia koro. Unu el tiuj vizaĝoj, por kiu virino farus malsaĝaĵon! Sed, ho ve, mi estas tro maljuna!«

Mi kompreneble protestis.

»Nu, bone, Sro Hendriks, tamen tro dika: ĝi estas tute la sama. Cetere, en la lasta tempo li ne fariĝis pli bela, li maldikiĝis!«

»Vi sendube scias, ke li estis malsana kaj efektive ankoraŭ ne tute resaniĝis.«

»Li ĉiam portas la manon bandaĝita, la kompatindulo, kaj lia kapo ankaŭ ne estas ankoraŭ tute en ordo. Mi scias ĉion pri li, Sro Hendriks. Li mem rakontis al mi, kio okazis. Sed feliĉe, la stato ŝajnas ne esti tiel grava, kiel kredis kelkaj el liaj amikoj.«

Poste la parolado sin turnis al aliaj personaj kaj, por diri la veron, sufiĉe min tedis. Mi sukcesis forsavi min, kiam Lordo Lowden, pasante en la proksimeco, siavice estis alkroĉata de Lady Ackland.

Mi vagadis ankoraŭ kelkan tempon tra la salonoj, staris rigardante ĉe ludtabletoj kaj en la balsalono, kie Lady Maŭd kelkfoje preterŝvebis. Proporcie al la proksimiĝo de la difinita horo mi fariĝis pli kaj pli malkvieta kaj mi ĝojis, kiam la peza antikva horloĝo sur la kamenkadro fine montris tiun tempon.

Kiam mi eniris la vintroĝardenon, ĝi estis plena je promenantaj paroj kaj ĉiuj benkoj, tie kaj tie ĉi starantaj inter la verdaĵo estis okupitaj. Preskaŭ tuj Majoro Curtis el Bengalujo paŝis al mi kaj komencis laŭtvoĉe paroladi pri ĉasado je granda ĉasaĵo en Hindujo.

Dume li kondukis min al la malantaŭa parto de la vintroĝardeno, kie troviĝis nur kelkaj paroj kaj en momento, kiam neniu atentis nin, li malfermis malgrandan pordon kaj rapide tirinte min kun si, refermis ĝin post ni.

»Jen, Willy«, li diris. »Nun komenciĝas la laboro.«

Ni staris en longa, ne tre larĝa koridoro, kiu malproksime ĉe la maldekstra flanko evidente kondukis en la vestiblon. Dekstre estis ŝtuparo iranta al la unua etaĝo. G. G. suriris gin; mi sekvis lin, ne dirante vorton. Duonvoje, kie la ŝtuparo faras kurbiĝon, li haltis. Nek de malsupre, nek de la unua etaĝo oni povus vidi nin tie. Cetere la ŝtuparo estis en la malantaŭa parto de la domo kaj evidente malmulte uzata.

»Tie ĉi ni povas trankvile interparoli momenton«, diris G. G. »Ni ne devas perdi tempon, sed estas bezonate, ke vi sciu, kion ni estas farontaj.«

Tiam li rakontis, ke ni estas irontaj al la buduaro de Lady Edith. »Vi pri tio miras«, li daŭrigis. »La tempo por klarigoj ankoraŭ ne venis. Tamen mi volas diri al vi, ke verŝajne tie sin trovas Lady Edith mem kune kun la viro, kiun ni jam tiel longe serĉas.«

»Kun la viro el Francujo?«, mi demandis senspire …

»Jes, Willy, kun la viro el Menton.«

»Ĉu vi volas kredigi, ke …«

»Silentu! Mi ne volas kredigi ion pli ol mi diris. Vi konatiĝos kun unu el la plej ruzegaj kaj danĝeraj krimuloj, kiujn mi iam renkontis. Preparu vin al tiu konatiĝo kaj bone ekzamenu vian revolveron.«

Mi faris, kion li petis.

»Ĉu vi estas certa pri la afero?«

»Laŭ homa konsidero, jes!«, li diris. »Sed la viro montris tian diablan ruzegecon, ke mi mem apenaŭ povas ĝin kredi. Mi ne estus ĝeninta vin hodiaŭ vespere, Willy, se mi antaŭ ĉio ne volus malhelpi, ke malsekretiĝu la rilatoj inter Lady Edith kaj la viro, kiun ni trovos ĉe ŝi. Neniu scias pri ĝi, kaj neniu devas ĝin konjekti. Tamen mi bezonas helpon, ĉar sola mi povus malsukcesi, kaj tio ne devas okazi. Vi estas la sola, kiu povas min helpi, precipe ĉar kelkfoje vi jam ĵetis rigardon post la scenejon, kvankam vi ne komprenas ankoraŭ la interligon de la faktoj.«

»Je Dio, vi pravas!«, mi ekĝemis. »Sed mi ĝojas, ĉar mi povas helpi vin.«

»Supre ni trovos ankoraŭ alian personon«, li daŭrigis. »La viro tamen estas, por tiel diri, mekanika helpanto; ridetanta, silenta ilo, senbrua kaj fidinda. Nun venu, Willy! Estas tempo!«

Ĉapitro XVII – La maskita Viro

Laŭ la ŝtuparo ni atingis tre longan koridoron sur la unua etaĝo. Dekstre estis fenestroj donantaj vidon sur surkreskitan internan korton (la germanoj dirus: »Hof«), maldekstre vico da pordoj, evidente donantaj eniron al ĉambroj. Ni trovis nin en la ekstrema parto de la koridoro ĉe la malantaŭa flanko de la domo.

»Ĉe la alia flanko«, G. G. flustre sciigis al mi, »kuŝas la larĝa ĉefa ŝtuparo, kondukanta de la unua etaĝo malsupren en la vestiblon.«

Mola tapiŝo kovris la koridoron de la komenco ĝis la fino. Tra la dekstraj fenestroj lunlumo enfalis, krome tie kaj tie ĉi pendis lampoj, ornamitaj per ruĝa vitro, tiel ke ĉie regis duonlumo. En la koridoro estis neniu, sed, kiam ni faris dudekon da paŝoj, el la niĉo ĉe unu el la fenestroj eliĝis dika mallonga figuro. Estis nia bona amiko, Sro Jenkins.

»Ili ambaŭ estas en la ĉambro«, li flustre diris al G. G. »La pordo estas ŝlosita.«

»Tio ne estas malhelpaĵo, Sro Jenkins«, responde flustris G. G. »Vi tamen havas viajn ilojn kun vi?«

Sro Jenkins kapjesis.

»Kiu venis unua?«

»Ŝi.«

»Nun silentu momenton«, ordonis G. G.

Ni aŭdis nenion krom la malproksima festbruado malsupre: murmuradon de multaj voĉoj kaj kelkafoje mallaŭtan ridadon kaj muzikondojn el la balsalono, ĉion malklare kaj malforte pro la distanco. Sed neniun sonon en la proksimeco.

Subite eksonis de post la pordo, antaŭ kiu ni haltis, sufoka virinkrio kaj poste bruo de renversata seĝo.

»Nun, Sro Jenkins, rapide!«, aŭdiĝis de la lipoj de G. G. »Willy, vian revolveron!«

Kio nun okazis, daŭris nur kelke da sekundoj, sed estas neeble tiel rapide ĝin rakonti, ĉar la okazintaĵoj sin sekvis kun granda rapideco.

Sro Jenkins ekpaŝis al la fermita pordo. Dum li sin klinis, mi vidis ion brilantan en lia mano. Tuj ni aŭdis mallongan, sekan klakon, knaradon, kaj la pordo kun forta ektiro malfermiĝis.

La ĉambro estis lumigata nur de unu granda elektra lampo, pendanta super eleganta cilindra skribotablo, unu el tiuj belege prilaboritaj mebloj por sinjorinoj, je kiuj la domoj de la Londonaj aristokratoj estas tiel riĉaj. Inter la lampo kaj la pordo kuŝis virina figuro per tuta sia longo sur la planko; viro, kiu evidente staris kliniĝinte super ĝi, ĉe la subita ekmalfermiĝo de la pordo rektiĝis kaj ekstaris, la vizaĝo turnita al ni. La duonlumo el la koridoro falis sur lian staturon. Li estis longa, surhavis nigran surtuton kaj sur la kapo molan ĉapelon. La supra parto de lia vizaĝo estis kovrita per nigra masko; sub ĝi grizaj lipharoj kaj mallonga barbo.

»Brakojn supren!«, diris la voĉo de G. G. mallonge kaj ordone. Ni staris nun en la enirejo kaj tenis la revolverojn turnitajn al la entrudulo. Tiu ŝajnis heziti momenton, sed la esprimo de niaj vizaĝoj sendube konvinkis lin, ke ni estas seriozaj. Malrapide liaj manoj iris supren kaj li posteniris al la skribotablo. Ni faris kelke da paŝoj en la ĉambron, dum Jenkins malfermis la pordon post ni, kaj la viro ĉiam pli iris malantaŭen.

Tiam okazis io neatendita. La entrudulo, ĉiam tenante la manojn levitaj, nerimarkate iom etendis la maldekstran manon malantaŭen. Tro malfrue G. G. rimarkis lian intencon. Fulmorapida movo per la levita mano, kaj la lumo estingiĝis. Nia kontraŭulo estis antaŭ niaj okuloj turninta la butonon de la elektra lumo kaj rapide saltinta flanken. Sekundon tro malfrue sonis niaj pafoj, ni povis vidi preskaŭ nenion en la malluma ĉambro. Por plenigi la malfeliĉon Jenkins, konfuzita pro la subita mallumiĝo, faris grandegan malsagaĵon: li malfermis la pordon por reekhavi lumon kaj forgesis, ke pro tio niaj konturoj klare reliefigas kontraŭ la lumo de la koridoro, tiel ke persono en la ĉambro povas tute bone vidi nin, dum li mem restas nevidebla.

Pri tio, kio poste okazis, mi havas nur tre nebulan ideon. Kun laŭta blasfemo G. G. saltis flanken kaj per forta mano tiris min kune. Samtempe du pafoj aŭdiĝis, kaj mi sentis brulan doloron en miaj ŝultro kaj kolo. El la mallumaĵo en la ĉambro elsaltis figuro. Jenkins, trafita de pugnobato ruliĝis teren, kaj la viro, kiun ni intencis surprizi, forkuris tra la koridoro en la direkto, el kiu ni ĵus venis. Mi vidis ankoraŭ, ke Jenkins, rapide restariĝinte, kuris post li, kaj G. G. rebruligis la lumon; tiam mi havis ĝuste la bezonatajn fortojn por treni min al seĝo, en kiun mi falis perdante la konscion.

Kiam mi rekonsciiĝis (oni diris, ke mi kuŝis sveninta nur kvaronhoron) la unua persono, kiun mi vidis, estis G. G., nun ree en sia ordinara formo, okupante sin pri la ĉiam ankoraŭ senkonscia Lady Edith. Ŝi kuŝis sur divano, mortpala kaj senmova. G. G. mem estis ne malpli pala, sed li plene regis siajn korpon kaj spiriton. Jenkins, iom senhelpa, staris rigardante. Poste mi aŭdis, ke li sekvis la maskitan viron ĝis la malantaŭa ŝtuparo, kiun G. G. kaj mi ĵus estis suririntaj. Li volis postkuri malsupren, sed li falis pro io, kio kuŝis sur la tero: ĝi estis surtuto kaj nigra mola ĉapelo. Li grave doloriĝis kaj kiam li fine kapablis daŭrigi la persekuton, li vane serĉis la forkurinton, kiu estis kaj restis malaperinta. Jenkins revenis kun la surtuto kaj la ĉapelo, metis ilia sur seĝon kaj iris al G. G. por helpi lin.

G. G., vidante min rekonsciiĝi, faris afablan kapmovon al mi.

»Vi bone eliĝis, Willy«, li diris. »Mi tuj helpos vin, sed tie ĉi estas afero, kiu pli urĝas. Kiam …«

Subite li haltis kaj rapide kliniĝis. Li prenis ion de la planko, rigardis ĝin kaj ĝin metis en sian poŝon. Esprimo de granda ektimo sin montris sur lia vizaĝo. Li metis la manon al la kapo kaj ree sin klinis super Lady Edith, tiel ke mi ne plu povis vidi lian vizaĝon.

»Sro Jenkins«, li diris (lia voĉo sonis abrupte kaj ordone), »tuj iru malsupren. Inter la gastoj estas Doktoro Burney. Venigu lin kiel eble plej baldaŭ ĉi tien; kaj (li hezitis momenton) petu, ke Lordo Stockton kunvenu.«

»Willy!«, li diris, kiam ni estis solaj. »Mi esperis, ke ĉi tiu afero restos sekreto inter ni, sed nun mi ne plu povas tion prirespondi. Rigardu!«, kaj li al mi montris la objekton, kiun li jus prenis de la tero. Ĝi estis la nefacetita smeraldo, iam la posedaĵo de la familio Borĝia, kiun mi jam vidis en tiu konata vespero ĉe Lordo Lowden.

»Kiam mi prenis ĝin de la tero, la fatala, verŝajne venenita pikilo elstaris«, diris G. G. »Mi ĝin malaperigis premante alian risorteton: mi konas la konstruon de tiuj danĝeraj objektoj. Sed se montriĝos, ke mia konjekto estas prava …«

Li haltis kun furioza gesto, mallonga kaj pasia; neniam mi vidis lin en tia animstato. Kiam li denove sin klinis super Lady Edith, liaj ŝultroj tremis, sed li ne plu eligis sonon.

La plej aventuraj ekpensoj atakis min. Se miaj konjektoj de tiu vespero estas pravaj, la ŝtelo ĉe Lordo Lowden do estis komedio, kaj li ĉiam restas la posedanto de la smeraldo, kiun G. G. ĵus trovis. Kiamaniere do venis la ŝtono ĉi tien? Subite mi ekpensis, ke la viro kun la nigra masko estas same longa kiel Lordo Lowden. Lipharoj kaj barbo, ambaŭ grizaj, estis tiuj de Lordo Lowden. Kaj ankaŭ mi rememoris, ke liaj konatoj ofte incitetis lin pro lia obstina rifuzo porti cilindran ĉapelon, ĉar li iras eĉ al vesperfestoj kun sia mola ĉapelo. Cetere la nigra longa surtuto ankaŭ estis lia karakteriza vestajo. Sed kion li intencis fari per la ĉi tiea subtila mortigilo, la nefacetita smeraldo?

Mi apenaŭ kuraĝis daŭrigi mian pensadon, sed kun plena certeco mi estis nun konvinkita, ke Lordo Lowden estas la »Viro el Francujo«. Angla nobelulo evidente fariĝis itala bandito; malĝojiga afero de degenero!

Mi aŭdis voĉojn en la koridoro. G. G. rapide flustris, ke mi lasu ĉion al li (cetere, mi sentis min multe tro mizera por partopreni en tio, kio estas okazonta; kvankam mi tute rekonsciiĝis, terura laceco en miaj membroj jam ne forlasis min). La pordo malfermiĝis, kaj Doktoro Burney kaj post li Lordo Stockton kaj Lordo Lidderdale envenis. La lasta faris geston de mirego, kiam li vidis, ke ankaŭ G. G. estas tie. Sro Jenkins sekvis je kelka distanco.

Lordo Stockton estis tre pala. Vidante sian filinon, li iom ŝanceliĝis kaj apogis la manon sur la tablo.

»Kio okazis?«, li demandis per tremanta voĉo.

»Impertinenta ŝtelisto eniris tiun ĉambron, kaj Lady Edith svenis«, diris G. G. per sia ordinara tono. »Ni lin forpelis, sed ne sukcesis kapti lin. Sen akcidentoj tamen la afero ne finiĝis: Sro Hendriks estas vundita.«

Dume Dro Burney iris al Lady Edith. Mi vidis, ke G. G. mallaŭte diris kelkajn vortojn al li; la kuracisto dum senspira silento ekzamenis la knabinon. Lordo Stockton fariĝis ĉiam pli pala, kaj G. G. havis grandan penon igi lin atendi pacience.

»Profunda, sed nedanĝera sveno«, la kuracisto fine diris. »En malpli ol unu horo ŝi ree estos tute en ordo.«

La granda malŝarĝiĝo, kiun eksentis Lordo Stockton kaj G. G., sin montris sur iliaj vizaĝoj. La lasta tuj ree ekestis trankvila akraracia observanto, kiu regis la situacion.

»Miajn gratulojn, Mylord!«, li diris al Lordo Stockton. »Nun, kara doktoro, dediĉu ankaŭ vian atenton al Sro Hendriks, kiu do fine estas la sola viktimo de la historio.«

Dum la kuracisto ekzamenis miajn du vundojn, (unu en la maldekstra ŝultro kaj unu ĉe la maldekstra flanko de la kolo) mi aŭdis, ke G. G. diras al Lordo Lidderdale per sia ordinara joviala tono:

»Mylord, verdire vi estas tie ĉi neinvitita gasto, sed ni nur pensos: la fidatoj de Lordo Stockton ankaŭ estas la niaj.«

»Mi rigardas Lordon Lidderdale kiel membron de mia familio,« diris Lordo Stockton kun akcento. Dume Lidderdale ĵetis al mi rigardon, kiu klarigis la signifon de tiuj vortoj. Mi sentis mian koron frapegi kiel martelo!

»Mi petegas vin, sinjoroj«, diris G. G., »neniun vorton pri tio, kio tie ĉi okazis! Malsupre oni certe ne aŭdis la pafojn. La distanco estas tro granda, la muroj tro dikaj kaj la muziko kaj dancbruado certe malhelpis, ke oni ilin aŭdu. Post unu horo Lady Edith ree estos inter viaj gastoj, Lordo Stockton. Neniu rimarkos ion eksterordinaran, kaj estas nepre necese, ke tio tiel restu.«

Lordo Stockton kapjesis. Li denove fariĝis tre pala kaj aspektis lacega.

»Nun sinjoroj«, daŭrigis G. G., »mi devas peti vin lasi la doktoron sola kun liaj du pacientoj. Mi restos ĉi tie kaj prenas sur min rekonduki sinjoron Hendriks al lia loĝejo, post kiam provizora bandaĝo estos metita.«

»Ĉu vi konjektas la personecon de la viro, kiun vi surprizis?«, demandis Lordo Lidderdale. »Nevole oni rememoras la ĵusajn juvelŝtelojn.«

»Vorton en vian orelon!«, diris G. G., kaj mi vidis, ke li enflustris ion al Lordo Lidderdale kaj samtempe montris seĝon, sur kiu kuŝas la surtuto kaj la ĉapelo de la entrudulo.

»Neeble«, diris Lordo Lidderdale.

»Tamen ne estas ia dubo pri tio, Mylord!«

Momenton neniu parolis, kaj G. G. ripetis sian peton, lasi nin solaj kun la kuracisto kaj Lady Edith.

»Ĉu tio estas efektive necesa?«, demandis Lordo Lidderdale, evidente dubante pri liaj vortoj.

»Alie mi ĝin ne dezirus, Mylord. Kiam Lady Edith rekonsciiĝos, ni devas eviti ĉion emociigan. Ju malpli da personoj en la ĉambro des pli bone!« Tiam sin turnante al Lordo Stockton, li akcente diris:

»Mi parolas por la bonfarto de via filino.«

»Venu, Lidderdale!«, diris Lordo Stockton, ĵetante rigardon al sia filino; kaj la postan momenton la du sinjoroj, sekvate de Sro Jenkins, foriris.

Apenaŭ vidante la pordon fermita, G. G. sin turnis al la kuracisto.

»Dro Burney!«, li diris. »Kiam Lady Edith rekonsciiĝos, ŝi kaj mi verŝajne priparolos ion, pri kio vi miros, kvankam vi eble nenion komprenos. Mi ordonas al vi silenti pri tio, laŭ via profesia juro!«

Dro Burney, evidente persono sufiĉe lakona, kapjesis kaj plue sin okupis pri mi.

Post kvaronhoro Lady Edith faris kelkajn apenaŭ rimarkeblajn movojn. Poste ŝi malfermis la okulojn kaj ekrigardis ĉirkaŭen. Subite ŝi eksidis.

»Kie li estas?«, ŝi demandis kun sovaĝa rigardo tra la ĉambro. »Kion vi eltrovis? Kiu vi estas?« La demandoj estis mallongaj kaj abruptaj.

G. G. iris al ŝi.

»Ĉu vi ne rekonas min, Lady Edith?«, li demandis. »Mi estas Geoffrey Gill. La viro, kiu ĵus estis tie ĉi, forkuris, sed mi scias lian nomon.«

»Ho, Dio!«, kriis Lady Edith kaj kaŝis la vizaĝon en siajn manojn.

»Vi ne plu timu lin«, daŭrigis G. G. »Mi scias ĉion, Lady Edith, ĉu vi bone aŭdas min? Ĉion! Pri vi kaj pri li. Sed mi konservos vian sekreton. Sinjoron Hendriks, kiun la de ni konata viro vundis, mi devas informi, sed li estas ĝentilhomo kaj mi prenas sur min, ke li nepre ankaŭ silentos pri ĝi. Lady Edith, danku Dion, ke mi ĉion scias, ĉar en tio estas via savo. Mi certigas refoje: vi ne plu timu lin. Lia rolo estas finludita kaj neniu, krom Sro Hendriks, kaj mi, iam scios kiaj rilatoj estis inter vi kaj li!«

Lady Edith fikse rigardis lin, poste eksplodis en ploro.

»Tio al vi faros bonon«, diris G. G. kaj momenton li karese metis la manon sur ŝian kapon. »Vi nedireble suferis, sed ĉiuj teruraĵoj nun estas finitaj.«

Ĉapitro XVIII – Montru al mi vian dekstran manon

Kiam mi vekiĝis la sekvantan matenon, mia unua eksento estis pika doloro en mia maldekstra ŝultro. Tuj la okazintaĵoj de la lasta tago revenis en mian memoron. Sendube post la interparolado inter Lady Edith kaj G. G., per kiu la antaŭa ĉapitro finiĝis, mi denove svenis aŭ almenaŭ duonsvenis, ĉar mi havas nur kelkajn konfuzajn impresojn pri tio, ke mi sidis en aŭtomobilo kun G. G., ke oni denove min bandaĝis kaj poste enlitigis.

Krom la doloro en mia ŝultro kaj la rigida kolo (la kuglo nur vundis la haŭton) mi sentis min sufiĉe bona kaj efektive ekintencis ellitiĝi, kiam G. G. kaj Dro Burney envenis mian dormoĉambron.

»Bonan matenon, Willy!«, diris G. G. »Mi ĝojas, ke vi aspektas tiel bona. La doktoro venas por esplori vian staton. Se tiu ne malhelpas, vi kaj mi hodiaŭ estas farontaj belan laboron.«

Mi diris, ke mi tute ne sentas min malsana, kaj la kuracisto konstatis, ke mi certe ne havas febron. La bandaĝo estis en ordo, kaj li ne kontraŭstaris mian ellitiĝon. Sed kiam G. G. ekparolis pri eliro, la kuracisto faris pripensan mienon.

»Nur por mallonga konferenco«, mia amiko asertis. Ni povus iri en veturilo kaj mi trankvile portus mian brakon en tuko. Li mem (G. G.) ankaŭ ne restadis hejme, kiam antaŭ nelonge li estis en la samaj cirkonstancoj.

La du sinjoroj daŭrigis sian diskuton en la koridoro, evidente pri tio, ĉu mi eliros aŭ ne; efektive ili konferencis chez moi, sur moi et sans moi[24]!

