Karl May

La unua alko

Rakontoj

Enhavo

La unua alko

La Shatter-viroj

I

II

La venĝo de la mormonano

Glosaro

Rekomendoj

La planoj de Bruce Partington

En la salik-arbusto

Kolofono

La unua alko

Ĉu mi konis lin? Kia demando! Sub lia gvidado mi travivis mian unuan aventuron en la malproksima okcidento, aventuron, kiu – mi rakontos ĝin al vi, kvankam vi poste mokridos pri mi.

Li reale nomiĝis Fred Cutter, sed pro lia ŝanceliĝa irado kaj ĉar la kostumo malstriktege pendis sur la maldika korpo, oni nomis lin Old Wabble. Iam li estis vakero[1] en Teksaso[2] kaj tiel kutimiĝis al la tieaj vestaĵoj, ke eĉ ĉi tie en la nordo neniu povis igi lin formeti ilin kaj ŝanĝi al alia vestaĵo.

Mi ankoraŭ vidas lin, kiam li staris altkreskinte kaj sveltege antaŭ mi, havante la piedojn en nepriskribeble aĉaj ŝuoj kaj la gambojn en pratempaj ledaj pantalonoj. Super la ĉemizo, kies koloron mi preferas ne mencii, pendis jako, kies unusola avantaĝo estis ĝenerala senĝeneco. Brusto kaj kolo restis nekovritaj. Sub la ĉifonita ĉapelo li ĉiam havis tukon vinditan ĉirkaŭ la frunto. Ties pintoj pendis sur la ŝultron. Krom tiu lin ornamis longa bataltranĉilo ĉe la zono kaj pezaj arĝentaj ringoj tra la orelaj lobetoj. La granda, bruna, osteca mano tenis ĉiam bruletantan cigaredon – alimaniere oni vidis lin nur malofte. Plej atentiga trajto estis lia maljuna, sulkoriĉa kaj ĉiam glate razita vizaĝo kun fortaj negrolipoj, pinta nazo kaj akraj grizaj okuloj, kiuj, kvankam ĉiam duone fermitaj, preskaŭ nenion pretervidis. Ĉu tiu vizaĝo estis jen en ripoza, jen en mova stato, sed ĉiam ĝi havis esprimon de supereco, kiu estis komparebla al nenio. Tiu supereco estis plenprava, ĉar Old Wabble malgraŭ sia ŝanceliĝa aspekto estis majstro de rajdado, en la uzo de fusilo kaj de ĵetŝnuro. Same ne mankis al li iu el la aliaj scipovoj, kiujn devas havi vera okcidentlandulo. Tio estas klara. estis lia preferata frazo, kiu pruvis, ke la plej malfacilaj aferoj estis al li facilaj kaj memkompreneblaj.

Por prezenti min, mi estis metieja skribisto malsupre en Ogden ĉe la konstruado de la fervojo kaj perlaboris tiom da mono, ke mi povis provizi min per iloj kaj efektivigi mian originan planon, iri al Idaho[3] por serĉi oron. Mi estis senspertulo, kompleta novalveninto, kaj igis nur unu amikon akompani min, por ne dispartigi la atendatajn riĉaĵojn inter tro multaj kamaradoj. Tiu estis Ben Needler, kiu, same kiel mi, ne posedis spertojn pri la sovaĝa okcidenta lando. Elirante la vojaĝoĉaron en Eagle-Rock, ni estis vestitaj kiel dandoj kaj ŝarĝitaj kiel azenoj per multaj belaj, bonaj kaj brilaj objektoj, kiuj havis la econ, ke ili ne estis utilaj. Post unu semajno ni alvenis al Payette-Fork kaj aspektis kiel vagabondoj, preskaŭ mortis pro malsato kaj dumvoje jam forĵetis la superfluajn objektojn de nia ekipaĵo, do ĉion escepte de armiloj kaj municio. Mi sincere konfesas, ke tiam mi donus mian armilaron interŝanĝe kontraŭ bongusta buterpano, kaj Ben Needler certe farus same.

Ni sidis ĉe rando de arbusto, pendigis niajn vundiĝintajn piedojn en akvon kaj parolis pri diversaj delikataj manĝaĵoj, pri kiuj ni ne parolus, se ni havus ilin, pri kapreola femuraĵo, bizona fileto, ursa piedaĵo kaj alka rostaĵo. Jes, alkoj ekzistis ĉi tie en la regiono, kaj ili estis preskaŭ pezaj kiel virbizonoj.

Ben diris, klakante per la lango: »Bonŝanco! Se tia besto proksimiĝus, mi volonte pafus miajn du kuglojn al ĝi inter la kornojn, kaj tiam …«

»Tiam via vivo finiĝus!«, sonis ridanta voĉo malantaŭ ni el la arbusto. »La alko kaĉigus vin per siaj kornoj. Oni ne pafas al tiu besto inter la kornojn. Kornojn ĝi tute ne havas. Ĉu vi ekflugis kiel lernantoj en New York kaj falis ĉi tie el la aero, sinjoroj?«

Ni leviĝis kaj rigardis la parolanton, kiu nun grimpis el inter la arbustoj, de kie li subaŭskultis nin. Jen li staris, kiel mi ĵus priskribis lin, Old Wabble, kun vizaĝesprimo, kiu ne honorigis nin, kaj kun indulge supereca rigardo el duone fermitaj okuloj. La sekvan interparolon mi preterlasas. Li ekzamenis nin kiel instrusto siajn lernantojn kaj tiam invitis nin iri kun li.

En distanco de proksimume unu mejlo de la rivero troviĝis trunkodomo sur malgranda stepa herbejo ĉirkaŭita de arbaro. Malantaŭ ĝi estis kelkaj senpordaj staloj destinitaj por la ĉevaloj, muloj[4] kaj bovoj nun paŝtantaj en libera aero. Old Wabble iam ŝanĝiĝis de vakero al memstara bredisto. Liaj dungitoj estis Will Litton, la blanka ĉeflaboristo, kaj kelkaj ŝoŝonoj[5], kiujn li nomis vakeroj, kaj kiuj estis tre fidelaj kaj sindonemaj. Ni vidis ilin ŝarĝi malpezan ĉaron per tendo-tolo kaj aliaj objektoj.

»Tio estas afero por vi«, opiniis la maljunulo. »Vi volas pafi alkojn, kaj tie oni preparas ĉasekskurson. Mi volas vidi, kion vi scipovas. Se vi estas bravaj knaboj, tiam vi povos resti ĉe mi. Unue venu en la domon, ĉar tio estas klara, ke malsata pafanto pafas en la aeron.«

Ni ĝuis la situacion, manĝante kaj trinkante, kaj tiam ni ekiris, ĉar Old Wabble ne intencis prokrasti la ekskurson pro ni. Ni ricevis ĉevalojn kaj rajdis kun la aliaj al la rivero, kie ekzistis trapasebla vadejo. Je la pinto de la rajdantaro troviĝis la maljunulo, kiu volis, ke mi restu ĉe li. Per kondukrimeno li kondukis mulon apud si. Estante trans la rivero, ni vidis la aliajn sekvi nin, Ben Needler sur bruna ĉevalo kaj Will Litton sur blanka; malantaŭ ili veturis la ĉaro tirata de kvar ĉevaloj, kiun direktis unu el la indianoj. Tiu nomiĝis Pakve-muh, Sanga Mano, sed en sia civila kostumo li ne aspektis sangavida. Liaj samtribanoj restis sur la bieno, ĉar la maljunulo fidis ilin.

Pasinte la vadejon, ni rajdis mallongan distancon tra la maldensa arbaro kaj tiam en verdan, senarbaran valon, kiu kondukis nin al herboriĉa stepo. Atinginte post kelkaj horoj ties kontraŭan finon, kie la tereno altiĝis, ni haltis por bivaki. Oni malŝarĝis la ĉaron kaj starigis la tendon. En la fono oni ligis la bestojn, en la antaŭa parto de la bivakejo ekbrulis fajro. Ĉi tie ni volis resti unu tagon por ĉasi antilokaprojn[6] aŭ eĉ bizonojn. Unuopaj, dise kuŝantaj skeletoj vidigis al ni, ke iutempe preteriris bizonoj. Kranio paliĝinta en la suno kuŝis proksime de nia tendo, kiu restos staranta ĉi tie sub la gardado de Sanga Mano, dum ni blankuloj volis iri al alta marĉo, kie estis multaj alkoj, kiel Old Wabble asertis.

Bedaŭrinde ni vidis ĉaseblan beston nek je la sama nek je la posta tagoj. Tio tre kolerigis la maljunulon, sed kontentigis min, ĉar mi timis lian akran juĝon rilate al mia lerteco pri pafado. Trafi preĝejan turon je distanco de tridek paŝoj, tion mi kredis, sed estis certe, ke mi pafus grandan truon en la naturon, se iu postulus, ke mi pafmortigu rapidpiedan antilopon je sesdek paŝoj.

Tiam Old Wabble volis ekzameni nian lertecon pri pafado kaj postulis, ke ni celu kelkajn vulturojn. Tiuj birdoj sidis en distanco de ĉirkaŭ sepdek paŝoj sur bizona skeleto, kaj mi estis la unua, kiu pruvu sian povon. Nu, mi diras al vi, la vulturoj estis kontentaj pri mi, ĉar okazis tio, kion mi antaŭvidis. Mi pafis kvar fojojn sen trafi, kaj neniu el la vulturoj intencis eĉ nur forfuĝi. Tiuj bestoj tre bone scias, ke neniu serioza homo havas la ideon pafi kontraŭ ilin. Pafo ilin logas anstataŭ fortimigas, ĉar de ĉiu ĉasita predo ili ricevas almenaŭ la intestojn. Ben dufoje maltrafis, nur lia tria kuglo mortigis vulturon kaj forpelis la aliajn.

»Vere nekompareble!«, moke ridis Old Wabble, senorde skuante siajn membrojn. »Sinjoroj, tio estas klara, vi estas vere taŭgaj por la sovaĝa okcidento, ne timu pri vi! Vi ellernis ĉion, kion vi povas lerni, kaj vi plu lernos nenion!«

Ben trankvile akceptis la juĝon, sed mi koleriĝis, kio havis neniun alian efikon, ol ke la maljunulo respondis al mi: »Silentu, sinjoro! Via kamarado trafis almenaŭ je la tria pafo, do li povas esperi. Vi estas sentaŭga por la okcidento; mi ne bezonas vin kaj konsilas al vi, ke vi plej rapide foriru!«

Tio tre ĉagrenis min, ĉar neniu majstro falas el la ĉielo, kaj la pulvo, kiun mi tiam foruzis, certe pezis eĉ ne unu pundon. Mi planis nepre akiri la estimon de la maljunulo.

Je la sekva mateno ni ekiris al la alta marĉo en la Salmon-River-montoj. Nutraĵoj, vazaro, kovriloj kaj aliaj necesaĵoj estis ŝarĝataj sur la mulon; la ĉaro, kiun ni ne povis uzi en la senvoja montaro, restis ĉe la tendo. Vi konas la landon, tial mi ne priskribos la rajdon; nia vivo ofte estis en danĝero, precipe sur la loko, kie la Snakes-kanjono[7] pasas laŭ akra angulo kaj trans tio atingas la Vihinaŝt-vojon. Dekstre alta roka krutaĵo, maldekstre nigra abismo, kaj inter ili vojo por ĉevaloj larĝa ĉirkaŭ du ulnojn. Bonŝance niaj ĉevaloj konis tiajn vojojn, kaj mi ne suferis je kapturniĝo! Sen akcidento ni trapasis la mallarĝejon. Baldaŭ sin anoncis nova, alia danĝero, kiun mi ĝis nun ne konsideris.

Rajdante sur la Vihinaŝt-vojo supren, ni renkontis grupon de ok surĉevalaj indianoj, el kiuj kvar estis ornamitaj per tribestro-plumoj. Videble ili ne timis pro nia subita apero kaj rigardis nin dum la senparola preterrajdo per tiu melankolie indiferenta mieno, kiu estas propra al la ruĝa raso. Unu el la antaŭaj, sidanta sur blankĉevalo, surhavis strangan, longforman objekton, ornamitan per plumaj franĝoj, sur la maldekstra brako. Mi sentis min strange tuŝita pro la senparola, senĝoja renkontiĝo kun tiuj iamaj mastroj de ĉi tiu regiono. Mi tute ne opiniis ilin danĝeraj, ili ne surhavis milit-koloraĵojn nek portis iujn armilojn. Ni apenaŭ transpasis la sekvan altaĵon, kiam Old Wabble haltis kaj diris, kolere rigardante reen:

»Dio malbenu ilin! Kion la friponoj volas ĉi tie? Ili estas panaŝtoj, vivante malpace kontraŭ la veraj ŝoŝonoj aŭ serpento-indianoj, al kiuj apartenas miaj vakeroj. Kien ili iras? Ilia itinero preterpasos mian bienon. Kia danĝero, ĉar mi ne estas hejme!«

»Ili estis sen armiloj«, mi diris.