Fine G. G. reaperis kun la sciigo, ke, se en la posttagmezo mi sentos min sufiĉe bona, mi povos kuniri al la celita konferenco.

»Sed al kiu konferenco?«, mi demandis. »Vi nur disponas je mi, min tute ne informante!«

»Tuj«, li respondis. »Unue ellitiĝu!«

Kaj same kiel mi antaŭ nelonge helpis lin por lia tualeto, tiel li nun vestis min.

Kiam fine mi estis sidanta en apogseĝo, G. G. eksidis ĉe la kontraŭa flanko de la tablo kaj diris:

»Jen Willy, vi aspektas kiel kampulino en dimanĉa vestaro. Tial mi ne pli longe volas streĉi vian atendon. Sciu, ke hieraŭ mi faris grandan eraron …«

»… lasante forkuri nian misteran amikon?«

»Ankaŭ tion! Sed precipe, ĉar … (mi vidis, ke G. G. subite fariĝis tre serioza) ĉar mi ankoraŭ ne sufiĉe komprenis, kiel danĝera li estas kaj tial endanĝerigis virinon.«

Li silentis momenton kaj frotis per la mano sian frunton. Poste li daŭrigis: »Mi igis kemiiston ekzameni tiun ŝtonon, tiun malbenitan smeraldon. La pikilo estis venenita, kaj tiu veneno ne estas el la Borĝia tempo.«

Li stariĝis kaj ekpaŝis tien kaj reen. Subite li residiĝis.

»Vi do komprenas, kio preskaŭ okazis hieraŭ vespere. Mi ne plu parolos pri ĝi; se efektive estus okazinta akcidento, mi neniam pardonus al mi.«

»Vi faris, kion vi povis, G. G.!«, mi diris kun plena konvinko.

»Sed ankaŭ vi, kara amiko!«, li respondis ree per sia ordinara facilanima tono. »Vi ludis vian rolon en tiu afero tiel, ke mi ne povas sufiĉe laŭdi vin. Eble vi mem tion ne rimarkis, sed efektive estis majstraĵo.«

Mi devis konfesi, ke mi lin ne komprenis.

»Vi ankoraŭ ne povas, mia kara! Sed mi ne pli longe prokrastos por sciigi al vi, ke hieraŭ mi havis longan interparoladon kun Lady Edith, kiu havigis al mi la lastajn mankantajn ĉenerojn, kiujn mi bezonis por igi la ĉenon de miaj pruvatestoj fortika kaj firma; pri kelkaj detaloj mi nur ekscios, kiam nia komuna amiko estos kaptita, sed, rilate al la ĉefafero, nenio mankas en la mistera sinsekvo de l’ okazintaĵoj.«

»Nu, G. G.«, mi respondis. »Ankaŭ mi bone scias, kiu estas la kulpulo. Mi jam kelkan tempon tion scias, kvankam kelkfoje mi ree dubis. Provizore ni nomu lin L., se vi volas Lordo L. Sed nun rakontu al mi, kial vi permesas, ke tiu L. ĉiam ankoraŭ estas libera, se vi havas ĉiujn pruvojn pri lia kulpo.«

»Hodiaŭ lia libereco finiĝas, Willy! Cetere li konjektas nenion, alie li jam delonge estus malaperinta.«

»Mi ne povas imagi al mi, ke li ne konjektas ion, post kiam oni trovis liajn surtuton kaj ĉapelon.«

G. G. ekridis. »Ne timu, li konjektas nenion kaj tion ni grandparte ŝuldas al vi.«

»Ĉu al mi?«

»Jes Willy, ankaŭ tion vi ne povas ankoraŭ kompreni.«

Kelkan tempon neniu parolis. Poste mi rekomencis:

»Viaj sciigoj estas tre interesaj, G. G. Sed ĉu nun fine vi volas rakonti al mi, ĉu la konferenco, kiun mi nepre laŭ via deziro devas ĉeesti, ankaŭ rilatas al tiu afero?«

»Konferenco estas multe tro granda vorto, Willy. La afero estas jena: Ni iras en la posttagmezo al Lordo Lidderdale. Ĉu vi forgesis, ke li estas la tria en nia ligo? Mi intencas rakonti al li kaj al vi la tutan aferon kaj peti la konsilon de vi ambaŭ. Nur post tio mi volas arestigi la viron, kiu jam tiel longe estas persekutanta nin. Vi vere ne devas timi, ke li forkuros; oni severe lin gardas, kvankam li tion ne scias; sed mi jam diris: li konjektas nenion.«

»Mi trovas, ke vi tre bone povus informi min antaŭe.«

»Ne, Willy, mi ne ŝatas dufoje fari la saman rakonton. Do estru vian malpaciencon ankoraŭ dum kelke da horoj.«

Je la kvara horo en la sama posttagmezo nia malnova amiko Williams, la butlero, nin enirigis en la librejon de Lordo Lidderdale. Nia gastiganto interesplene demandis pri mia stato kaj estis surprizita kaj ĝoja, ĉar mi tiel rapide resaniĝis kaj eĉ povis eliri. Lia propra mano preskaŭ cikatriĝis; li metis ankoraŭ malgrandan bandaĝon, sed baldaŭ li esperas ankaŭ senigi sin je tiu.

Kiam ni sidis, G. G. komencis per la vortoj, ke lia vizito celas rakonti al Lordo Lidderdale kaj ankaŭ al mi la rezulton de lia esplorado, ĉar li preferas informi nin antaŭ ol aliaj sciiĝos pri la tuta afero. Ni tri jam antaŭe sidis kune en la sama ĉambro, kiam ĉio estis ankoraŭ mistera kaj malluma. Efektive la esplorado komenciĝis de tie ĉi. Tiam li promesis al Lordo Lidderdale informi lin tuj, kiam la afero lumigos. Tiu lumo nun venis, do li estas plenumonta sian promeson.

Post tiuj enkondukaj vortoj G. G. eldiris sian opinion pri la afero. Dum li parolis, mi vidis la vizaĝon de Lordo Lidderdale pli kaj pli sereniĝi; multfoje li kapjesis kaj donis aliajn signojn por esprimi sian konsenton. Kvankam mi tute ne sentis en mia koro grandan simpation por li, kaj hodiaŭ sufiĉe malvarme estis salutinta lin, tamen mi kun kontenteco vidis lian evidentan admiron pri la talento de mia amiko G. G. fari el simplaj faktoj gravajn konkludojn. Samtempe mi ne povis bridi senton de kontentiĝo, ĉar ĉio, kion mi aŭdis tute akordiĝis kun tio, kion mi mem jam konjektis kaj rimarkis.

Jen resume la klarigo de G. G.:

Lordo Lowden depost multaj jaroj ne estis en Anglujo; tial oni ne plu konis lin ĉi tie. Li vivis sola kaj iom memsufiĉe kun sia itala ĉambristo, renkontis malmultajn homojn kaj kolektis kun vera pasio kuriozaĵojn kaj multvaloraĵojn. Oni rigardis lin en tiu rilato kiel monomaniulon.

Tiu viro revenas Anglujon sen firma motivo, ĉar la antaŭaj kunsidoj de la nobela deputitaro estis same gravaj kiel la nuna. Sekvante lian spuron, ni renkontas ĉiujn neklarigeblajn okazaĵojn:

Lordo Lowden estas en Nice: tute proksime en Menton okazas murdo. G. G. ne povis eltrovi la motivon de tiu murdo, nek la personon de la viktimo (tion mi ne atendis, mi plene fidis, ke li nepre jam sukcesis en tio), sed estas strange, ke la nuraj du personoj, kiuj ĉeestis tiun murdon, G. G. kaj mi, ekde tiu tempo estas persekutataj ankaŭ en Anglujo, dum pri la persekutanto mem ne plu povas esti iu dubo.

Lordo Lowden kaj Lordo Lidderdale sin renkontas; tuj poste la lasta ekhavas akcidenton kun sia revolvero; evidente iu ĝin malbonigis. Efektive ne malfacila afero por la ĉambristo, la ame damné[25] de Lordo Lowden, kiu ankaŭ servis Lordon Lidderdale. Ĉu Lordo Lidderdale neniam perdis ion de sia pakaĵo?

Lordo Lidderdale memoris, ke li perdis du altvalorajn ringojn kaj rimarkis la perdon nur post sia reveno Londonon.

Ĝuste! Nun la nerefutebla ĉefafero: Lordo Lowden estas revene en Anglujo. Dum nia vojaĝo al Stockton Court ni estas sekvataj, el la domo oni forŝtelas juvelojn, G. G. interŝanĝas revolverpafojn kun la ŝtelisto. Li lin ne rekonas, sed en tiu sama nokto oni rimarkas en la Tanfielda stacidomo longan iomete senzorge vestitan viron kun mallonga griza barbo, priskribo tute konforma al Lordo Lowden.

Ĉe Lady Ackland longa maskita viro ŝtelas juvelojn. La antaŭan vesperon Lordo Lowden, tute kontraŭ sia kutimo, vizitis ŝian vesperfeston. Post la fino li, kiel malnova amiko, kun Lady Ackland iom postbabilis en ŝia buduaro. La polico almenaŭ havas motivon tion kredi. Lady Ackland ja estas apartkonduta: tiun fojon ŝi devis kare pagi tiun apartkondutecon, ĉar ŝi donis al Lordo Lowden la okazon esplori sian entreprenan terenon de la venonta nokto.

Post la fikciita ŝtelo ĉe Lordo Lowden oni trovas en lia domo juvelojn de Lady Ackland: la polico el tio faras siajn konkludojn, sed ree liberigas lin por observi liajn iradojn. Malfeliĉe dum la festo ĉe Lordo Stockton ĝi perdas lin el la vido. En tiu vespero longa nigre maskita viro eniĝas en la buduaron de Lady Edith, en kiu ankaŭ troviĝas juveloj. Li estas surprizata, povas eliĝi el la ĉambro kaj forkurante postlasas siajn surtuton kaj ĉapelon, kiujn oni rekonas kiel posedaĵon de Lordo Lowden! Krome oni trovas sur la planko smeraldon, ore kadritan, kaj lastfoje viditan en la mano de … Lordo Lowden.

Ĉie Lordo Lowden kaj refoje Lordo Lowden! La viro evidente estas danĝera maniulo rilate al juveloj. Pri lia kulpo oni malfacile povas dubi, sed dubeble li kapablas prirespondi siajn agojn rilate tiun malsanan sopiron al multvaloraĵoj kaj pro la fakto, ke li eĉ ne indulgas homajn vivojn.

»Mi jam kelkfoje demandis min«, mi diris, »ĉu la viro, kiu sin nomas Lordo Lowden, efektive estas Lordo Lowden. Lordo Lowden estis en la eksterlando dum multaj jaroj; hazarda simileco povis instigi alian personon alproprigi al si lian nomon.«

»Kie do la vera Lordo Lowden en tiu okazo estas?«, riddiris G. G. »Ne, Willy, mi ne kredas hazardajn similecojn.«

»Ĉio, kion vi diras, Sro Gill, tamen nur estas konjektoj«, rimarkigis tiam Lordo Lidderdale. »Mi konsentas, ke tiuj konjektoj kune fariĝas sufiĉe certa pruvo, sed mi povas malfacile kredi, ke viro kun tiu respektinda eksteraĵo estas krimulo.«

»Mi vidis multe da tiuj okazoj, Mylord«, G. G. respondis. »Krome, Lordo Lowden havas krimulmanojn.«

»Kion vi celas per tio, Sro Gill?«

G. G. etendis siajn manojn antaŭen kaj metis ilin unu kontraŭ la alian. Samtempe li ekstaris kaj montris ilin al ni.

»Unue atentu la dekstran manon!«, li diris. »La pinto de la montra fingro ĝuste atingas la malsupran randon de la mezfingra ungo. Nun rigardu la maldekstran manon! Jen, ĝuste la samo! Ĉe krimulo oni plej ofte vidas, ke la distanco inter la pintoj de montra kaj meza fingro ĉe ambaŭ manoj estas nesama.«

»Tion mi neniam aŭdis!«, mi diris ridante.

»Tamen vi povas min kredi«, respondis G. G. »Metu viajn manojn kune, Willy!, Ho ne, vi ne povas pro via bandaĝo. Sed ankaŭ nun oni povas vidi, ke la longeco de la fingroj de ambaŭ viaj manoj estas sama. Vi havas vere honestulajn manojn, Willy!«

Lordo Lidderdale nun ankaŭ ridis. »Kaj ĉu mi?«, demandis li.

»Metu viajn manojn unu kontraŭ la alian kaj montru al mi. Feliĉe la bandaĝo ne kovras viajn fingrojn.«

Lordo Lidderdale kunigis siajn manojn tiel, kiel G. G. antaŭe faris, kaj etendis ilin al li.

»Mi kredas, ke ankaŭ ĉe mi la longeco estas sama«, diris li ridante.

»Atendu momenton«, respondis G. G.

Mi vidis lin fari subitan, rapidan ekmovon, kaj en la sama momento mi aŭdis mallongan klikklakon kvazaŭ seruro estus puŝfermata.

Sufoka krio eksonis, kaj Lordo Lidderdale sidis sur seĝo, la manojn katenitaj, dum la revolvero de G. G. minacis lian kapon. Li estis mortpala, saŭmo ekaperis sur liaj lipoj.

Mi salte leviĝis kaj, muta pro teruro, rigardis.

»Montru al mi vian dekstran manon, Mylord«, diris G. G. trankvile.

Lidderdale volis retiri la katenitajn manojn, sed tuj la revolvero estis puŝata kontraŭ lian tempion.

»Venu, Willy, kaj malligu tiun bandaĝon.«

»Sed …«

»Faru kion mi ordonas, tuj!«

Mi obeis, kaj pro la minacanta revolvero la manoj restis kuŝantaj sur la tablo, kvankam tremantaj de furiozego.

La dekstra mano nun estis senbandaĝigita kaj sin montris blanka kaj sen ia cikatro, same sendifekta kiel la maldekstra.

»Sed tiu mano tute ne estas vundita«, mi pene eligis.

»Ĝuste, Willy, tiu vundo estas mensogo, same kiel la tuta viraĉo estas mensogo. Diru, depost kiam vi konas lin?«

»Depost mia alveturo Anglujon.«

»Erare, Willy! Vi nur konas lin ekde nia komuna transiro de Calais al Dover. Ĉu mi povas prezenti al vi: James Standerton, alinome Manchestera Jimmy, forkurinto el la malliberejo, monfalsisto, ŝtelisto kaj murdisto.

»Tamen li estas Lordo Lidderdale!«

»La Lordo Lidderdale, pri kiu vi parolas, kuŝas en la mallibereja enterigejo en A.«

»Sed la simileco!«, mi balbutis.

»Ne estas hazarda. Ĉar ĉi tiu viro, kiu estas la murdinto de nia amiko, Lordo Lidderdale, estas lia ĝemelfrato! Nun, James Standerton …«

Li subite haltis, ĉar la viro, kiun mi tiel longe kredis Lordo Lidderdale, malrapide falis antaŭen, svenante.

Ĉapitro XIX – La Rakonto de G. G.: Unuaj Konjektoj

Hieraŭ G. G. promesis viziti min la sekvontan matenon je la deka horo. Tiun nokton mi malmulte aŭ tute ne dormis, ĉar la antaŭatagaj okazintaĵoj tute okupis miajn pensojn. Vane mi klopodis eĉ nun, kiam mi sciis, kiu estas »la Viro el Francujo,« malkovri la interligon inter la diversaj lastsemajnaj okazintaĵoj. Mi eĉ certe ne kredus ankoraŭ je la kulpo de la pseŭdonima Lordo Lidderdale, mi rigardus la personinterŝanĝon sovaĝa fantaziaĵo, se G. G. ne estus tuj al mi doninta evidentajn pruvojn pri lia kulpeco.

Dum nia malliberulo ankoraŭ estis senkonscia, G. G. rapide ekzamenis la tirkestojn de lia skribotablo. En ĝi li trovis ankaŭ sekretan tirkeston, kiu estis malplena.

»Kredeble nia amiko tute ne scias la ekziston de tiu tirkesto«, diris G. G. »Memoru, Willy, ke ĝi ne estas lia skribotablo.«

Li daŭrigis serĉi kaj baldaŭ elprenis ordinaran lignan skatolon, kiu sin montris plena je juveloj. Li metis ĝin sur la tablon kaj ekzamenis la enhavon. Tiam li diris:

»Jen la akiraĵo de tri ŝteloj: tiu en Stockton Court kaj tiuj ĉe Lady Ackland kaj Lordo Lowden. Vi vidas, Willy, sinjoro James Standerton ne faris siajn aferojn duone. En tiu simpla skatolo sin trovas kapitalo. Neniu estus ekpensinta serĉi tiujn ŝtonojn tie ĉi ĉe nia kavaliro sen timo kaj sen makulo. Jen li forŝlosis ilin en ordinara tirkesto, tiel facile atingeblaj, ke mi devis nur perforti la seruron per mia poŝtranĉilo, kaj tio ree montras lian maloftan ruzegecon. eksterordinaraj antaŭzorgoj estus altirintaj atenton, sed nun li vekis nenies suspekton aŭ scivolon.«

Ĝi estis do nerefutebla fakto; tiu viro efektive estas krimulo. Sed (kiel mi jam diris) eĉ nun mi komprenis ankoraŭ nenion pri la interligo inter la faktoj kaj precipe ne la perilojn, kiujn G. G. uzis por ekscii la veron. Kaj kiu estas tiu vero?! Je mia honto mi devis konfesi, ke do restis same malluma por mi … por mi, kiu kredis min tute kapabla mem solvi la problemon.

La sola, kiu povus montri al mi la vojon en la labirinto, en kiun mi eniĝis, estis G. G., kaj li estis promesinta fari tion hodiaŭ matene.

Precize je la deka li aperis.

Li aspektis serioza kaj eksidis, nenion dirinte. Tuj li ekbruligis cigaron kaj medite postrigardis la nubetojn, kiujn li blovis en la aeron. Fine li diris:

»Mi venas el la malliberejo, Willy. James Standerton estas jesinta ĉiujn miajn konjektojn. Mi nun povas al vi rakonti la tutan historion de a ĝis z. En la pasintaj tagoj vi faris al mi gravajn servojn, kvankam vi tion ne konjektis (momenton moka rideto aperis sur liaj lipoj), vi estis eĉ kelkfoje en danĝero, sed tion vi ankaŭ ne sciis escepte la antaŭhieraŭan vesperon (ree la sama rideto); tial vi rajtas nun ĉion ekscii. Tio estis aventuro de ni ambaŭ. Tamen mi timas, ke la lasta ĉapitro de la dramo ne estas ankoraŭ finludita«. Momenton li malgaje rigardis antaŭ si.

»Nun, Willy«, li daŭrigis, »malfermu viajn orelojn kaj akrigu vian memorpovon. Mi al vi klarigos la tutan aferon laŭ miaj propraj malkovroj kaj observoj. De la deduktado kaj kombinado dependas ĉio por ni detektivoj!«

»Ankaŭ mi praktikis deduktadon kaj kombinadon«, mi ne povis ne diri kun miksita sento de malestimo kaj moka indigno pri mi mem. »La rezulto estas, ke tute senkulpan viron mi kredis monstro.«

»Do ĝoju, mia knabo, ke vi ne estas detektivo kaj ne devas fariĝi tin.« Li ekbruligis novan cigaron kaj prenis papertranĉilon de mia tablo. »Via dekstra mano, Willy, feliĉe estas tute en ordo. Vi povus fari per ĝi murdon. Nun imagu al vi, ke tiu papertranĉilo estus tranĉilo. Prenu ĝin firme per via dekstra mano. Bone! Imagu, ke mi iras antaŭ vi. Nun forte ekpuŝu mian dorson per la tranĉilo, tiel kiel vi trovas tion plej oportuna. Ekpuŝu forte, sed retenu vian manon tuj post la puŝo kaj tenu la tranĉilon en la sama direkto, en kiu ĝi estus penetrinta en mian dorson. Ne tro forte, mi petas, mi prefere ne ekhavu bluajn makulojn, kvankam por la bona afero mi volus ilin suferi! Ne pripensu, Willy! Nun!«

La jam priskribita pantomimo okazis. Mi ekpuŝis kvazaŭ impulse kaj la lastan momenton retenis mian manon.

»Ĉu la vundo estas je la dekstra aŭ maldekstra flanko de mia dorso?«, demandis G. G., ne turnante sin.

»Dekstre«.

»Kaj al kiu flanko elstaras la tenilo de la tranĉilo?«

»Ankaŭ dekstren.«

»Dankon«, li diris kaj residiĝis. »La viro, kiun ni trovis murdita en Menton, havis la tranĉilon maldekstre en la dorso kaj la tenilo elstaris maldekstren. El tio sekvas, ke oni vundis lin per la maldekstra mano. Do nepre la mortiginto aŭ tiam ne povis uzi sian dekstran manon, aŭ estis maldekstramana. Ĉu vi tion komprenas, Willy?«

Mi kapjesis.

»Do vi ankaŭ komprenos, kial mi agis tiel strange kun la malgranda vagulo, kiun ni kaptis. Li kapablis uzi ambaŭ siajn manojn. Mi faris, kvazaŭ mi estus furioza kaj volus bati lin; li sin defendis per la dekstra mano. Mi ĵetis lian ĉapon teren; li prenis ĝin per la dekstra mano! Li nepre ne estis maldekstramana. Krome li estis malgranda viro, kaj la mortigito, peza kaj longa, havis la vundon en la supro de la dorso. Nia malgranda amiko preskaŭ devus stari sur la pintoj de la piedoj por povi puŝi la tranĉilon tiel alte en la dorson. Vi konsentos, Willy, ke oni malofte prenas tiun pozon por fari murdon.«

Mi plej konvinke konsentis tion.

»La sekvantan matenon mi klarigis al la Nica polico mian opinion. Tiam ĝi liberigis la kompatindulon. Kredeble li ĵus trovis la kadavron, kiam ni lin surprizis. Ĉiuokaze li ne ŝtelis monon, ĉar la polico trovis ĝin en la poŝo de la mortigito, kiel vi scias. Cetere tio estis feliĉa, ĉar pro tio mi ekhavis montron, ke la viro venis el Anglujo.«

»Sed li havis anglan kaj francan monon! Ĉiu persono en Francujo, kiu havas anglan monon en sia poŝo, tamen ne estas anglo!«

»Willy, kiel ĉiu, kiu, ekvojaĝonte, antaŭe interŝanĝas monon, vi ankaŭ scias, ke oni tiam ricevas papermonon, or- kaj arĝentmonon, sed ne kupromonerojn. Se la viro do estus franco, kiu estis interŝanĝinta kelkan francan monon por angla mono, li nur havus grandan anglan monon en sia poŝo. Sed li havis ĉirkaŭ dek kuprajn pencojn kaj duonpencojn. Tio, kune kun lia eksteraĵo sufiĉe certigis al mi, ke li estas anglo. Krome li nepre ĵus venis Francujon, alie li certe estus metinta tiun maloportunan monon aliloken. Tial mi diris, ke la montroj kondukos trans la Kanalon.

Plue, la ekzameno de liaj vestoj sciigis al mi, ke li volis kaŝi sian personecon. Anglo, ĵus veninta el Anglujo, ne surhavas vestojn el franca vestaĵmagazenoo. Mi do konkludis, ke tre verŝajne ni trovis la kadavron de anglo, ĵus veninta el Anglujo, kaj kiu deziris kaŝi siajn spurojn, kiel ni, detektivoj, kutime nomas tion. Memoru, Willy, ke ĉio ĉi tio estis nur tre fortaj konjektoj …«

»… kies certecon vi poste eltrovis!«

»Ĝuste, Willy! Vi scias, ke la pariza polico eltrovis, ke efektive mi pravas. Vi ankaŭ scias, ke la viro estis dirinta, ke li iros al Orleans, kvankam li efektive iris al la Riviero, kaj ke ankaŭ en lia postlasita kofro nenio estas, kio povus montri lian personecon. Tio plifortigis mian opinion, ke li penis ›malaperi‹ sen postsigno. Kun la konata portreto en mia poŝo mi estis certa, ke mi tenas la komencon de la fadeno. Tiom mi sciis pri la afero, kiam ni renkontis sur la vaporŝipo de Calais al Dover la viron, kiun ni kredis Lordo Lidderdale. Ĉu vi memoras, Willy, ke mi jam antaŭe renkontis lin?«

»En la vagonaro apud Nice«, mi diris, »almenaŭ se tiu ne estis la vera Lidderdale.«

»Ne, li estis ankaŭ la nevera«, respondis G. G. »Bone konsiderinte ĉion ni nun ankaŭ komprenas, ke lia eksterordinara malbona aspekto, lia pretekstita spiritkadukeco kaj la fakto, ke li ne rekonas siajn amikojn, devus jam tiam informi nin. Sed ni havis aferon kun majstrotrompisto, tio estas nia senkulpigo. Kiam ni vidis sur la vaporŝipo, ke li portas sian dekstran manon en tuko, momenton mi ekpensis, rilate al la mortigo en Menton, jen viro, kiu kelkatempe malhavas la uzadon de sia dekstra mano. Sed mi tuj forĵetis la eblon, kiun tiu penso al mi vidigis: Unue, ĉar estis tro sensence kredi, ke Lordo Lidderdale faris murdon, due, ĉar la tagon antaŭ la murdo mi renkontis lin ankoraŭ kun sana dekstra mano, kaj estis neeble, ke persono kun ankoraŭ tute neekzercita mano, kun tiel nomita ĵus ekuzata maldekstra mano povus fari ekpuŝon tiel firman kaj fortan kiel tiun, kiu faligis la viktimon en Nice. Tamen mi rimarkis, ke ankaŭ vin li ne tuj rekonis, Willy!«

Mi tute ne estis tion rimarkinta.

»Li ne salutis vin antaŭ ol vi etendis al li la manon, kaj tiam li ne diris vian nomon, nek kiam li prezentis nin al Lordo Lowden. Nur kiam vi mem al tiu konigis vian nomon, li ankaŭ poste nomis vin sinjoro Hendriks.«

»Efektive, vi akre observadis!«

»Tio estas kutimo, Willy. Nur poste mi komprenis la gravecon de miaj observaĵoj, tiam mi ankoraŭ ĉion imputis al lia spirita kadukeco. Poste nia amiko faris majstraĵon, per kiu li plene erarigis min. Li al ni rakontis tute propravole la neklarigeblan malaperon de lia ĉambristo. Sciante, kion ni nun scias, – ke li mem mortigis la viron pro kialo, kiun mi poste klarigos, – mi vin demandas: ĉu li povis fari ion pli ruzan? Unu el la du ebloj estis okazonta: aŭ oni malkovros la personon de la mortigito, kaj tiam oni povus miri pro la fakto, ke li ne malkaŝe parolis pri la malapero, aŭ ĝi ne estos eltrovita; tiam lia rakonto certe ne povus lin malutili. Tia lia rakonto, ŝajne tute senintenca, al detektivo jam antaŭe devas forigi ĉiun rilaton inter li kaj la mortigo, eĉ se oni rekonus la mortigiton. Plej majstra estis ankaŭ lia konduto, kiam mi neatendite al li montris la portreton.«

»Anstataŭ dubi, eble diri, ke li ne konas la viron, kion diletantkrimulo certe estus farinta, li diris malkaŝe: Tio estas mia ĉambristo. Neniu, kiu memoras, ke la fotografaĵo reprezentis la kadavron de la senpostesigne malaperinta viro, miros pro lia paliĝo. Se tiam mi estus sentinta la plej malgrandan suspekton, mi tuj estus farinta pliajn demandojn. Sed mi eĉ ne pensis pri tio. Jen granda malsaĝaĵo, Willy, ĉar per tio mi donis al li la okazon elpensi la verŝajnan rakonton, je kiu li nin regalis la saman vesperon. Se mi tuj estus daŭriginta, li ne havus la tempon sin prepari kaj certe sin kontraŭdiradus.«

»Eĉ detektivo ne povas ĉion antaŭvidi«, mi diris kaj G. G., melankolie min rigardante, ĝemdiris: »Vi pravas!«

Ĉapitro XX – La Rakonto de G. G. (Daŭrigo): Reviviĝanta Malfido

»Nun mi rememorigas al vi nian unuan viziton al Lordo Lidderdale. Se vi permesas, ni ekde nun lin nomos Lidderdale II.«

Mi bonvole konsentis.

»La rakonto, per kiu li nin regalis, estis lerta miksaĵo de veraĵoj kaj elpensaĵoj. Unue mi devas al vi rakonti aliajn aferojn antaŭ ol mi precize povas diri, kiel kaj kial li dungis tiun ĉambriston, kiu kredigis sin nomi Robertson. Sed kiam li estis tiam rakontanta, mi ne dubis pri la vero de liaj vortoj. Unu afero tamen al mi estis malklara: kial la ĉambristo, vojaĝante de Parizo al Nice tiel penadis kaŝi siajn postesignojn. Lidderdale II tion ankaŭ ne klarigis, kontraŭe li intence malatentis ĝin. Tio estis, ni diru plej milde, stranga. Metu vin en la pozicion, en kiu li asertis sin trovi, Willy! Ĉu vi ne estus tuj demandinta: Kial, je Dio, tiu mia ĉambristo agis dumvoje tiel mistere?!«

kompreneble mi devis tion konsenti.

»Vi do komprenas, ke mi miris, ĉar Lordo Lidderdale II pri tio ne parolis. Kiel ajn sensaĝa mi trovis min, mi sentis mian malfidon reviviĝi. Tial mi tuj faris laŭ mia kutimo kelkajn abruptajn demandojn kaj denove ekparolis pri la akcidento de lia mano. Se lia maldekstra mano estus farinta la fatalan ekpuŝon, – verdire la ideo estis tro freneza! – li eble konfuziĝus. Tio tamen ne okazis; li respondis ĉiujn demandojn korekte kaj klare. La pridemandado de la butlero ne sciigis ion novan. Ĝi nur informis min pri unu afero, kies gravecon mi nur poste komprenis: pri la granda scivolemo de la nova ĉambristo Robertson. Kontraŭe la mallonga interparolado kun Sro Humphrey Warner, la sekretario, estis plej grava!«

»Mi memoras pri ĝi ne multe pli ol pri via demando, ĉu li ŝatas viskion kun sodakvo!«

»Mia demando estis iomete alie redaktita, Willy. Sed antaŭ ol mi informos vin pri tio, mi devas unue al vi sciigi du malkovrojn, kiujn mi faris dum la interparolado. Lordo Lidderdale II fariĝis pro mia abrupta demandmaniero iom incitita kaj en tiu ekscitita animstato li senkonscie fingroludis kun faldtranĉilo, prenita de la tablo. Kaj li tion faris per sia maldekstra mano. Ĉu vi sentas la gravecon de tio, Willy? Persono, kiu dum interparolado senkonscie fingroludas kun iu objekto, tion faras per la dekstra mano. Se la dekstra mano estas en tiu momento ne uzebla, li tamen ne uzas la maldekstran, se li ne estas maldekstramana. Malklara konjekto de la vero min ekposedis. Pli grandan klarecon mi nur estis ekhavonta en tiu sama vespero, kiam mi trankvile pripensis la aferon. La viro volis ŝajnigi sin Lordo Lidderdale. La simileco estis forta, … sed Lidderdale II estis maldekstramana. Li komprenis, ke oni nepre tion rimarkos. Tial li elpensis tiun akcidenton de sia dekstra mano: ĝi devus klarigi la uzadon de lia maldekstra. Se mi komencus bati lin, li povus levi nur la maldekstran manon kaj la ĉeestantoj klarigus tion per la fakto, ke lia dekstra estas vundita. Neniu ekpensus, ke li estas laŭnature maldekstramana. Kredu, Willy, ke, se la trompo ne estus malkovrita, li ankoraŭ dum monatoj portus bandaĝon: por li ĝi estus favora por multe uzi sian maldekstran manon, por la ĉirkaŭantoj la tialo pri tia uzado.«

Subite mi rememoris la rimarkigon de Sro Jenkins en Hyde-Park: »Kian fortan maldekstran manon via amiko nepre havas!« Tiam mi kredis tion babilaĵo, nun G. G. malfermis miajn okulojn.

»Ĉu ne estas rimarkinde, Willy, ke tiu ruza krimulo evidente neniam pensis, ke la maniero, en kiu li mortigis sian viktimon, montris la uzadon de tre ekzercita maldekstra mano?«

»Same kiel detektivo ruza krimulo ne povas antaŭvidi ĉion«, diris mi.

»Feliĉe!«, respondis G. G. »Vi metas plastron sur la vundon, ĵus de vi faritan, Willy! Nun mia dua malkovro: Nova plej blanka sorba papero sur la tablo daŭre altiris mian atenton. Multaj skribitaj linioj staris unu sub la alia ensorbitaj en ĝin; ĉiuj estis precize same longaj kaj evidente staris ĉiufoje la samaj vortoj en spegulita skribo unu sub la alia. Estis kvazaŭ lernejano skribus punliniojn, ĉiam la saman! Aŭ eble ĝi estis skribekzercaĵoj? Kiu ilin skribis? Mi komprenis, ke, krom Lordo Lidderdale, unu persono eble laboris en la librejo, lia sekretario. Faru al mi la honoron, Willy, konsenti, ke mi iom lerte eksciis, ke Sro Humphrey Warner havas propran laborĉambron kaj neniam sidas en la librejo.«

Mi al li faris la deziratan honoron.

»Kial Lordo Lidderdale do skribis liniojn? Tiun demandon mi faris al mi kaj mi trovis la solvon nur post kiam ni diris adiaŭ. Lordo Lidderdale II malfermis por ni, kiel vi eble memoras, la librejan pordon. En la vestiblo pendas spegulo ĝuste kontraŭ la pordo. En tiu spegulo mi vidis lian vizaĝon, kiam ni estis turnintaj al li la dorson. Willy, ĝi estis la vizaĝo de diablo. Subite mi klare eksentis, kio iom post iom jam naskiĝis en mi, ke tiu viro ne estas nia Lidderdale. La tutan versperon mi jam vidis post lia vizaĝo alian vizaĝon. Tra liaj okuloj alia viro min rigardis! Estis terura sento, mi efektive ektimis, Willy.«

»Vi jam diris tion, sed tiam mi ne komprenis vin.«

»Kredeble, Willy! Mi mem tre bone sentis, ke kiam mi eligus tiŭn strangan aserton, la homoj kredus min freneza. Mi devus fari pli ol nur fidi al observaĵoj kaj deduktaĵoj: mi devus kolekti faktojn! Viron en la pozicio de Lordo Lidderdale, eĉ se li estus uzurpanto, oni nur povas ataki per taŭgaj armiloj. Por mi mem mi havis jam du montrojn: unue, ke li estas maldekstramana, sed Willy, tio estis ankaŭ ankoraŭ nura forta konjekto, due, ke li skribis liniojn! Se Lidderdale II volus sin ŝajnigi Lidderdale I, li devus lerni la manskribon de Lidderdale I, almenaŭ tiom, ke kvazaŭrigida mano klarigus eblajn diferencojn. Li evidente nun sin ekzercis kaj tio samtempe pruvis, ke lia dekstra mano ne estas vundita. Ankaŭ nur fortaj konjektoj, Willy! Efektivaj pruvoj ili nur tiam povus fariĝi, kiam mi ekscios, kiu estas Lordo Lidderdale II, kaj kiu estas lia viktimo. Kun la portreto de la mortigito en mia poŝo mi decidis eltrovi, ĉu ĝi estas efektive tiu de la ĉambristo Robertson, kaj do unue iri al Stockton Court.«

»Kiam mi prenis tiun decidon, Willy, inter la adiaŭo de Lordo Lidderdale kaj la momento, kiam ni ree estis sur la strato, mi ekhavis du ideojn. Unue: persono, kiel Lordo Lidderdale II, kiu sendube komprenas, ke via kaj mia promenado sur tiu ĉi tero estas por li daŭra danĝero, certe estas sufiĉe senskrupula por per iu rimedo plimallongigi tiun promenadon. Ni estus pleje ŝirmitaj, se li tute ne konjektus, ke ni estas sur la spuro de la vero. Por rilate al tio tute trankviligi lin mi decidis, Willy, uzi vian helpon.«

»Dankon«, mi diris iom ofendetite.

»Ne forgesu, ke tio estis ankaŭ por vi la plej sekura vojo«, rediris G. G. »Eĉ la plej senkonscienca murdisto ne estas tiel sensaĝa por nebezone fari murdon. Dum Lidderdale II ne dubas pri tio, ke ni kredas lin Lidderdale I, kaj ke ni staras sur kontraŭaj postsignoj, ni estus relative sekuraj. Tial mi igis lin la tria en nia ligo.«

»Kun mi kiel go-between[26]; ree dankon pro la honoro!«

»Vi estas sufiĉe naiva go-between, Willy! Sed mi ĵus diris, ke mi havis du ideojn. Jen la dua: se Lidderdale estus tiel ruzega, kiel mi kredis lin, li devus kompreni, ke mi iros al Stockton Court. Se li ne estus tiam devigita (kial, mi poste rakontos) li nepre estus silentinta pri Stockton Court. Nun kiam li ne povis, li sendube komprenis, ke de el Stockton Court mi serĉos la spuron de la malaperinta Robertson. Kion li do devis fari? Je tiu demando mi nur povis trovi unu respondon: li tien sekrete antaŭiros aŭ sekvos nin. Tamen mi tute ne estis certa pri tio, mi nur trovis tion verŝajna. Mi do decidis ekscii, ĉu mia konjekto estas prava, kaj kiam ni estis dirintaj adiaŭ unu al la alia, mi reiris, restante en la ombro de la domoj, al la loĝejo de Lordo Lidderdale. Ĝuste en tiu momento nia amiko elvenis el sia domo kaj malrapide promenis al la flanko, kie mi troviĝis. Feliĉe li ne vidis min. Mi sekvis lin je kelka distanco, sed la esperitan celon mi maltrafis (mi atendis, ke li iros al mia loĝejo por iel ĝin observadi). Li paŝis al la leterkesto, enigis leteron kaj trankvile repromenis hejmen.«

»Negranda rezulto de via penado!«, mi ne povis ne diri.

»Tamen grava fakto en la ludota dramo, Willy! Tiam mi nenion konjektis, sed tiu letero, kiu surhavis la adreson de Lady Edith, kaj anoncis al ŝi nian venon, antaŭiris nin al Stockton Court.«

Tio estis efektive surprizaĵo! Mi absolute ne povis elpensi, kia rilato estis inter Lady Edith kaj Lordo Lidderdale aŭ lia duulo. Se la hazardo ne estus iginta min subaŭskulti dum mia vizito en la domo de Lordo Stockton en Grosvenor-Gardens la de la leganto konatan interparoladon inter ŝi kaj li, tiuj vortoj de G. G. estus nun por mi la unua indiko, ke tiu rilato efektive ekzistas.

»Ĉu Lidderdale I aŭ II estis konato de Lady Edith?«, mi demandis laŭ la iom stranga esprimmaniero de mia amiko.

»Ŝi konis ilin ambaŭ«, respondis li. »Ŝi eĉ kredis ankoraŭ koni ilin ambaŭ, kiam unu jam delonge estis senviva. Sed tion mi esperas tuj al vi rakonti. La historio, en kiu ni partoprenas, estas tre malsimpla, Willy. Vi devas min lasi rakonti ĝin laŭ la sinsekvo, kiun mi kredas plej bona.«

Mi deziris nenion alian kaj diris tion.

»Nu, Willy!«, daŭrigis G. G. »Mi esperas, ke vi nun komprenas, kial mi iris al Stockton Court kune kun vi. Duope ni estis pli ŝirmataj ol unuope. Krome ekde la komenco mi persone volis vin irigi la vojon plej sendanĝeran por vi kaj por mi, nome tiun de absoluta nesciado de la rolo, kiun ludas Lidderdale. Mi vin konas, Willy! Vi estas honesta kaj impulsema kaj vi ne povas kaŝi viajn impresojn; via vizaĝo estas malfermita libro, en kiu povas legi ĉiu, al kiu ne tute mankas rimarkpovo. Lidderdale II devus legi en ĝi plenan fidon je lia lojaleco, neniun dubon pri lia persono kaj la kiel eble plej grandan konfidon al nia tria ligano. Plue li devus kredi, ke mi en tiu afero donis al vi mian plenan konfidon, kaj pro via naiveco li devus konkludi la mian. Tio ankaŭ okazis ĝuste tiel ĝislaste, kvankam la afero iomete komplikiĝis pro via kaj lia … hm … hm … malsimileco, aŭ pli bone simileco de opinio rilate al Lady Maŭd.«

»Dio, G. G.! Ĉu vi do scias ĉion?!«, mi ne povis ne diri.

»Mi jam diris, Willy, ke via vizaĝo estas malfermita libro. Ankaŭ mi kuraĝis legi en ĝi.« Li silentis momenton; poste li daŭrigis kun granda seriozeco en la voĉo: »Se mia vizaĝo estus same malfermita libro, vi legus en ĝi, ke ankaŭ mia koro en ĉi tiu afero ludis sian rolon.«

Kion li aludas? Ĉu ankaŭ li sentas al Lady Maŭd pli ol la tute naturan admiron je bela, instruita, juna fraŭlino? Ĉu G. G. …?

»La libro estas ree malfermita, Willy«, diris G. G. »Rekvietiĝu, ne estas Lady Maŭd, kiun mi aludas!«

Ĉapitro XXI – La Rakonto de G. G. (Daŭrigo): Komplikaĵoj kaj Necerteco

»Nun niaj aventuroj en Stockton Court«, daŭrigis G. G.

»Mi rakontos nur, kion mi rimarkis kaj ekkonjektis dum nia tiea restado, la efektivan klarigon vi poste aŭdos. Dum la alvojaĝo mi tenis miajn okulojn bone malfermitaj, ĉar verŝajne oni estis sekvanta nin. Mi malkovris nenion; poste mi komprenis, ke Lidderdale II estas tro ruza por tiel sin elmeti al malkovro. Li venis per la posta vagonaro, kiam estis mallume. Verŝajne li tamen sekvis nin ĝis la Londona stacidomo por scii, ĉu efektive ni forveturis.«

»Li multe riskis, farante tion persone«, mi diris.

»Ĉion li devis fari persone, ĉar ĝuste lia alcelado estis zorgi pri tio, ke neniu havu eĉ la plej malgrandan konjekton, ke rilate al Lordo Lidderdale io ne estas en ordo. En Stockton Court min tuj frapis la mieno de Lady Edith. Kredeble ankaŭ vin, Willy.«

»Mi trovis ŝin nenature pala, kaj ŝian rigardon laca kaj sufera.«

»Ŝiaj okuloj havis tiun karakterizan esprimon, kiun ni, detektivoj, tiel bone konas; miksaĵo de timo kaj singardemo, signo de la konsciado, ke oni estas persekutata. Oni iufoje vidas tiun esprimon en ĝia plej intensa formo en la okuloj de personoj, kiuj suferas pro persekutfrenezeco. Sed Lady Edith certe ne estis freneza, ŝi estris siajn nervojn kun fera volo. Ekde la unua momento mi sentis al ŝia energio la plej grandan admiron, sed la timan esprimon en siaj okuloj ŝi ne povis kaŝi, nek la tremadon de sia brako, kiam mi ŝin kondukis altable.

»Vi memoras, ke la interparolado kun Lordo Stockton sciigis al ni, ke la ĉambristo de Lordo Lidderdale, Robertson, ne estis la viro, kiun li volis sin ŝajnigi. El tio vi konkludis, ke li trompis sian mastron; mi apenaŭ dubis, ke Lordo Lidderdale II sciis ĉion, Pli ol unu fojon depost la komenco de nia esplorado mi jam demandis min, ĉu estas prudente, ke mi ne varbis helpantojn krom vi, Willy. Ĉiam mi ne sciis, ĉu Lidderdale II efektive sekvis aŭ estas sekvonta nin al Stockton Court, kaj estis plej grave, ke mi tion eksciu. Mi do bezonis taŭgan spursekvulon.«

»Surscenejiĝas Mr. Jenkins!«, mi diris kun Shakespeara gesto.

»Vi lin antaŭvidas kun via ordinara sagaceco, Willy! Sro Jenkins loĝas en Sunderland kaj estas rutina detektivo. Mi lin konas multajn jarojn kaj jam ofte laboris kune kun li en malfacilaj aferoj. Sunderland kuŝas tuj apud Tanfield kaj Stockton Court. Mi do telegrafis al li.«

G. G. elprenis el sia paperujo folieton de papero kaj ĝin transdonis al mi.

»La kopio de mia telegramo, Willy.«

Mi legis: »Iru hodiaŭvespere Tanfieldan stacidomon. Sekvu longan, maldikan, verŝajne maskovestitan personon forirantan de tie hodiaŭnokte aŭ morgaŭfrumatene verŝajne Londonon. Min telegrafu (adreso Stockton Court) kien persono iras, eventuale kiu li estas. Tre grava.«

»La bandaĝita brako estus bona rekonilo«, diris mi.

»Ho ve! Nun vi pruvas, ke ankaŭ Homero kelkfoje dormetas. Vi tamen scias, ke mi ne kredas je la vundo de Lidderdale kaj do komprenis, ke lia dekstra brako en la Graflando Durham estas en plej bona stato. Mi do sciis, ke ĉirkaŭ noktomezo Sro Jenkins estas ĉe la Tanfielda stacidomo, kaj mi tuj povis gratuli min pro tiu certeco. Ĉar, kiel vi scias, la servisto revenis el Tanfield kun la sciigo, ke iu persono estis ŝteliranta sur la terenoj de Stockton Court.«

»Sendube mi tion scias«, mi diris. »Mi bone memoras, ke post tiu sciigo via kapo faris la karakterizan skueton.«

»Via rimarkpovo fariĝas danĝera«, diris G. G. iom akre, ĉar aludo al lia »plej granda peko« kiel detektivo ĉiam iomete malbonhumorigis lin. »Ĉu vi tiam faris pliajn rimarkojn?«

Mi kapneis.