Old Wabble rigardis min malestime per siaj duone fermitaj okuloj, tute malatentis mian parolon kaj daŭrigis: »Nia ĉasado je alkoj neniiĝis almenaŭ por hodiaŭ kaj morgaŭ. Ni devas reiri al la tendo kaj eble eĉ al la bieno. Ni devas devanci[8] ilin. Bonŝance mi konas vojeton, kiu malproksime de ĉi tie kondukas malsupren, tamen ne por rajdantoj, sed nur por bonaj grimpantoj. Antaŭen, knaboj! Mia decido estis farita. Ili devas renkonti niajn pafiltubojn, tio estas klara.«

Ni rajdis galope dum kvin minutoj maldekstren en la rokojn, tiam ni alvenis en malgrandan altaĵan valon, kies grundo konsistis el marĉo kaj herbaro. Sur la ŝtonaj randoj kreskis altaj Hemlok-pinoj, inter kiuj fluetis akvo. Old Wabble saltis de sur la ĉevalo kaj diris:

»Tie ĉe la fino de la valo la vojo kondukas suben. Se ni rapidos, ni estos antaŭ la ruĝuloj ĉe la tendoj. Unu devas resti ĉi tie ĉe la bestoj, nome tiu, kies mankon ni ne sentos, kaj tiu kompreneble estos tiu elstara Sam, kiu kvarfoje mispafis. Li trafus nin anstataŭ iun ruĝulon.«

Nu, tiu »elstara Sam« kompreneble estis mi, Samuel Parker, iama metieja skribisto ĉe la fervoja konstruado en Ogden City! Kolere mi kontraŭdiris, sed fine devis obei. La tri aliaj kamaradoj prenis siajn armilojn kaj forkuris, post kiam la maljunulo ordonis, ke mi bone zorgu pri la bestoj kaj nenial foriru el la valo, ĝis li revenos.

Mi estis kolerega. Ĉu mi devis toleri tion? Tiuj povraj indianoj estos pafmortigataj, sed ili aspektis tiel maldanĝeraj! Ĉu mi rajtis permesi tion? Ne! Ili estis homoj ĝuste kiel ni, kaj – venĝo por la ofendo! Mi ankoraŭ ne konis la vivon en la okcidenta lando kaj obeis mian malracion. Mi ligis la mulon kaj la tri ĉevalojn al la apudaj arboj kaj galope reiris sur la vojo, laŭ kiu ni venis. Mi volis plenumi la donitan devon, sed antaŭe averti la indianojn. Kiel eble plej rapide mi rajdis laŭ la Vihinaŝt-vojo kaj en la Snakes-kanjonon. Tie mi vidis la ruĝulojn antaŭ mi, ili aŭdis min veni, rigardis reen kaj haltis. Ĉi tie la intermonta fendo estis sufiĉe larĝa. Mi haltigis mian ĉevalon kaj demandis, ĉu iu el ili komprenas la anglan. Tiu sur blankĉevalo, kiu portis la longforman objekton, respondis:

»Mi estas To-ok-hu, la Rapida Sago, tribestro de la panaŝt-ŝoŝonoj. Ĉu mia blanka frato revenis por transdoni al mi mesaĝon de la maljuna viro, kies gregojn jen malsupre gardas ŝoŝonoj?«

»Do vi konas lin, ĉu?«, mi demandis. »Li opinias vin malamikoj kaj volas perpiede devanci kaj mortigi vin. Mi estas kristano kaj mi opinias, ke estas mia devo averti vin.«

La rigardo de lia malhela okulo sin boris en mian vizaĝon, kiam li demandis:

»Kie estas viaj bestoj?«

»Ili staras trans la Vihinaŝt-vojo en verda valo.«

Li mallonge interparolis kun la aliaj kaj tiam demandis min, amikece mienante:

»Ĉu mia blanka frato estas nur ekde mallonga tempo en ĉi tiu lando?«

»Ekde hieraŭ.«

»Kion volas la palvizaĝuloj tie en la montoj?«

»Ni volas ĉasi alkojn.«

»Ĉu mia frato estas fama ĉasisto?«

»Ne, mi ĉiam pafas preter la ĉasaĵon.«

Li ridetante demandis kaj demandis, ĝis li sciis ĉion. Mi devis nomi eĉ mian nomon, post kio li diris:

»Samuel Parker estas malfacile memorebla por ruĝa viro. Ni nomos vin At-kvi, Bona Koro. Restante ĉi tie pli longe, vi estiĝos pli prudenta. Via bonkoreco povus esti via pereo. Ĝoju, ke ni ne iras la vojon de milito. Vidu, ĉi tiu vampumo[9]«, li montris la longan objekton sur sia maldekstra brako ornamitan per franĝoj, »enhavas mesaĝon de paco al la tribestroj de la ŝoŝonoj. Ni venas sen armiloj por porti ĝin al la bieno de la maljuna viro, kies indianoj plu transdonos ĝin. Tial ni devas timi nenion, sed nia dankemo estas same granda, kvazaŭ vi savus nin de morto. Venu al ni, kiam vi bezonos amikon. At-kvi, Bona Koro, ĉiam estos bonvena al ni. Mi parolis. Haŭ[10]!«

Li donis al mi la dekstran manon kaj plu rajdis kun siaj kamaradoj. Mi vokis post li, ke li ne perfidu min al la maljunulo, kaj tiam returnis min, estante tre kontenta pro mia sukceso, sed ne pro mia saĝeco, kiu tute mankis al mi. Efektive mi estis tre malprudenta.

Veninte al la altaĵa valo, mi malŝarĝis la mulon kaj malligis la ĉevalojn por igi ilin manĝi herbon. La restantan longan paŭzon mi utiligis por ekzercadi pafadon. Mi havis plenan pulvujon, kaj dua pulva skatolo troviĝis inter la pakaĵoj. Kiam mia pulvujo estis malplena, mi kontente konstatis, ke mi trafus preĝejan turon je distanco de ducent paŝoj.

Je vespero Old Wabble revenis kun Ben kaj Will. Ili estis renkontiĝintaj kun la ruĝuloj ĉe la tendo kaj rakontis al mi kiel novaĵon, ke la indianoj havis pacajn intencojn, transdonis la vampumon de la Sanga Mano kaj tiam tuj ekiris revojen. Mi kompreneble silentis pri tio, kion mi faris. Ni restis dum la nokto en la malgranda valo kaj je mateno ekrajdis al la jam ne malproksima altaĵa marĉo.

Tiu marĉo kuŝis en vasta valo. Meze troviĝis malgranda lago kun marĉaj bordoj; krome ekzistis arbaro kaj arbustaro kun trompa grundo. Sekvis altaj, kalvaj, fendoplenaj, dispeciĝintaj rokoj ĉirkaŭe fermantaj la valon. Ĝi estis du horojn longa kaj same larĝa.

Ni malŝarĝis la mulon kaj pretigis la bivakejon, kaj mi restis por gardi la ĉevalojn. La aliaj ekiris por ĉasi. Ĝis tagmezo, kiam mi aŭdis kelkajn pafojn, ĉio restis kvieta. Ben Needler revenis sola. Li estis tro frue pafinta al alkino kaj forpelita de Old Wabble. Tute ĉagrenita pro la spertita malsukceso, li aperis kun Litton nur je la vespera krepusko.

»Spuroj estis sufiĉaj«, li rezonis, »sed ne nur de alkoj, sed ankaŭ de ruĝuloj, kiuj estis ĉi tie antaŭ ni kaj forpelis la ĉasbestojn, tio estas klara. Unusolan alkinon ni renkontis, jen tiu Needler tro frue pafigis siajn du tubojn, kaj ĝi fuĝe foriris. Tio estas la rezulto, kiam oni ĉasas kun senspertuloj. Sed mi ne volas vane fari la aranĝon kaj tial restos ĉi tie ankoraŭ unu aŭ du tagojn, aŭ ĝis mi pafos pezan virbeston.«

Li ne parolis kun ni du eĉ unu vorton kaj faris tiel ĝis la sekva mateno, kiam li deklaris, ke li ĉasos sola kun Litton; la du senspertuloj restu en la bivako, por ke ili vanigu nenion. Nu, li havis la rajton agi laŭplaĉe, sed ni senvorte pretendis al ni la saman rajton. Kiam ambaŭ estis for, ni agis laŭ tio, kion ni interkonsentis en la lasta nokto. La alkoj estis forpelitaj, do ili ne plu estis en la valo, sed ekster ĝi. Tie ni devos serĉi. Ĉar nia ĉasiro povus daŭri ĝis la vespero, ni prenis kun ni la mulon, kiu portos niajn necesajn objektojn kaj eblajn malgrandajn predaĵojn.

Ni migris el la valo en alian. Tie ekzistis nek lago nek marĉo, certe neniuj alkoj, ĉar tie jam estis homoj, homoj havantaj hinon[11] kun si. La homojn ni ne vidis, sed tre klare la hinon, kiu sen kondukrimeno kaj selo en longa distanco dekstre de ni ĝue manĝis herbojn. Kie estis la homoj? Mi devis trovi ilin. Dum Ben iris al la fremda hino, mi iris kun nia mulo rekten. La supozita azeno manĝis, ĝis Ben proksimiĝis je cent metroj. Tiam ĝi ekflaris lin, levis la kapon, fulmrapide sin turnis kaj per longaj paŝoj fuĝis renkonte al mi, certe pro simpatio al ĝia parenco, ĉe kies flanko mi troviĝis. Sed kio estis tio? Tio ne estis hino, tio estis ĉasbesto. Tion mi vidis, kvankam mi estis senspertulo. Rapide mi surgenuiĝis malantaŭ mia mulo, levis la fusilon, celis kaj pafis. La fremda kreitaĵo faris du, tri saltojn kaj falis teren. Mi kuris al ĝi, alvenis ankaŭ Ben. La pafo trafis malantaŭ la skapolon, kaj ni interkonsentis, ke mi mortigis cervinon. Ni fiksis ĝin sur la pakaĵ-selon de la mulo kaj iris plu, ne tro longe, tiam finiĝis la valo. Dekstre kaj maldekstre negrimpeblaj rokaj muroj, antaŭ ni sufiĉe kruta altaĵo, kiu verŝajne estis selo-simila formaĵo, malantaŭ kiu etendiĝis dua valo. Nia mulo bone grimpis, do ni decidis rekte supreniri.

Per kelka peno ni sukcesis supreniĝi kaj vidis, ke ni ne eraris, ĉar antaŭ ni la tereno denove profunden malsupreniĝis. En malproksimo estis stranga bruo, kiu kredeble devenis de homaj voĉoj. Ni devis scii, pri kio temas, kaj tial serĉis gvatejon. Ambaŭflanke de la mallarĝa montoselo ekzistis altaj krutaĵoj tiel klinitaj, ke ni povis facile surgrimpi ilin. Niajn mulojn ni starigis surloke kaj grimpis alten je la maldekstra flanko por rigardi en la transan valon. Atinginte la kreston, Needler volis klini sin vaste antaŭen por povi pli bone vidi, sed ĉar li estis facile rimarkebla pro sia hela kostumo, mi, kiu estis malhele vestita, ŝovis lin reen kaj rigardis malsupren.

Kio okazis en la antaŭo de la dua valo, tion mi ne povis vidi, ĉar mia pozicio ne estis sufiĉe alta, sed en la fono mi vidis sep indianajn rajdantojn, kiuj malrapide moviĝis, formante vastan linion kaj kriante el plenaj gorĝoj. La kriado proksimiĝis kaj tiom laŭtiĝis, ke nia mulo staranta sub ni ekludis per la oreloj kaj ekturnis la voston. Mi sendis Ben-on malsupren, por ke li trankviligu ĝin.

Tiam mia rigardo falis sur la alian krutaĵon, kiu leviĝis ĉirkaŭ kvardek paŝojn for de mi trans la montoselo. Je mia miro tie sidis indiano vid-al-vide al mi. Estis To-ok-uh, la Rapida Sago, kiu kapsignis al mi kaj tiam metis la dekstran manon sur la buŝon, ĉe la indianoj tio estas signo de silentado. Kiel li venis ĉi tien? Kial kaj pri kio mi silentu? Antaŭhieraŭ li estis sen armiloj, kaj nun fusilo kuŝis kruce sur liaj femuroj. Dum mi rezonis pri tio, la bruo pliproksimiĝis. Sub mi aŭdiĝis la rulado de ŝtonoj, kaj mi rigardis malsupren. Ĉielo, kian monstron mi vidis tie! Kun laŭta, kolera spiregado ĝi grimpis el la transa valo al la supro de la montoselo. Ĝi estis ĉe la postkolo pli ol du metrojn alta, kun mallonga, mallerta korpo kaj longaj gamboj, larĝe superpendanta supra lipo kaj hirta mentonbarbo, kaj aperis kun okuloj ŝprucantaj fajrerojn sur la supro de la monto. Vidante tie Ben-on Needler kaj la mulon tuj antaŭ si, ĝi kurbigis la malbelan kapon kun la larĝega ramuro[12] kaj fulme ekfuĝis direkte al mi. Needler, siaflanke rimarkante la ekaperon de tiu behemoto[13] en distanco de nur ses metroj kvazaŭ el nenio, eligis krion de teruro, forĵetis sian fusilon kaj kuris, ne, rulis transkape de sur la monto en la ĉi-flankan valon. La mulo ne estis pli kuraĝa ol ĝia mastro, ĝi faris same rapidan saltegon dorsen kaj kuregis per ĉiuj kvar membroj kvazaŭ glitante malsupren laŭ la montoselo.

Mi ne havis tempon atenti, ĉu ambaŭ bonŝance atingis la fundon, ĉar la behemoto ja turniĝis al mia flanko. Ĝi ne vidis, ke la vojo antaŭ ĝi estis libera. Ĝi venis per longaj saltegoj supren rekte al mi. Mi ne estis malpli terurita ol Ben Needler; la fusilo eliĝis el mia mano; fuĝon, nur fuĝon mi sopiris! Mi saltis de ŝtono al ŝtono laŭ la roka rando, la bestego sekvis min. Jen antaŭ mi oscedis granda truo en la ŝtona muro, kaj mi engrimpis ĝin tiel rapide, kiel mi neniam en mia vivo malaperis en truon. La malfermaĵo malheliĝis, ĉar la bestaĉo enŝovis sian kapon, kiom tio estis ebla pro la larĝo de la ramuro. Ĝi spiregis kiel diablo, kaj mi sentis ĝian varmegan odoraĉon en la vizaĝo. La timo de la pelata kreitaĵo estis pli granda ol ĝia kolero, ĝi retiris sian kapon kaj sin turnis por daŭrigi la fuĝon, malfermante sian flankon al la tribestro renkonte sidanta kaj malvarmsange atendanta. Li mallongtempe celis, pafis kaj – la trafita alko falis teren.

To-ok-uh sur la transa flanko tuj malsupreniris kaj ĉi-flanke suprengrimpis. Dum mi tre prudente ŝovis la kapon el la truo, li rigardis la grandegan beston kaj tiam petis min ridentante: »Mia frato eliru! Ĉi tiu alko mortis per via kuglo kaj sekve estas via posedaĵo.«

»Ĉu per mia kuglo?«, mi demandis mirigite kaj elgrimpis.

»Jes«, li ruze kapjesis al mi. »Vi estas At-kvi, Bona Koro, kaj volis savi nin; pro tio vi rikoltu famon de viaj kamaradoj. La militistoj de la panaŝtoj transdonis sian vampumon kaj devancis vin en la valo de la alkoj, kie ili kaŝis siajn armilojn. Tie vi ne trovis ĉasbestojn krom la juna alkido, kiun mi vidis sur la dorso de via mulo. Vi estis sincera, dirante al mi, ke vi ankoraŭ pafas preter la celo, sed vi silentu pri tio, ĉar mi deziras, ke viaj kamaradoj estimu vin, samkiel mi ŝatas vin. Mi sidigis min sur la rokon por igi, ke oni pelu la eksterordinare fortan beston al mi, tiam mi vidis vin kaj tuj decidis donaci ĝin al vi. Ĝi estu trafita de via kuglo, kaj vi havu la bonfamon, ĝis via kuglo efektive trafos. Via frato ne vidis min, kaj mi foriras, por ke li ne ankoraŭ ekvidu min. Mia okulo deziras revidi vin. Mi parolis. Haŭ!«

Li premis mian manon, rapide foriris kaj malaperis en la transa valo. Tia estis la dankemo de tiel nomita sovaĝulo. Li lasis al mi la bonfamon akiritan de li. Ĉu mi malakceptu tiun donacon? Mi estis tro malforta, ĉar tro juna. Old Wabble mokis min; certe estis fifaro de mi, mensogo, ornami min per fremdaj akiraĵoj, sed la sperta okcidentlandulo enviu min, la senspertulon!

Mi malsupreniris en la ĉi-flankan valon. Malproksime, tre malproksime de la rokoselo staris Ben Needler kun nedamaĝita mulo. Mansigne mi lin alvenigis kaj kondukis supren, kie kuŝis la alko. Mian fusilon mi reprenis; la indianon li ne vidis; entute neniu sciis, ke mi konis lin. Do Ben devis esti konvinkita, ke mi pafmortigis tiun beston. Oni povas imagi al si liajn miron kaj envion!

Mi bedaŭris lin. Tial, kaj, tion mi sincere konfesas, por kvietigi mian konsciencon, mi proponis al li diri, ke li mortigis la alkidon. Pri tio li estis tiel feliĉa, ke li ĉirkaŭbrakumis min. Mi devis resti ĉe mia predo por gardi ĝin kontraŭ ĉasbestoj; Needler ekiris kun la mulo al la marĉo por alvenigi Old Wabble-on kaj Litton; ili revenis nur je la malfrua posttagmezo. Dum tiu tago tiuj du ne vidis eĉ haron de alko. Senvorte la maljunulo staris antaŭ mia predo. Fine li konfesis, ke nur malofte li vidis tian grandan ekzempleron. Envio trairis lian ŝanceliĝeman figuron, ĝiaj membroj skue tremetis, tiam li esploris min per preskaŭ minaca rigardo kaj diris: »Bone, mi scias, kia estas la situacio. Kiam vi antaŭhieraŭ kvarfoje truis la naturon, vi faris ŝercon pri mi, tio estas klara, sed mi esperas, ke tio ne okazos ripete, se ni volas resti amikoj!«

Nu, ni estiĝis kaj restis amikoj kaj komune travivis bonajn ĉasojn. Kvazaŭ la donaco de la tribestro subite donis al mi akran rigardon kaj neŝanceleblan manon, ekde tiu tago miaj kugloj flugis tiel bonŝancaj, ke la maljunulo neniam supozis, ke mi mensogis pro tiu alko. Kun Rapida Sago mi ofte renkontiĝis, kaj liaj tribanoj ĝis hodiaŭ nomas min At-kvi, Bona Koro. Fidele li konservis la sekreton, kaj hodiaŭ estas la unua fojo, ke ĝi estas malkaŝata. Jes, sinjoroj, mi konfesas, ke mia unua alko tute ne estis mia unua, sed same ne estis mia lasta alko. Mi parolis. Haŭ!

La Shatter-viroj

I

La nordamerika stepo, kiun oni nomas »prerio«, etendiĝis en formo de duoncirklo en la cedantan praarbaron, kaj sur la plej malproksima rando de tiu ›golfeto‹[14], kiel la ĉasistoj nomas tiajn lokojn, bivakis la societo, al kiu mi apartenis, por ripozi dum kelkaj tagoj post iuj travivitaj penoj, por ĉasi bestojn kaj provizi nin per freŝa viando. Ni sukcesis proksimiĝi al grego de bizonoj. Dum la aliaj fervore okupiĝis pri du bizonidoj, kiujn ni pafis kaj trenis al la bivakejo, mi faris ekskurson en la prerion, ĉar Hirundo, mia brava virĉevalo, ne bezonis tiom da ripozo kiom la aliaj ĉevaloj.

Mi forrajdis matene, kaj kiam post pluraj horoj la suno trapasis sian kulminon, mi decidis reiri. Tiam mi rimarkis plurajn signojn de hufoj, kiujn krucis mia vojo je akuta angulo. Mi deĉevaliĝis por esplori ilin.

La spuroj estis strangaj. En ilia mezo mi klare ekkonis la hufomarkojn de du ĉevaloj. Krome ambaŭflanke rajdis po tri personoj, do entute ses, kaj sepa persono postlasis siajn signojn iam perpiede, iam surĉevale, foje dekstraflanke, foje maldekstraflanke. Laŭ la piedosignoj tiu estis indiano. Mi komparis la spurojn sur la herbokovrita grundo kaj konstatis, ke la du mezaj spuroj eble estis pli aĝaj ol la aliaj je unu horo. La tigoj jam leviĝis pli alten ol la tigoj de la aliaj spuroj. Mi tuj komprenis, ke la sep personoj persekutis la aliajn du. La postsignoj de la lastaj estis tiel freŝaj, ke ili preterrajdis certe nur antaŭ malpli ol duonhoro.

Ĉar la spuroj pasis proksimume laŭ la direkto, en kiu troviĝis nia bivako, mi decidis sekvi ilin. La zorgoj pri miaj kamaradoj postulis tion. Ni troviĝis proksime de Yellowstone-rivero, do en la regiono de la siuo-indianoj, kiuj estas malamikaj kontraŭ la blankuloj. Kvankam ni estis kuraĝaj viroj, batalo kontraŭ la indianoj ne estis nia deziro. Mi do sidiĝis sur Hirundo kaj irigis ĝin laŭ irmaniero, kiun oni nomas »sobrepaso« en sudokcidento. Tiel la ĉevalo levas samtempe ambaŭ dekstrajn aŭ maldekstrajn piedojn, sed la antaŭan piedon ĉiam pli alten ol la malantaŭan. Tio estas pli rapida kaj tamen pli mola movado ol trotado.

Mi trapasis dum mallonga tempo longan distancon kaj eble estis jam proksime al la persekutantoj, kiam mi subite rimarkis du piedospurojn, kiuj venis de flanko kaj miksiĝis kun la postsignoj, kiujn mi akre observis. Denove mi deĉevaliĝis por esplori ilin.

Ili devenis de du blankuloj, tio estis klara pro la fakto, ke la signoj de la plando-pintoj estis direktitaj eksteren. Samtempe mi vidis, ke la du viroj havas tre malsamajn eksteraĵojn, ĉar la piedpremaĵoj de unu viro estis distinge pli longaj ol tiuj de la alia. Laŭ la aspekto de la tigoj ili preteriris nur antaŭ kelkaj minutoj. Mi surĉevaliĝis kaj galope sekvis ilin, direktante la okulojn jen al la spuroj, jen al la tereno antaŭ mi. Tie mi baldaŭ rimarkis du rapide moviĝantajn punktojn, kiuj ŝanĝiĝis al homaj figuroj, kiam mi proksimiĝis.

Foje rigardinte reen, ili haltis kaj atendis min kun pafprete levitaj fusiloj. Kiam mi estis sufiĉe proksime kaj povis ekzakte studi ilin, mi ne povis ne rideti.

Estis du viroj, kiujn la hazardo metis kontraste unu apud la alian.

Unu estis malgranda kaj havis tre ampleksan korpon. Densa hirta barbo kovris lian vizaĝon tiel, ke en ĝi estis videblaj nur du malgrandaj, ruzaj okuloj kaj aĉa nazo en koloroj de ĉielarko. La deŝovita peruko, kiu kuŝis sur lia larĝa kranio, ekde multaj jaroj renkontis nek kombilon nek broson kaj similis al renversita kaj ruiniĝinta birdonesto. Sur ĝi sidis objekto, kiu iam eble estis peltoĉapo, sed perdis ĉiujn harojn kaj nun aspektis kiel faldita, sulkoriĉa ursa stomako. La ĉaskostumo, kiun surhavis la malgranda viro, estis kudrita por pli longa persono, ĉar ĝi pendis preskaŭ ĝis la maleoloj kaj vidigis de la malsupra parto de la amuza peltoĉasisto nur du multfoje ŝiritajn mokasenojn.

La alia viro estis je preskaŭ duono pli alta ol lia kamarado. Liaj membroj estis maldikaj kaj longaj, kaj ili disbloviĝus kiel fadenoj je la unua iom pli forta ventopuŝo. Ĉiu lia korpoparto estis longa kaj maldika aŭ mallarĝa: la frunto, la nazo, la lipoj, la senbarba mentono, la kolo, la korpo, brakoj kaj gamboj. Sur lia postkranio ŝanceliĝis mistera aĵo, kies centa nepo laŭ la teorio de Darwin nomiĝos »ĉapelo«, la leda ĉasjako etendiĝis nur kelkajn colojn trans la maldikajn koksojn, kaj la senfinaj gamboj loĝis en du tro alten tiritaj ingoj, kiuj sendistinge estis ŝtrumpoj, gamaŝoj aŭ botoj.

Ilia ekipaĵo estis kutima de peltoĉasisto kaj neatentinda escepte de la fusilo de la malgranda dikulo. Tiu pafilo similis al klabo derompita en arbaro. La lignaĵo sur ĝi jam perdis sian originan aspekton pro foldoj, fendoj kaj desplitaĵoj. Tubon, ŝargilon kaj garnaĵon dismordis rusto, kaj eŭropa pafisto riskus pafi per ĝi nur kun plej granda atento. Ne estis la unua fojo, ke mi ĉi tie vidis tian pafilon, per kiu fremdulo scias fari nenion, sed la posedanto sukcesas ĉiufoje majstre pafi el la fuŝita tubo.

»Haltu, sinjoro«, vokis la dikulo al mi. »Pro kia plezuro vi rajdas ĉi tie sur la herbejo?«

»Sur la herbejo?«, emfaze ripetis la sveltulo kaj direktis la tubon de sia fusilo rekte al mia nazo.

»Mallevu viajn pafilojn, sinjoroj«, mi respondis, »mi ne intencas formanĝi vin.«

»Mi ne rekomendas al vi ekmanĝi la du Samuel-ojn, sinjoro. Vi gustumus nur kelkajn pecojn de plumbo. Certe vi ne estas sola en la stepo, mi konjektas. Al kiu vi apartenas?«

»Mia grupo bivakas tie en ›golfeto‹ en distanco de ĉirkaŭ kvin mejloj. Miaj kamaradoj ĉasas bestojn, kaj mi forrajdis por plezuro kaj ekzercado.«

»Supozeble vi kondutas tre malprudente, sinjoro. Ĉu vi ne scias, ke sur ĉi tiu herbejo ekzistas indianoj?«

»Ekzistas indianoj«, emfaze kapjesis la sveltulo.