»Mi miras pro tio, Willy!«, li daŭrigis. »Ekde la momento, kiam la butlero faris sian rakonton, mi rimarkis, ke Lady Edith kvazaŭ kuŝas sur turmentegilo. Nur kun granda peno ŝi povis sin estri, kaj mi ne facile forgesos la malesperan timon en ŝiaj okuloj. Ŝi kaj mi estis la solaj, kiuj en la apero de tiu vagulo vidis pli ol nesignifan okazon. Mi pro la konata kialo, Willy. Sed ŝi …? La unuan montron, kiun mi ekhavis rilate al la kialo de ŝia timo, vi donis al mi, Willy, per la rakonto de via nokta renkontiĝo kun ŝi.«

»Mi ne komprenas, kiun montron vi per tio ekhavis.«

»Mi ekhavis pli ol unu. Unue estis klare, ke ŝia rakonto pri la motivo de ŝia veno en la manĝejon estas elpensaĵo. Kiam juna fraŭlino estas sufiĉe kuraĝa por nokte eliri el sia ĉambro kun revolvero en la poŝo por esplorrigardi, ĉar ŝi aŭdis paŝojn en la domo kaj renkontas sufiĉe nekonatan gaston de sia patro … ŝi aŭ kredas lin la entrudulo aŭ tuj demandos lin, ĉu ankaŭ li aŭdis ion neordinaran kaj eble faras saman ekskurson, kiun ŝi mem faras., Tamen ŝi agas tute alie. Ŝi diras sufiĉe neordinaran akran rimarkon, ŝajnas apenaŭ aŭdi vian respondon, kiu, pardonu al mi la vorton, estis simple impertinenta, kaj tiam tre nerva eligas sian rakonton, tute ne demandante, kion vi verdire estas serĉanta. Tio estis la unua montro, Willy. La dua estis, ke ŝi vin petis silenti pri via renkontiĝo, kiun peton vi kavalire plenumis, feliĉe esceptante min. Kial tiu mistereco? Se vi povas trovi motivon en la de ŝi rakontita historio, vi estas pli inteligenta ol mi. La tria montro estis, ke ŝi volis vin reteni, kiam vi estis enironta la parkon. Kiun utilon tio povus doni al ŝi, se vi ne helpus min. Ŝi ne povis scii, ke mi ne bezonas vian helpon; kaj ŝia maltrankvileco pri vi tamen ne povis esti tiel granda. Se ŝi estus estinta Lady Maŭd …«

»Neniujn malspritaĵojn, G. G.!«, mi diris. »Mi sekvas viajn klarigojn kun granda atento, sed ili estas plej interesaj, kiam vi ne klopodas diri ŝercaĵojn.«

»Dankon, Willy, mi tion memoros, nun atentu! Reveninte en niajn ĉambrojn post la malsukcesa ekskurso en la parko, ni trovis la portreton malaperinta. Tiam mi vin demandis, kiuj sciis pri nia nokta promenado, kaj vi respondis: Lordo Stockton kaj Lady Edith; mi krome aldonis la butleron. Sed, mia knabo, ĉu vi ne komprenas, ke Lady Edith estis la sola, kiu sciis, ke ankaŭ vi estas elirinta, la sola do, kiu sciis, ke neniu estas en niaj ĉambroj.«

»Do vi pensis …?«

»Mi pensis (nun mi scias, Willy!), ke Lady Edith estis la sola, kiu sciis, ke pro la foresto de ni ambaŭ la okazo sin prezentis forpreni la portreton. Tiam mi ekpensis, ke ni aŭdis la pordon de la apuda ĉambro fermiĝi, ĝuste post kiam mi instigis vin gardi la portreton kiel fidela gardisto kaj al vi rakontis, ke mi estis entreprenonta noktan ekskurson. Mi komencis kredi, ke Lady Edith nin subaŭskultis.«

»Sed kial? Kaj kiel ŝi eniĝis en la ŝlositan ĉambron?«

»Je via unua demando vi poste ricevos la respondon, Willy. Rilate al la dua: la sekvantan tagon, kiam vi estis en Londono, mi havis amikan babiladon kun la butlero. Li al mi rakontis interalie, ke li havas duplikaton de ĉiuj ŝlosiloj en la domo; ili estas formetitaj en bela ŝranketo, de kiu li, Lordo Stockton kaj Lady Edith havas po ŝlosilo. La viro estis tre fiera, ĉar oni montris al li tiun fidon. Jen la respondo al via dua demando, Willy!«

Mi devis konsenti, ke tiu respondo sufiĉas.

Ekbruliginte novan cigaron, G. G. daŭrigis: »La sekvantan matenon, multe pli frue ol mi atendis, mi ricevis telegramon. Vi ĝin akceptis por mi, Willy, kaj vi estis treege scivola scii la enhavon. Tial mi ĝin metis antaŭ vin, sed la adreson supre. Ĉar, mia knabo, se vi ekscius ĝian enhavon, mi perdus la gravajn servojn, kiujn vi estis al mi faronta! Tiam Lordo Lidderdale povus legi en la malfermita libro. Willy, mi esperas, ke vi al mi pardonos tiun mankon de fido.«

Denove li elprenis la paperujon kaj donis al mi telegramformularon. Mi legis:

»Persono en vagonaro demetis maskveston. En Leicestera stacidomo alparolita kiel Lidderdale.«

Senparole mi redonis la telegramon al G. G.

»Tiam mi jam ne dubis, Willy«, li daŭrigis. »Sed estis plej grave, ke Lidderdale estu trankviligata pri niaj intencoj. Tial mi petis vin veturi Londonon kaj precize rakonti al li, kion vi mem sciis: tio ne estis danĝera, kontraŭe! Plue vi devis rakonti al li, ke mia vundo dum kelke da tagoj malhelpas min daŭrigi la esploron (pro tio li sin sentos libera) kaj krome, ke mi ne intencas disvastigi reproduktaĵojn de la portreto. Li estis sufiĉe ruza por kompreni, ke mi havas pli ol unu ekzempleron kaj do ankaŭ rilate al tio mi devis lin trankviligi: tio estis por nia sendanĝereco, Willy. Pri Lady Edith kaj nia telegramo al Moskvo vi devis silenti: mi tion diris al vi kaj donis ne tro sensaĝajn kialojn. Mi almenaŭ esperas, ke vi ne trovis ilin tro absurdaj, Willy!«

Mi konsentis, ke mi ne trovis ilin sensencaj.

»Nun mi pritraktos vian duan viziton en Stockton Court. Via rakonto pri la vizito ĉe Lordo Lidderdale estis tre interesa. La viro, rilate al lia memormanko, ree tre bone ludis komedion. Sed tiufoje li denove klopodis esti tro ruza. Estas absolute neeble, ke persono, suferanta pro la de li ŝajnigata malsano, donas al konato la nomon de la alia, kiam ili kune lin vizitas. Tio okazis, kiam Lidderdale II diris ›Lowden‹ al Lordo Ruthven. Tio estis troigita ruzaĵo, kiu pro tio fariĝis malruzaĵo. Nun sendube vi aŭkaŭ tion sentas, Willy!«

La akcento sur la vorteto »nun« ne plaĉis al mi, do mi ne respondis.

»Vi havigis al mi ankoraŭ alian sciigon tre gravan«, li daŭrigis. »Vi vidis dikan, junan viron, unue, kiam vi forlasis la domon de Lidderdale, poste ĉe la Tanfielda stacidomo. Vi kredis, ke tiu junulo honoras vin per sia ĉeesto. Vi efektive bone observis, sed via dedukto estis erara. Mi sendis al Sro Jenkins telegramon, petante lin observadi Lordon Lidderdale, kaj se vi bone rememoros, vi konkludos, ke vi vidis lian diketan figuron nur tiam, kiam Lordo Lidderdale estis en la proksimeco. Ĝuste tial via sciigo estis plej grava: vi vidis lin en Tanfield, tio montris al mi, ke la viro, kiun li observadis ree estis survoje al Stockton Court. Kaj tiun fojon mi estis certa, ke liaj iradoj estas sekvataj.«

»Dum via foresto, Willy, mi ankaŭ ne forfuŝis mian tempon. La juvelŝtelo ĉe Lady Edith kaj Lady Maŭd donis al mi multan laboron. Vi scias, ke mi pridemandis la tutan geservistaron kaj ĉiujn domanojn. Nur Lady Edith senkulpigis sin pro malsaneto. Mi tre bone povis kompreni tion, se mia konjekto, ke ŝi ludas strangan rolon en la ĉirkaŭ ni okazantaj misteraĵoj, estas prava. Kial ŝi ludis tiun rolon mi ne sciis, sed tamen mi estis konvinkita, ke ŝi agas kontraŭ sia volo.«

G. G. momenton silentis kaj fikse rigardis antaŭ si. Poste li daŭrigis per mallaŭta voĉo kaj en sia karakteriza maniero, kiu precipe sin montris, kiam li estis emociita:

»Lady Edith estas virino eksterordinara. Ŝi havas grandan energion, grandan kuraĝon, sed ŝi estas aristokratino de la kapo ĝis la piedoj. Ŝi estas iu, kiu kapablas sola elporti grandan suferon kaj grandan timon, ŝi ne forlasos la batalejon antaŭ ol ŝi falos. Mi decidis, ke ŝi ne falos, Willy!«

Li denove silentis. Poste li daŭrigis:

»Mi parolis kun Lordo Stockton kaj al li diris jenon: Ekde du tagoj ni travivas neklarigeblajn okazantaĵojn. Mi estas certa, ke almenaŭ unu persono al ni povus doni klarigojn, Lady Edith. Lasu ĉion al mi kaj mi ĵuras, ke mi trovos la solvon; alarmu la policon, kaj mi ne garantias la sekvojn. Lordo Stockton unue indignis, kaj mi ne miras pro tio. Kiam mi tamen refoje al li certigis mian grandan estimon al Lady Edith, li plitrankviliĝis. Plue mi diris al li, ke mi forte kontraŭstaras lian deziron konigi la aferon al kiu ajn antaŭ ol mi mem klare komprenos ĝin, ĉar, kaj tion mi precipe akcentis, oni neniam povas scii, kiu, kiam tiu afero estos publike pritraktata, eble malprave estos kompromitata. Tiam mi faris malkovron, kiu plifaciligis al mi la aferon. Lordo Stockton rakontis, kaj sendube tio estis malfacila al li, ĉar li estas sufiĉe fiera, ke en tiu nokto, kiam Lady Edith renkontis vin en la manĝejo, ankaŭ li ŝin vidis. Ĝisnokte li estis leganta en sia ĉambro, kaj kiam li, antaŭ ol enlitiĝi, rigardis eksteren por vidi, ĉu la vetero restis bela, li kredis vidi en la parko virinfiguron, kiun li rekonis kiel sian malpli junan filinon.«

»Li vidis ŝin nur momentan; tuj ŝi malaperis. Tio okazis je duono post noktomezo, do duonan horon antaŭ ol mi komencis mian noktan ekskurson. La ekapero kaj ekmalapero estis tiel subitaj, ke Lordo Stockton kredis, ke li eble eraris. Li estas maljuna kaj laca; poste li ne multe pensis pri la afero, des malpli, ĉar Lady Edith la sekvantan tagon, kiam li demandis pri ĝi, neis, ke ŝi forlasis sian ĉambron. Tiu neado estis tre grava, Willy!«

Mi bone tion komprenis.

»La rezulto de nia interparolado estis, ke Lordo Stockton tre nerviĝis pro tio, kio estis okazonta. Sed vi mem vidis, Willy, ke ĉiam ankoraŭ li deziris venigi la policon. Li estas malforta kaj maljuna viro, kiu jam ne tute estras siajn pensojn; li sentis, ke io ne estas en ordo, li ne komprenis, kio, li estis maltrankvila pro sia malpli juna filino kaj timis skandalon. Ripetfoje mi devis lin kuraĝigi, certigante, ke mi faros ĉion por la feliĉeco de la familio. Vi mem foje vidis lin en tiu nigra animstato.«

»Tiun momenton, kiam Sro Jenkins sin anoncis, jes, mi bone tion memoras.«

»Ĝuste, Willy! Nun fine mi povas detale rakonti al vi, kial Sro Jenkins venis al Stockton Court.«

»Mi aŭskultas«, mi diris.

Ĉapitro XXII – La Rakonto de G. G. (daŭrigo): Malliberejo kaj Juĝisto

G. G. sencindrigis sian cigaron. Li incite longe silentadis, ĉar mi konfesas, ke mi estis scivola. Fine li parolis:

»Vi ne estas la unua, Willy, kiu subaŭskultis interparoladon inter Lady Edith kaj Lordo Lidderdale II. Sro Jenkins jam antaŭe tion faris. La grava diferenco, escepte, ke li subaŭskultis intence kaj vi okaze, estis jena: kiam Jenkins aŭskultis, Lady Edith sciis, kun kiu ŝi parolas; sed kiam vi aŭdis ŝian pasian alvokon al la helpo de Lordo Lidderdale, ŝi lin kredis la viro, kiu li sin ŝajnigis, nia Lordo Lidderdale!«

»Tamen tio estas preskaŭ nekredebla!«, mi diris.

»Kontraŭe, Willy! Tio estas tre bone kredebla; vi poste mem tion vidos. En ĉiu okazo, nelonge post la fino de nia dua vespermanĝo en Stockton Court, Lady Edith eniris la parkon, sola kaj envolvita en vasta mantelo. Tie Lidderdale II atendis ŝin, kaj ŝi al li transdonis malgrandan paketon. Ili nur interŝanĝis kelkajn vortojn:

Li: ›Ĝis …?‹

Ŝi: ›Ĝis mi estos vin mortiginta!‹

Li: ›Atendante tion ne forgesu rebonigi, kion vi fuŝis.‹

Ŝi subite sin turnis kaj foriris. Li ne faris klopodojn por sekvi ŝin, sed ridis mallaŭte. — Tio, Willy, estis la raporto de Sro Jenkins kaj mi faris el ĝi miajn konkludojn. Sro Jenkins, pro sia bona kaj singarda laboro, estas multe utilinta al mi.«

»Ke Lady Edith efektive veturis Londonon tamen estis via laboro, G. G.«, mi rimarkigis.

»Certe, en la tiama stato de la aferoj tio estis la sola maniero kelkan tempon forturni de ŝi la danĝeron. Ne forgesu, Willy, ke Lidderdale II, kontraŭagate, certe estus plej danĝera. Kaj cetere, en Londono ni povus observi ilin ambaŭ, kaj tio plifaciligus la esploron. Sendube vi jam komprenas, ke en la paketo sin trovis la ŝtelitaj juveloj, pri kiuj mi ĵus parolis.«

»Ŝi do mem ilin forprenis!«

»Jes, sub la premo de la plej fortaj minacaĵoj. Sed tion vi poste aŭdos. En tiu vespero, reveninte en niajn ĉambrojn, ni trovis la perdiĝintan portreton sur la kamenkadro. Vi memoras, kion tiu beleta ĉambristino al ni rakontis pri ĝia retrovo. Ĉu vi tiam ne rememoris, ke Lordo Lidderdale la antaŭan tagon antaŭdiris ion tian?«

»Verdire, mi ne plu pensis pri tio.«

»Mi tamen, Willy! Ekde la unua momento mi miris, ke tiu ruzega viro faris ion, tiel absolute neutilan kaj krome danĝeran, kiel la ŝtelon de la portreto, ĉar li tamen devis scii, ke mi povus ekhavi tiom da ekzempleroj, kiom mi volus. Tamen ne li faris la eraron, sed Lady Edith, kiu nin subaŭskultis, dum mi trograndigis la gravecon de la portreto, kaj kiu kredis, ke forprenante ĝin, ŝi malhelpus mian esploron. Ĉar mia plua rakonto sciigos al vi, ke ŝia intereso postulis, ke Lidderdale II ne estu demaskata. Tiu ĉi tamen bone komprenis, ke estis stultaĵo averti per la ŝtelo de la portreto, ke oni timas ĝin (ne forgesu, Willy, ke li ĉiam kredis nin sensuspektaj). Li do ordonis al Lady Edith rebonigi sian eraron, kaj ni retrovis la portreton. Konante la motivojn, mi ekhavis novan pruvon pri lia potenco je ŝi kaj jesigon de tio, kio ĉiam al mi farigis pli klara. Tial mi tiam al vi diris, ke tiun fojon li volis esti tro ruza.«

Tiun parton de la historio G. G. ne rakontis per sia ordinara iom moka tono, kaj mi bone rimarkis, ke li estas kortuŝita, kio cetere ĉiam okazis, kiam la suferhistorio de Lady Edith estis priparolata. Nun li daŭrigis per sia propra lakona maniero:

»Malfeliĉe la tagon post nia reveno Londonon mi devis forvojaĝi. Kio estas plej grava, tio estas plej urĝa. Mi rekomendis la familion Stockton, kiam ĝi estos revene en Londono, kaj precipe la kvazaŭ-Lordon al la bonaj zorgoj de Sro Jenkins. Kiam mi kiel eble plej bone igis observi la lastan, mi samtempe zorgis pri via sendanĝereco, se ne viaj naiveco kaj konfidemo, kiuj estis neerarigaj, jam sufiĉe vin ŝirmis. Do mi foriris.«

»Kaj lasis nin en la marĉo«, mi diris rememorante, ke mi ĉiujn tiujn tagojn min sentis kiel ŝipo sen direktilo. »Ĉu tiu vojaĝo efektive estis tiel urĝa?«

»Tre urĝa, mia knabo, ĝi devis klarigi al mi multon nekompreneblan kaj precipe la personon de la murdito en Menton.«

»Kiel vi sciis tion antaŭe, G. G.?«, mi demandis.

»Ĉu mi devas revivigi vian memoron?«, respondis G. G. kaj ree eligis el la neelĉerpebla paperujo telegramon. Efektive mi jam sciis la enhavon.

»Olivier kun Robertson loĝas tie ĉi, hotelo Metropole.«

Tio estis la telegramo el Moskvo, kiun li al mi montris dum mia dua vizito en Stockton Court.

»Vi ne komprenis, kial tiu telegramo estis la komenco de nia sukceso. Tamen nenio estas pli simpla. Ni jam sciis ekde longe, ke al ĉambristo de Lordo Lidderdale ne estas Robertson, sed ni sciis ankaŭ, ke li povis ŝajnigi sin Robertson, ĉar li tute konis liajn vivcirkonstancojn. Li do nepre estis bona konato de Robertson. Mi tuj sendis nian portreton kune kun letero al Moskvo. Tio okazis vendrede; marde mi jam ricevis telegramon: jen ĝi estas!«

Mi legis: »Portreto estas mia kuzo Charles Bowman. Estis, kiam mi forlasis Anglujon, mallibereja gardisto en A. Havis tiam lip- kaj vangoharojn!« Subskribo: »Robertson.«

»Nun vi ankaŭ eble komprenas, Willy, kial Lordo Stockton diris al vi, ke la portreto similas al persono, kiun li konas. Estas akcepteble, ke Bowman kelkafoje vizitis sian kuzon en Stockton Court, kaj ke Lordo Stockton tiam lin vidis. Kelkaj homoj neniam forgesas vizaĝon, kvankam ili ne plu memoras, kie ili ĝin vidis.«

Mi konsentis, ke la afero nun al mi estas klara.

»Kun alia ekzemplero de la portreto mi do ekvojaĝis al A. Kun la direktoro de la malliberejo mi havis longan interparoladon. Mi ne lacigos vin per detala raporto pri ĝi, Willy, mi nur rakontos, kion mi malkovris. Charles Bowman efektive estis mallibereja gardisto en A. La 25an de Februaro oni lin eksigis pro ebrieco, kaj ekde tiu tempo oni neniam plu aŭdis pri li. En la posttagmezo de la 17a de Februaro, nelonge antaŭ lia eksiĝo, li mortpafis malliberulon, kiu estis forkurinta, kaj kiun li trovis vaganta en la proksimeco de la malliberejo. La nomo de tiu malliberulo estas James Standerton kaj lia alinomo Manchestera Jimmy. — Legu ĉi tiujn eltranĉaĵojn el la Times, Willy, kaj vi sendube rememoros tiun aferon.«

Li transdonis al mi la du eltranĉaĵojn, kiujn mi presigis kiel antaŭparolon de ĉi tiu rakonto.

Kiam mi ilin finlegis, li daŭrigis:

»Mi ankaŭ kunprenis portreton de Lordo Lidderdale, la vera, Willy! kiu antaŭ nelonge estis presita en la Graphic okaze de lia elekto kiel prezidanto de iu industria entrepreno. Tiun portreton la direktoro rekonis kiel tiun de Manchestera Jimmy, kvankam li ne komprenis, kial lia portreto aperis en gazeto kaj krome kun la aspekto de ĝentilhomo. Cetere mi eksciis ankoraŭ du gravajn detalojn. Unue, ke Manchestera Jimmy estis maldekstramana; due, ke li estis kondamnita pro ripetfojaj juvelŝteloj. Vi vidas, Willy, ke la afero eklumiĝis.«

Mi respondis, ke la lumo min ankoraŭ iom kapturnigis.

»La afero do estis tiu« G. G. klarigis: »Mallibereja gardisto mortpafas forkurintan malliberulon kaj nelonge poste estas eksigata. Poste li reaperas kiel ĉambristo de Lordo Lidderdale II kaj en Menton li mortas en tragedia maniero, dum lia mastro estas en la proksimeco. Lidderdale II estas maldekstramana, ne tuj rekonas siajn amikojn kaj akceptas ŝtelitajn juvelojn: Lidderdale I ne estas maldekstramana kaj sendube viro, kies nomon oni opiniis super ĉiu suspekto. Konkludo: Lidderdale II estas Manchestera Jimmy, Lidderdale I estas anstataŭ Manchestera Jimmy mortpafita kaj enterigita!«

»Terura historio!«, mi diris. »Kompatinda Lidderdale.«

»Jes Willy, estas treege tragedie, ke la bona kaj nobla homo tiel mortis!«, Li silentis momenton kaj poste daŭrigis priafere: »Nun restis ankoraŭ la demando: Kiu estas tiu Manchestera Jimmy? La nomo, James Standerton, ne helpis min. Mi jam diris al vi, ke mi ne kredas hazardan similecon. Ĉu do ekzistis parenceco inter li kaj Lordo Lidderdale? Por esplori tion mi ekvojaĝis al Manchester. La proceso kontraŭ Jimmy okazis tie, sed mi devis esti tre singarda pro … pro Lady Edith. Pro bonvolo de la aŭtoritatuloj la dokumentoj rilate al la proceso estis metataj je mia dispono. Ili al mi sciigis nenion novan. Mi hezitis konfidi miajn konjektojn al la advokatoj kaj juĝistoj, kiuj pritraktis la aferon. Tamen la maljuna juĝisto Johnson, kiu estis elparolinta la verdikton, estis mia bona konato. Sed jam depost kelkaj jaroj li ne plu loĝas en Manchester kaj nun ĝuas merititan ripozon en bele aranĝita vilao sur la insulo Wight. Mi do forveturis al Wight. Vi nun ne plu miros, Willy, ke mi tiel longe forrestis.«

»Ne«, mi diris. »Sed dume ĉi tie povus okazi komplikaĵoj.«

»Efektive«, li konsentis. »Tamen mi ĉiam telegrafe interrilatis kun Sro Jenkins kaj sciis ĉion, kio okazis. Mi trovis la maljunan sinjoron sur Wight en la plej bona sano. Kiam mi rakontis la kialon de mia veno, li konsterniĝis. ›Mi pensis, ke tiu malfeliĉa afero delonge estas forgesita‹, li diris. ›Mi ne eligos unu vorton pri ĝi.‹«

»Mi do havis grandan penon por ekparoligi lin. Fine nur helpis absoluta malkaŝeco de mia flanko.«

»La honoro de du familioj dependas de la afero, mia tuj agema juna amiko«, li diris. »Tamen mi volas al vi sciigi ĉion, ĉar mi komprenas, ke tiu honoro nun estus en danĝero, se mi ne parolus.«

»Jen kion mi eksciis, Willy: La nomo de James Standerton efektive estas James Standerton Whyman. Standerton estas antaŭnomo, originale la familia nomo de lia patrino; vi scias, ke en Anglujo oni ofte aldonas la patrinan nomon. Li estas ĝemelo de Lordo Lidderdale, kies familia nomo simple estas Whyman. Ambaŭ fratoj tiel forte estis similaj, ke multfoje oni prenis unu por la alia. Ekde sia junaĝo James estis malhonoraĵo por la familio. Jam kiel dek-tri- aŭ dek-kvar-jara knabo li ŝteletis. Estante pli aĝa, li faris ŝuldojn, drinkis, ludis, unuvorte ĉiurilate agis malbonege. Kiam li estis dudek-jara, lia patro al li malpermesis reveni en la gepatran hejmon. Li indulgadis la filon ĝis kiam li ne plu povis. La maljuna sinjoro estis parenca al la plej aristokrataj familioj en Anglujo. Li estis tre fiera, sed ne posedis grandan kapitalon. Pro la monforfuŝado de sia filo James li mem sin trovis en malfacilaĵoj. Li jam ne povis pagi liajn ŝuldojn, do la filo ne multe ĉagreniĝis pro la rompo inter li kaj lia familio. Li malaperis kaj kelkajn jarojn oni ne aŭdis pri li. En tiu tempo anstataŭ malbona li fariĝis malbonega. Fine li reaperis en Manchester, kie li sub la nomo Manchestera Jimmy komandis ŝtelistbandon, kiu precipe celis ŝteladon de juveloj. Oni lin kaptis dum tre impertinenta ŝtelo, okaze de kiu maljuna vidvino estis murdita. Oni konjektis, ke li mem estas la murdinto. Alpremita al la muro li konfesis al sia advokato, kiu li estas, kaj tiu advokato informis lian dunaskitan fraton (lia patro jam estis mortinta). Vi komprenas, Willy, ke oni faris ĉion por malhelpi skandalon. Sro John Whyman, la posta Lordo Lidderdale, estis same fiera kiel lia patro. Ripetfoje li jam vane klopodis retrovi sian fraton. Nun li sukcesis en tiuj teruraj cirkonstancoj. Li parolis kun juĝisto Johnson, kiu estis elparolonta la verdikton, sed tiu ne povis lin helpi. Tiam okazis io neatendita.«

G. G. silentis momenton; mi vidis, ke li estas kortuŝita, kaj mi jam konjektis, ke nun Lady Edith estas ekaperonta sur la scenejo.