»Ekde pluraj semajnoj ni ne vidis postsignojn de iu ruĝulo.«

»Hodiaŭ vi vidos ilin, sinjoro. Venante de la Big-Horn-montaro, la du Samuel-oj estis persekutataj de sep ruĝuloj, kaj ilin sekvas ankoraŭ grego da jankatuoj[15], mi supozas«.

»Ĉu vi estas tiuj du rajdantoj, kies postsignojn mi spuris?«, mi demandis mirigite kaj zorgoplene, ĉar la jankatuoj estas la plej militema kaj nepacigebla popolo de la siuoj. »Kie estas viaj bestoj, kaj kiel vi sukcesis reiri perpiede sur via propra spuro?«

La duone fermitaj okuloj de la malgrandulo rigardis min kun esprimo iomete kompatema, iomete ruza.

»Samuel Dikulo konjektas, ke vi estas nespertulo, sinjoro, ĉar vi ne scias, kion vera okcidentlandulo faras, kiam li volas ekscii, ĉu liaj spuroj estas persekutataj, aŭ ne. Li iras arke reen al siaj postsignoj. Se ili restis netuŝitaj, estas bone. Se li trovas malamikon sur ili, tiam li scias, kia estas la situacio, kaj li havas la persekutanton antaŭ si anstataŭ malantaŭ si. Ĉu vi komprenas?«

»Dankon pro la instruo, majstro, ĝi ne estis necesa! Mi ne komprenis, kial vi deĉevaliĝis kaj donacas viajn bestojn al la ruĝuloj.«

»Donacas, ĉu? Vi estas freneza, sinjoro!«

»Freneza, sinjoro«, ripetis la alia.

»Nu, sinjoroj?«

»Se la du Samuel-oj rajdus arkon, tiam ili certe lasus la jankatuojn malantaŭ si. Sed ili katene ligis unu piedon de ĉevalo al piedo de la alia ĉevalo por ke la stultaj indianoj pensu, ke ili bivakas kaj foriris por kolekti branĉetojn en la arbaro por la fajro.«

»Por la fajro«, konfirmis la sveltula eĥo.

»Ĉu malproksime de ĉi tie?«, demandis mi surprizite.

»Nur kelkajn cent metrojn laŭ mia takso. Kiom da anoj havas via societo?«

»Dekdu.«

»Ĉu nur blankuloj?«

»Jes. Ĉu vi bezonas nian pafopovon, sinjoro?«

»Aktuale ne, ĉar estas nur sep indianoj. Sed ni bezonos vin. Ĉu vi volas iri kun ni, aŭ ĉu vi timas?«

»Ĉu mi aspektas timeme?«

»Via ĉevalo estas bona, tre bona«, li opiniis kun admira rigardo al Hirundo, »sed la viro, la viro povus esti pli bona, mi supozas. Vi sidas tro parade sur la selo, via kostumo havas nek makulon nek trueton, via zono kaj la surpendaĵoj brilas pro metalo kaj lako, kaj via birdofusilo estas polurita, kvazaŭ ĝi estus ĵus aĉetita. Do vi estas senspertulo, sinjoro.«

»Senspertulo, sinjoro«, audiĝis ankaŭ la alia viro.

Mi sciis, kian antaŭjuĝon la vera okcidentlandulo havas kontraŭ bone flegita ekipaĵo, kaj ridetis.

»Ne timu, sinjoro Samuel. Ĉu vi aŭdis pri iu Jake Hawkins en St. Louis?«

»Mi aŭdis. Li estas la plej bona fusil-faristo en Usono.«

»Nu, li faris tiun fusilon. Ĝi estas Henry-fusilo kaj pafas dudek kvin kuglojn je unufoja ŝargado. Li faris ankaŭ tiujn du pistolojn. La viro, kiu portas ilin, ne estas pafisto el Kentukio[16], tamen germano, kiu hodiaŭ pafus ne la unuan fojon.«

»Jen vidu, sinjoro, tio plaĉas al mi! La armiloj estas bonaj, kaj Samuel Dikulo konatiĝis kun kelkaj viroj el Germanujo, kiuj scipovis trafi la okulon de griza urso. Venu kun ni. Deĉevaliĝu, ĉar la indianoj havas tre bonajn okulojn, kaj viro rajdanta sur ĉevalo estas pli facile videbla ol viro nur en ŝuoj.«

Mi deĉevaliĝis, prenis la kondukrimenon kaj demandis antaŭenirante: »Nun diru, sinjoro, kiuj estas vi. Mi prezentis min al vi kaj kompreneble devas scii, por kies subteno mi oferos miajn kuglojn.«

»Kiuj estas ni? Tio estas longa historio. Mi nomiĝas Samuel, kaj tiu nomiĝas Samuel, tial ni kune estas nomitaj la du Samuel-oj. Ni apartenas al la societo de la du Shatter-viroj kaj vivas supre ĉe la akvejo en kaŝita loĝejo.«

Surprizite mi haltis kaj mirante rigardis la virojn. La »du Shatter-viroj«, patro kaj filo, estis la plej famaj ĉasistoj inter la lagoj[17] kaj la Golfo de Meksiko. Neniu konis iliajn verajn nomojn, neniu sciis, de kie ili venis, sed ĉiu povis rakonti eksterordinaran aventuron pri ili. Ili estis la plej teruraj malamikoj de la indianoj, kaj kvankam neniu fremdulo iam eniris ilian loĝejon, oni diris, ke tie estas troveblaj pli da orgrajnoj kaj indianaj skalpoj ol oni povas ŝarĝi sur ĉaron tiratan de bovoj.

»Ĉu vi iras al la Shatter-viroj? Ĉu vere, sinjoroj?«

»Kompreneble, sinjoro! Se vi iam renkontus ilin, ili volonte rakontus pri Samuel Dikulo kaj Samuel Sveltulo, kiuj estas ĉiam kunaj kaj senhaŭtigis la kranion de kelkaj ruĝaj friponoj. Ĉu ne, Samuel Sveltulo, vi prociono[18]«?

Prociono ŝercnome estis uzata de la ĉasistoj por diversaj alparoloj.

Samuel Sveltulo blekante konsentis. Samuel Dikulo ekiris, kaj ni vigle paŝis antaŭen, sekvante la spurojn.

Post kelka tempo etendiĝis langoforma arbaro longe kaj mallarĝe en la prerion. La du peltoĉasistoj estiĝis prudentaj. Ili preterlasis la spuron, kiu pasis ĉirkaŭ la lango, kaj rapide iris rekte al altaj robinioj kaj pinoj, serĉante ŝirmon inter la arbustaro. Atinginte la arbaron, Samuel Dikulo haltis.

»Nu, sinjoro, la plej granda danĝero preteriris nin, mi pensas. La ruĝhaŭtuloj eble divenis niajn intencojn kaj atendis nin ĉi tie, kie ili estas ŝirmataj kontraŭ niaj kugloj kaj sendanĝere mortigus nin. Sed la friponoj estas pli stultaj ol obstina negro. Nun ili mortos kaj perdos siajn haŭtojn!«

»Perdos siajn haŭtojn!«, konfirmis Samuel Sveltulo, sekvante sian kamaradon, kiu prudente ŝteliris ĝis la kontraŭa rando de la lango. Ekstere kuŝis unu el la jam menciitaj ›golfoj‹. Ĝi estis laŭlonge disigita de rojo en du partoj, kies ambaŭ bordojn borderis densa arbaro. La rojo fluis de la plej supra herbejo kaj malaperis, formante kurbon, trans la kontraŭa arbara angulo. Unusola rigardo certigis min, ke la ruzo de la du peltoĉasistoj plene sukcesis.

Antaŭ kelka tempo ili estis irintaj trans la rojon, ĉepiede ligis siajn bestojn unu al la alia kaj tiam eniris la alian parton de la arbaro. De tie ili arke iris reen al siaj spuroj.

Intertempe la jankatuoj venis, rimarkis ambaŭ ĉevalojn kaj tuj retiriĝis malantaŭ la akvofluon por atendi la revenon de la blankuloj, kiuj ne havus ŝancon de transvivo. Por certiĝi pri la propra sekureco, ili antaŭe jam esploris la lokon, sur kiu ni nun kuŝis. Tion klare pruvis la signoj, kiujn ni rimarkis.

Ili nun kuŝis en distanco de malpli ol ducent paŝoj sen iu ŝirmo antaŭ ni malantaŭ la arbustoj ĉe la rojo. Iliaj ĉevaloj staris ligite al fostetoj en proksimeco. Estis bona ŝanco, ke la aero blovis direkte al ni, alikaze la bestoj flarus kaj malkaŝus nin.

»Samuel Sveltulo, vi prociono, ĉu vi vidas la kuprohaŭtulojn? Rigardu tie tra la truo, se vi sopiras vidi niajn ĉevalojn. Ili ne tuŝis ilin. Nun, sinjoro, levu la fusilon. Vi celos la unuan tie, mi la duan kaj Samuel Sveltulo la trian, poste prenu la hakilon kaj kuru antaŭen! Ja vi havas hakilon sub la mantelo, ĉu?«

»Mi havas, kaj krome du kuglojn en la fusilo, do mi pafos la unuan kaj la kvaran!«

»Bone, sinjoro! Mi supozas, ke ni surprizos ilin, pafante el alia direkto ol ili konjektas.«

Kvar pafoj klakis, kaj kvar indianoj renversiĝis, tri aliaj leviĝis, ekvidis nin kaj saltis al la ĉevaloj. La unua atingis sian beston, surĉevaliĝis kaj haste rajdis for. Mi ĵetis min sur la apudan viron, kiu eksaltis sur sian beston. Li ŝiris la batalhakilon de la zono kaj svingis ĝin por bato, tamen falante teren. Mia tranĉilo penetris ĝis la tenilo en lian bruston. Rigardante ĉirkaŭ min, mi rimarkis la du ĉasistojn, kiuj kuŝis sur la lasta indiano, kiu vane provis defendi sin. Ĉi tie mia helpo ne estis bezonata.

»Hirundo!«

La brava besto staris inter la arboj. Pro mia voko ĝi tuj alvenis. Mi sursidiĝis kaj rajdis ĉirkaŭ la arbaran langon, de kie mi vidis la indianon rajdantan je longa distanco. Lia revena vojo estis la sama, sur kiu li venis.

»Antaŭen, Hirundo!«

La vorto sufiĉis por peli la virĉevalon al plej rapida kurado, ĝi kvazaŭ flugis antaŭen, kaj jam post la unuaj momentoj estis videble, ke ĝi superis la ĉevalon de la indiano. En ĉiu sekundo la distanco inter ni malgrandiĝis, ĝis mi proksimiĝis je dudek ĉevallongoj. Li ekrigardis min kaj pli pelis sian beston.

»Haltu, Hirundo!«

La virĉevalo ekstaris kaj ne faris eĉ la plej malgrandan movon, ĉar mi tiris la fusilon el la selomaŝo, kaj ĝi nun sciis, ke mi volas pafi. La pafo krakis, kaj la indiano falis de la ĉevalo. Dum ĝi forkuris sen rajdanto, mi proksimiĝis al la trafito. La kuglo penetris en la postkranion, li jam estis morta. Mi deĉevaliĝis kaj prenis tranĉilon, hakilon kaj munici-saketon kiel trofeojn. Sian pafilon li jam lasis en la ›golfeto‹ pro ektimo.

Residiĝante sur la selo kaj senintence rigardante al la fuĝanta ĉevalo, mi ekvidis laŭ la direkto de la spuroj, sed en malproksimo, malhelan amason de figuroj moviĝantaj al mi. Mi prenis la lornon de la zono, malŝovis ĝin kaj observis la suspektan aperaĵon. Estis indianoj sekvantaj niajn postsignojn, konjekteble la jankatuoj, pri kiuj Samuel Dikulo antaŭe parolis. Mi turnis min kaj kurgalope rajdis revene al la ›golfeto‹. Tie la du Samuel-oj okupiĝis pri la skalpado de la ses mortintoj.

»Ĉu vi kaptis lin?«, demandis Samuel Dikulo.

»Jes, ĉi tie estas liaj armiloj.«

La respondo nur puŝ-puŝe eliĝis el miaj lipoj, tiel min ekteruris la aspekto de la viro. Dum la luktado kun la indiano li perdis ĉapon kaj perukon, kaj nun mi vidis senharan kranion, kies postkreskinta haŭto montris timigajn kolorojn. Samuel Dikulo estis skalpiĝinta.

»Sinjoro, vi rigardas mian kranion, ĉu ne? Foje mi falis en la manojn de la jankatuoj. Skalpinte min, ili kredis, ke mi mortis kaj lasis min kuŝi. Samuel Sveltulo, la prociono, min trovis kaj prenis kun si. Mi multe suferis, kaj tiam mi rajdis al Cheyenne al frizisto por aĉeti ĉi tiun ratfelon, kiun oni nomas peruko. Ĝi kostis al mi kvar pakaĵojn da kastoraj peltoj, sed ĝi estas repagita, centfoje repagita, ĉar mi ĵuris, ke la ruĝaj friponoj donu unu skalpon por ĉiu deka haro. Mi jam kolektis notindan nombron supre en la kaŝloĝejo, kaj ĝi kreskos, tion mi konjektas. Jen, prenu viajn tri skalpojn, sinjoro.«

»Dankon, ĝis nun neniu skalpis min, kaj mi ne deziras havi tiun, ĉar …«

»Ĉu vi skalpis ankoraŭ neniun?« li interrompis min mirigite. »Vi pruvis, ke vi ne estas novulo en la okcidentaj landoj.«

»En la okcidentaj landoj«, sin enmiksis la sveltulo kun laŭda kapjesado.

»Kaj ĉu vi ne volas la ruĝajn felojn?«

»Pri tio mi havas alian opinion ol vi. Ni rapidu, ke ni foriru de ĉi tie. Malantaŭ ni estas grupo de indianoj, kiu povas esti en la ›golfeto‹ post dek minutoj.«

»Ĉu indianoj?«

La malgranda viro saltis per vigleco, je kiu mi ne taksis lin kapabla, ĝis la pinto de la arbara lango kaj serĉe rigardis en la prerion. Jam li revenis, ŝovis la tri akiritajn skalpojn sub la zonon, ŝirprenis sian armilon de la grundo kaj saltis trans la rojon.

»Atentu, Samuel Sveltulo, prociono, prenu la tri aliajn felojn kaj foriru! Alikaze la jankatuoj prenos vian felon.«

Ankaŭ mi prenis mian fusilon kaj sekvis la virojn. Kiam mi ankoraŭ trairis la arbustojn trans la rojo, ili jam sidis sur la seloj. Ni estis tro malfortaj por rezisti, ĉar mi taksis, ke ĉirkaŭ cent malamikoj proksimiĝas, kaj ni ne devis vidigi nin en la senŝirma prerio. Kiel eble plej rapide ni moviĝis laŭ la zigzaga arbara rando, haste rajdis jen sur senkreskaĵaj lokoj, jen inter arbustoj, arbetoj kaj arboj tranĉlinie tra mallarĝaj arbaraj strioj. La ĉevaloj de la du Samuel-oj kondutis elstare. Mi ne volis preterrajdi ilin kaj ne pelis Hirundon al ĝia plena rapideco. Tiel la rajdado daŭris kelkan tempon, ĝis ni atingis duan akvofluon, ĉe kiu Samuel Dikulo haltigis sian beston.

»Ĉu vi volas reiri al via societo, sinjoro?«

»Kompreneble, sinjoro Samuel! La distanco al ili estas nur iom pli ol du mejloj, kaj mi ne volas, ke ili maltrankviliĝos pri mi. Ĉu vi rajdos kun mi?«

»Ne. Ni estas ĉi tie sur la vojo al la du Shatter-viroj, kaj post kvaronhoro ni estos en sekureco. Mi supozas, ke vi endanĝerigus vin kaj vian societon, se vi daŭrigus vian rajdadon. Niaj spuroj malaperos ĉi tie, sed viaj postsignoj restos videblaj, kaj la indianoj malkovros ilin. Venu kun ni! Estas malpermesite al ni venigi fremdulojn al la kaŝloĝejo, sed vi meritas escepton. Decidu rapide, sinjoro!«

»Rapide, sinjoro!«, petis same Samuel Sveltulo.

»Do mi iros kun vi!«

Ĉi tiu decido estis rapide farita, kaj ĝi estas facile klarigebla. Ĉu mi preterlasu la unikan okazon konatiĝi kun la du Shatter-viroj? Mi vere endanĝerigus la societon, se mi kondukus la indianojn al ili per miaj spuroj. Ĉi tie niaj postsignoj malaperus pro la rojo, kaj el la kaŝloĝejo mi havos ŝancon, reiri al miaj amikoj sen minaci ilian sekurecon.

Ni direktis niajn ĉevalojn en la akvon por iri kontraŭflue. Rigardante reen, mi kredis vidi la moviĝon de kelkaj branĉetoj ĉe la arbara rando kaj la vizaĝon de indiano inter ili.

»Sinjoro Samuel, rajdu laŭ alia vojo kaj ne malkaŝu vian loĝejon, la indianoj jam alvenis!«

»Ĉu, sinjoro? Tio ne estas ebla, nia avantaĝo estas tro granda. Vi eraris, tamen ni rapidu!«

Mi rajdis malantaŭ ili, sed pretigis mian fusilon kaj ofte rigardis reen. Ne rimarkante ion suspektan, mi trankviliĝis per la penso, ke nur mia ekscitita fantazio imagigis al mi la vizaĝon.

II

La rojujo estis malmola kaj roka, tiel ke eĉ malgranda postsigno ne restis sur ĝi. La arbaro estiĝis pli kaj pli densa, atingis la akvon kaj estis plena de subarbetaĵoj, tiel ke ni ne trovis lokon, kie ni povis elrojiĝi. Ni rajdis proksimume dum kvaronhoro kontraŭ la fluo, ĝis la silento subite interrompiĝis:

»Kiu estas tie?«, aŭdis ni voĉon, sen ke mi povis rimarki la demandanton.

»La du Samuel-oj, vi prociono!«, respondis Samuel Dikulo, pikante per la tubo de la fusilo en la arbuston. »Malfermu, Jim Potter!«

La arbusto metita nur por la kaŝado de la enirejo malaperis dekstren, kaj ni direktis niajn ĉevalojn sur la bordon.

»Bonvenon, Samuel, bonvenon! Ĉu ĉiuj aŭ nur vi du revenis el la kanjono[19]? Kiu estas la fremdulo?«

»Vi aŭdos tion poste, Jim, nun fermu la truon. Estas jankatuoj malsupre en la ›golfeto‹, kiuj volas alporti al ni siajn felojn, mi konjektas.«

Tuj la viro remetis la arbustojn sur la antaŭan lokon, kaj ni rajdis plu. Antaŭ ni troviĝis unu el la malgrandaj senarbejoj, kiuj estiĝis per tio, ke ventego renversas aron de arbegoj, kaj tiuj siaflanke premas teren la ĉirkaŭajn malaltajn arbetojn kaj arbustojn. Tiel meze en la praarbaro formiĝis loko, kiun la homo povis ŝanĝi per hakilego kaj fajro al kaŝloĝejo, kiun uzas ĉasistoj kiel konstantan provizejon kaj kaŝejon kontraŭ la persekutado fare de indianoj.

Meze de la libera loko brulis »blanka« fajro, ĉirkaŭ kiu sidis pluraj veraj arbarlanduloj. La rando de la senarbejo estis tute nepenetrebla, kaj kiam mi pririgardis ĝin, mi ekvidis en malproksimo malgrandan trunkodomon, en kies pordo staris du viroj, kiuj observis nin.

»La Shatter-viroj, sinjoro«, diris Samuel Dikulo, montrante ilin per fingro. »Venu, ni devas raporti al ili.«

»Raporti al ili«, ripetis la longa sveltulo, kiu kredis, ke li tiel plej bone pruvis la kamaradecon al la dikulo.

La du viroj iris kelkajn paŝojn renkonte al ni. Eĉ se la famo trois, tiel, kiel ili nun staris antaŭ mi, ili havis la valoron de pli ol cent aliaj viroj.

La patro estis vere granda homo. Longa blanka hararo ondumis ĝis la larĝaj ŝultroj; la brilado de liaj grandaj bluaj okuloj ankoraŭ ne griziĝis de aĝo. Vento kaj vetero, neĝo kaj pluvo, varmego kaj frosto tanis liajn vizaĝtrajtojn, kaj ĉiu colo de lia grandega figuro atestis forton, kiun malpliigis nek tempo nek penoj.

La filo estis preskaŭ same granda kaj same heroeca kiel li. Lia densa nigra hararo estis maŝe ligita kiel tiu de indianoj; lia plena, tamen akra vizaĝo estis bruniĝinta de la suno, eble ankaŭ de la deveno, ĉar liaj trajtoj montris la mestizon; la strikta alk-leda jako emfazis la larĝan bruston anstataŭ kaŝi ĝin, kaj liaj movoj estis facilmovaj, lertaj kaj fortaj kiel tiuj de jaguaro, kiu vidas malamikon antaŭ si.

La komenco de la interparolo estis tute alia, ol mi atendis. La rigardo de la pli aĝa viro falis for de mi sur mian virĉevalon.

»Ĉu Hirundo?«, vokis li mirigite, »vere, tio estas Hirundo! Kiel vi alproprigis al vi la beston, sinjoro?« Liaj okuloj penetre rigardis min, kvazaŭ li volus enterigi min per la suspekto naskiĝinta en li.

»Mi ricevis ĝin de Winnetou, la tribestro de la apaĉoj[20], kun kiu mi bivakis dum kelka tempo ĉe Suanca-rivero.«

»Ĉu li donis al vi sian plej bonan ĉevalon? Tiam vi plenumis al li tre gravan servon!«

»Iuj tribanoj de la atabaskoj[21] surprize atakis lin. Lia destino estis la morto sur torturfosto. Mi enmiksiĝis, nu, kaj la ceteron vi povas imagi. Mi plu vagis kun li, li estiĝis mia elstara instruisto, kaj je adiaŭo mi ricevis Hirundon.«

»Mi ne konas vin, sinjoro, kaj tio, kion vi rakontas, povas esti fikciaĵo. Winnetou ne proponis la ĉevalon eĉ al mi, je nenia prezo li vendus ĝin, ĉar ne ekzistas samkvalita besto en la tuta stepo. Kiu aperas sur ĝi antaŭ la okuloj de Josias Shatter, estas rigardata kiel la murdinto de la apaĉo. Ĉu vi povas neniigi la suspekton?«

Mi faris paŝon reen kaj kaptis la tranĉilon.

»Sinjoro, ripetu viajn vortojn, kaj vi havos eblecon kompari mian klingon al tiu de via bataltranĉilo. Kiel mi povas pruvi ĉi tie ĉe la Yellowstone-rivero, ke Hirundo estis donaco al mi antaŭ unu jaro ĉe la Suanca-rivero?«

Liaj okuloj ŝajnis penetri en mian animon.

»Ekzistas pruvo. Se Winnetou amis vin, tiam liaj silentemaj lipoj malfermiĝis por vi. Ĉu vi konas lian plej grandan malamikon?«

»Ĉu vi aludas Ŝa-tunga-on, la tribestron de la jankatuoj, kiu murdis lian fratinon, ĉar ŝi edziniĝis ne al li, sed al blanka ĉasisto?«

»Kaj kiu estis tiu blanka ĉasisto?«

»Josias Parker, kentukiano.«

Li etendis al mi la manon.

»Vi sukcese trapasis la provon. Do koran bonvenon, sinjoro. Kiel vi aliĝis al la du Samuel-oj?«

»Tion ni rakontos poste, kolonelo«, sin intermiksis Samuel Dikulo. »Mi konjektas, ke mi devas raporti pli gravajn novaĵojn. La jankatuoj surprize atakis nin ĉe la Big-Horn-montoj, kaj forsavis sin nur mi kaj Samuel Sveltulo, la prociono, sed ili trovis niajn spurojn kaj sekvis nin ĝis la ›golfeto‹, kie ilin atendis niaj kugloj.«

»Atendis niaj kugloj«, kapjesis lia longa kamarado.

»Ĉu estis eble, Samuel? Kaj vi vere estis surprizitaj kaj buĉitaj – sed tion vi rakontu al mi poste; nun nia sekureco estas grave minacata.«

Li levis la manon al la buŝo kaj aŭdigis la vokon de preri-koko. Post malmultaj momentoj naŭ fortaj viroj staris apud ni.

»Aŭskultu, knaboj, la jankatuoj estas en la ›golfeto‹. Ĉiu scias, kion li devas fari en tiu kazo. Ili mortigis niajn kamaradojn en la kanjono, la ceteron rakontos al vi la Samuel-oj. Bill Hawkens, pretigu vin kaj ŝteliru al la ›golfeto‹, mi devas sciiĝi pri la situacio. La gardo ĉe la pordo estos duobligata, kaj la blanka fajro ŝanĝiĝos al ruĝa. Vi, sinjoro, eniru kaj sidiĝu komforte laŭ niaj eblecoj. Vi bezonos trankvilon kaj fortiĝon.«

Dum la aliaj restis en libera aero, mi iris kun li en la kabanon. Ĝi konsistis el ununura ĉambro, kies kvar vandoj surhavis strangan terurigan ornamaĵon. Pendis sur ili de supro ĝis malsupro indianaj skalpoj.

»Sidiĝu ĉe la tablo kaj diligente manĝu! Mi parolos kun la du Samuel-oj kaj post nelonge revenos.«

Li eliris. Mi rigardis la ĉambron. Super la longaj haroj de la skalpoj estis fiksita aro de armiloj kutimaj en la prerio. Mi eknombradis la skalpojn: dek - dudek - dudek kvin - tridek – mi ĉesis la nombradon kaj deturniĝis. Mi vidis modelan ekzemplon de la sovaĝa energio, per kiu okazis la neniiga bato kontraŭ tiu homa raso dediĉata al la pereo kaj lastfoje baraktanta kontraŭ la morto. Pro teruro mi ne povis manĝi, malgraŭ la malsato, kiun mi sentis.

Post kelka tempo Josia Shatters denove eniris.