»Iun tagon juĝisto Johnson ricevis viziton de eksterordinare bela juna virino, la malpli juna filino de lia amiko Lordo Stockton. Ŝi venis al li, ĉar en sia malespero ŝi ne plu vidis savon. Ŝi rakontis al li veran tragedion: Antaŭ kelke da jaroj ŝi konatiĝis kun James Standerton Whyman okaze de ĉasado en Derbyshire. Li estis nur dudek-jara kaj ankoraŭ ne malpaciĝinta kun sia patro. Lia fikonduto, kiu tiam ankoraŭ kiel eble plej multe estis kovrata per ama mantelo, estis ankoraŭ malmulte konata, kaj lia afabla vizaĝo kaj agrablaj agmanieroj al li havigis multajn amikojn … kaj amikinojn. Lady Edith estis tiam ankoraŭ juna; ŝi estis pasia kaj obstina. Ŝia karaktero jam enhavis la ĝermojn de postaj forto kaj sendependeco, sed la energio kaj sinregeco tiam malestis por la pasion fari prudento, kaj la obstinecon persisteco kaj pacienco. Ŝi donis al la bela junulo, kiun ŝi fidis, sian tutan koron, kaj la fripono faris el tio rimedon por ekhavi monon. Pretekstante, ke lia patro trovas lin tro juna por edzigi, sed precipe, ke ŝia patro al ŝi neniam permesos edziniĝon kun li, ĉar ŝi povus fari multe pli brilan, li ŝin efektive igis cedi (ŝi estis juna kaj senpripensa!) al liaj petoj sekrete geedziĝi. Ĉe ni en Anglujo (sufiĉe hontinde) io tia estas tre facila. Ekde tiu tempo James Standerton konsideris ŝin sia bankiero, kiu al li havigis monon. Ŝi estis heredinta malgrandan kapitalon: ĝi malaperis en senfunda puto. Tro malfrue la juna virino komprenis, ke ŝi fariĝis viktimo de senkonscienca fripono, kiun ŝi vidis nur, kiam li bezonis monon.«

»Ŝi loĝis, kiel antaŭe, en Stockton Court ĉe siaj gepatroj, kiuj ne sciis la edzinecon de sia filino. Multaj taŭgaj edzecaj aspirantoj sin prezentis, sed ŝi senkompate rifuzis je granda malkontenteco de ŝia patro. Pro tio ke James Standerton degeneradis, ŝi ĉiam pli timadis, ke ŝiaj gepatroj malkovros la veron. La iom post ioman forfuŝadon de ŝia kapitalo, kiun ŝi mem administradis, ŝi povis nur kun granda peno kaŝi antaŭ sia patro. Sed kio okazos, kiam ĝi tute estos forelspezita?«

»Ĝuste tiam venis la krizo. James Standerton estas malliberigita. Ĝis tiam li ne sciigis sian edzecon al Lordo Stockton: li ne bezonis tion fari, ĉar lia edzino sufiĉe provizis lin je mono kaj li ne ŝatis nebezone eniĝi en malfacilaĵojn. Krome li timis, ke Lordo Stockton postulos eksedziĝon kaj li tute perdus sian rajton je la riĉa familio. Sed kiel ektimis Lady Edith; ŝi legis la nomon de James Standerton en ĵurnaloj kaj komprenis ĉion. Tiu viro, monfalsisto, ŝtelisto, eble murdisto povus senespere kompromiti ŝin kaj ŝian familion. Pro sia malespero ŝi iris al la juĝisto, Johnson, bona amiko de ŝia patro, kaj plorante lin petegis savi ŝin kaj ŝian familion de malhonoriĝo.«

»Juĝisto Johnson ne sciis, kion fari. Fine kun ŝia konsento li rakontis ĉion al Sro John Whyman, kiu poste kune kun Lady Edith havis konferencon kun la advokato, kiu defendis la krimulon. Kiel mi jam diris, oni forte konjektis, ke Standerton ankaŭ faris la murdon. Li mem tre timis esti akuzata pri murdo: evidente lia konscienco ne estis trankvila kaj li atendis pligravigajn atestojn pri murdo, unuvorte, li havis grandan timon, ke pendigilo lin minacas. Tiam li solene ĵuris, ke, se oni ne kulpigos lin pri murdo, li ne konigos sian veran nomon, nek sian rilaton kun Lady Edith. Kaj efektive oni sukcesis forturni tiun akuzon, kvankam la glavo de Damokleso ĉiam restis pendanta super lia kapo, se eble iam li rompus la promeson.

»James Standerton estis do kondamnata al dekkvinjara mallibereja puno kaj nek la gazetaro, nek la publiko eksciis, ke lia nomo efektive estas James Standerton Whyman, kaj ke li estas edzo de Lady Edith!«

»Tiu estas la rakonto de Juĝisto Johnson. Vi konsentos, Willy, ke nun la demando pri la rilatoj inter Lady Edith kaj Lordo Lidderdale II estas respondita. Eble vi ankaŭ komprenas, Willy, ke mi firme decidis en ĉi tiu afero agi tiel, ke la reputacio de Lady Edith restu netuŝita; de tiam mi estis nur en ŝia servo kaj mi nepre gardos ŝin kontraŭ pluaj suferoj: tio estas mia nura celo!«

La lastajn vortojn li diris per tremanta voĉo; mi vidis, ke li estas tre emociita. Ne dirante ion mi premis lian manon: fine mi ekkomprenis!

Ĉapitro XXIII – La Rakonto de G. G. (daŭrigo): Al la Veto

»Rememorante, kion mi jam al vi rakontis«, daŭrigis G. G., »vi ne malfacile trovos la klarigon de tio, kio al vi restis malluma rilate al la okazintaĵoj dum mia foresto.«

»James Standerton ŝtelis la juvelojn de Lady Ackland, li — sed ne Lordo Lowden — post la fino de la festo havis kun ŝi interbabiladon en ŝiaj privataj ĉambroj. Ŝi ĉiam havis en sia koro al Lordo Lidderdale (la vera) ian — cetere sufiĉe naivan — preferon kaj kompreneble ŝi kredis, ke Standerton estas Lidderdale. La postulojn de la konvencio kaj dececo ŝi neniam multe atentis, kaj tiel ŝi donis al la ŝtelisto okazon esplori la terenon de la estonta ŝtelo. Sro Jenkins tiun nokton sekvis lin de la domo de Lady Ackland al lia loĝejo kaj poste li iris hejmen (eĉ detektivo bezonas dormon). Li dormis kiel ŝtono, kiam la rompŝtelo okazis. Se vi volas ekscii kiel mi sciiĝis, ke Standerton restis ĉe Lady Ackland, mi nur devas diri, ke hieraŭ — antaŭ la vizito ĉe nia amiko — mi havis kun tiu sinjorino konfidencian interparoladon. Mi kompatis ŝin, Willy! Ŝi maldolĉe ekploris, kiam ŝi eksciis, ke Lordo Lidderdale ne plu vivas.«

»Ĉu ŝi scias, kiu estas Standerton?« mi demandis.

»Mi tion diris al ŝi. Post tio, kio okazis, tio ne povis resti sekreto. En tiu vespero, kiam vi gastmanĝis ĉe Lordo Lowden, Sro Jenkins ankaŭ ĉeestis. Li baldaŭ vidis, ke vi suspektas tiun estimindan, sed iomete strangan maljunan sinjoron: denove la malfermita libro! Sendube ankaŭ Standerton tion rimarkis.«

»Tiam ĝi ne estis tiel eksterordinare nekredinda«, mi diris iom hontigita. »Lordo Lowden tamen sekvis nin de el Francujo!«

»Ankaŭ Lordo Lidderdale, mia knabo! Tial mi ĉiam pravigis vin, kiam vi kulpigis ›la viron el Francujo‹. Ĉu vi memoras la historion pri la safiro, kiu neatendite ekaperis? Standerton metis ĝin en la kesteton, dum vi ĉiuj lin ne atentis. Jenkins, kaŝobservante en la spegulo, tion vidis. Imagu al vi, kiel forta pruvo de la kulpeco de Lordo Lowden, se oni povus konstati, ke jam antaŭ la ŝtelo en lia domo li havis ŝtonon, kiun li — laŭ sia diro — ne konis, kaj kiu poste sin montros devena de la ŝtelo ĉe Lady Ackland. Kaŝante kelkajn ŝtonojn de Lady Ackland en la kesteto de Lordo Lowden, Lidderdale II kun neordinara ruzegeco preparis la ŝtelon. La polico, trovinte ilin, tuj konkludis, ke Lowden nepre estas la ŝtelinto; ĝi kredis, ke la ŝtelo en lia domo estis nur kvazaŭŝtelo, kiun Lowden mem ŝajnigis por erarigi la policon. Ankaŭ vi lasis vin erarigi, Willy!«

»Mi tion scias«, mi diris iom malbonhumore. »Vi jam sufiĉfoje tion ripetis.«

»Sed ĉu vi nun ankaŭ scias, kiu ne lasis sin erarigi? — Lordo Lowden mem! Li ekde la komenco kredis, ke Lidderdale II estas la ŝtelinto eĉ kvankam li tute ne konjektis, ke li havas aferon kun falsa Lidderdale.«

»Kiel do li fariĝis tiel klarvida?«, mi demandis.

»kompreneble la viro sciis, ke li mem estas senkulpa. Tiu subita ekapero de la safiro do montris al li la spuron. Ankaŭ ĉi tiun fojon la viro el Francujo volis esti tro ruza. Sed Lowden estis sufiĉe prudenta por atendi sian tempon kaj ne fari alarmon, antaŭ ol li havos sufiĉajn pruvojn. Ĉu vi scias, ke li estas liberigita dank’ al miaj klopodoj?«

»Sro Jenkins tion al mi rakontis. Li samtempe transdonis al mi vian komision persone sciigi tiun novaĵon al Lordo Lidderdale.«

»… kiun komision vi laŭdinde plenumis en Hyde Park, Willy. Tiam ankaŭ Jenkins restis en la apudeco, ĉar mi komisiis al li observi la agmanieron de Lidderdale II, kiam li neatendite ekscios la novaĵon. Jenkins faris eraron, li lasis sin surprizi, dum li subaŭskultis ĉe la pordo en la domo de Lordo Lowden. La itala ĉambristo kun granda takto, sen iu bruo, kun vigla riproĉo foririgis lin el la domo. Ĝuste en tiu momento Lordo Lidderdale II kaj Lordo Ruthven adiaŭis kaj foriris, akompanataj nur de kliniĝantaj ›dungitoj‹. Nia amiko, la italo, poste serioze riproĉis al si, ke tiam li tute preterlasis sian devon; kaj Sro Jenkins en tiu vespero vane klopodis por retrovi la spuron de Lidderdale II!«

»Sed en Hyde Park li observis, kiel Lidderdale II akceptis la novaĵon pri la liberigo de Lordo Lowden. Vi scias, Willy, nia amiko ripetfoje certigis, ke Lowden estas senkulpa, kvankam lia atesto — pri la safiro — povis multe malutili la malliberulon. Li estis amiko, ĉiuokaze bona konato de Lowden! Kion oni faras, Willy, kiam bona konato estas savata el granda danĝero? — Oni malpezigite spiras, oni ĝojas! — Kontraŭe Lidderdale koleriĝis, insultis la policon kaj nur regajiĝis, kiam vi al li rakontis la fabelon (vi faris tion komisie, Willy, do vi ne devas riproĉi vian konsciencon) ke oni lin igis esti libera nur por sekvi liajn iradojn.«

»Pro kio oni do liberigis lin?«

»Mi ja diris, Willy, ke mi intervenis. Mi vidis la sciigon pri la aresto de Lowden en la ĵurnaloj, kiam mi estis sur Wight. De tie mi sendis longan telegramon al Sro Jenkins, kiu kun tiu telegramo sin anoncis ĉe la polico. Sub la firma kondiĉo, ke — en la intereso de la afero — oni ne entreprenu ion, antaŭ ol mi estus kolektinta la bezonatajn pruvojn kontraŭ Lidderdale II kaj antaŭ ol mi estus reveninta, li rakontis al la policestro, kiu estas la viro, kiu sin nomas Lidderdale. Ekde tiam tiu ĉi staris sub observado de la polico, kiam Sro Jenkins devis ripozi, kaj mi estis certa, ke oni nenion faros sen mi. Tio estis necesa, ĉar mi volis mem gardi la interesojn de Lady Edith. Lordo Lowden do estis liberigata, kvankam oni ankaŭ lin ankoraŭ observadis.«

»Reveninte el Wight mi tuj iris al la domo de Lordo Stockton. La maljuna sinjoro min akceptis ĝentile sed malvarme. Li ree estis inklina informi la policon kaj daŭre lacigis sian cerbon pro la strangaj cirkonstancoj, en kiu la ŝtelo en Stockton Court okazis. Tiam mi surprizis lin per la sciigo, ke mi mem jam informis la policon. Krome mi ankoraŭ pli mirigis lin rakontante, ke tiun vesperon mi, maskvestite kaj kompanate de amiko, vizitos lian feston. Kelkaj aludoj koncerne la honoron de la familio sufiĉis por igi lin konsenti.«

»Nun vi demandos, Willy, kial mi volis viziti la feston kiel Majoro Curtis. Sro Jenkins raportis al mi, ke Lordo Lidderdale II kelkfoje publike parolis kun Lady Edith, kaj ke ĉi tiu, anstataŭ montri timon aŭ abomenon, kontraŭe estis plej afabla al li kaj eĉ ŝajnis serĉi lian ĉeeston. Tion mi tute ne komprenis; ke ŝi publike ne povis lin forpuŝi, tio estis komprenebla, ĉar ŝi estis dependa de li, sed ŝi tute ne devis agi, kvazaŭ ŝi ŝatus lin. Jen nova problemo, kiun mi povus solvi, nur kiam mi vidos ilin kune, kaj en tio mi ja povus sukcesi dum la festo de Lordo Stockton. kompreneble mi ne volis, ke Lidderdale II min rekonos. La sciado, ke G. G. estas en la proksimeco, senvole igus lin pli singarda; tial mia alivestiteco! Kun Jenkins mi dividis la laboron: li devis precipe turni sian atenton al Lady Edith kaj mi al nia amiko.«

»Tuj post la veno de Majoro Curtis kaj ankoraŭ antaŭ ol li povus esplori la terenon, Sro Jenkins paŝis al li kaj, kondukinte lin al trankvila angulo, rakontis, ke ĵus li vidis, ke Lady Edith subite iris al Lordo Lidderdale kaj ke ili ambaŭ malaperis en la balsalonon. Li ankaŭ iris tien, sed ne kuraĝis proksimiĝi en la tiam ankoraŭ senhoma salono. Tamen, kiam ili eniris la vintroĝardenon, li sukcesis pro la ŝirmo de la altaj plantoj veni 10m pli proksimen. Sed iĝinte sufiĉe apude por ion aŭdi, li vidis, ke Lidderdale II subite sin turnis por reiri en la balsalonon. Tiam Lady Edith diris sufiĉe laŭte: ›Je la nomo de Dio, Mylord, je duono post noktmezo en mia buduaro‹, post kio ›Mylord‹ konsente respondis.«

»Majoro Curtis komencis konjekti la solvon de la problemo, ankoraŭ nesolvita de G. G. Sed nur via rakonto pli malfrue en la vespero plene lin informis. La peto je helpo de Lady Edith al Lordo Lidderdale, kiun vi aŭdis, klarigis ĉion. Ŝi ĉiam kredis la Lordon Lidderdale en lia Londona formo Lordo Lidderdale 1. Ŝi do pensis, ke ambaŭ fratoj estas vivantaj kaj petis la ŝirmon de unu kontraŭ la alia. La mistera letereto, kiun vi al mi montris, kompreneble venis de ŝia persekutanto. Verŝajne ŝi volis demandi al Lordo Lidderdale, kion ŝi devas fari; ĉar tio estis preskaŭ neebla en la festbruado malsupre, ŝi petis lin veni en ŝian ĉambron. Senkonscie ŝi do donis al sia persekutanto la okazon esti sola kun ŝi. Kion signifis la vortoj en la letereto: Faru, kion mi ordonis? Al kio li volis ŝin devigi? Ni tion ankoraŭ ne sciis, sed pli kaj pli mi sentis, ke la krizo proksimiĝas. Lady Edith nun nepre devis esti helpata kaj Lidderdale II, se la cirkonstancoj estos favoraj, ne devos pli longe resti libera. Mi faris la bezonatajn aranĝojn kun Jenkins kaj vi, Willy. La hazardon mi devus kiel eble plej malmulte fidi, eble ni havus aferon kun malesperigita danĝera viro: tri kontraŭ unu, mi kredis, garantias plenan sukceson. Tamen malprudenta estis mia agado. Ĝi estis eĉ stultaĵo, kiu preskaŭ kostis la vivon de Lady Edith.«

La voĉo de G. G. preskaŭ flustre daŭrigis: »Se ŝi estus mortigita, tio estus mia kulpo, ĉar mi faris nepardoneblan eraron.«

»Kiun eraron?«, mi demandis mirigite. »Laŭ mia opinio neniu povus fari pli ol vi faris.«

»Willy,«, li diriŝ serioze, »laŭ mia naturo mi estas iom mokema, kaj en la komenco mi iomete moke rigardis vian romantikan ŝaton al Lady Maŭd. Sed kiam dum la festo de Lordo Stockton Lady Maŭd kantis kaj ŝiaj okuloj serĉis la viajn, mi vidis, ke la rigardoj de Lidderdale II unue iris al vi kaj poste al Lady Edith, kaj ili montris senfinan malamon kaj koleron. Subite mi ekkomprenis, kiel blinda mi estis, ĉar mi ne sentis la danĝeron, en kiu Lady Edith sin trovas, kiam tiu danĝera krimulo ekhavos pasion al ŝia fratino.«

Li silentis, kaj image mi revidis la muziksalonon de Lordo Stockton kaj rememoris la karakterizan skueton en la kapo de Majoro Curtis.

Ĉapitro XXIV – La Rakonto de G. G. (daŭrigo): La Leteroj de James Standerton

Kelkan tempon ni ambaŭ silentis. G. G. ree estis tre kortuŝita. Li ekstaris, ekpaŝis tien kaj reen kaj residiĝis.

»Willy!«, li diris, »ĉu la demando ankoraŭ ne venis al vi, kial James Standerton ne forsavis sin antaŭe? Li estis rabinta grandan kaptaĵon je la valoro de multaj dekmiloj da sterlingaj funtoj kaj certe li ne povis atendi, ĉiam reprezentadi la personon de Lordo Lidderdale. Li nepre ĉiam devos sentadi, kvankam ne vidante tujan danĝeron, ke demaskiĝo minacas ĉiun momenton. Ruza krimulo, kiel li, ĉi-tiurilate ne havas iluziojn. Ĉu vi neniam pensis pri tio, Willy?«

Kun malagrabla sento mi devis konfesi, ke mi tiel malmulte ĉion pripensis. Ĉar — mi ne volis mensogi, kaj tial mi diris, ke ĉiuj tiuj malkovraĵoj tro multe surprizis min por doni al mi la tempon ilin pripensi.

»Vi pravas«, diris G. G. ĉi-tiufoje sen ia mokemo. »Sed min tiu demando ofte okupis. Pro tio tuj post kiam mi komencis malfidi la viron, mi igis lin observi. Li ne devis forkuri.«

»Sendube jam delonge li estus forsavinta sin kun sia akiraĵo, se ne retenus lin alia afero. Ĉu vi komprenas mian intencon, Willy?«

»Lia subita pasio al Lady Maŭd! Viro kun lia karaktero povas malfacile lasi ion, kion li deziras, kaj rilate al virino la plej ruza krimulo perdas sian singardemon. Ŝajne James Standerton estis sufiĉe freneza por kredi, ke daŭrigante la trompadon — almenaŭ daŭrigante ĝin sufiĉe longe — li povos gajni la amon de Lady Maŭd. En tio vi estis malhelpaĵo, sed provizore li ne kredis vin granda danĝero, kvankam vi fuŝis lian humoron: li kredis la klasdiferencon inter vi kaj Lady Maŭd tro granda por serioze maltrankviliĝi pro tio. Multe pli granda estis la malhelpaĵo de lia sekreta edzeco kun Lady Edith. Tuj kiam li havis la okazon forigi tiun malhelpaĵon, li ĝin kaptis.«div>

»Jen kio okazis en tiu nokto en la domo de Lordo Stockton: Ĉirkaŭ duono post noktmezo Lidderdale II nerimarkate — almenaŭ tion li kredis — forlasis la festsalonojn. Kredante, ke oni ankoraŭ havas fortan suspekton kontraŭ Lordo Lowden, li decidis kun diabla ruzeco tion profiti. Ne penante kaŝi sin li iris en la vestejon, prenis la surtuton kaj ĉapelon de Lowden, — la ĉapelo, kiel vi scias, estas siaspece unika — kaj promenetis tra la longa malsupra koridoro. Mi lin sekvis singarde, ĝis li suriris la malantaŭan ŝtuparon; tiam mi venis por preni vin, Willy. Dume Standerton, suprenirante, evidente maskis sin per masko kaj falsa barbo kaj forigis la bandaĝon de sia mano. Mi eksciis, ke en Stockton Court li ĉiam sin montris kun tiu barbo. Krome la falsa Lordo Lidderdale havis bandaĝitan brakon, dum la brako de James Standerton estis en bona ordo, do ne estis mirige, ke Lady Edith kredis, ke ekzistas du personoj. Cetere, ankoraŭ pli granda simileco ne estus iginta sin suspekta, ĉar ŝi sciis, kiel eksterordinare forta estis la simileco inter la ĝemeloj. Tiun fojon li krome surmetis sian maskon, kaj tio estis memkomprenebla, ĉar multo dependis por li de tio, ke oni ne lin rekonu. Vi mem atestos, Willy, ke li agis prundente. Vi kredis la barbhavan maskitan viron Lordo Lowden.«

Denove la aludo al mia naiveco. Sed ĉi tiun fojon mia intereso estis tiel kaptita de la rakonto, ke mi forgesis koleriĝi.