»La du Samuel-oj rakontis al mi ĉion, kio okazis. Mi dankas vin pro la helpo. Oni apenaŭ vidas, ke ili estas miaj plej bonaj ĉasistoj.«

Li sin sidigis sur liton proksime al mi.

»Ĉu vi ne manĝis?«

»Mi ne povis«, mi respondis kun senintenca rigardo al la mur-ornamaĵo.

»Pa! Kiu iras al la okcidentaj landoj, devas ĵeti antaŭ ĉio emociojn en la Mississippi-riveron. Mi estas Josias Parker, la kentukiano, pri kiu vi antaŭe parolis. Mi ne volas rakonti longan historion, kian ĉiu povas travivi mem, sed Ŝa-tunga rostis mian vivan fraton sur la fosto, li rabis, skalpis kaj ĵetis al la kojotoj[22] miajn edzinon kaj infanojn, li pelĉasis kaj persekutis min ĝis la hodiaŭa tago. Tial mi ĵuris al li kaj lia tuta tribo pereon kaj morton. La jankatuoj estis fortaj kaj potencaj, nun iru kaj demandu, kiom da kapoj ili havas. La ›Shatter-duopo‹ efektivigas sian promeson. Hodiaŭ li aŭdacas ataki mian kaŝloĝejon, sed li kaj liaj ruĝaj friponoj trovos nenion alian ol la morton. Vidu!«

Li paŝis al la malantaŭa muro kaj malfermis pordon kondukantan al la densa praarbaro. Li iris eksteren kaj tiris ŝnuron el bizona ledo – kaj la antaŭa enirejo fermiĝis per forta riglilo. Tiam li prenis meĉon de sur najlo kaj turnpuŝis ĝin en truon troviĝantan en la planko de la kabano.

»Ĉu vi komprenas tion, sinjoro?«

Mi kapjesis.

La mekanismo estis instalita por logi la malamikon en la trunkodomon, fermŝlosi kaj eksplodigi ĝin, dum la posedanto sin forsavas tra la malantaŭa pordo. La sangaj teritorioj ne kreskigas la floron de kompato.

»Supre en la Big-Horn-montoj kuŝas amasoj da oro; mi malkovris kanjonon kun orgrajnoj grandaj kiel la ovoj de kolomboj. Duono de mia societo ĉiam laboris tie por ekspluati la riĉaĵojn, por ke post la morto de Ŝa-tunga ni havu monon por vivi en la orientaj ŝtatoj. Mi estas riĉa, la oro estas enterigita ĉi tie en la kaŝloĝejo. Ŝa-tunga nun malkovris la virojn, atakis kaj mortigis ilin, kaj la du, kiuj bonŝance sin forsavis …«

Ekstere eksonis la bleko de preri-koko, kaj tuj poste pafo. Li saltis al la pordo kaj malfermis ĝin per mekanismo nevidebla de mi. Krakis kelkaj pafoj. Ankaŭ mi rapide iris al la enirejo kaj venis ĝustatempe por vidi, ke indianoj multgrupe penetris de la rojo sur la senarbejon. La vizaĝo, kiun mi vidis dum la rajdado, do vere estis vizaĝo. Iu prudente sekvis nin kaj malkovris la sekretan enirejon. La bedaŭrinda Bill Hawkens ĉiuokaze estis kaptita kaj »estingita«.

»Ho, tio okazas tro rapide!« vokis la surprizita peltoĉasisto kaj ŝiris la preri-fajrigilon de la ligna tabulo. Tuj la meĉo bruletis sur la planko. Tiam li haste malfermis la malantaŭan pordon.

»Rapide, sinjoro, helpu min savi la armilojn!«

Dum ekstere sur la senarbejo la ĉasistoj serĉis ŝirmon malantaŭ malorde kuŝantaj trunkoj kaj bridis la malamikon per bone celitaj pafaroj, ni rapide prenis la armilojn de la muroj kaj portis ilin en la arbaron sub tie starigitan tegmenton.

La mallonga krepusko rapide ŝanĝiĝis al malhela vespero. La fajro, kiu komence estis nutrita per grandaj lignopecoj laŭ la kutimo de la blankuloj kaj tial nomiĝis »blanka« fajro, ne plu flagris altflame, sed estis kolapsinta, ĉar oni nutris ĝin laŭ la maniero de ruĝhaŭtuloj, kiuj ŝovas iom-post-iom branĉojn en fajron por ne malkaŝi sin per fumo kaj flamo. Do la indianoj ne povis ekkoni la kaŝitajn blankulojn kaj ricevis ties kuglojn, sed ili mem ne povis boncele pafi. Jen la profunda voĉo de ilia tribestro sonis super la senarbejo, laŭ lia ordono ili prenis siajn batalhakilojn kaj sin ĵetis trans la trunkojn, malantaŭ kiuj kuŝis la peltoĉasistoj.

»Antaŭen, knaboj, al mi!« vokis Josias Shatter. La ĉasistoj salte leviĝis kaj rapide alkuris, tuj sekvataj de la indianoj, kiuj penetris malantaŭ ili en la trunkodomon.

»For, for, en la arbaron!« ordonis Josias, per fortaj hakoj malhelpante la indianojn, por ke ili ne persekutu liajn kamaradojn.

Nun mi unuafoje vidis, kial li estis nomita »Shatter«, la frakasanto. Li batis ne per la klingo, sed per la kapo de sia terura armilo, kaj ĉiu hako neeviteble frakasis la kranion de la trafito en kraketantajn pecojn. La blankuloj hastis preter li tra la malantaŭa pordo; lia filo sekvis, kaj mi post tiu; kaj tiam ankaŭ li elsaltis, puŝe fermis la pordon kaj ŝovis du fortikajn riglilojn antaŭ ĝin. Rigardinte kelkajn sekundojn tra truo en la ĉambron, kiun la indianoj plenigis per kolera kriado, li tiris la ŝnuron, kaj la antaŭa enirejo fermiĝis.

»La kabano estas plena, antaŭen, knaboj, ĉirkaŭ la kaŝloĝejo kaj en la rojon!«

Li impete kuris antaŭen, kaj ni sekvis. Kiu elpafis sian armilon, prenis el la kaŝita provizejo iujn freŝe ŝargitajn. Mallarĝa vojo estis senarbustigita ĉe la rando de la senarbejo. Ĝia buŝo ĉe la rojo estis kovrita per pluraj arbustoj. Ni penetris tra ĝi, iris en la akvon kaj post kelkaj momentoj staris ĉe la negardita enirejo al la kaŝloĝejo.

Ekbruis eksplodo, kiu tremigis la grundon sub ni; granda fajra kolono kreskis funelforme ĉielen tie, kie la trunkodomo staris, kaj ŝiris ties ruinaĵojn alten. Ĉiuj indianoj estis kolektiĝintaj tie por liberigi siajn kamaradojn; la eksplodo kaptis ankaŭ la plejmulton el ili, kaj apenaŭ la ruinaĵoj refalis sur la teron, kiam Josias vokis: »Kontraŭ la ceterajn! Unue pafu, kaj poste uzu tranĉilon kaj hakilon!«

La pafado efikis terure, kaj tiam la indianoj senkonsciaj pro surprizo mortis preskaŭ sen rezisto pro la fortaj hakoj de la peltoĉasistoj.

»Heligu la fajron, knaboj, ni devas vidi!«, ordonis la kolonelo. La longaj grizaj haroj falis ĉirkaŭ lia kapo, la okuloj ŝprucis pro batalemo, kaj kiun lia hakilo atingis, tiu estis perdita. La filo staris ĉe lia flanko kaj honoris sian nomon, lia batalhakilo trovis ne malpli da viktimoj ol tiu de la patro.

»Ho – ho – hi!« eksonis la vigliga batalvoko de la malamika tribestro, kiun kolerigis la buĉiĝo de liaj tribanoj. Sin ĵetante al Josias, li devis preterkuri min. Mi kaptis lin je la hararo tur-forme starigita kaj ornamita per plumoj, tiris lin reen kaj etendis la brakon por bato.

»Haltu, sinjoro, tiu estas Ŝa-tunga, li estu mia!« vokis la kolonelo al mi kaj ĉirkaŭkaptis la indianon per ambaŭ brakoj. Estiĝis terura luktado. Ambaŭ viroj staris kvazaŭ enradikiĝintaj en la teron; neniu bato, neniu hako okazis, nek piko nek tranĉil-puŝo, nur iliaj muskoloj laboris per streĉego. Kiu perdus la staron, tiu estiĝus viktimo de la kontraŭulo. Tiam Samuel Dikulo alsaltis; ni aliaj estis engaĝitaj kontraŭ niaj propraj malamikoj.

»Kuraĝe, kolonelo, firme tenu lin. Nun li pagu al mi mian perukon.«

Li forĵetis la hakilon, tiris per la dekstra mano la bataltranĉilon, prenis Ŝa-tunga-on per la maldekstra mano je la haroj, tri rapidaj tranĉoj – forta ektiro –- li tenis la kranihaŭton de la vive skalpita viro en la mano. Tiu falis teren kun krio el la profundo de sia animo.

Terura hurlado sonis el la gorĝoj de la indianoj. Ili vidis sian tribestron faligita, atakis nin per ĉiu forto, ĵetis, puŝis, batis kaj ŝovis nin flanken kaj kuris per longaj saltoj al la enirejo por forsavi sin. Ni komencis persekutadon.

La sovaĝa pelado pasis laŭ la rojo, kiu estis tiel mallarĝa, ke ne pli ol du viroj povis stari en ĝi unu apud la alia. Ne estis tempo por prudento kaj singardemo. Ni kuris tiel rapide, kiel ĉiu povis. Kiu falis, tiu restis kuŝanta en la akvo, ĝis la aliaj transsaltis lin.

Antaŭe krakis pafo – plia – tria. Kio estis tio? La kolera hurlado de la indianoj denove eksonis.

»Ataku, knaboj, ataku! Mi ne scias, kio estas tio, sed konjekteble ili renkontis kontraŭstaron. Enfermu ilin pinĉe!«

Denove antaŭen. Nun ni atingis ilin. Antaŭ ni ankoraŭ krakis pafoj, komence forte el fusiloj, poste pike kaj delikate el revolveroj[23]; fine laboris nur la senbrua, sed senripoza ŝtalo.

»Daŭrigu, knaboj«, mi aŭdis viran voĉon antaŭ ni; »iu batalas kontraŭ ili ankaŭ en la dorso. Post la batalo ni vidos, kiun atakis la friponoj.«

Mi konis tiun voĉon. Ĝi apartenis al la maljuna peltoĉasisto, kiun mia societo elektis kiel gvidanton.

»Will Rawley«, mi vokis al li, »staru firme kaj lasu neniun trairi!«

»Saluton, tio ja estas nia sinjoro el Germanio, kiun ni serĉas! Venu, knaboj, ni iru al li!«

Post kelkaj minutoj li staris antaŭ mi kaj ĝoje skuis miajn manojn.

»Ĉe Dio, sinjoro, estis timo kaj zorgado pro vi, kaj poste laboro, unue malsupre en la ›golfeto‹ kaj nun ĉi tie. Kie vi troviĝis?«

»Atendu mallongan tempon, sinjoro Rawley, nun ni havas aliajn farendaĵojn!«

Ankaŭ la ceteraj ĉasistoj aliris kaj montris sian ĝojon pro nia revido. La indianoj estis venkitaj kaj preskaŭ nuligitaj, ĉar nur malmultaj el ili sukcese forfuĝis tra la densaj kreskaĵoj rande de la arbaro. Ni konvinkiĝis, ke la indianoj kuŝantaj en la rojo estis mortintaj, kaj reiris al la kaŝloĝejo por zorgi pri niaj vundoj. Kvankam la batalo finiĝis sukcese por ni, estis neniu, kiu ne havis gravan aŭ malgravan vundon.

La fajro brulis ›blanke‹ kaj altflame kaj flagre prilumis la lokon de atako kaj ruiniĝo. Josias salutis kun dankema bonkoreco la novajn gastojn, kiuj venis je konvena tempo. La zorgo pri mi pelis ilin sur iliajn ĉevalojn kaj en la prerion. Tie ili renkontis la forfuĝantan ĉevalon de la indiano mortigita de mi. Ties spurojn ili sekvis reen kaj trafis la signojn de la jankatuoj, kiuj kondukis ilin ĝis la rojo, kie staris la garditaj ĉevaloj de la indianoj. Tiujn gardantojn ili atakis, kiam ili aŭdis la eksplodon. Bruo kaj flamoj montris la vojon al la loko, kie eble iu bezonis ilian helpon.

Ankaŭ mi rakontis, dum la kolonelo bandaĝis al mi la malgrandan vundon, kiun mi ricevis sur la brako per tranĉilo.

»Nun mi kredas elkore, sinjoro, ke Winnetou estis via instruanto«, li diris, post kiam mi finis. »Mi rakontos al li pri vi, ĉar mi revidos lin. Mian ĵuron mi plenumis kaj nun iros orienten. Antaŭ tio mi grimpos trans la Rokan Montaron kaj raportos al la tribestro de la apaĉoj, ke la murdinto de lia fratino mortis en batalo.«

Aŭdinte la lastajn vortojn, la du Samuel-oj aliris.