»Nia amiko, Sro Jenkins, jam antaŭe ekpostenis en niĉo ĉe unu el la fenestroj; tie pendanta kurteno tute kaŝis lin. Li vidis, ke James Standerton aperis en la supra koridoro en surtuto kaj kun ĉapelo sur la vizaĝo. Li ankaŭ kiel eble plej multe kaŝis sin; verŝajne li ne sciis, kiu estas la pordo de la ĉambro de Lady Edith. Kiam baldaŭ poste ŝi mem aperis, kompreneble la malfacilaĵo estis solvita. Li ŝin sekvis preskaŭ tuj; post kelkaj minutoj ni ekaperis sur la tereno.«

»Vi memoras, Willy, kio okazis. Mi volis sensensacie malliberigi la viron kaj lin forkonduki, sed li sukcesis forkuri. Sur la tero mi trovis tiun malbenitan smeraldon kun la venenita pikilo elstaranta. Tiam mi komprenis, kio okazis. Se ni estus venintaj unu minuton poste, estus jam tro malfrue: ni surprizis la viron en la momento, kiam li sin klinis super Lady Edith, mi ne devas diri por fari kion …«

Li silentis kaj mi vidis, kion mi neniam vidis; ŝvitgutoj perlis sur lia frunto.

»Kiam ni lin surprizis, la ŝtono falis el lia mano, eble pro ektimo, sed eble pro kalkulo. Ĉiuokaze mi tion kredas kalkulo, ke li ne klopodis reekhavi ĝin. En la mallumo li bone povus en tio sukcesi.«

»Sed pro kio vi kredas tion kalkulo?«

»Mia knabo, tiun ŝtonon oni vidis lastfoje en la mano de Lordo Lowden.«

Tiam mi komprenis lin; ankaŭ min tiu ŝtono igis ekpensi, ke la viro kun la nigra masko similas al Lordo Lowden. Kia pruvo kontraŭ li estus tiu trovaĵo, se oni ankoraŭ suspektis lin!

»Kio okazis plue estas klare«, daŭrigis G. G. »James Standerton forkuris laŭ la malantaŭa ŝtuparo, tie ĵetis teren la surtuton kaj la ĉapelon de Lordo Lowden, rapide enpoŝigis la maskon, la falsan barbon kaj volvis la manon per tuko, verŝajne en malluma angulo de la vintroĝardeno, kiun li eniris tra la malgranda malantaŭa pordo. Kiam nelonge poste Sro Jenkins venis malsupren por peti, ke Lordo Stockton kaj Dro Burney venu en la ĉambron de Lady Edith, li trovis la kuraciston parolantan kun Lidderdale II, kiu kune kun ili iris supren. Tiamaniere la viro, kiu preskaŭ fariĝis la murdinto de Lady Edith, nelonge poste ree staris kiel interesiĝanta amiko en ŝia ĉambro. Eble vi vidis, Willy, ke li tre miris, kiam li tie trovis min.«

Eble la leganto min trovas infaneca, sed mi sentis malŝarĝiĝon, ĉar mi tiun fojon almenaŭ povis diri, ke mi efektive tion rimarkis.

»Vi komprenas«, daŭrigis G. G., »ke antaŭ ĉio mi devis zorgi, ke James Standerton ne ekpensu, ke mi rekonis lin. Tial mi kredigis al li, ke la surtuto kaj ĉapelo de Lordo Lowden al ni indikas lian personecon. Li akceptis tion, tiel same kiel li kaj, mi timas, ankaŭ vi la sekvantan tagon akceptis mian plej neverŝajnan klarigon pri la krimaĵoj de Lordo Lowden. Rememorante vi tamen konsentos, Willy, ke mia tuta rakonto estis amasiĝo de senmotivaj konjektoj, belete intermiksitaj kun falsa logiko.«

Ho ve! Mia malŝarĝiĝo venis tro frue.

»Kial vi al li faris tiun rakonton?«, mi demandis.

»Sen iu dubo li malfidis min«, respondis G. G.

»Tamen mi nepre bezonis lian plenan fidon, ĉar … ĉar li propravole devos etendi al mi la manojn, Willy.«

»Kaj tiuj krimulaj manoj …?«

»Vindistinfabelo[27], mia kara! Cetere, ĝi bone efikis: James Standerton etendis al mi ambaŭ siajn manojn!«

♦ ♦ ♦

La fajro de lia rakonto estingis la fajron de lia cigaro. Reboniginte tiun mankon li ekapogis la dorson en sia brakseĝo, nenion parolante. Mi same silentis, penante ree travivi ĉion, kion mi aŭdis. Kelkaj mallumaj punktoj restis ankoraŭ, kaj mi jam estis petonta klarigojn, kiam G. G. mem plenumis mian deziron.

»Mi legas en la malfermita libro, Willy, ke vi ne estas ankoraŭ tute kontentigita«, li diris. »Unue vi eble volas scii, kio efektive okazis inter Lady Edith kaj James Standerton ekde lia forkuro el la malliberejo. Ŝi malkaŝe informis min pri ĉio kaj konsentis, ke mi informu ankaŭ vin!«

»James Standerton forkuris nokte inter la 9a kaj la 10a de Februaro kaj la 17an de Februaro oni mortpafis Lordon Lidderdale. Nelonge poste Lady Edith ricevis leteron de la viro, kiun ŝi plej multe timis. Li sciigis al ŝi en sufiĉe lakona maniero, ke li estas libera kaj baldaŭ venos al ŝi. Li intencas uzi ŝin en kelkaj el siaj operacioj kaj precipe li al ŝi ordonas rakonti al neniu, ke li ankoraŭ vivas. Alie li estus devigata je sia granda bedaŭro konigi al la mondo la agrablan rilaton inter ŝi kaj li. Li ne lasus refoje laĉi al si la buŝon.«

»Vi povas imagi, Willy, kiel ektimis Lady Edith pro tiu letero. Ŝi estis leginta pri la forkuro kaj la morto de James Standerton en la ĵurnaloj. Kiel forta virino sen sentimentaleco kaj sen falsa sento ŝi tute ne penadis kredigi al si, ke tiu tragedia morto sin ĉagrenis. Ĉiu amsento al James Standerton jam delonge malaperis el ŝia koro, kaj la sciigo pri lia morto nur donis al ŝi nepriskribeblan senton de malŝarĝiĝo. Tion mi bone kredas. Lia letero estis por ŝi terura frapo. Tamen ŝi ne perdis la kapon sed trankvile pripensis kion fari. Du personoj estis, al kiuj ŝi povus sin turni por helpo: Juĝisto Johnson kaj Lordo Lidderdale. Sed al la unua ŝi ne kuraĝis iri (post la proceso de James Standerton li pli ol unu fojon parolis, ke li dubeble iam pardonos al si, ke li kunhelpis senigi murdiston je lia meritita puno). Krome li estis maljuna viro, de kiu ŝi povus atendi malmultan aktivan helpon. Kontraŭe Lordo Lidderdale havis, same kiel ŝi, personan intereson je la evitado de skandalo. Li estis ĝuste la persono por helpi ŝin. Bedaŭrinde li ĵus forvojaĝis al la Riviero; skribi pri la afero ŝi ne kuraĝis, tial ŝi decidis atendi lian revenon. Ŝi esperis, ke James Standerton antaŭ tiu tempo ne aperos; se li tamen venus, ŝi trovus rimedon senigi sin de li.«

»Tiel estis la aferoj, Willy, kiam ŝi, la matenon post nia reveno Anglujon, legis en la ĵurnalo, ke Lordo Lidderdale ree estas en Londono. La saman tagon ŝi ricevis duan leteron de James Standerton. (Mi vidis, kiam tiu letero estis ĵetata en la leterkeston, Willy). Li sciigis, ke verŝajne detektivo estas venonta al Stockton Court, kaj li komisiis al ŝi bone atenti, kion tiu diros kaj faros. Li mem atendos ŝin nokte je duono de la unua en difinita loko en la parko por priparoli kun ŝi kelkajn detalojn. Ŝi zorgu, ke li estu avertata, kiam eble minacos iu danĝero: tio estas je ŝia propra intereso, ĉar se la polico lin kaptus, li estus devigata paroli. Fine ankoraŭ minaco, se okaze ŝi ne venus en la parkon je duono de la unua!«

»Kion ŝi devis fari? Pri unu afero ŝi ne dubis: tiu detektivo ne devas surprizi kaj kapti lin, ĉar tiam li parolus kaj ĉio malsekretiĝus. Tial ŝi subaŭskultis nin, Willy. Tial, aŭdinte, ke mi estas ironta malsupren je duono de la unua, ŝi iris tra la manĝejo eksteren por averti lin. Li dankis ŝin pro ŝia bona intenco dirante, ke li ja zorgos pri si mem. Li rakontis al ŝi, en kiuj liaj operacioj ŝi devos helpi lin. Li intencis labori sur la antaŭa tereno de siaj laboroj, la ŝtelado de juveloj. Unue ŝi devis havigi al li siajn proprajn juvelojn kaj tiujn de sia fratino. Li revenos post du tagoj por preni ilin; li komprenas, ke ŝi bezonas kelkan tempon por lerte prepari la aferon. Cetere ŝi devas zorgi, ke ŝia patro ekloĝu en sia Londona domo, kie ŝi plue povos servi al li en la maniero, kiun li poste al ŝi sciigos. Li aldonis la plej terurajn minacojn. Do, se li estos kaptata, ŝi pagos la koston. Lady Edith decidis, sub la influo de liaj minacaj vortoj fordoni la juvelojn. Ŝi promesis renkonti lin post du tagoj en la sama loko. Tio efektive estis la plej prudenta decido: per tio ŝi gajnis tempon, ĝis ŝi povos konsulti la personon, kiun ŝi kredis Lordo Lidderdale. Ne forgesu, Willy, ke James Standerton povus perfidi ŝin per unu anonima letereto; publikan skandalon ŝi timis super ĉio.«

»Reirante hejmen, ŝi vidis min preterpasi je kelka distanco kaj povis eviti min. Ŝi estis nun pli trankvila, ĉar James Standerton diris, ke li tuj forlasos la parkon. Reveninte en la manĝsalonon, ŝi renkontis vin. Ŝi volis vin forlasigi vian intencon iri eksteren, ĉar duope ni pli facile trovus la spuron de Standerton ol mi unuope. Vi komprenas, kiel ŝi estis konsternita, kiam en la malproksimeco aŭdiĝis revolverpafoj kaj vi kuris en la ĝardenon, Willy! Tamen ŝi ankoraŭ sufiĉe sin estris por ekpensi, ke niaj ĉambroj nun estas sengardaj. Ŝi prenis la ŝlosilon el la ŝranketo de le butlero kaj ŝtelis la portreton, kredante per tio plimalfaciligi nian esploradon: ŝi ja aŭdis min diri, ke la portreto multe utilos al ni por ekscii, kiu nin sekvis de el Londono.«

»La sekvantan nokton ŝi prenis siajn juvelojn kaj tiujn de sia fratino, metis ilin en skatoleton, kiun ŝi kaŝis sub ŝtono en la parko. La postan matenon, do la matenon de la tago, kiam vi duan fojon iris al Stockton Court, ŝi denove ricevis leteron de James Standerton. En mallongaj vortoj li memorigis al ŝi la interkonsentitan rendevuon en la venonta vespero kaj denove insiste postulis, ke la familio Stockton venu Londonon. Krom la samaj minacoj la letero sciigis, ke, se ŝi bone helpos lin, ŝi baldaŭ estos liberigita de li: se liaj entreprenoj bone sukcesos, li intencas kiel eble plej baldaŭ forlasi Anglujon. Ankaŭ li ordonis al ŝi remeti la ŝtelitan portreton en mian ĉambron: la forpreno estis stultaĵo. Li mem al ŝi priskribis, kiel ŝi plej bone povus rebonigi la eraron kaj poste ŝi plenumis tiun konsilon laŭlitere. Vi jam scias, Willy, ke vespere ŝi portis al li la juvelojn. La malmultaj vortoj, kiujn ili tiam interŝanĝis, nun ankaŭ sendube al vi estas klaraj. Poste ŝi remetis la portreton en mian ĉambron.«

»Kiam la familio Stockton estis en Londono, Lady Edith skribis al Lordo Lidderdale. Ŝi petis lian helpon, kaj vi parte aŭdis ilian interparoladon, Willy. Ŝi ree ricevis leteron de Standerton nur la vesperon antaŭ la vesperfesto ĉe ŝiaj gepatroj. Ĝi estis longa skribaĵo, en kiu li ordonas al ŝi ŝteli por li la juvelojn de la virinaj gastoj. Li detale priskribas, kiel ŝi devus agi por ĵeti kulpon sur la servistojn. Li finas per la vortoj, ke, kvankam ŝi lin ne vidas, li tamen ĉeestos por observi ŝin. En la vespero ŝi ricevis la letereton, kiun vi poste donis al mi, kaj kies enhavon vi nun certe komprenas, Willy!«

»Ŝi decidis peti la konsilon kaj helpon de Lordo Lidderdale. En la komenco de la vespero ŝi, kiel gastiga filino, ne povis forlasi la festsalonojn. Tial ŝi petis sian kredatan protektanton veni en ŝian ĉambron je duono de la unua.«

»Anstataŭ vidi sian helponton, ŝi vidis eniri sian persekutanton.«

»Mi ne scias, ĉu li jam tiam intencis mortigi ŝin. Ĉiuokaze li jam faris siajn preparaĵojn: la pikilo en la smeraldo enhavis fortan venenon, kiu preskaŭ tuj kaŭzas morton, ne lasante iun postsignon. Sendube ŝia decida rifuzo helpi lin en liaj krimaj faroj lin tre kolerigis. Li vidis, ke tiu virino fariĝis danĝera kaj krome ŝi al li baris la vojon. Post unu vorto venis la alia, ŝi minacis, ke Lidderdale estas venonta, sed li malkaŝe mokridis pri ŝi. En mallongaj, akraj vortoj li al ŝi sciigis, ke li estas Lordo Lidderdale kaj ke li decidis nun fari finon al la tuta afero. kompreninte la sencon de tiuj vortoj, ŝi unuafoje sentis siajn fortojn foriĝi kaj svenis. Kio sekvis poste, tion vi scias same bone kiel mi, Willy!«

»Jen la historio de Lady Edith«, G. G. finis. »Ŝi devis kare pagi sian junecan nesingardaĵon. Mi ĵuris sanktan ĵuron, ke ekde nun ŝi trovos pacon!«

Li silentis momenton kaj poste daŭrigis, kvazaŭ parolante al si mem:

»Kiamaniere mi devas al ŝi certigi tiun pacon? Mi ne scias ankoraŭ; sed nepre mi helpos ŝin … kiel ajn.«

Ĉapitro XXV – La Rakonto de G. G. (daŭrigo): La Forkuro

Longan tempon G. G. restis sidanta, perdiĝinte en meditoj. Poste li perforte sin estris kaj diris:

»Nun mi devas ankoraŭ rakonti al vi nur unu aferon, tio estas la rilato inter ĉiuj ĉi okazintaĵoj kaj nia aventuro en Menton. James Standerton mem al mi donis la klarigon, kiu tute akordiĝas kun tio, kion mi jam konjektis. La detalojn tamen mi ankoraŭ ne sciis kaj tiujn mi aŭdis de li.«

»La ideo forkuri el la malliberejo neniam forlasis lin en la daŭro de la ses jaroj, dum kiuj li estis mallibera. Li elpensis — se okaze li povus sukcesi — bonegan planon pri novaj ŝteloj kaj trompoj; sed nur, kiam li eksciis, ke lia onklo Lordo Lidderdale mortis kaj lia frato nun ekhavis la titolon, en li fariĝis la diabla plano, kiun efektive li plenumis.«

»Krom kelkafoje malklara aludo pri sia deveno, li ĉiam silentis pri siaj familirilatoj: li tro timis la sekvojn. La ekscio pri la titolo, kiun lia frato ekhavis, vekis envion kaj ĵaluzon en lia koro. Li decidis sin venĝi; pro kio li volis sin venĝi, li apenaŭ sciis. Sed ne forgesu, ke ni havas aferon kun degenerinta individuo kun tipaj sentoj kaj inklinoj de krimulo.«

»Unu el la malliberejaj gardistoj en A. estis Charles Bowman, ruza sed kruda viro. James Standerton sukcesis varmigi lin por siaj planoj, kaj la du viroj detale aranĝis la forkuron, same kiel tion, kio poste okazis. Ili decidis iamaniere sin senigi je Lordo Lidderdale; James Standerton sin ŝajne metos en lian lokon, kaj Bowman kiel ĉambristo de la kvazaŭlordo ekhavos parton de la kaptaĵo de la ŝteloj, kiujn la alia, ŝirmata de sia granda nomo kaj senmakula reputacio esperas fari. La du krimuloj agis tiel:«

»Charles Bowman havis fratinon, loĝantan en A., ŝi estis simpla kudristino. Al tiu virino li komisiis, kiel eble plej imite fari por li uniformon de mallibereja gardisto, ĉar lia uniformo rapide eluziĝas kaj li ŝatas aspekti korekte. Li mem faris el vakso kliŝaĵon de du ŝlosiloj — unu por la ĉelo de Standerton kaj unu por la peza pordo, kiu kondukas el la koridoro, kie estis la ĉelo, en la vestiblon de la malliberejo. Tio ne estis malfacila, ĉar kelkfoje nokte li staris postene en tiu koridoro. Dum dutaga forpermeso li iris Londonon kaj mendis ĉe forĝisto, kiu precipe sin okupis per tiaj dubeblaj aferoj kaj kies adreson James Standerton al li havigis, por granda pago falsajn ŝlosilojn.«

»La tagon antaŭ tiu, difinita al la forkuro, Bowman staris garde en la koridoro. Tiu koridoro konsistis el du partoj, kiuj faras rektan angulon. La gardisto sidas ĝuste ĉe la angulo, tiel ke li povas vidi ĝisfine ambaŭ partojn de la koridoro. De la kvara ĝis la kvina horo la grupo de malliberuloj, al kiu Standerton apartenis, promenis sur la interna korto de la malliberejo; ĝuste je la kvina li denove eniris sian ĉelon. Je la sesa Bowman estos anstataŭata kaj la sekvontan matenon je la sesa ree ekstaros garde. Momenton antaŭ la fino de sia gardotempo Bowman enkontrabandis la uniformem kaj la du ŝlosilojn tra la fenestreto, kiu troviĝas en ĉiu ĉelpordo. Kiam lia kolego venis por ŝanĝi la gardon, ili trairis, laŭ instrukcio, ambaŭ partojn de la koridoro por, rigardante tra la fenestretoj, vidi ĉu ĉio estas en bona ordo. La lastan fojon tiam oni vidis la malliberulon Standerton en lia ĉelo. Poste oni ŝovis lian vespermanĝon tra la fenestreton.«

»La postan matenon je la sesa estis ankoraŭ mallume, Standerton, vestita per la uniformo, la du ŝlosilojn en sia poŝo, staris preta por provi la forkuron. La viro, kiu nokte staris garde, estis postene ĉe la angulo inter la du partoj de la koridoro, kiam la peza pordo ĉe la fino malfermiĝis kaj Bowman eniris la koridoron, reŝlosinte la pordon laŭ la regulara instrukcio. Li, iomete lamante, trairis la koridoron al la atendanta viro. ›Ĉu via piedo ne estas en ordo?‹, tiu demandis. ›Ĵus puŝinta al la akra rando de la fera pordo‹, li respondis. ›Lasu min sidi momenton sur via seĝo, ĝi baldaŭ pasos.‹ Li lamiris laŭlonge de la ĉelo de James Standerton kaj eksidis sur seĝo ĉe la angulo.«

»Okaze de la gardŝanĝo denove ambaŭ gardistoj devis kune kontroli ĉiujn ĉelojn. La viro, gardinte la tutan nokton, deziris dormi. Li jam paŝis al la fino de la koridoro, kiu faras rektangulon kun tiu, en kiu estis la ĉelo de Standerton: la kontrolado ĉiam komenciĝis per la unua ĉelo ĉe tiu flanko. Dum li malrapide iris tra la koridoro, la dorson turninte al la loko, kie Bowman sidis, tiu ekstaris rapide, faris mallongan frapon sur la ĉelpordo de Standerton, forŝovis la riglilon kaj, turnante la angulon, ŝovire sekvis sian kolegon en la alia koridoro, el kiu oni ne povis vidi la pordon de Standerton.«

»La kontrolado komenciĝis, sed malrapide progresis, ĉar Bowman multfoje devis apogi sin kontraŭ la muro pro la dolora piedo. Dume James Standerton rapide malfermis la pordon de sia ĉelo kaj post si ree fermis kaj riglis ĝin. Li iris al la fino de la koridoro, tie malŝlosis la feran pordon, ĝin reŝlosis kaj staris en la vestiblo. Tiu estis per kelke da elektraj lampoj duone lumigata. Du gardistoj sidis en angulo, duone dormante. Ili apenaŭ vidis la kredatan kamaradon, kiu rekte tra la vestiblo paŝis al la pordo: la gardisto, kiu nokte staris garde, ĉiam post la ŝanĝo povis iri duonhoron eksteren por iomete refreŝiĝi antaŭ ol enlitiĝi. Do ne estis strange, ke gardisto forlasis la konstruaĵon.«

»Elirinte eksteren, James Standerton trankvile promenis al la malantaŭa flanko de la konstruaĵo. Tie je kelka distanco pasas la vojo de la urbo B. al A., kaj nelonge post la sesa ĉiun tagon tie preterkuras aŭtobuso. Kiam mallibereja gardisto havas forpermeson, li ordinare forveturas per tiu aŭtobuso al A. Ne estis do okulfrape, ke ankaŭ tiun tagon tio okazis. Post duonhoro James Standerton eniris la ĉambron de la fratino de Bowman. Ŝi atendis lin kun varma taso da kafo, ĉar ŝia frato petis ŝin gastigi lian kolegon, kiu havas forpermeson. Krome li trovis tie tutan civilulan vestaĵaron, tiel ke li per la vagonaro de la oka horo kiel neofica civitano de Anglujo forveturis el la stacidomo de A. La fratino estis tro malsprita por ion suspekti.«

»En la malliberejo la du gardistoj dume trovis la ĉelon de Standerton malplena. La viro, kiu tiun nokton staris garde, certigis kun ĵuro, ke, se la malliberulo nokte estus forlasinta sian ĉelon, li nepre estus vidinta tion, la du gardistoj vidis lin la pasintan vesperon ankoraŭ en lia ĉelo. La afero ŝajnis neklarigebla. Oni povis apenaŭ suspekti la kompatindan gardiston, kiu jam ekde dudek jaroj fidele faris sian devon kaj neniu ekpensis, ke Bowman, kiu nur venis je la sesa horo por anstataŭi sian kamaradon, povus esti kulpa. Baldaŭ evidentiĝis, ke mallibereja gardisto tiun matenon per la aŭtobuso veturis al A., dum neniu tiam havis forpermeson. La montro tamen perdiĝis ekde la momento, kiam li elaŭtobusiĝis. Depost tiu tempo neniu plu vidis lin. La fratino de Bowman silentis laŭ la ordono de sia frato, kiun ŝi tre timis.