»Ni akompanu vin, kolonelo«, petis la dikulo. »Mi devas vidi Winnetou-on kaj rekompence donacos al vi la skalpon de Ŝa-tunga.«

»Mi ne plu volas havi skalpojn, Samuel. Mia fero trapikis la nigran koron de la murdinto; lian haŭton vi havu. Sed, se vi volas, vi iru kun mi!«

»Dankon, sinjoro. Kaj ĉu Samuel Sveltulo, la prociono?«

»Ankaŭ iru kun mi, ĉar vi du apartenas unu al la alia.«

»Estas ĝuste, kolonelo. Vi ne pentos tion, ĉar sur la vojo tien ni renkontos multajn ruĝhaŭtulojn, kaj mi konjektas, ke eĉ la Shatter-duopo bezonos la fusilojn de la Samuel-duopo.«

»La fusilojn de la Samuel-duopo«, kapjesis Samuel Sveltulo, kontente mienante, ĉar ankaŭ estonte li restos ĉe sia kolonelo.

La venĝo de la mormonano

La San-Carlos-rivero en Arizono[24] devenas el du fluaĵoj, el kiuj unu fontas sur la Blanka Montaro, la alia en la Magollon-montaro. Irante sur tiu laste menciita montaro kontraŭflue el profundaj kanjonoj[25], sur kies krestoj estas videbla nek arbo nek arbusto nek herbotigo, oni atingas iom post iom la Monton de la Fonto kaj fine la lokon, kie la akvo fluetas el la roko. Tie tri unuope starantaj piceoj kreskas alten. Malantaŭ tiuj la altaĵo, kies rando iam estis borderita de la samaj arboj, falas preskaŭ vertikale en mallarĝan, tre profundan kanjonon, kiu iam havis alian nomon, sed nun nomiĝas _Kanjono de la Koĉizoj_[26].

Kiam oni iras sur la ŝtonoj elstarantaj el la akvo ĝis la rando de la kanjono, tiam la okulo havas vidon, kiu konjektigas, ke tie troviĝas la loko de granda katastrofo. Oni rigardas al kvarangula plataĵo, kiu estas kvazaŭ detranĉita en la antaŭo per la menciita kanjono, dekstre kaj maldekstre per similaj, vertikale falantaj flankaj deklivoj. Malantaŭe, sur la kvara flanko, ĝis la ĉielo sterniĝas grandega, tute negrimpebla roka muro, de kiu fluetas pluraj mallarĝaj, klaraj akvofadenoj. Ĝi nun estas nomita en la lingvo de la apaĉoj Selĥi-ce kaj de la hispane parolantaj loĝantoj Penna del Asesinato. Ambaŭ esprimoj havas la saman signifon: Murdoroko.

Tiu malgranda, kvarangula altplataĵo estas tiel izolita de la cetera mondo, ke oni povas opinii, ke vivaĵo neniam povas atingi tien aŭ eĉ loĝi tie. Tamen oni vidas spurojn pruvantajn, ke antaŭ ne tro longa tempo tie loĝis ne malmultaj homoj. Jen staris arbaro nutrita per la menciitaj akvofadenoj kaj nun forbruligita. La karbiĝintaj trunkostumpoj pruvas tion. Inter ili kuŝas la nigriĝintaj ruinaĵoj de lom-brikaj[27] kabanoj kaj la restaĵoj de duone forbrulintaj ostoj de homoj kaj bestoj.

Per kiu okazaĵo tiu iama loko de vivo ŝanĝiĝis al loko de morto?

Antaŭ ne tro longa tempo staris du viroj en la proksimeco de la menciitaj piceoj kaj rigardis trans la kanjonon al la arbaro, sub kies sunvelkaj arbosuproj evoluis la vigla vivo de indiana kabanaro. Ili estis ankoraŭ junaj, iliaj vizaĝoj havis severan, afekte pian mienon, al kiu harmoniis la striktaj, longbaskaj nigraj paltoj.

»Do«, diris unu el ili, »ĉu vi vere kredas, frato Jeremias, ke Brigham Young edzinigos al mi tiun indianinon?«

»Tute certe«, kapjesis la alia. »Ni estas senditaj por konverti tiujn ruĝajn paganojn, ĉar ili havas la saman rajton kiel ni, esti Sanktuloj de la Lastaj Tagoj. Tiu sameco de la rajto certigas al vi la konsenton de la prezidanto.«

»Intah-tikila (Nigra Okulo) havas grandan belecon kaj elstaros ankaŭ el inter la kvindek ok edzinoj de niaj dek du apostoloj. Sed ŝia patro, la tribestro, volas doni ŝin nur al kuraĝa apaĉa militisto.«

»Ĉu vi jam parolis kun li? Devigu lin, li petos vin edzinigi ŝin.«

»Ĉu devigi? Kiel?«

»Kisu ŝin! Indianino devas edziniĝi al tiu, kiu publike kisas ŝin. Nur tiel ŝia difektita honoro povas revaloriĝi.«

»Tion mi scias, sed …«

»Neniu Sed!«, intervokis frato Jeremias. »Ĉu ni reiru kiel sensukcesaj predikistoj? Tio estus honto, kaj neniu apostolo plu honorus nin. Vi amas la indianinon. Edzinigu ŝin al vi, tiel ŝi estiĝos mormonanino[28] kaj grave kontribuos al la konvertado de siaj samtribanoj. Aŭ ĉu vi timas?«

»Ĉu mi timas?«, malestime ridis la alia. »Antaŭ ol mi estiĝis Sanktulo, mi portis pafilon kaj bataltranĉilon kaj surherbigis kelkajn ruĝulojn kaj same blankulojn. Young donis al mi la nomon Gideon pro bona kaŭzo. Ĝi estas la nomo de la plej granda heroo de Izraelujo[29]. – Akompanu min al la vilaĝo! Mi pruvos al vi, ke mi ne konas timon.«

Ili iris al la rando de la kanjono, trans kiun tiam kondukis ponto. Tiu konsistis el ŝnuregoj, kiujn la indianoj plektis el netanita, fumaĵita bizona haŭto. Kejloj de lignecaj kaktotrunkoj fiksis la ekstremojn tie kaj ĉi tie.

Tiu ŝanceliĝema ponto estis la sola ebleco atingi la plataĵon, sur kiu loĝis la tribestro de la koĉizo-apaĉoj kun la plej granda parto de sia tribo, ĉar li bezonis nur unu gardanton, starantan ĉe la ponto, por havi protekton kontraŭ malamika atako.

Nun tie staris juna militisto, kiu senvorte lasis iri la mormonanojn preter si kaj tiam kun malhela rigardo postrigardis fraton Gideon. Lia bronza vizaĝo esprimis koleran malamon.

La vilaĝo havis plurajn centojn da militistoj kun familoj, ĉevaloj kaj hundoj. La virinoj laboris genuante aŭ sidante sub cedroj. Ili teksis kovrotukojn, knedis argilon al vazoj aŭ pistis maizon kaj hordeon al faruno. La geknaboj ludis aŭ ekzercadis la uzadon de armiloj. La viroj kuŝis antaŭ la kabanoj kaj neageme rigardis la viglan moviĝon de siaj familianoj. Laborado malhonorigas militiston.

La plej bona lom-brika kabano troviĝis en la mezo de la vilaĝo.

Apud ties pordo sidis Peŝ-iĉi (Fera Koro), la tribestro, kaj parolis al sia filino per afableco nekutima por indiano. Ŝia svelta figuro estis ĉirkaŭvolvita per malpeza, kolorriĉa kovrotuko, ŝia hararo pendis je longaj, nigraj vostoj sur la dorso. La vizaĝo havis preskaŭ egiptan formon; ŝia plej bela trajto estis la okuloj, tiuj grandaj, longharaj, nigraj, velurecaj okuloj kun la melankolie serioza, revema indiana rigardo.

Pro tiuj senfundaj okuloj la knabino estis nomita Intah-tikila (Nigra aŭ Malhela Okulo).

Tiam venis la du mormonanoj, kaj la filino de la tribestro fuĝis pro Gideon en la internon de la kabano. Ŝi sciis, kiajn intencojn li havas, sed ŝi malamis lin. Ŝi aŭdis la senditojn de la misio paroli pri Joe Smith kaj la Libro de Mormon, pri la nova Jerusalemo kaj Brigham Young, pri la ĝojoj de la eterneco, kiuj atendas la Sanktulojn de la Lastaj Tagoj post la morto.

La tribestro aŭskultis ilin kiel homo, kiu ne kredas la vortojn, sed ne volas konfesi tion pro ĝentilo.

Nigra Okulo malbonhumore iris al la fenestrosimila truo en la fona kabana muro kaj elrigardis el ĝi. Ŝi vidis la pontogardanton veni; li ĵus estis anstataŭigita kaj devis preteriri la fenestron. Ŝia vizaĝo gajiĝis, ŝiaj okuloj ricevis internan brilon, kaj ŝi ŝovis la belan kapon tra la truo.

Li vidis ŝin kaj preterirante flustris al ŝi: »Ti-ĉi kenoana!« (Ĉi-vespere!)

»Ha-aŭ, ŝi kahr!« (Jes, mia amato!), respondis la knabino.

La filinoj de la apaĉoj havas koron kiel aliaj knabinoj. Ili same amas kaj renkontiĝas kun siaj amatoj sur lokoj, kie subaŭskultantoj ne ĉeestas.

Intah-tikila jam fordonacis sian malgrandan, sed fieran koron; ŝi nepre volis postrigardi la amaton, kaj ĉar ŝi ne povis fari tion de la fenestro, ŝi rapide eliris el la kabano.

»Ho, Nigra Okulo, kial vi evitas min?« vokis frato Gideon al ŝi. »Vi estiĝu mia edzino kaj la plej feliĉa el ĉiuj edziniĝintoj!«

Dirinte tion, li forte brakumis ŝin kaj plurfoje premis siajn mallarĝajn, senkolorajn lipojn sur ŝian plenan buŝon.

Jen la tribestro rapide kiel fulmo leviĝis, ŝiris lin for de la filino kaj vokis: »Fava hundo, kiel vi aŭdacas malpurigi la puran filinon de la apaĉoj? Falu teren kaj petu indulgon!«

Li batis la pugnon al li en la vizaĝon, ke la fifarinto ĵetiĝis sur la grundon.

Frato Gideon sammomente restariĝis, la kolero malebligis al li rezonadon, li impetis al la tribestro kaj redonis la baton.

La efiko de la bato estis neatendita, Peŝ-iĉi staris senmove, lia okulo neniigis la aŭdaculon per rigardo. Tiam li eligis akre sonan vokon penetrantan tra la tuta vilaĝo.

Tuj militistoj alkuris de ĉiuj flankoj. Unu vorto de la tribestro sufiĉis, la mormonanoj estis ŝirataj teren, katenataj kaj ĵetataj en la internon de la kabano. Ŝtopiloj en la buŝoj malhelpis, ke ili interparolis.

Du longaj, longaj horoj pasis, tiam oni portis la duon eksteren en la rondon de la tribanoj sidantaj seriozmiene kaj silente ĉirkaŭ Fera Koro.

La tribestro kun malestima mieno sin deturnis de frato Gideon kaj diris al Jeremias: »Bato estas ofendo inda je morto kaj povas estis forlavata nur per la sango de la krimulo. La militistoj de la apaĉoj interkonsiliĝis kaj decidis, ke la mormonano mortos. Ankaŭ vin ili volis mortigi, sed mi parolis por vi. Vi estos atestanto pri la puno kaj poste rajtos reiri al viaj Sanktuloj.«

La blankuloj povis defendi sin nek per faroj nek per vortoj. Gideon estis ligata per ŝnuroj al arbo kaj pafmortigata sen turmentado.

La tribestro paŝis al la kadavro, malsekigis sian manon per la elŝprucanta sango kaj ŝmiris tiun en la vizaĝon. Tiel li maldomaĝis sian honoron.

Jeremias ricevis saketon da nutraĵoj, tiam oni portis lin trans la ponton, deprenis buŝstopilon kaj katenojn kaj permesis al li foriri.

Li iris sen diri eĉ unu vorton aŭ rigardi reen, vadis tra la akvo de la fonto kaj sekvis ĝian riverujon ĝis la dua kanjono. Nur tie li haltis, pugnigis la manojn kaj kolere vokis: »Venĝo, jes venĝo! La sango de tiu Sanktulo revenu al vi! Vi mortigis lian korpon, mi sendos viajn animojn post lia por ke ili servu ĝin kaj surgenue rampu antaŭ ĝi en eterneco!«

Li esploris siajn poŝojn kaj rimarkis je sia kontentiĝo, ke oni ne forprenis la tranĉilon el la kostumo. Tiam li sin kaŝis en mallarĝa roka fendo por ne esti malkovrata de eventualaj skoltoj. Li forlasis la fendon nur je vespera krepusko kaj reiris al la akvofonto ĉe la Monto de la Fonto. Li ŝteliris preter la tri piceoj, ĝis li vidis la gardanton sur la ponto, kaj rampis malantaŭ ŝtonon, kiu tute kaŝis lin. Ĉi tie li volis atendi, ĝis la apaĉoj dormos, tiam li volis kaŝiri al la gardanto kaj mortigi lin per la tranĉilo, ĉar nur tiel li atingos la plataĵon.