»La unua parto de la plano sukcesis; la dua, multe pli abomena, ankaŭ sukcesis. Charles Bowman sciis, ke ekde la 17a de Februaro li apartenos al la gardistoj, kiuj posttagmeze devas fari kontroliron ĉirkaŭ la malliberejo. La 13an de Februaro Lordo Lidderdale ricevis leteron de sia ĝemelfrato. kompreneble mi ne scias precize la enhavon de tiu letero, sed mi konjektis ĝin, kaj James Standerton ne kontraŭparolis miajn konjektojn. Kredeble do Standerton skribis, ke li estas forkuronta kaj petas sian fraton sekrete helpi lin per mono. Li skribis pri siaj bonaj intencoj, ke li forlasos Anglujon por aliloke komenci novan vivon kaj ceterajn patosajn certigojn. Li ĉiam lerte uzis la plumon. Li proponis al sia frato atendi lin la 17an de Februaro je vesperiĝo en sufiĉe granda arbetaro en la apudeco de la malliberejo. Ĉiun kontakton kun la malliberejaj oficistoj li nepre devus eviti, de tio dependos la sukceso de la plano. Cetere li devos zorgi, ke li ne havu kun si ion, kio povus montri lian personon. Imagu, ke la forkuro malsukcesos kaj oni vidos ilin kune, tiam nenio devos montri, ke Lordo Lidderdale parolis kun la forkurinta malliberulo! Vi vidas, Willy, kiel ruze li ekspluatis la malfortan flankon de sia frato, ties klasmalhumilecon kaj timon antaŭ skandalo. Fine li petegis, ke, se li ne ĉiurilate volus plenumi la donitajn montrojn, li prefere tute ne faru ion kaj ne zorgu plu pri li, ĉar tiam malsukceso ne estus evitebla. La leteron, li skribis, li estis elkontrabandonta kun la helpo de kompatema gardisto (en la realeco Standerton skribis ĝin en la stacidomo de A. kaj mem ĵetis ĝin en la leterkeston).

»Tio estis sendube la enhavo de la letero. Lordo Lidderdale, kredeble post longa hezitado, cedis al la patosa alvoko al lia frata amo. Verŝajne li ne volis esti la homo, kiu baras la vojon al sia frato, se tiu efektive volas komenci novan vivon; verŝajne li ankaŭ kredis, ke la jaroj pasigitaj en la malliberejo plibonigis lian krimulan naturon.«

»Je la difinita tempo li estis en la arbetaro. Kiam Bowman kaj lia kamarado faris la rondiron, la unua sciis, ke plej verŝajne Lidderdale sin trovas tie. Li do serĉis lin, kaj kiam Lidderdale volis eviti la gardistojn (la esploro montris, ke oni tute ne parolis pri ›forkuri‹), Bowman pafis kuglon tra lian kapon.«

»Tiel mortis nia kompatinda amiko, Willy. Pro la simileco oni kredis lin Standerton kaj enterigis lin sub tiu nomo. La advokato, kiu antaŭe defendis lian fraton kaj ankaŭ Juĝisto Johnson skribis al Lordo Lidderdale, ili estas la solaj (krom Lady Edith), kiuj scias, ke Standerton estas la frato de Lordo Lidderdale. Standerton mem ricevis tiujn leterojn kaj ilin forbruligis.«

»Post kelke da tagoj la gardisto Bowman, kiu havis permeson iri al A, revenis ebriega en la malliberejon, almenaŭ li sin ŝajnigis tia! Li estis eksigata kaj tuj vojaĝis Londonon.«

»Tio okazis laŭ la planoj, elpensitaj de la friponoj: Bowman, kiel eble plej multon ekscios pri la kutimoj kaj vivmanieroj de Lordo Lidderdale. Por tio li devus iamaniere ekinterrilati kun ties butlero. Por lin erarigi kaj samtempe por esti ŝirmata, kiam oni informiĝus pri li, li faris falsajn skribatestojn. La kuzo de Bowman, James Robertson, estis dum multaj jaroj ĉambristo ĉe Lordo Stockton kaj poste ekservis ĉe Sro Olivier, kiu neniam estas en Anglujo. Bowman konis detale liajn cirkonstancojn kaj decidis sin ŝajnigi sia kuzo. Tiel la butlero estus kontenta, se li postulus skribatestojn kaj, ĉar la atestoj grandparte estis konformaj al la vero, la trompado ne facile malsekretiĝus.«

»Charles Bowman do sin anoncis ĉe la butlero de Lordo Lidderdale kaj la du friponoj ree havis sukceson, ĉar evidentiĝis, ke Lordo Lidderdale ĝuste serĉas novan ĉambriston. Kion Lordo Lidderdale II al ni rakontis pri tio, estis tute vera, li eksciis pri tio de Bowman, kiu siavice eksciis ĝin de la butlero. Krome Bowman eksciis, ke Lordo Lidderdale, irante al A, kredigis al la butlero, ke li estas ironta por nelonga tempo al Brighton kaj kompreneble li tuj informis sian amikon Standerton pri tio. Tiu ĉi dume sin kaŝis en Londono. Bowman estis doninta al li kelke da mono, por ke li povu dece sin vesti kaj sufiĉe manĝi. Tuj kiam Bowman estis preparinta la aferon ĉe la butlero, James Standerton aperis unuafoje sur la scenejo kiel Lordo Lidderdale. Li venis en sian domon je vesperiĝo; kun eksterordinara brutaleco li venkis ĉiujn malfacilaĵojn de sia pozicio kaj havis eĉ, pro la butlero, en ties ĉeesto interparoladon kun Charles Bowman, kiu finiĝis per la dungo de la lasta sub la nomo James Robertson. En tiu vespero li skribis sian unuan leteron al Lady Edith. La sekretarion (vi memoras, Willy, tiun knabinecan vireton) li komisiis nuligi ĉiujn liajn kunvenojn kaj aliajn devojn; li igis lin doni la ĉeklibron kaj unuafoje subskribis per la nomo Lidderdale (li konis tiun subskribon kaj antaŭe diligente ekzercis sin por ĝin imiti). Tiam li foriris la sekvantan tagon kun sufiĉe da mono en sia poŝo al la Riviero. Charles Bowman devis plenumi sian taskon, antaŭ ol James Standerton povus publike aperi en Londono kiel Lordo Lidderdale. Standerton jam vizitis la Rivieron en sia junaĝo. Monte Carlo lin allogis kaj li ne havis kaŭzon kredi, ke tie li estos en pli granda danĝero ol aliloke. Li do iris al Nice por prepari sin al la rolo, kiun li baldaŭ devos ludi.«

Ĉapitro XXVI – G. G. finas sian Rakonton

»Nun restas nur klarigi tion, kio efektive estis por ni la komenco de la historio«, daŭrigis G. G.

»Charles Bowman restis preskaŭ monaton en la domo de Lordo Lidderdale, kaj en tiu tempo li gajnis pro sia helpemo la konfidon de l’ butlero. Vi memoras, Willy, ke tiu priskribis lin kiel modelĉambriston, kiu neniam laciĝis demandi pri sia mastro kaj liaj kutimoj. Nun vi komprenas, ke Bowman celis plene informiĝi pri ĉiuj cirkonstancoj, kiuj povus plifaciligi al Standerton la Iudotan rolon, kaj mi estas certa, ke li kun granda talento elaŭskultis la bonkoran, sed ne tre kompreneman viron. Kiam li foriris al Nice, li kapablis plej detale priskribi la ĉiutagan vivon de Lordo Lidderdale: li sciis, kiujn konatojn li havas, en kiuj direkcioj li kunsidas, kiun rolon li ĝis tiam ludis en la nobela deputitaro, kiuj estas liaj politikaj amikoj, unuvorte, li povis havigi al sia kamerado la plej valorajn donitaĵojn pri la maniero, en kiu la malfacila rolo devos esti ludata. Kiel ekzaktaj estis tiuj donitaĵoj, montras al ni la pasintaj semajnoj. Charles Bowman sendube estis en kelkaj rilatoj viro eksterordinara.«

»Jam delonge la du friponoj estis interkonsentintaj, ke Bowman venos al Nice por doni al Standerton ĉiujn bezonajn informojn. Kvankam Bowman estis sisteme notinta siajn observaĵojn (tiun dokumenton oni trovis, Willy; ĝi estas unu el la plej rimarkindaj skribaĵoj sur kriminala tereno!) parolaj klarigoj ankaŭ estis necesaj. La telegramo, kiu vokis lin al Nice, utilis por igi la aferon verŝajna al la servistaro, sed precipe al la butlero. Bowman tute ne konjektis, ke, forlasante Londonon, li vojaĝis renkonten al la morto.«

»Dum la tempo, pasigita en la domo de Lordo Lidderdale, Charles Bowman estis farinta siajn proprajn planojn, kiuj ne tute harmoniis kun la planoj de lia amiko kaj samligano. Ne plu plaĉis al li esti servisto: Lidderdale devus rigardi lin kiel sian egalulon; bone pripensinte, li ne plu ŝatis la rolon de ĉambristo. Ĉar ĉiuj servistoj de Lordo Lidderdale konis lin, kiel la ĉambriston de ilia mastro, li devus malaperi por poste reaperi en alia formo kaj en alia rolo. De el Parizo li efektive malaperis. En la de ni konata maniero, Willy, li kaŝis siajn postsignojn.«

»Ĉar James Standerton lin atendis kiel ĉambriston kaj Bowman firme decidis ne ludi tiun rolon, li ne iris al Nice, sed rekte al Menton. Tie li ekloĝis en malgranda hotelo kaj skribis al Standerton, ke tiu vizitu lin tie, ĉar li opiniis ke estas pli bone ne iri al Nice.«

»Vi komprenas, Willy, ke Standerton tre miris pro tiu letero. Ĝis tiam li kutimis, ke Bowman senkontraŭdire plenumis liajn ordonojn; kial nun li deflankiĝis de tiu kutimo, li ne komprenis ankoraŭ. Verŝajne la kialo tamen estis grava; tial li plenumis la peton kaj iris al Menton.«

»Je vesperiĝo li tie alvenis kaj rekte iris al la loĝejo de Bowman. Li atendis trovi obeeman ilon, sed li trovis samliganon kiu decidis ne plu lasi sin estri, kontraŭe, kiu intencis, kvankam nur Standerton povus ludi la rolon de Lordo Lidderdale, preni sur sin la direktadon de la aferoj tiel kiel li ankaŭ direktis la forkuron de James Standerton. Tiu ĉi do trovis anstataŭ ĉambristo sian mastron!«

»Mi jam diris al vi, Willy, ke Charles Bowman estis ruza, sed li estis ankaŭ krudulo, kaj tiun fojon li estis pli kruda ol ruza. En sia servistrolo en Londono li tiel longe montris sin obeema kaj servema, ke senvole li nun transiris de unu ekstremo en la alian. Li diris mallonge kaj koncize, ke li, kiel Standerton, volas ĝui la vivon kaj neniel volas ludi la rolon de servisto, kiu jam sufiĉe lin tedis! Sekvis interparolado, dum kiu ambaŭ varmiĝis kaj kiu finiĝis per la minaco de Bowman, ke li nur devas skribi kelkajn literojn por rekaptigi la forkurintan malliberulon. Kiam Standerton respondis, ke ankaŭ li povus akuzi la malfidelan malliberejan gardiston, tiu mokridis pro li: nur laŭ la atesto de Standerton Bowman povus esti kondamnata, sed Standerton certe estas sufiĉe prudenta ne plu igi la justecon rememori lian ekzistadon!«

»Vi vidas, Willy, la du amikoj ne agis tre amike unu al la alia! Kaj James Standerton ekkomprenis, ke kunlaboranto kiel Bowman povus endanĝerigi ĉiujn liajn planojn. Krome li tute ne bezonis tian helpanton; kontraŭe, li nun prefere operacius sola, ankaŭ ĉar en tiu okazo li ne devas fordoni parton de la kaptaĵo. Bowman do estis superflua kaj danĝera kaj devis malaperi. Mi ne miras pro la decido de Standerton, mi nur miras, kiel la cetere ruza samligano ne komprenis, ke viro, kiel Standerton, estas kapabla fari kion ajn por ŝirmi sian sendanĝerecon.«

»James Standerton decidis ne prokrasti la aferon; li benis la ideon de la alia sekrete iri al Menton. Ŝajne li konsentis pri la planoj de Bowman kaj diris, ke estus necese, ke Bowman tute ŝanĝu sian eksteraĵon; kiam li volus prezenti sin kiel amikon kaj egalulon de Lordo Lidderdale, neniu devus rekoni la estintan ĉambriston. Pli kaj pli gajhumoriĝante li proponis, tuj fari tiun metamorfozon kaj tiun saman vesperon per la noktmeza vagonaro kune vojaĝi al Nice, kie Lidderdale II prezentos lin kiel Lordon tian kaj jenan (li nur devos elekti nomon) al siaj konatoj.«

»Pli klera viro ol Charles Bowman estus kompreninta, ke oni lin erarigas kaj estus malfidinta la komplezecon de sia kunulo. Bowman ne komprenis tion kaj akceptis la proponon. La kalkulo en la malgranda hotelo estis pagata (pakaĵon li preskaŭ ne havis, ĉar ĉio postrestis en Parizo) kaj la du sinjoroj manĝis lukse en unu el la grandaj restoracioj. Dum la manĝo kaj pli malfrue en la vespero Bowman transdonis al sia kunulo ĉiujn informojn pri la vivo de Lordo Lidderdale, pri liaj amikoj k.t.p. kaj ankaŭ donis al li la skribitajn notojn. Barbiro poste senigis lin je vang- kaj lipharoj, tiel ke li fariĝis sufiĉe nerekonebla. En la ĝardeno de unu el la hoteloj ĉe la Promenejo de Garavan ili tiam trinkis unu botelon post la alia, tiel ke Bowman duone ebriiĝis kaj ĉirkaŭe je la dekunua, sin apogante sur la brako de sia amiko, malrapide promenis laŭ la kajo por iri al la stacidomo.«

»Survoje la kompatinda viro pro ebrieco denove komencis fanfaroni kaj minaci pri tio, kion li faros, se James Standerton kuraĝus lin trompi. La kajo estis senhoma; en la ĉirkaŭaĵo neniu sin montris. ili turniĝis maldekstren en la mallarĝan trairejon inter la du ĝardenmuroj, kiun ni bone konas: ĝi estis efektive la vojo laŭ kiu ili povus atingi la stacidomon de Garavan. Standerton havis sian grandan svedan tranĉilon, kiun li aĉetis en Parizo, malfermita en sia poŝo. En la momento, kiam Bowman denove ekĵuris, ke li volas esti la ĉefulo kaj ke Standerton devos obei, ĉi tiu postrestis kelkajn paŝojn kaj sen antaŭa averto enirigis kun forta ekpuŝo la tranĉilon ĝis la tenilo en la dorson de la alia, flanke de la maldekstra skapolo. Ne eligante sonon la viro falis teren. Preskaŭ tuj li estis senviva. James Standerton trankvile promenis returnen al la Promenejo, iris laŭ la senhoma kajo ĝis la Jardin Publique kaj venis en la ĉefan stacidomon, ĝuste kiam la noktmeza vagonaro el Garavan enveturis. Post kelke da horoj li estis denove en sia hotelo en Nice.«

»Eble kvaronhoron post la murdo ni malsupreniris la bulvardon de Garavan, Willy, kaj trovis la senvivan homon kaj la malgrandan vagulon, kiu sin klinis super li. Pri nia aventuro en Menton vi nun sendube estas plene informita.«

Mi kapjesis.

»Mi volas nun ankoraŭ montri al vi, Willy«, daŭrigis G. G., »ke, kiel ofte okazas, troigita ruzaĵo fariĝis la unua kaŭzo de la malkovro. Se Standerton ne estus farinta la falsajn skribatestojn por esti certa eĉ se oni informiĝus pri Bowman, li ne estus devigita diri la nomon de Lordo Stockton. Nun li ja devis, ĉar en tiu memorinda vespero dum nia unua interparolado en la domo de Lidderdale mi hazarde unue demandis pri la butlero, antaŭ ol mi demandis pri la antaŭa vivo de Robertson. Certe James Standerton timis kontraŭparoli la vortojn de l’ butlero, kiam li nun elpensus alian rakonton pri la historio de Robertson. Li do devis paroli pri la skribatesto de Lordo Stockton, kvankam li antaŭvidis, ke sekve de tio mi veturos al Stockton Court. Feliĉe mi baldaŭ povis kvietigi lin pere de vi, Willy. Vi ja rakontis al li, ke mi ne publikigos la portreton, sed vi ne diris, ke mi telegrafis al Sro Olivier en Moskvo. Tial li kredis, ke mi ne malkovris kaj versajne ne malkovros ion. Tio estis necesa por via kaj mia sendanĝereco, sed precipe por eltrovi la viron el Francujo.«

G. G. nun estis je la fino de sia rakonto. Almenaŭ ĉiuj mallumaj punktoj, kiuj restis por mi en la historio de la lastaj semajnoj, estis klarigitaj. Mi sentis grandan kaj sinceran admiron al la maniero, en kiu mia amiko pritraktis kaj malvolvis tiun komplikitan aferon.

»Geoffrey«, mi komencis el plena koro, »se ne estas indiferente al vi esti laŭdata de mallerta amatoro, kia mi estas, mi volonte volas esprimi al vi mian plej grandan admiron …«

Per energia gesto li min silentigis.

»Mi dankas pro viaj bonaj intencoj, Willy«, li diris, »sed mi deziras nenies admiron, ĉar en ĉi tiu afero mi ne povas admiri min mem … vi scias kial! Kaj krome … ni jam ne atingis la finon. Ĉu vi ne komprenas, Willy, ke Lady Edith ankoraŭ ne estas ekster danĝero?«

»La viro estas nun tamen sendanĝerigita!«

»Per sia lango li povas fari ankoraŭ multe da malbono kaj tion ni devas malhelpi.«

Li silentis, kelkan tempon frotante sian frunton per la mano.

»Willy«, li daŭrigis, »kiam mi pripensas ĉion, kion ni ambaŭ perdis aŭ gajnis per ĉi tiu afero, la perdo estas mia, la gajno viaflanke. Mi perdis la firman kredon je mia propra juĝkapablo (eble tio estas ankaŭ gajno, Willy!, ĝi igos min pli singarda). Se en la estonteco mi tro multe kredos min neeraripova, mi vidos ĉiam antaŭ mi la figuron de Lady Edith, kuŝi mortpala kaj senkonscia, mi eĉ kredis, mortanta. Leciono neforgesebla, Willy!« Denove li levis la manon al la frunto. »Cetere, mi perdis pli multe, multe pli multe«, li diris mallaŭte kaj kvazaŭ al si mem. »Mi estis kontenta homo kun ekvilibra spirito kaj estonteco antaŭ mi. Kio postrestas de tiu viro?!«

Kion mi devis respondi? Mi kore kompatis lin. Li ĉiam tute dediĉis sin al sia laboro, tiel ke en lia koro ne estis ĝis tiam loko por pli dolĉaj sentaĵoj. Unuafoje li renkontis virinon, kiu fariĝis por li pli ol demanda signo en iu detektivproblemo. Kaj li sendefende kapitulacis, kvankam li komprenis, ke la afero estas senespera.

»Ne estu tiel malĝoja, G. G.«, mi diris, metante la manon sur lian ŝultron. »Ĉu vi estas certa, ke la estonteco ĉiam estos por vi same malluma?«

G. G. faris senpaciencan geston.

»Mi devus silenti pri tio! Faru kvazaŭ vi aŭdis nenion, Willy«, li diris. »Prefere ni esploru, kion vi gajnis. Unue, vian heroan reputation!«

»Kion vi celas?«, mi demandis mirigite.

»Mia kara, vi portas la brakon en tuko. Lidderdale II ankaŭ portis, same mi, sed neniu el ni pro tio ricevis la laŭrojn, kiujn vi estas rikoltonta.«

»Mi vere vin ne komprenas.«

»Nu, mia knabo, nenio estas pli klara! Tiun vundon vi ekhavis, dum vi defendis la insidatan senkulpecon. Vi povas atendi, ke ekde nun la familio Stockton rigardos vin heroo. Lordo Stockton apenaŭ pli bedaŭras la fakton, ke li donis sian fidon al James Standerton, ol la malafablan manieron, en kiu li montris al vi sian malfidon. Lady Edith komprenas, ke vi ne dankas al Standerton, ke vi estas ankoraŭ en la regno de la vivantoj kaj Lady Stockton vin rigardas kiel la kavaliran defendinton de sia filino!«

Li silentis kaj mi sentis min seniluziiĝinta. Kial li nenion diris pri Lady Maŭd?

Subite li kore ekridis.

»La malfermita libro, Willy, la malfermita libro!«, li diris. »Lady Maŭd min petis sciigi al vi, ke ŝi venos viziti vin hodiaŭ posttagmeze kun sia fratino. Ŝi ne povas esti kvieta, antaŭ ol ŝi proprokule vidos, ke vi efektive en la nunaj cirkonstancoj fartas sufiĉe bone, Willy!«

Ĉapitro XXVII – James Standerton

En tiu tago ili efektive vizitis min, Lady Edith kaj Lady Maŭd. Sed Lordo Stockton venis ankoraŭ antaŭ ili. Li dankis min el plena koro pro tio, kion mi faris por Lady Edith kaj mi sentis min iom hontigita antaŭ tia granda dankemo. Mi ja estis nur blinda ilo, dum mia amiko G. G. estas la sola, al kiu oni ŝuldas dankon. Sed Lordo Stockton havis alian opinion: mi ja estas vundita. Li ne konis la rilatojn inter Lady Edith kaj James Standerton, do li ne povis scii, kiel grava estis la rolo, kiun G. G. ludis tiurilate. Per malmultaj viraj vortoj cetere li senkulpigis sin pro sia malafabla konduto al mi kaj pro sia kredemeco, kiu ne igis lin dubi pri la vortoj de tiu trompegulo, kiu estis la kvazaŭlordo Lidderdale. Se iam iu ĝoje pardonis alian, mi faris tion rilate al Lordo Stockton.

La viziton de la du sinjorinoj mi ne detale priparolos. Lady Edith estis kvieta kaj pala, sed la streĉa esprimo de ŝiaj vizaĝo kaj okuloj estis for. Ŝi parolis kun granda ŝato kaj estimo pri G. G. kaj la netaksebla servo, kiun li faris al ŝi. Mi sentis en ŝiaj vortoj varmecon de dankemo, sed ne tiun … de io alia.