Trans la rivero la fajroj brulis antaŭ la kabanoj kaj prilumis la terenon ĝis la kanjono kaj la ponto. La mormonano rimarkis, ke la gardanto nun estis anstataŭigata. La gardejon nun okupis la juna tribano, kiun Nigra Okulo petis, ke li venu al ŝi ĉi-vespere.

La tempo pasis. Unu fajro post la alia estingiĝis, kaj la bruado de la vivo neniiĝis. Fine eĉ la lasta brilo de flamo foriĝis, profunda malhelo sterniĝis.

La tempo venis. Jeremias rampis de malantaŭ la ŝtono kaj al la kanjono. Sensone kiel serpento li glitis laŭ la rando al la ponto. Ĝi ne estis pli longa ol dudek paŝojn.

Li ĵus atingis ĝin, kiam li aŭdis flustradon proksimiĝantan de la transa flanko. Do en malhela nokto estis homoj sur la ponto, super la oscedanta abismo. Li iris flanken kaj atendis.

Intah-tikila renkontis la amaton. Ĉar iu povus surprizi ŝin tie ĉe la vilaĝo, kaj tio domaĝus la bonfamon de la filino de la tribestro, ili kutimis iri trans la ponton kaj la fontan fendon, kiam la amato gardostaris. Malantaŭ roko ekzistis ripozejo, de kie oni ne povis vidi al la vilaĝo, sed babili sen timi surprizon.

Tio estis malgranda malatento de la deĵora devo, sed neniel danĝera. Kial gardi la ponton? La koĉizo-apaĉoj ĝuste nun vivis en paco kun ĉiu, kaj se ekzistus malamiko, kiu volas ŝtelire proksimiĝi, tiam li devus preterpasi la geamantojn, kaj tiuj certe malkovrus lin.

Tiel la du geindianoj ankaŭ hodiaŭ venis trans la ponton kaj interbabilante sin turnis al la fonto.

La mormonano sin turnis kaj kaŝe iris post ili por ekscii, kie ili restos. Post kiam ili sidiĝis, li tre kontente glitis reen, ĉar li ne devis mortigi la gardanton, kiu rimarkos la fifaron nur tiam, kiam ĝi estos nehaltigebla.

Per manoj kaj piedoj frato Jeremias rampis trans la ponton kaj tiam haltis por rezoni pri la plano. Li volis mortigi la apaĉojn per fajro. Nutraĵo por la flamoj ekzistis sufiĉe. La suproj de la arboj estis duone sekiĝintaj, maldikaj volvobranĉoj velkis, ĉie staris altaj, sensukaj faskoj de herbo. Se la fajro rapide disvastiĝus, tiam la indianoj estus perditaj.

Li metis la fajrigilon el la poŝo kaj surgenuiĝis. Fajrero ekardis, flameto saltis en la herbejon kaj ekkuris. La mormonano grimpis reen trans la ponton kaj prenis la tranĉilon por distranĉi ĝiajn ŝnurojn. Ili estis tre malmolaj, kaj li devis uzi sian tutan forton, sed fine sukcesis.

Kiam la lasta fadenaro estis disigita, la pendaĵo forglitis kaj brue flugis al la kontraŭa kanjonmuro. La lasta savovojo de la apaĉoj estis fortranĉita.

Nun frato Jeremias povis denove turni sian atenton al la fajro. Kiel la malgranda fajrero tiel rapide pligrandiĝis! Altaj flamoj jam borderis la kanjonan flankon, dekstre kaj maldekstre ili sin etendis en la intermontaĵojn, kaj kelkaj fajraj langoj jam lekis la plej antaŭajn arbojn.

La apaĉoj dormis, fidante la gardanton sur la ponto! Sed ekzistis aliaj gardantoj, la ĉevaloj kaj hundoj. La unuaj spirblekis kaj henis, la lastaj bojis kaj hurlis. La ruĝuloj devis vekiĝi.

Jeremias sin premis al la roko kaj observis la progreson de sia faro per diabla ĝojo.

Kiel dirite, la du geamantoj ne povis vidi la plataĵon, sed ili aŭdis la henadon kaj bojadon. Ili eksaltis kaj rapidis al la fonto. Tra ties fendita interrokaĵo ili rigardis en la flamaron, kiu jam ruĝigis la ĉielon.

Kriante pro teruro, ili kuris antaŭen al la ponto, li antaŭe kaj ŝi post li. Rigide gapante al la flamoj, li atingis la lokon, kie li esperis la ponton. Saltante li rimarkis, ke ĝi ne plu estis … terurplena krio tranĉis la aeron, kaj li falis en la abismon.

Nigra Okulo estis eksaltonta tuj post li, sed liaj krio kaj falo avertis ŝin. Ŝi sukcesis haltigi la paŝojn, ekstaris kaj, kvazaŭ ne kredante, rigardis en la nigre oscedantan abismon.

Jen apud ŝi la mormonano rektigis sian malhelan korpon kaj demandis: »Ĉu li malsupreniĝis, via fianĉo? Ankaŭ vi devas malsupreniĝi! Via tuta tribo forbruliĝos, kaj vin mi transdonos al la morto!«

Ŝia indiana sango evidentiĝis, kiu eĉ en momento de plej granda teruro haltas nur por momento. Jeremias ankoraŭ ne finparolis, kiam Intah-tikila iris unu paŝon reen kaj vokis: »Ĉu vi estas la monstro? Mem malsupreniĝu!«

Ŝi saltis kontraŭ lin, antaŭ ol li supozis tion … forta puŝo de ŝi, nepriskribebla kriaĉo el lia buŝo … kaj li falis post sia frakasita viktimo.

Nigra Okulo falis surgenuen. Tordante la manojn, ŝi gapis trans la ponton.

La flamoj nun estigis unusolan ondantan amason. Malhelaj punktoj kuris en ĝi tien kaj reen; estis la bestoj kaj la homoj. La lastaj fuĝis kriante el siaj kabanoj. Savo povis estiĝi nur tiam, kiam oni atingis la ponton, sed jam post malmultaj paŝoj ili falis teren, blindigitaj, bruligitaj, forbrulintaj. Iuj ĝisatingis la lokon, kie jam ne estis la ponto, la fajro pelis ilin en la profundon de la kanjono.

La henado kaj bojado, la singultado, kriegado kaj vokado malfortiĝis kaj fine tute neniiĝis. Nur unusola voĉo estis aŭdebla, tiu de la flamoj, profund-voĉa, malakra muĝado kvazaŭ de malproksima, ondofrapanta maro.

La suproj de la arboj estis manĝitaj de fajro, nun la flamoj atakis la trunkojn kaj ronĝis ilin. Ardantaj fumnebuloj kirloturniĝis alten kaj formis pezan, nigran nubon kuŝantan super la brulejo, tra kiu zigzagis unuopaj fajroraketoj. Tiu nubo ŝajnis premi la flamojn teren, ĝi pli kaj pli malaltiĝis. La trunkoj ne plu brulis, ili jam nur karbe ardis.

Eĉ tiu ardaĵo estingiĝis, ie kaj tie elŝprucis fajreroj, tiam estiĝis nokto, terura nokto de morto vualita per densa, sufoka fumo.

Kiam je mateno la suno brilis sur la krimejon, Nigra Okulo sidis ankoraŭ samloke. Ŝi ne havis ploron nek ĝemspiron nek singulton nek vorton por la doloro.

La raŭka bleko de vulturo vekis ŝin el la anima rigideco. Ŝi leviĝis kaj ŝancele foriris malsupren tra la interrokaĵo de la fonto, plu kaj plu, atingante post horoj la fundon de la kanjono, en kiu kuŝis la mormonano kun siaj viktimoj. Tie ŝi sidis dum la tuta tago kaj la postan nokton ĉe la deformitaj postrestaĵoj de la amato.

Je la posta tago ŝi aperis, ombro de si mem, sur la Estanzia del Trigo. Unutone kaj ŝajne sen interna moviĝo ŝi rakontis la okazintaĵojn.

Oni proponis al ŝi manĝon kaj trinkon, ŝi kapneante rezignis. Ŝi volis nek manĝi nek trinki, malakceptis ĉian konsolon. Ŝi iris, kaj neniu iam revidis ŝin.

Ekde tiu tago la roka fendo estas nomata Kanjono de la Koĉizoj, kaj la roko leviĝanta super ĝi Murdoroko.

Glosaro

1. vakero – bovgardisto kaj -pelisto, bienlaboristo. ↩

2. Teksaso – suda partoŝtato de Usono (Texas). ↩

3. Idaho – nordokcidenta partoŝtato de Usono (Idaho). ↩

4. mulo – ido de ĉevalino kaj virazeno. ↩

5. ŝoŝonoj – indiana popolo en la nordo kaj nordokcidento de Usono. ↩

6. antilokaproj – bestofamilio, nek antilopoj, nek kaproj. ↩

7. kanjono – vasta kaj profunda valo kun krutegaj bordoj, en kiu fluas rivero. ↩

8. devanci – atingi pli frue la celon, preterirante kaj postlasinte. ↩

9. vampumo – tradiciaj, sanktaj konkoŝeloj uzataj kiel mono aŭ donaco, en ĉi tiu rakonto oni nomas ankaŭ la vampum-zonon vampumo. ↩

10. Haŭ – Tiu ofte uzata »Haŭ!« signifas »Mi parolis.«, »Mi konsentas.«, »Amen.«. La vorto ekzistas en pluraj indianaj lingvoj kun diversaj signifoj. ↩

11. hino – ido de azenino kaj virĉevalo. ↩

12. ramuro – osta elkreskaĵo sur la kranio de cervedoj, kiu ĉiujare defalas kaj rekreskas, ankaŭ erare nomita »kornaro«. ↩

13. behemoto – monstro (origine de la juda mitologio). ↩

14. golfeto – En la tuta rakonto la vorto ›golfeto‹ signifas duoncirklan, senarban entranĉon en praarbaro. ↩

15. jankatuoj – (1) grupo de la siuo‒indianoj, elpensita de Karl May, aŭ (2) tiu estas la grupo de la Yanktonai / Ihanktonna-indianoj (janktonajoj). ↩

16. Kentukio – orienta partoŝtato de Usono (Kentucky). ↩

17. lagoj – la Grandaj Lagoj en Usono, tio estas kvin kunaj dolĉakvaj lagoj en la nordo de Usono ĉe la limo al Kanado. ↩

18. prociono – genro de mamuloj, »lav-urso« ↩

19. kanjono ‒ vasta kaj profunda valo kun krutegaj bordoj, en kiu fluas rivero. ↩

20. apaĉoj – komuna nomoj de diversaj grupoj de atabaskaj indianoj en la sudo de Usono kaj la nordo de Meksiko. ↩

21. atabaskoj – indiana popolo en norda ameriko. ↩

22. kojoto – specio de sovaĝa nordamerika hundo. ↩

23. revolvero – mana pafilo kun pluraj ŝargoj, kiuj troviĝas unuope en turniĝanta cilindra kartoĉujo malantaŭ la tubo. ↩

24. Arizono – sudokcidenta ŝtato de Usono (Arizona). ↩

25. kanjono – vasta kaj profunda valo kun krutegaj bordoj, en kiu fluas rivero. ↩

26. koĉizoj – subtribo de la apaĉoj en la verkoj de Karl May, la apaĉoj konsistas el diversaj grupoj de atabaskaj indianoj en la sudo de Usono kaj la nordo de Meksiko. ↩

27. lomo – miksaĵo de sablo, silto kaj argilo. ↩

28. Mormon – (1) baza profeto kaj (2) fundamenta libro de la Eklezio de Jesuo Kristo de la Sanktuloj de la Lastaj Tagoj – do liaj disĉiploj estas mormonanoj. ↩

29. Izraelujo – Izraelo estas alinomo de Jakob, kaj la praa regno de la Izraelidoj estas Izraelujo. ↩

Rekomendoj

La planoj de Bruce Partington

de Arthur Conan Doyle. Aventuro de Sherlock Holmes.

- Papera eldono.

- Eldonejo: Books on Demand, Norderstedt. 2011. 36 paĝoj.

- ISBN: 9783842373174.

- Mendebla en librovendejoj kaj per Amazon: http://view book.at/partington

En la salik-arbusto

de Sophie Reinheimer. Du ĉarmaj rakontoj por infanoj kun bildoj.

- Elektronika eldono.

- Eldonejo: Books on Demand, Norderstedt. 2016.

- ISBN: 9783839169025.

- Aĉetebla ekzemple ĉe:

- Google (http://tiny.cc/rhgoo)

- iTunes (http://tiny.cc/rhitu)

- ebook.de (http://tiny.cc/rhebo)

Kolofono

Titolo

La unua alko.

Aŭtoro

Karl May (1842 - 1912).

Originalaj titoloj de la rakontoj

Karl May: Der erste Elk (1890, La unua alko).

Karl Hohenthal: Die Both Shatters (1882, La Shatter-viroj).

D. Jam: Die Rache des Mormonen (alinome: Schwarzauge) (1890, La venĝo de la mormonano).

(Karl Hohenthal kaj D. Jam estis plumnomoj de Karl May.).

Traduko

Michael Lennartz, revizio 2018.

Lingva Revizio

Javier Guerrero, Eugen Stasson, Vladimír Türk.

Titolbildo

Timo Paddel, uzante foton de https://publicdomainq.net (permesilo: Public Domain – ĉiesaĵo).