Ŝi estis kaj restis la alta angla aristokratino, kvankam ŝiaj malĝojigaj spertoj povus esti motivo por klini ŝian fieran kapon. Ho ve, por mia kompatinda amiko! Ŝi portis ĝin pli alte ol iam.

Lady Maŭd, kontraŭe, radiis. En ŝia koro nenia plej malgranda fiereco; nur varmeco kaj koreco. Mi rememoris la vintroĝardenon kaj estis feliĉa!

Vesperiĝis, kiam G. G. kaj mi eniris la ĉelon de James Standerton Whyman. Kvankam tre kontraŭvole, mi kuniris laŭ la deziro de mia amiko. La interparolado kun la malliberulo, li diris, estos tre grava, kaj li tre deziras, ke tria persono kunestu. Mi estos la taŭga persono, precipe ĉar mi estis unu el la malmultaj, kiuj scias la tutan veron.

Kiam ni eniris, James Standerton sidis, la kubutojn sur la tablo, fikse rigardante antaŭ si. Aŭdante nin, li levis la kapon, nin alrigardis, sed cetere restis sidanta senmove.

Oni kelkfoje diras, ke juĝo pri la eksteraĵo de persono dependas de la okuloj, per kiuj li estas rigardata. Plej certe nun, kiam mi sciis ĉion, mi rigardis lin per tute aliaj okuloj, ol kiam mi kredis lin ankoraŭ Lordo Lidderdale, sed mi certigas, ke, se nun oni asertus, ke Lordo Lidderdale efektive sidas antaŭ mi, mi denove senŝanceliĝe kredus tion, se mi ne estus plej certe sciinta, kiu estas tiu malliberulo antaŭ ni.

Standerton rigardis nin per okuloj, en kiuj malamo kaj malestimo alternis. Poste li diris per la sama ĝentila tono, per kiu Lordo Lidderdale kutime parolis:

»Mi ĝojas vidi vin, Sro Gill. Sed mi ne komprenas, kial vi kunvenigis tiun sinjoron simplulon.«

Estis efektive rimarkinde, ke tiu ŝtelisto kaj murdisto, kiu estis edukita kiel ĝentilhomo, eĉ tie ĉi sin montris ĝentilhomo. Kion li diris ne estis flata por mi, sed li parolis per tono, kvazaŭ li, kiel mondulo, ricevus ĝentilecan viziton.

»Mi tre bedaŭras, James Standerton«, G. G. diris per ne tre afabla tono, »ke la kunestado de mia amiko, Sro Hendriks, ne al vi estas bonvena. Mi konjektas, ke li, siaflanke, ankaŭ ne multe ŝatas vian societon. Li tamen venis, laŭ mia forta peto, do vi devos toleri lian ĉeestadon.«

James Standerton forturnis la kapon, ne plu dirante ion.

»Aŭskultu!«, daŭrigis G. G. per tute ŝanĝita minaca tono. »Sen erarigoj kaj sen pretekstoj vi devas hodiaŭ respondi mian demandon, ĉu vi nun, kiam via afero estas perdita, senespere perdita, volas kunfaligi ankoraŭ aliajn.«

»Unu alian«, respondis Standerton.

»Ĝuste! Mia demando rilatas al Lady Edith.«

La vortoj sonis akre kaj mallonge.

James Stanedrton ridis provokan, mordan ridon. »Antaŭ ses jaroj oni faris al mi la saman demandon, Sro Gill. Ĉu oni intencas sammaniere rekomenci la intertraktojn?«

»Mi ne intencas intertrakti, James Standerton.«

»Kiel vi volas! Mi, miaflanke, do ne plu min retenos kaj mi diros, kion mi volas. Se neniu min helpos, mi helpos neniun kaj precipe Lady Edith ne atendu, ke mi ŝin indulgu.«

Standerton parolis plej decide kaj ne malpli senhonte. Tamen lia evitema rigardo kaj la kelkafojaj ektiroj ĉe liaj buŝanguloj montris, ke li penas resti kvieta. Li aspektis kiel ludanto, kiu metis sian lastan monon sur unu karton kaj nun kun ŝajne lakona kaj indiferenta mieno atendas la rezulton.

»Mi jam diris, Standerton, ke mi ne intertraktos kun vi«, respondis G. G. »Mi revenas nur por al vi diri, ke intertraktado estas superflua. Vi, viaflanke, ne havas plu ion por proponi.«

Unuafoje la vizaĝo de Standerton montris interesiĝon; sed li diris per la sama malvarmindiferenta tono:

»Kion vi diras, Sro Gill, sendube estas interese, sed mi ne komprenas ĝin.«

»La afero estas tamen sufiĉe simpla«, diris G. G. »Kion vi volus proponi? La silentado pri via rilato al Lady Edith? Tiu silentado ne estas plu necesa, James Standerton!«

Mi vidis, ke Standerton ekpaliĝis, sed ŝajnigis sin ankoraŭ kvieta.

»Nur en unu okazo mi kredus vin prava, Sro Gill, kaj pri tio mi tre ĝojus. Nur tiam mia silentado ne plu valorus, se Lady Edith estus mortinta.«

»Vi scias tre bone, ke ankaŭ tiam ĝi valorus por la familio. Unu sola okazo, en kiu via parolado aŭ silentado estus tute indiferenta, estas alia; kaj tiu okazo sin prezentis: Lady Edith mem parolis! La historio de ŝia edzineco ne estas plu sekreto.«

»Vi mensogas!«, Standerton salte leviĝis: lia kvazaŭa kvieteco tute malaperis.

Mi devas konfesi, mi estis denove en la kronika stato, en kiun la agoj de G. G. tiel ofte min enigis: la stato de ne, aŭ duonkomprenado! Ĉu Lady Edith efektive parolis? Kial G. G. ne rakontis tion al mi? Kontraŭe, li estis tre akcente dirinta, ke ŝi al li donis la permeson speciale al mi konigi la historion de ŝia malfeliĉa edzineco. Kion tio valorus, se ŝi jam parolis al aliaj, se la afero jam fariĝis publika?

»Vi mensogas!«, ripetis Standerton, kaj batis per la pugnigitaj manoj sur la tablo.

»Bone! mi mensogas!«, diris G. G. kviete, turnante sin. »Venu, Willy, ni foriros.«

Ni paŝis al la pordo.

Sed Standerton estis pli rapida kaj stariĝis kun la dorso kontraŭ ĝin. Li estis nun mortpala, kaj esprimo de sovaĝa timo estis en lia rigardo; kontraŭvole li memorigis al mi iun beston, kiu pelita en angulon, sin turnas al sia atakanto.

»Vi mensogas, mi ne kredas vin«, li ripetis raŭkvoĉe.

G. G. levis la ŝultrojn.

»Por mi estas tute egale, ĉu vi tion kredas aŭ ne«, li diris lakone. »Rakontu, kion vi volas aŭ silentu pri tio, kion vi volas, ankaŭ tio estas por mi tute egala. Sed nun, flanken, mi petas!«

Subite Standerton saltis al lia gorĝo, sed tuj paŝis returnen antaŭ la buŝo de la revolvero de G. G.

»Neniujn malsaĝaĵojn!«, avertis mia amiko. »Por vi eble estus plej bone, se mi tirus la ĉanon; sed mi ne intencas tion fari, se vi min ne devigas.«

Standerton refalis sur sian seĝon kaj denove apogis la kapon en siaj manoj.

»Pruvu tion, kion vi asertis«, li diris apenaŭ aŭdeble.

»Al kio tio utilus? Mi ripetas, estas por mi tute egale, ĉu vi tion kredas aŭ ne.«

»Sed komprenu, kion tio signifas al mi.«

G. G. ridis laŭtvoĉe. »Vi kredas, ke mi ne komprenas tion, Standerton! La sola atuto, kiun vi ankoraŭ havis, nun senvaloriĝis. Ĉu vi kredas, ke mi ne komprenas, ke vi fidis, ke, kiel antaŭe, la timo pro skandalo forturnos de vi la plej grandan punon? Sed, mia kara, la skandalo jam okazis kaj nun vi ne evitos vian punon!«

»Pruvu, pruvu!«, Lia voĉo estis raŭka kaj akra.

»Nu, jen!«, G. G. ĵetis ĵurnalon antaŭ li sur la tablon. Mi vidis, ke unu artikolo estis ĉirkaŭita per bluaj krajonlinioj.

Standerton prenis la ĵurnalon per tremanta mano. Mi aŭdis la paperon brueti pro la tremado de liaj fingroj, mi vidis la esprimon de timo en liaj okuloj kaj sur lia vizaĝo fariĝi pli kaj pli intensa. Fine li ŝovis la ĵurnalon flanken kaj kovris la vizaĝon per siaj manoj.

»Vi vidas, kio okazis!«, diris G. G. per akra tono. »Ne utilas plu al iu, savi vin de la pendŝnuro, kiun neniu pli meritas ol vi.«

Standerton forprenis la manojn de la vizaĝo kaj fikse rigardis mian amikon kun mieno, nun de timo deformita.

»Savu min, se vi estas homo«, li diris mallaŭte.

G. G. faris geston de malŝato. »Ho fi!«, li diris. »Mi kredis, ke vi almenaŭ havas kuraĝon.«

»Vi ne komprenas min«, daŭrigis Standerton. »Prenu tiun pistolon kaj trapafu mian kapon, tion mi ne timas.«

»Vi ricevos tion, kion vi tute kaj plene meritas, la pendŝnuron!«

Standerton malrapide sin levis. Li ŝanceliĝis kaj ĉiam mantenis la tablon. »Ne tio, ne tio«, li diris per malklara tono. »Je la nomo de Dio, ne tio!«, Subite li surgenuiĝis antaŭ G. G. kaj petege al li etendis la manojn.

En mia profesio mi renkontis multajn psikologiajn problemojn, sed ĉi tiu estis unu el la plej nekompreneblaj. Tiu viro, tiu danĝera krimulo, pri kiu oni povus kredi, ke li familiarigis sin kun la ideo, ke lia vivo de ŝtelado kaj murdado nepre iam irigos lin al la pendŝnuro, tiu forta viro, kiu certe ne estis malkuraĝulo kaj ne timis la morton en alia formo, havis nevenkeblan teruron, frenezigan teruron, kiu eĉ igis lin alvoki la nomon de Dio, antaŭ la morto, kiun krimulo kiel li povas atendi. Dum sia tuta vivo li kvazaŭ vidis pendigilon antaŭ si. Nun, kiam li sentis, ke ĝi efektive ne estas plu evitebla, lia tuta kuraĝo malaperis. Kiel timemulo sen energio kaj sen forto li petegas indulgon: rompita viro!

Efektive mi sentis kelkan kompaton, vidante lin surgenua antaŭ G. G. Sed la vizaĝo de la detektivo ne montris iun ajn kompaton. Por li, tiu viro, la persekutanto kaj turmentanto de Lady Edith, estis monstro, kiu ne povas veki eĉ la plej malgrandan kompaton. Grandan abomenon kaj profundan malestimon montris liaj rigardoj, sed li ne diris vorton.

Malrapide ni iris al la pordo. Ekstere estis gardisto, kiu staris postene, ĝis li povos ree ŝlosi kaj rigli la pordon post ni. G. G. jam etendis la manon por malfermi la pordon, kiam subite li haltis.

»Mia ĵurnalo!«, li diris, turnante sin kaj irante al la tablo.

Mi vidis, ke li prenis la ĵurnalon kaj ĝin metis en sian poŝon. Tiam, mi konkludis laŭ liaj gestoj, ĉiam turnante al mi la dorson; ke li prenis ion el sia veŝtpoŝo kaj ĝin metis sur la tablon. Kio ĝi estis mi ne povis vidi kaj kiam li tuj poste delikatmove min puŝis eksteren, mi ankoraŭ ne povis vidi ĝin, ĉar ĉiam li restis inter mi kaj la tablo. Sed mi neniam forgesos la vizaĝon de James Standerton, kiam li, ĉiam starante surgenue, fikse rigardis la lokon, kie G. G. evidente metis sur la tablon tiun nekonatan objekton. Liaj okuloj fariĝis pli kaj pli grandaj, li levis la supran korpon. En la momento, kiam la pordo fermiĝis, mi vidis ankoraŭ, kiel li denove ekmetis la manojn antaŭ la vizaĝon kaj kvazaŭ ĉiuj fortoj lin forlasus, falis sur la plankon.

Kiam ni ree estis ekstere en la plena taglumo, la eksterordinara paleco de G. G. min frapis; sed lia mieno estis pli maldolĉa kaj pli severa ol iam.

»Kion sciigis tiu ĵurnalo?«, mi demandis. »Ĉu la historio de Lady Edith malsekretiĝis?«

»Speciala eldono por mi, en unu sola ekzemplero«, li diris lakone. »Mi kunirigis vin, ĉar mi ne volis agi sekrete, kiel krimulo. Vi estas la sola, kiu konas miajn motivojn, vi estas ankaŭ la sola, kiu povas juĝi.«

»Sed …«

»Prefere ne diru plu ion, sed atendu …! Mi ankaŭ atendas!«

Mi ne devis longe atendi! Jam la sekvantan matenon G. G. venis en mian ĉambron kaj al mi transdonis matenĵurnalon. Mi legis:

»La pasintan nokton James Standerton, la ŝtelisto kaj murdisto, kiu dum kelka tempo vivis inter ni kiel Lordo Lidderdale, faris sinmortigon en la malliberejo. Por tio li uzis antikvan ornamaĵon, ne facetitan smeraldon, ore kaditran, kun eligebla pikileto, kiu enhavis fortan venenon, tiel ke piko aŭ grataĵo per ĝi jam kaŭzas morton. Evidentiĝis, ke tiu ornamaĵo devenas de la juvelŝtelo ĉe Lordo Lowden kaj estas la sola objekto, kiu ne estas retrovita inter la kaptaĵo de James Standerton, tiel ke oni kredis, ke li vendis aŭ perdis ĝin. Sendube li tamen ĝin kunprenis, iel kaŝitan inter liaj vestoj. La fakto, ke la krimulo mem aĉetis laŭ falsa kuracistrecepto la subtilefikan venenon ĉe apotekisto en …strato, same kiel la fakto, ke li kunprenis la ornamaĵon en la malliberejon, montras lian intencon okaze de malkovriĝo fari memmortigon.«

Mi rigardis mian amikon. Li estis ĉiam ankoraŭ pala kaj maldolĉa.

»Kiel tiu smeraldo venis en lian ĉelon?«, mi demandis, kvankam mi bone sciis la respondon al tiu demando.

G. G. fikse rigardis min momenton. Tiam li levis la ŝultrojn.

»Pripensu vian juĝon kaj ne juĝu tro rapide«, li diris. »Do vi …«

Denove li rigardis min, kapjesis kaj diris nur du vortojn: »Lady Edith!«

Kaj li rapide forlasis la ĉambron.

Fino

Ankaŭ tiuj, kiuj ĝis nun legis mian rakonton, precipe pro la rimarkinda kazo de kriminaleco, kiun ĝi pritraktas, eble interesiĝas pri la plua sorto de la diversaj dramatis personae[28].

Mi komencas, kontraŭe al ĉiuj reguloj kaj formalaĵoj, per mi mem: Duonan jaron post la okazintaĵoj, kiuj finiĝis per la morto de James Standerton, mi edziĝis kun Lady Maŭd. Precipe pro la herorolo, kiun oni kontraŭ mia volo imputis al mi, Lordo kaj Lady Stockton pretervidis ĉiujn malfacilaĵojn. Mia edzino nun konas la historion de sia fratino, ŝi estas la sola, krom G. G. kaj mi kaj ankoraŭ iu alia (pri kiu vi aŭdos poste). Mi ekloĝis, kiel mi ĉiam intencis — en Holando, ĉar mi estas sufiĉe holandana por malŝati esti dependa de riĉa bopatro. Nelonge poste Lordo Stockton mortis. Liaj titolo kaj teritoriaj posedaĵoj transiris en flankan branĉon de la familio; lia granda privata kapitalo venis al liaj vidvino kaj infanoj.

Lady Edith kaj ŝia patrino loĝis ĝis antaŭ nelonge kune, aŭ en Londono aŭ en kampdomo en Sussex. Ĉiun someron mia edzino kaj mi tie pasigas kelkan tempon kaj kelkfoje ni iras al Londono dum la season.

Antaŭ nelonge Lady Edith edziniĝis kun Lordo Ruthven. Nek ŝi, nek li estas tre juna, sed la bazo de la geedziĝo estis reciproka estimo kaj simpatio. Lady Edith longe hezitis antaŭ ol ŝi konsentis edziniĝi kun Lordo Ruthven, ŝi kredis sian antaŭan vivon nevenkebla barilo. Sed, kiam ŝi tiurilate tute estis informinta lin, montriĝis, ke li havas alian opinion, kaj … la virino devas obei la viron!

Lordo Lowden reveturis Italujon kun sia fidela italo. Li ĉiam ankoraŭ vivas kaj de tempo al tempo korespondas kun ni. Ankaŭ al Lady Ackland li ofte skribis leterojn, ĝis tiu tre matura kaj tre riĉa sinjorino edziniĝis kun juna viro de bona familio, kies patrino ŝi povus esti. Ekde tiu tempo Lordo Lowden ne plu skribas al ŝi.

Sro Jenkins restis en Londono en la servo de Scotland Yard kaj iufoje estas ankoraŭ la dekstra mano de G. G.

Nun pri mia amiko!

Eble pli ol unu leganto miros pri tio, ke mi ne ĉesigis nian amikecon. Mi ne povis! Certe, tio, kion li faris, ne estas defendebla, estas eĉ punebla laŭ la leĝo. Tamen mi ne sukcesis lin rigardi kiel morale malplivaloran. Estas malpermesate al la homoj agi kiel Providenco; sed en la fakto, ke James Standerton propravole eniris la morton per la sama murdilo, per kiu li intencis mortigi alian, estas io, kio kontentigas la justecsenton. »Okulon pro okulo, denton pro dento!« Sendube danĝera jura principo, sed la homa sento ne ĉiam iras la vojon de la juraj principoj.

Mi bone scias, ke tiuj konsideroj ne konvenas al juristo. Nu, estu tiel!

G. G. neniam klopodis post la morto de James Standerton proksimiĝi al Lady Edith; li eĉ kiel eble plej multe ŝin evitis kaj nun jam de kelkaj jaroj ne vidis ŝin. Li decide rifuzis ĉiujn monrekompencojn de Lordo Stockton. Li vivas por sia profesio kaj ĉiam restas la sama lakona, sagaca, iomete mokema observemulo. Sed sur lia frunto oni vidas pli da sulkoj ol antaŭe kaj en liaj haroj jam estas arĝentaj strioj. Ĉu mi, kiu estas feliĉa, rajtas lin kondamni?

F I N O

Glosaro

1 Times – grava angla ĵurnalo

2 Jardin Publique – publika ĝardeno (france)

3 Geoffrey Gill – prononcu Ĝofre Ĝil

4 G. G. – prononcu Ĝi Ĝi

5 Rochers Rouges – ruĝaj rokoj (france)

6 makadamo – speciala maniero de strat-konstruado kun tri tavoloj (ML)

7 Tais toi – eksilentu (france)

8 Mylord – La altajn anglajn genobelojn oni alparolas kun la titoloj Mylord kaj Mylady.

9 Scotland Yard – Ĉefa policoficejo en Londono

10 canis domesticus – gardohundo (latine)

11 butlero – butlero estas la ĉefa el la servistoj en aristokrataj anglaj familioj

12 bruska – malafabla, krudeta, mallonga

13 true friends of dear little Holland – veraj amikoj de l’ kara malgranda Holando (angle)

14 season – La tempo de la jaro (precipe en Majo kaj Junio), kiam la granda mondo en Londono eliras. La tempo de baloj, koncertoj, vesperfestoj kaj tiel plu. (angle)

15 Graphic – angla revuo

16 Praksitelo – helena skulptisto, faris skulptaĵon de Hermeso (Dio de vojaĝantoj), kiu portas la knabon Dionizo / Bakĥo (=ĉi tie: Bahusido) sur la brako. (ML)

17 Peer – estas persono, kiu pro naskiteco aŭ pozicio rajtas kaj devas kunsidi en la nobela deputitaro.

18 feu sacre – sankta fajro (france)

19 pundoj – originale: funtoj (ML)

20 Faint heart never won fair Lady – Malkuraĝulo neniam gajnis belan sinjorinon. (angle)

21 galanta – galanta viro estas plaĉivola, ĝentila, helpema, kompleza al virinoj

22 gagato – estas nigra ŝtono, el kiu oni precipe faras ornamaĵojn

23 joviala homo – homo, kiu estas afabla, bonhumora, malavara, malkaŝa, negravigema

24 chez moi, sur moi et sans moi – ĉe mi, pri mi kaj sen mi (france)

25 ame damné – Persono, kiu korpe kaj anime estas tute dediĉita al iu. (france)

26 go-between – ligstreko (angle)

27 vindistinfabelo – fabelo rakontita de vindistino al infanoj, germane Ammenmärchen = tute nekredinda afero (ML)

28 dramatis personae – agantaj personoj (latine)

Kolofono

Titolo:

La viro el Francujo

Subtitolo:

Aventuro de Geoffrey Gill, Detektivo

Aŭtoro:

Ivans (plumnomo de Jakob van Schevichaven, 1866-1935)

Originala Eldono

De man uit Frankrijk, 1917

Unua eldono de la traduko

La libro aperis unuafoje en la serio Populara Esperanto-Biblioteko en Amsterdam (1934?).

Traduko:

W. Versteeg-Graftdijk

Kontrolita kaj rekomendita de Esperantista Literatura Asocio

Elektronika reeldono

Skanado, modifado, rearanĝo kaj elektronika publikigo:

Michael Lennartz
retpoŝto: elibroj@majkel.de;
retejo: www.der-esperantist.de

Eldono:

Majo 2017, dia versio

Aldonaj Informoj

Esperantista Literatura Asocio (ĝi lingve kontrolis kaj rekomendis ĉi tiun libron) estis fondita dum la 7-a Universala Kongreso en Antverpeno en 1911 je la nomo »Internacia Unuiĝo de Esperantistaj Verkistoj« (IUEV) kaj ricevis la postan nomon en 1912.

IUEV/ELA celis kunigi la Esperantistajn verkistojn, ekzameni iliajn manuskriptojn antaŭ la presigo. Prezidanto de ELA estis Marie Hankel, poste Johanna Zschepank. Ĝia organo, redaktita de Hankel, antaŭ la unua mondmilito estis dissendita kiel enmetaĵo de Oficiala Gazeto Esperantista kaj tiel atingis relative multajn legantojn. Sub la influo de Hankel ĝi sekvis tre konserveman, kontraŭ-neologisman tendencon.

En la jaroj post la unua mondmilito ELA vigle agadis, aperis multaj raportoj en la revuo Esperanto de Universala Esperanto-Asocio, informantaj pri la presotaj kaj presitaj literaturaĵoj, ĝi reviziis manuskriptojn kaj tiel plu. Jam en 1934 ELA »donis malmultajn signojn de la funkciado«, kiel skribas Enciklopedio de Esperanto.

Populara Esperanto-Biblioteko (tio estas la serio, en kiu aperis ĉi tiu libro) estas fondita en Amsterdam 1933 de neesperantistoj. Ĝi celis doni ĉiumonate bonan kaj malmultekostan romanon al abonantoj. Ĝi aperigis kvin numerojn, kaj poste ĉesigis la eldonon.

Laŭ vikipedio